Library·Bhatti: Ravanavadha (Bhattikavya)·9
द्रु-भङ्ग-ध्वनि-संविग्नाः कुवद्-पक्षि-कुला ऽऽकुलाः अकार्षुः क्षणदा-चर्यो रावणस्य निवेदनम्।
dru-bhaṅga-dhvani-saṃvignāḥ kuvad-pakṣi-kulā ''kulāḥ akārṣuḥ kṣaṇadā-caryo rāvaṇasya nivedanam.
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
"यदताप्सीच् छनैर् भानुर्, यत्राऽवासीन् मितं मरुत् यदाप्यानं हिमोस्रेण, भनक्त्युपवनं कपिः।"
"yadatāpsīc chanair bhānur, yatrā'vāsīn mitaṃ marut yadāpyānaṃ himosreṇa, bhanaktyupavanaṃ kapiḥ."
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ततो ऽशीति-सहस्राणि किङ्कराणां समादिशत् इन्द्रजित्-सूर् विनाशाय मारुतेः क्रोध-मूर्च्छितः।
tato 'śīti-sahasrāṇi kiṅkarāṇāṃ samādiśat indrajit-sūr vināśāya māruteḥ krodha-mūrcchitaḥ.
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
शक्त्यृष्टि-परिघ-प्रास-गदा-मुद्गर-पाणयः व्यश्नुवाना दिशः प्रापुर् वनं दृष्टि-विषोपमाः
śaktyṛṣṭi-parigha-prāsa-gadā-mudgara-pāṇayaḥ vyaśnuvānā diśaḥ prāpur vanaṃ dṛṣṭi-viṣopamāḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
दध्वान मेघ-वद् भीममादाय परिघं कपिः नेदुर् दीप्तायुधास् तेऽपि तडित्वन्त इवाऽम्बुदाः।
dadhvāna megha-vad bhīmamādāya parighaṃ kapiḥ nedur dīptāyudhās te'pi taḍitvanta ivā'mbudāḥ.
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
कपिना ऽम्भोधि-धीरेण समगंसत राक्षसाः वर्षासूद्धत-तोयौघाः समुद्रेणेव सिन्धवः।
kapinā 'mbhodhi-dhīreṇa samagaṃsata rākṣasāḥ varṣāsūddhata-toyaughāḥ samudreṇeva sindhavaḥ.
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
लाङ्गूलमुद्धतं धुन्वन्नुद्वहन् परिघं गुरुम् तस्थौ तोरणमारुह्य, पूर्वं न प्रजहार सः।
lāṅgūlamuddhataṃ dhunvannudvahan parighaṃ gurum tasthau toraṇamāruhya, pūrvaṃ na prajahāra saḥ.
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अक्षारिषुः शराम्भांसि तस्मिन् रक्षः-पयोधराः, न चा ऽह्वालीन्, न चाऽव्राजीत् त्रासं कपि-महीधरः
akṣāriṣuḥ śarāmbhāṃsi tasmin rakṣaḥ-payodharāḥ, na cā 'hvālīn, na cā'vrājīt trāsaṃ kapi-mahīdharaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अवादीत् तिष्ठतेत्युच्चैः, प्रादेवीत् परिघं कपिः तथा, यथा रणे प्राणान् बहूनामग्रहीद् द्विषाम्।
avādīt tiṣṭhatetyuccaiḥ, prādevīt parighaṃ kapiḥ tathā, yathā raṇe prāṇān bahūnāmagrahīd dviṣām.
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
व्रणैरवमिषू रक्तं, देहैः प्राऋनाविषुर् भुवम्, दिशः प्रौर्णाविषुश् चाऽन्ये यातुधाना भवद्-भियः
vraṇairavamiṣū raktaṃ, dehaiḥ prāṛnāviṣur bhuvam, diśaḥ praurṇāviṣuś cā'nye yātudhānā bhavad-bhiyaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अरासिषुश् च्युतोत्साहा भिन्न-देहाः प्रियाऽसवः कपेरत्रासिषुर् नादान् मृगाः सिंह-ध्वनेरिव
arāsiṣuś cyutotsāhā bhinna-dehāḥ priyā'savaḥ kaperatrāsiṣur nādān mṛgāḥ siṃha-dhvaneriva
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
मायानामीश्वरास् ते ऽपि शस्त्र-हस्ता रथैः कपिम् प्रत्याववृतिरे हन्तुं हन्तव्या मारुतेः पुनः
māyānāmīśvarās te 'pi śastra-hastā rathaiḥ kapim pratyāvavṛtire hantuṃ hantavyā māruteḥ punaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तांश् चेतव्यान् क्षितौ श्रित्वा वानरस् तोरणं युतान् जघानाऽऽधूय परिघं विजिघृक्षून् समागतान्।
tāṃś cetavyān kṣitau śritvā vānaras toraṇaṃ yutān jaghānā''dhūya parighaṃ vijighṛkṣūn samāgatān.
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
संजुघुक्षव आयूंषि ततः प्रतिरुरूषवः रावणाऽन्तिकमाजग्मुर् हत-शेषा निशा-चराः
saṃjughukṣava āyūṃṣi tataḥ pratirurūṣavaḥ rāvaṇā'ntikamājagmur hata-śeṣā niśā-carāḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
"एकेन बहवः शूराः साऽऽविष्काराः प्रमत्त-वत् वैमुख्यं चकृमे" त्युच्चैरूचुर् दश-मुखाऽन्तिके।
"ekena bahavaḥ śūrāḥ sā''viṣkārāḥ pramatta-vat vaimukhyaṃ cakṛme" tyuccairūcur daśa-mukhā'ntike.
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
मांसोपभोग-संशूनानुद्विग्नांस् तानवेत्य सः उद्वृत्ता-नयनो मित्रान् मन्त्रिणः स्वान् व्यसर्जयत्
māṃsopabhoga-saṃśūnānudvignāṃs tānavetya saḥ udvṛttā-nayano mitrān mantriṇaḥ svān vyasarjayat
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
प्रमेदिताः स-पुत्रास् ते सु-स्वान्ता बाढ-विक्रमाः अ-म्लिष्ट-नादा निरगुः फाण्टचित्राऽस्त्र-पाणयः
prameditāḥ sa-putrās te su-svāntā bāḍha-vikramāḥ a-mliṣṭa-nādā niraguḥ phāṇṭacitrā'stra-pāṇayaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तान् दृष्ट्वा ऽतिदृढान् धृष्टान् प्राप्तान् परिवृढाऽऽज्ञया कष्टं विनर्दतः क्रूरान् शस्त्र-घुष्ट-करान् कपिः
tān dṛṣṭvā 'tidṛḍhān dhṛṣṭān prāptān parivṛḍhā''jñayā kaṣṭaṃ vinardataḥ krūrān śastra-ghuṣṭa-karān kapiḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अ-व्यर्णो गिरि-कूटाभानभ्यर्णानार्दिदद् द्रुतम् वृत्त-शस्त्रान् महाऽरम्भ्यान्-दान्तांस् त्रिदशैरपि
a-vyarṇo giri-kūṭābhānabhyarṇānārdidad drutam vṛtta-śastrān mahā'rambhyān-dāntāṃs tridaśairapi
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
दमिताऽरिः प्रशान्तौजा नादाऽऽपूरित-दिङ्मुखः जघान रुषितो रुष्टांस् त्वरितस् तूर्णमागतान्।
damitā'riḥ praśāntaujā nādā''pūrita-diṅmukhaḥ jaghāna ruṣito ruṣṭāṃs tvaritas tūrṇamāgatān.
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तेषां निहन्यमानानां संघुष्टैः कर्ण-भेदिभिः अभूदभ्यमित-त्रासमास्वान्ताऽशेष-दिग् जगत्।
teṣāṃ nihanyamānānāṃ saṃghuṣṭaiḥ karṇa-bhedibhiḥ abhūdabhyamita-trāsamāsvāntā'śeṣa-dig jagat.
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
भय-संहृष्ट-रोमाणस् ततस् ते ऽपचित-द्विषः क्षणेन क्षीण-विक्रान्ताः कपिना ऽनेषत क्षयम्
bhaya-saṃhṛṣṭa-romāṇas tatas te 'pacita-dviṣaḥ kṣaṇena kṣīṇa-vikrāntāḥ kapinā 'neṣata kṣayam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
हत्वा रक्षांसि लवितुमक्रमीन् मारुतिः पुनः अशोकवनिकामेव निगृहीताऽरि-शासनः।
hatvā rakṣāṃsi lavitumakramīn mārutiḥ punaḥ aśokavanikāmeva nigṛhītā'ri-śāsanaḥ.
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
आवरीतुमिवा ऽऽकाशं वरितुं वीनिवोत्थितम् वनं प्रभञ्जन-सुतो ना ऽदयिष्ट विनाशयन्।
āvarītumivā ''kāśaṃ varituṃ vīnivotthitam vanaṃ prabhañjana-suto nā 'dayiṣṭa vināśayan.
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
वरिषीष्ट शिवं क्षिप्यन् मैथिल्याः कल्प-शाखिनः, प्रावारिषुरिव क्षोणीं क्षिप्ता वृक्षाः समन्ततः।
variṣīṣṭa śivaṃ kṣipyan maithilyāḥ kalpa-śākhinaḥ, prāvāriṣuriva kṣoṇīṃ kṣiptā vṛkṣāḥ samantataḥ.
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
संवुवूर्षुः स्वमाकूतमाज्ञां विवरिषुर् द्रुतम् अवरिष्टाक्षम-क्षम्यं कपिं हन्तुं दषाननः
saṃvuvūrṣuḥ svamākūtamājñāṃ vivariṣur drutam avariṣṭākṣama-kṣamyaṃ kapiṃ hantuṃ daṣānanaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ऊचे-"संवरिषीष्ठास् त्वं गच्छ शत्रोः पराक्रमम्, ध्वृषीष्ठा युधि मायाभिः स्वरिता शत्रु-सम्मुखम्
ūce-"saṃvariṣīṣṭhās tvaṃ gaccha śatroḥ parākramam, dhvṛṣīṣṭhā yudhi māyābhiḥ svaritā śatru-sammukham
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
द्रुतं संस्वरिषीष्ठास् त्वं निर्-भयः प्रधनोत्तमे" स मायानामगात् सोता कपेर् विधवितुं द्युतिम्
drutaṃ saṃsvariṣīṣṭhās tvaṃ nir-bhayaḥ pradhanottame" sa māyānāmagāt sotā kaper vidhavituṃ dyutim
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
विगाढा ऽरं वनस्या ऽसौ शत्रूणां गाहिता कपिः अक्षं रधितुमारेभे रद्धा लङ्काऽनिवासिनाम्।
vigāḍhā 'raṃ vanasyā 'sau śatrūṇāṃ gāhitā kapiḥ akṣaṃ radhitumārebhe raddhā laṅkā'nivāsinām.
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
निष्कोषितव्यान् निष्कोष्टुं प्राणान् दशमुखाऽऽत्मजात् आदाय परिघं तस्थौ वनान् निष्कुषित-द्रुमः
niṣkoṣitavyān niṣkoṣṭuṃ prāṇān daśamukhā''tmajāt ādāya parighaṃ tasthau vanān niṣkuṣita-drumaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
एष्टारमेषिता संख्ये सोढारं सहिता भृशम् रेष्टारं रेषितं व्यास्यद् रोष्टा ऽक्षः शस्त्र-संहतीः
eṣṭārameṣitā saṃkhye soḍhāraṃ sahitā bhṛśam reṣṭāraṃ reṣitaṃ vyāsyad roṣṭā 'kṣaḥ śastra-saṃhatīḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
शस्त्रैर् दिदेविषुं संख्ये दुद्यूषुः परिघं कपिः अर्दिधिषुर् यशः कीर्तिमीर्त्सुं वृक्षैरताडयत्।
śastrair dideviṣuṃ saṃkhye dudyūṣuḥ parighaṃ kapiḥ ardidhiṣur yaśaḥ kīrtimīrtsuṃ vṛkṣairatāḍayat.
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
भूयस् तं धिप्सुमाहूय राज-पुत्रं दिदम्भिषुः अहंस् ततः स मूर्च्छा-वान् संशिश्रीषुरभूद् ध्वजम्
bhūyas taṃ dhipsumāhūya rāja-putraṃ didambhiṣuḥ ahaṃs tataḥ sa mūrcchā-vān saṃśiśrīṣurabhūd dhvajam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
आश्वस्या ऽक्षः क्षणाल् लोकान् बिभ्रक्षुरिव तेजसा रुषा बिभ्रज्जिषु-प्रख्यं कपिं बाणैरवाकिरत्।
āśvasyā 'kṣaḥ kṣaṇāl lokān bibhrakṣuriva tejasā ruṣā bibhrajjiṣu-prakhyaṃ kapiṃ bāṇairavākirat.
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
संयुयूषुं दिशो बाणैरक्षं यियविषुर् द्रुमैः कपिर् मायामिवा ऽकार्षीद् दर्शयन् विक्रमं रणे।
saṃyuyūṣuṃ diśo bāṇairakṣaṃ yiyaviṣur drumaiḥ kapir māyāmivā 'kārṣīd darśayan vikramaṃ raṇe.
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
वानरं प्रोर्णुनविषुः शस्त्रैरक्षो विदिद्युते, तं प्रोर्णुनूषुरुपलैः स-वृक्षैराबभौ कपिः,
vānaraṃ prorṇunaviṣuḥ śastrairakṣo vididyute, taṃ prorṇunūṣurupalaiḥ sa-vṛkṣairābabhau kapiḥ,
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
स्वां जिज्ञापयिषू शक्तिं बुभूर्षू नु जगन्ति किम् शस्त्रैरित्यकृषातां तौ पश्यतां बुद्धिमाहवे।
svāṃ jijñāpayiṣū śaktiṃ bubhūrṣū nu jaganti kim śastrairityakṛṣātāṃ tau paśyatāṃ buddhimāhave.
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
मायाभिः सु-चिरं क्लिष्ट्वा राक्षसो ऽक्लिशित-क्रियम् संप्राप्य वानरं भूमौ पपात परिघाऽऽहतः।
māyābhiḥ su-ciraṃ kliṣṭvā rākṣaso 'kliśita-kriyam saṃprāpya vānaraṃ bhūmau papāta parighā''hataḥ.
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
पवितो ऽनुगुणैर् वातैः शीतैः पूत्वा पयो-निधौ बभञ्जाऽध्युषितं भुयः क्षुधित्वा पत्रिभिर् वनम्
pavito 'nuguṇair vātaiḥ śītaiḥ pūtvā payo-nidhau babhañjā'dhyuṣitaṃ bhuyaḥ kṣudhitvā patribhir vanam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
उच्चैरञ्चित-लाङ्गूलः शिरो ऽञ्चित्वेव संवहन् दधद् विलुभितं वातैः केशरं वह्नि-पिङ्गलम्
uccairañcita-lāṅgūlaḥ śiro 'ñcitveva saṃvahan dadhad vilubhitaṃ vātaiḥ keśaraṃ vahni-piṅgalam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
जरित्वेव जवेना ऽन्ये निपेतुस् तस्य शाखिनः, व्रश्चित्वा विवशानन्यान् बलेना ऽपातयत् तरून्।
jaritveva javenā 'nye nipetus tasya śākhinaḥ, vraścitvā vivaśānanyān balenā 'pātayat tarūn.
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
दमित्वाऽप्यरि-संघातानश्रान्त्वा कपि-केशरी वनं चचार कर्तिष्यन् नर्त्स्यन्निव निरङ्कुशः।
damitvā'pyari-saṃghātānaśrāntvā kapi-keśarī vanaṃ cacāra kartiṣyan nartsyanniva niraṅkuśaḥ.
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
पारं जिगमिषन् सो ऽथ पुनरावर्त्स्यतां द्विषाम् मत्त-द्विरद-वद् रेमे वने लङ्का-निवासिनाम्।
pāraṃ jigamiṣan so 'tha punarāvartsyatāṃ dviṣām matta-dvirada-vad reme vane laṅkā-nivāsinām.
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
"यद्यकल्प्स्यदभिप्रायो योद्धुं रक्षः-पतेः स्वयम्, तमप्यकर्त्स्यमद्या ऽहं" वदन्नित्यचरत् कपिः।
"yadyakalpsyadabhiprāyo yoddhuṃ rakṣaḥ-pateḥ svayam, tamapyakartsyamadyā 'haṃ" vadannityacarat kapiḥ.
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
"हते तस्मिन् प्रियं श्रुत्वा कल्प्ता प्रीतिं परां प्रभुः, तोषो ऽद्यैव च सीतायाः परश् चेतसि कल्प्स्यति।"
"hate tasmin priyaṃ śrutvā kalptā prītiṃ parāṃ prabhuḥ, toṣo 'dyaiva ca sītāyāḥ paraś cetasi kalpsyati."
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
आहूय रावणो ऽवोचदथेन्द्रजितमन्तिकात् "वने मत्त इव क्रुद्धो गजेन्द्रः प्रधनेष्वटन्
āhūya rāvaṇo 'vocadathendrajitamantikāt "vane matta iva kruddho gajendraḥ pradhaneṣvaṭan
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ययाथ त्वं द्विषामन्तं, भूयो यातासि चा ऽसकृत् शशक्थ जेतुं त्वं देवान्, मायाः सस्मर्थ संयति।
yayātha tvaṃ dviṣāmantaṃ, bhūyo yātāsi cā 'sakṛt śaśaktha jetuṃ tvaṃ devān, māyāḥ sasmartha saṃyati.
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
त्वं ससर्जिथ शस्त्राणि, दद्रष्ठा ऽरींश् च दुःसहान्, शस्त्रैरादिथ शस्त्राणि त्वमेव महतामपि।
tvaṃ sasarjitha śastrāṇi, dadraṣṭhā 'rīṃś ca duḥsahān, śastrairāditha śastrāṇi tvameva mahatāmapi.
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
स त्वं हनिष्यन् दुर्-बुद्धिं कपिं व्रज ममा ऽऽज्ञया, मा ना ऽञ्जी राक्षसीर् मायाः, प्रस्तावीर् मा न विक्रमम्।
sa tvaṃ haniṣyan dur-buddhiṃ kapiṃ vraja mamā ''jñayā, mā nā 'ñjī rākṣasīr māyāḥ, prastāvīr mā na vikramam.
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
मा न सावीर् महाऽस्त्राणि, मा न धावीररिं रणे, वानरं मा न संयंसीर्, व्रज तूर्णमशङ्कितः।"
mā na sāvīr mahā'strāṇi, mā na dhāvīrariṃ raṇe, vānaraṃ mā na saṃyaṃsīr, vraja tūrṇamaśaṅkitaḥ."
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अनंसीच् चरणौ तस्य मन्दिरादिन्द्रजिद् व्रजन्, अवाप्य चाऽऽशिषस् तस्मादायासीत् प्रीतिमुत्तमाम्
anaṃsīc caraṇau tasya mandirādindrajid vrajan, avāpya cā''śiṣas tasmādāyāsīt prītimuttamām
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
गते तस्मिन्नुपारंसीत् संरम्भाद् रक्षसां पतिः इन्द्रजिद् विक्रमाऽभिज्ञो मन्वानो वानरं जितम्।
gate tasminnupāraṃsīt saṃrambhād rakṣasāṃ patiḥ indrajid vikramā'bhijño manvāno vānaraṃ jitam.
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
संसिस्मयिषमाणो ऽगान् मायां व्यञ्जिजिषुर् द्विषः जगत् पिपविषुर् वायुः कल्पान्त इव दुर्धरः
saṃsismayiṣamāṇo 'gān māyāṃ vyañjijiṣur dviṣaḥ jagat pipaviṣur vāyuḥ kalpānta iva durdharaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
लोकानाशिशिषोस् तुल्यः कृतान्तस्य विपर्यये वने चिकरिषोर् वृक्षान् बलं जिगरिषुः कपेः
lokānāśiśiṣos tulyaḥ kṛtāntasya viparyaye vane cikariṣor vṛkṣān balaṃ jigariṣuḥ kapeḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
रोदिति स्मेव चा ऽऽयाति तस्मिन् पक्षि-गणः शुचा मुक्त-कण्ठं हतान् वृक्षान् बन्धून् बन्धोरिवा ऽऽगमे
roditi smeva cā ''yāti tasmin pakṣi-gaṇaḥ śucā mukta-kaṇṭhaṃ hatān vṛkṣān bandhūn bandhorivā ''game
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
आश्वसीदिव चा ऽऽयाति तद् वेग-पवनाऽऽहतम् विचित्र-स्तबकोद्भासि वनं लुलित-पल्लवम्
āśvasīdiva cā ''yāti tad vega-pavanā''hatam vicitra-stabakodbhāsi vanaṃ lulita-pallavam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
"न प्राणिषि दुराचार !, मायानामीशिषे न च। नेडिषे यदि काकुत्स्थं" तमूचे वानरो वचः
"na prāṇiṣi durācāra !, māyānāmīśiṣe na ca. neḍiṣe yadi kākutsthaṃ" tamūce vānaro vacaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
स-सैन्यश् छादयन् संख्ये प्रावर्तिष्ट तमिन्द्रिजित् शरैः क्षुरप्रैर् मायाभिः शतशः सर्वतो मुहुः
sa-sainyaś chādayan saṃkhye prāvartiṣṭa tamindrijit śaraiḥ kṣuraprair māyābhiḥ śataśaḥ sarvato muhuḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
वानरः कुल-शैलाऽऽभः प्रसह्या ऽऽयुध-शीकरम् रक्षस्-पाशान् यशस्-काम्यंस् तमस्-कल्पानदुद्रुवत्।
vānaraḥ kula-śailā''bhaḥ prasahyā ''yudha-śīkaram rakṣas-pāśān yaśas-kāmyaṃs tamas-kalpānadudruvat.
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
धनुष्-पाशŌभृतः संख्ये ज्योतिष्-कल्पोरु-केशरः दुधाव निर् नमस्-कारान् राक्षसेन्द्र-पुरस्-कृतान्।
dhanuṣ-pāśaŌbhṛtaḥ saṃkhye jyotiṣ-kalporu-keśaraḥ dudhāva nir namas-kārān rākṣasendra-puras-kṛtān.
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
स्वामिनो निष्-क्रयं गन्तुमाविष्-कृत-बलः कपिः रराज समरे शत्रून् घ्नन् दुष्-कृत-बहिष्-कृतः।
svāmino niṣ-krayaṃ gantumāviṣ-kṛta-balaḥ kapiḥ rarāja samare śatrūn ghnan duṣ-kṛta-bahiṣ-kṛtaḥ.
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
चतुष्-काष्ठं क्षिपन् वृक्षान् तिरस्-कुर्वन्नरीन् रणे तिरस्-कृत-दिगाभोगो ददृशो बहुधा भ्रमन्।
catuṣ-kāṣṭhaṃ kṣipan vṛkṣān tiras-kurvannarīn raṇe tiras-kṛta-digābhogo dadṛśo bahudhā bhraman.
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
द्विष्-कुर्वतां चतुष्-कुर्वन्नभिघातं नरैर् द्विषाम् बहिष्-करिष्यन् संग्रामाद् रिपून् ज्वलन-पिङ्गलः
dviṣ-kurvatāṃ catuṣ-kurvannabhighātaṃ narair dviṣām bahiṣ-kariṣyan saṃgrāmād ripūn jvalana-piṅgalaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ज्योतिष्-कुर्वन्निवैको ऽसावाटीत् संख्ये परार्ध्य-वत्, तमरायुष्-करं प्राप शक्र-शत्रुर् धनुष्-करः।
jyotiṣ-kurvannivaiko 'sāvāṭīt saṃkhye parārdhya-vat, tamarāyuṣ-karaṃ prāpa śakra-śatrur dhanuṣ-karaḥ.
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अस्यन्नरुष्-करान् बाणान् ज्योतिष्-कर-सम-द्युतिः यशस्-करो-यशस्-कामं कपिं बाणैर्ताडयत्।
asyannaruṣ-karān bāṇān jyotiṣ-kara-sama-dyutiḥ yaśas-karo-yaśas-kāmaṃ kapiṃ bāṇairtāḍayat.
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
चकारा ऽधस्-पदं ना ऽसौ चरन् वियति मारुतिः मर्मा-विद्भिस् तमस्-काण्डैर् विध्यमानोऽप्यनेकधा
cakārā 'dhas-padaṃ nā 'sau caran viyati mārutiḥ marmā-vidbhis tamas-kāṇḍair vidhyamāno'pyanekadhā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
पुरुहूत-द्विषो धूर्षु युक्तान् यानस्य वाजिनः आयूंषि त्वक्षु निर्भिद्य प्राभञ्जनिरमोचयत्।
puruhūta-dviṣo dhūrṣu yuktān yānasya vājinaḥ āyūṃṣi tvakṣu nirbhidya prābhañjaniramocayat.
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
सुषुपुस् ते यदा भूमौ, रावणिः सारथिं तदा आहर्तुमन्यानशिषत् प्रोषित-त्रास-कर्कशः।
suṣupus te yadā bhūmau, rāvaṇiḥ sārathiṃ tadā āhartumanyānaśiṣat proṣita-trāsa-karkaśaḥ.
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
प्रतुष्टूषुः पुनर् युद्धमासिषञ्जयिषुर् भयम् आतस्थौ रथमात्मीयानुत्सिसाहयिषन्निव।
pratuṣṭūṣuḥ punar yuddhamāsiṣañjayiṣur bhayam ātasthau rathamātmīyānutsisāhayiṣanniva.
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
बलान्यभिषिषिक्षन्तं तरुभिः कपि-वारिदम् विजिगीषुः पुनश् चक्रे व्यूहं दुर्-जयमिन्द्रजित्।
balānyabhiṣiṣikṣantaṃ tarubhiḥ kapi-vāridam vijigīṣuḥ punaś cakre vyūhaṃ dur-jayamindrajit.
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अभिष्यन्तः कपिं क्रोधादभ्यषिञ्चन्निवा ऽऽत्मनः संप्रहार-समुद्भूतै रक्तैः कोष्णैररुश्-च्युतैः।
abhiṣyantaḥ kapiṃ krodhādabhyaṣiñcannivā ''tmanaḥ saṃprahāra-samudbhūtai raktaiḥ koṣṇairaruś-cyutaiḥ.
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
संग्रामे तानधिष्ठास्यन् निषद्य पुर-तोरणम् अविषीदन्नवष्टब्धान् व्यष्टभ्नान् नर-विष्वणान्
saṃgrāme tānadhiṣṭhāsyan niṣadya pura-toraṇam aviṣīdannavaṣṭabdhān vyaṣṭabhnān nara-viṣvaṇān
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
विषह्य राक्षसाः क्रुद्धाः शस्त्र-जालमवाकिरन्, यन् न व्यषहतेन्द्रो ऽपि; कपिः पर्यषहिष्ट तत्।
viṣahya rākṣasāḥ kruddhāḥ śastra-jālamavākiran, yan na vyaṣahatendro 'pi; kapiḥ paryaṣahiṣṭa tat.
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
विष्यन्दमान-रुधिरो रक्त-विस्यन्द-पाटलान् विष्कन्त् न् परिघेणा ऽहन्नविस्कन्ता कपिर् द्विषः।
viṣyandamāna-rudhiro rakta-visyanda-pāṭalān viṣkant n parigheṇā 'hannaviskantā kapir dviṣaḥ.
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
मेघ-नादः परिस्कन्दन् परिष्कन्दन्तमाश्वरिम् अबध्नादपरिस्कन्दं ब्रह्म-पाशेन विस्फुरन्।
megha-nādaḥ pariskandan pariṣkandantamāśvarim abadhnādapariskandaṃ brahma-pāśena visphuran.
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
विस्फुलद्भिर् गृहीतो ऽसौ निष्फुलः पुरुषाऽशनैः विष्कम्भितुं समर्थो ऽपि नाऽचलद् ब्रह्म-गौरवात्।
visphuladbhir gṛhīto 'sau niṣphulaḥ puruṣā'śanaiḥ viṣkambhituṃ samartho 'pi nā'calad brahma-gauravāt.
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
कृषीढ्वं भर्तुरानन्दं, मा न प्रोढ्वं द्रुतं वियत् वानरं नेतुमित्युच्चैरिन्द्र-जित् प्रावदत् स्वकान्।
kṛṣīḍhvaṃ bharturānandaṃ, mā na proḍhvaṃ drutaṃ viyat vānaraṃ netumityuccairindra-jit prāvadat svakān.
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
"गतमङ्गुलि-षङ्गं त्वां भीरु-ष्ठानादिहा ऽऽगतम् खादिष्याम" इति प्रोचुर् नयन्तो मारुतिं द्विषः।
"gatamaṅguli-ṣaṅgaṃ tvāṃ bhīru-ṣṭhānādihā ''gatam khādiṣyāma" iti procur nayanto mārutiṃ dviṣaḥ.
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
"अग्निष्टोमादि-संस्थेषु ज्योतिष्टोमाऽऽदिषु द्विजान् यो ऽरक्षीत्, तस्य दूतो ऽयं मानुषस्येति चाऽवदन्।
"agniṣṭomādi-saṃstheṣu jyotiṣṭomā''diṣu dvijān yo 'rakṣīt, tasya dūto 'yaṃ mānuṣasyeti cā'vadan.
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
"नासां मातृ-ष्वसेय्याश् च रावणस्य लुलाव यः, मातुः स्वसुश् च तनयान् खराऽऽदीन् विजघान यः
"nāsāṃ mātṛ-ṣvaseyyāś ca rāvaṇasya lulāva yaḥ, mātuḥ svasuś ca tanayān kharā''dīn vijaghāna yaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
प्रादुःषन्ति न संत्रासा यस्य रक्षः-समागमे, तस्य क्षत्रिय-दुःषूतेरयं प्रणिधिरागतः।
prāduḥṣanti na saṃtrāsā yasya rakṣaḥ-samāgame, tasya kṣatriya-duḥṣūterayaṃ praṇidhirāgataḥ.
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
दृष्ट्वा सु-षुप्तं राजेन्द्रं पापो ऽयं विषमाऽशयः चार-कर्मणि निष्णातः प्रविष्टः प्रमदा-वनम्।
dṛṣṭvā su-ṣuptaṃ rājendraṃ pāpo 'yaṃ viṣamā'śayaḥ cāra-karmaṇi niṣṇātaḥ praviṣṭaḥ pramadā-vanam.
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
सुप्रतिष्णात-सूत्राणा कपिष्ठल-सम-त्विषाम् स्थितां वृत्ते द्विजातीनां रात्रावैक्षत मैथिलीम्
supratiṣṇāta-sūtrāṇā kapiṣṭhala-sama-tviṣām sthitāṃ vṛtte dvijātīnāṃ rātrāvaikṣata maithilīm
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
सर्व-नारी-गुणैः प्रष्ठां विष्टर-स्थां गवि-ष्ठिराम् शयानां कु-ष्ठले तारां दिवि-ष्ठामिव निर्-मलाम्
sarva-nārī-guṇaiḥ praṣṭhāṃ viṣṭara-sthāṃ gavi-ṣṭhirām śayānāṃ ku-ṣṭhale tārāṃ divi-ṣṭhāmiva nir-malām
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
सु-षाम्नीं सर्व-तेजस्सु तन्वीं ज्योतिष्टमां शुभाम् निष्टपन्तीमिवा ऽऽत्मानं ज्योतिःसात्-कुर्वतीं वनम्
su-ṣāmnīṃ sarva-tejassu tanvīṃ jyotiṣṭamāṃ śubhām niṣṭapantīmivā ''tmānaṃ jyotiḥsāt-kurvatīṃ vanam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
मधुसाद्-भूत-किञ्जल्क-पिञ्जर-भ्रमराऽऽकुलाम् उल्लसत्-कुसुमां पुण्यां हेम-रत्न-लतामिव
madhusād-bhūta-kiñjalka-piñjara-bhramarā''kulām ullasat-kusumāṃ puṇyāṃ hema-ratna-latāmiva
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
विलोचनाऽम्बु मुञ्चन्तीं-कुर्वाणां परि-सेसिचाम् हृदयस्येव शोकाऽग्नि-संतप्तस्योत्तम-व्रताम्
vilocanā'mbu muñcantīṃ-kurvāṇāṃ pari-sesicām hṛdayasyeva śokā'gni-saṃtaptasyottama-vratām
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
दृष्ट्वा तामभनग् वृक्षान् द्विषो घ्नन् परिसेधतः परितस् तान् विचिक्षेप क्रुद्धः स्वयमिवा ऽनिलः
dṛṣṭvā tāmabhanag vṛkṣān dviṣo ghnan parisedhataḥ paritas tān vicikṣepa kruddhaḥ svayamivā 'nilaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अ-प्रतिस्तब्ध-विक्रान्तम-निस्तब्धो महाऽऽहवे, विसोढवन्तमस्त्राणि व्यतस्तम्भद् घन-ध्वनिः"
a-pratistabdha-vikrāntama-nistabdho mahā''have, visoḍhavantamastrāṇi vyatastambhad ghana-dhvaniḥ"
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ते विज्ञाया ऽभिसोष्यनतं रक्तै रक्षांसि स-व्यथाः अन्यैरप्यायतं नेहुर् वरत्रा-शृङ्खलाऽऽदिभिः
te vijñāyā 'bhisoṣyanataṃ raktai rakṣāṃsi sa-vyathāḥ anyairapyāyataṃ nehur varatrā-śṛṅkhalā''dibhiḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
विषसादेन्द्रजिद् बुद्ध्वा बन्धे बन्धाऽन्तरक्रियाम् दिव्य-बन्धो विषहते ना ऽपरं बन्धनं यतः
viṣasādendrajid buddhvā bandhe bandhā'ntarakriyām divya-bandho viṣahate nā 'paraṃ bandhanaṃ yataḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
मुष्णन्तमिव तेजांसि विस्तीर्णोरस्-स्थलं पुरः उपसेदुर् दश-ग्रीवं गृहीत्वा राक्षसाः कपिम्।
muṣṇantamiva tejāṃsi vistīrṇoras-sthalaṃ puraḥ upasedur daśa-grīvaṃ gṛhītvā rākṣasāḥ kapim.
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
बहुधा भिन्न-मर्माणो भीमाः खरणसाऽऽदयः अग्रे-वणं वर्तमाने प्रतीच्यां चन्द्र-मण्डले
bahudhā bhinna-marmāṇo bhīmāḥ kharaṇasā''dayaḥ agre-vaṇaṃ vartamāne pratīcyāṃ candra-maṇḍale
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
"निर्वणं कृतमुद्यानमनेना ऽऽम्रवणाऽऽदिभिः देवदारु-वनामिश्रै" रित्यूचुर् वानर-द्विषः।
"nirvaṇaṃ kṛtamudyānamanenā ''mravaṇā''dibhiḥ devadāru-vanāmiśrai" rityūcur vānara-dviṣaḥ.
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
उपास्थिषत संप्रीताः पूर्वाह्णे रोष-वाहणम् राक्षसाः कपिमादाय पतिं रुधिर-पायिणाम्।
upāsthiṣata saṃprītāḥ pūrvāhṇe roṣa-vāhaṇam rākṣasāḥ kapimādāya patiṃ rudhira-pāyiṇām.
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
सुरा-पाण-परिक्षीबं रिपु-दर्प-हरोदयम् पर-स्त्री-वाहिनं प्रायुः साऽऽविष्कारं सुरा-पिणः।
surā-pāṇa-parikṣībaṃ ripu-darpa-harodayam para-strī-vāhinaṃ prāyuḥ sā''viṣkāraṃ surā-piṇaḥ.
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
संघर्ष-योगिणः पदौ प्रणेमुस् त्रिदश-द्विषः प्रहिण्वन्तो हनूमन्तं प्रमीणन्तं द्विषन्-मतीः।
saṃgharṣa-yogiṇaḥ padau praṇemus tridaśa-dviṣaḥ prahiṇvanto hanūmantaṃ pramīṇantaṃ dviṣan-matīḥ.
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
"प्रवपाणि शिरो भूमौ वानरस्य वनच्छिदः" आमन्त्रयत संक्रुद्धः समितिं रक्षसां पतिः
"pravapāṇi śiro bhūmau vānarasya vanacchidaḥ" āmantrayata saṃkruddhaḥ samitiṃ rakṣasāṃ patiḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
प्रण्यगादीत् प्रणिघ्नन्तं घनः प्रणिनदन्निव ततः प्रणिहितः स्वाऽर्थे राक्षसेन्द्रं विभीषणः।
praṇyagādīt praṇighnantaṃ ghanaḥ praṇinadanniva tataḥ praṇihitaḥ svā'rthe rākṣasendraṃ vibhīṣaṇaḥ.
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
"प्रणिशाम्य दशा-ग्रीव !, प्रणियातुमलं रुषम्, प्रणिजानीहि, हन्यन्ते दूता दोषे न सत्यपि।"
"praṇiśāmya daśā-grīva !, praṇiyātumalaṃ ruṣam, praṇijānīhi, hanyante dūtā doṣe na satyapi."
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
प्राणयन्तमरिं प्रोचे राक्षसेन्द्रो विभीषणम् "प्राणिणिषुर् न पापो ऽयं, यो ऽभाङ्क्षीत् प्रमदा-वनम्।
prāṇayantamariṃ proce rākṣasendro vibhīṣaṇam "prāṇiṇiṣur na pāpo 'yaṃ, yo 'bhāṅkṣīt pramadā-vanam.
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
प्राघानिषत रक्षांसि येना ऽऽप्तानि वने मम, न प्रहण्मः कथं पापं वद पूर्वाऽपकारिणम्।
prāghāniṣata rakṣāṃsi yenā ''ptāni vane mama, na prahaṇmaḥ kathaṃ pāpaṃ vada pūrvā'pakāriṇam.
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
वेश्माऽन्तर्-हणनं कोपान् मम शत्रोः करिष्यतः मा कार्षीरऽन्तरयणं, प्रयाणाऽर्हमवेह्यमुम्।
veśmā'ntar-haṇanaṃ kopān mama śatroḥ kariṣyataḥ mā kārṣīra'ntarayaṇaṃ, prayāṇā'rhamavehyamum.
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
प्रहीण-जीवितं कुर्युर् ये न शत्रुमुपस्थितम् न्याय्याया अपि ते लक्ष्म्याः कुर्वन्त्याशु प्रहापणम्
prahīṇa-jīvitaṃ kuryur ye na śatrumupasthitam nyāyyāyā api te lakṣmyāḥ kurvantyāśu prahāpaṇam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
कः कृत्वा रावणाऽऽमर्ष-प्रकोपणमवद्य-धीः शक्तो जगति शाक्रो ऽपि कर्तुमायुः-प्रगोपणम्।
kaḥ kṛtvā rāvaṇā''marṣa-prakopaṇamavadya-dhīḥ śakto jagati śākro 'pi kartumāyuḥ-pragopaṇam.
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
वनाऽन्त-प्रेङ्खणः पापः फलानां परिणिंसकः प्रणिक्षिष्यति नो भूयः प्रणिन्द्या ऽस्मान् मधून्ययम्
vanā'nta-preṅkhaṇaḥ pāpaḥ phalānāṃ pariṇiṃsakaḥ praṇikṣiṣyati no bhūyaḥ praṇindyā 'smān madhūnyayam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
हरेः प्रगमनं ना ऽस्ति, न प्रभानं हिम-द्रुहः, ना ऽति-प्रवेपनं वायोर् मया गोपायिते वने।
hareḥ pragamanaṃ nā 'sti, na prabhānaṃ hima-druhaḥ, nā 'ti-pravepanaṃ vāyor mayā gopāyite vane.
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
दुष्पानः पुनरेतेन कपिना भृङ्ग-संभृतः प्रनष्ट-विनयेना ऽग्र्यः स्वादुः पुष्पाऽऽसवो वने"
duṣpānaḥ punaretena kapinā bhṛṅga-saṃbhṛtaḥ pranaṣṭa-vinayenā 'gryaḥ svāduḥ puṣpā''savo vane"
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
रोष-भीम-मुखेनैवं क्षुभ्नतोक्ते, प्लवङ्गमः प्रोचे साऽऽनुनयं वाक्यं रावणं स्वाऽर्थ-सिद्धये
roṣa-bhīma-mukhenaivaṃ kṣubhnatokte, plavaṅgamaḥ proce sā''nunayaṃ vākyaṃ rāvaṇaṃ svā'rtha-siddhaye
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
"दूतमेकं कपिं बद्धमानीतं वेश्म पश्यतः लोक-त्रय-पतेः क्रोधः कथं तृण-लघुस् तव।
"dūtamekaṃ kapiṃ baddhamānītaṃ veśma paśyataḥ loka-traya-pateḥ krodhaḥ kathaṃ tṛṇa-laghus tava.
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अग्न्याहित-जन-प्रह्वे विजिगीषा-पराङ्मुखे। कस्माद् वा नीति-निष्णस्य संरम्भस् तव तापसे।
agnyāhita-jana-prahve vijigīṣā-parāṅmukhe. kasmād vā nīti-niṣṇasya saṃrambhas tava tāpase.
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
न सर्व-रात्र-कल्यान्यः स्त्रियो वा रत्न-भूमयः यं विनिर्जित्य लभ्यन्ते, कः कुर्यात् तेन विग्रहम्।
na sarva-rātra-kalyānyaḥ striyo vā ratna-bhūmayaḥ yaṃ vinirjitya labhyante, kaḥ kuryāt tena vigraham.
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
संगच्छ राम-सुग्रीवौ भुवनस्य समृद्धये रत्न-पूर्णाविवा ऽम्भोधी हिमवान् पूर्व-पश्चिमौ।
saṃgaccha rāma-sugrīvau bhuvanasya samṛddhaye ratna-pūrṇāvivā 'mbhodhī himavān pūrva-paścimau.
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
सुहृदौ राम-सुग्रीवौ, किंकराः कपि-यूथ-पाः, पर-दाराऽर्पणेनैव-लभ्यन्ते, मुञ्च मैथिलीम्।
suhṛdau rāma-sugrīvau, kiṃkarāḥ kapi-yūtha-pāḥ, para-dārā'rpaṇenaiva-labhyante, muñca maithilīm.
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
धर्मं प्रत्यर्पयन् सीतामर्थं रामेण मित्रताम् कामं विश्वास-वासेन सीतां दत्त्वा ऽऽप्नुहि त्रयम्।
dharmaṃ pratyarpayan sītāmarthaṃ rāmeṇa mitratām kāmaṃ viśvāsa-vāsena sītāṃ dattvā ''pnuhi trayam.
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
विराध-ताडका-वालि-कबन्ध-खर-दूषणैः न च न ज्ञापितो यादृड् मारीचेना ऽपि ते रिपुः
virādha-tāḍakā-vāli-kabandha-khara-dūṣaṇaiḥ na ca na jñāpito yādṛḍ mārīcenā 'pi te ripuḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
खराऽऽदि-निधनं चा ऽपि मा मंस्था वैर-कारणम्, आत्मानं रक्षितुं यस्मात् कृतं तन् न जिगीषया"।
kharā''di-nidhanaṃ cā 'pi mā maṃsthā vaira-kāraṇam, ātmānaṃ rakṣituṃ yasmāt kṛtaṃ tan na jigīṣayā".
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ततः क्रोधाऽनिलाऽऽपात- कम्प्राऽऽस्याऽम्भोज-संहतिः महा-ह्रद इव क्षुभ्यन् कपिमाह स्म रावणः।
tataḥ krodhā'nilā''pāta- kamprā''syā'mbhoja-saṃhatiḥ mahā-hrada iva kṣubhyan kapimāha sma rāvaṇaḥ.
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
"हत-राक्षस-योधस्य विरुग्णोद्यान-शाखिनः दूतोऽस्मीति ब्रुवाणस्य किं ? दूत-सदृशं तव।
"hata-rākṣasa-yodhasya virugṇodyāna-śākhinaḥ dūto'smīti bruvāṇasya kiṃ ? dūta-sadṛśaṃ tava.
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
पङ्गु-बाल-स्त्रियो निघ्नन् कबन्ध खर-ताडकाः तपस्वी यदि काकुत्स्थः, कीदृक् ? कथय पातकी।
paṅgu-bāla-striyo nighnan kabandha khara-tāḍakāḥ tapasvī yadi kākutsthaḥ, kīdṛk ? kathaya pātakī.
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.