Ksemendra: Bharatamanjari 19

मेनायास्तनयास्तिस्रो याश्चेरुर्दुश्चरं तपः । ज्येष्ठा तासामपार्णाख्या भवानी भववल्लभा

menāyāstanayāstisro yāścerurduścaraṃ tapaḥ / jyeṣṭhā tāsāmapārṇākhyā bhavānī bhavavallabhā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

उ मेति तपसो मात्रा वारिताभूदुमेति या । देवलस्यैकपर्णाख्या द्वितीयाभून्मुनेर्वधूः

u meti tapaso mātrā vāritābhūdumeti yā / devalasyaikaparṇākhyā dvitīyābhūnmunervadhūḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

जैगीषव्यस्य भार्याभूत्तृतीयाप्येकपाटला । पुत्री मरीचिपुत्राणां पितॄणामपि मानसी

jaigīṣavyasya bhāryābhūttṛtīyāpyekapāṭalā / putrī marīciputrāṇāṃ pitṝṇāmapi mānasī

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अच्छोदाख्या वरसरित्प्रागच्छोदसरःस्नुता । अपरिज्ञाय पितरं साभिलाषा विलोक्य सा

acchodākhyā varasaritprāgacchodasaraḥsnutā / aparijñāya pitaraṃ sābhilāṣā vilokya sā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

भ्रष्टा पपात तच्छापात्तत्प्रसादकृतावधिः । अष्टाविंशे द्वापरे सा संभूता मत्स्ययोनिजा

bhraṣṭā papāta tacchāpāttatprasādakṛtāvadhiḥ / aṣṭāviṃśe dvāpare sā saṃbhūtā matsyayonijā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

असूत या सुतं व्यासं गन्धकाली पराशरात् । पुलस्त्यपुत्राः पितरो दिवि बर्हिषदः परे

asūta yā sutaṃ vyāsaṃ gandhakālī parāśarāt / pulastyaputrāḥ pitaro divi barhiṣadaḥ pare

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

मानसी कन्यका तेषां पीवरी नाम योगिनी । जनयिष्यत्यपत्यानि यस्यां व्याससुतः शुकः

mānasī kanyakā teṣāṃ pīvarī nāma yoginī / janayiṣyatyapatyāni yasyāṃ vyāsasutaḥ śukaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

पुत्रीं च कृत्वा जननीं ब्रह्मदत्तस्य भूपतेः । अमूर्ताः कर्मसंन्यासादेते पितृगणास्त्रयः

putrīṃ ca kṛtvā jananīṃ brahmadattasya bhūpateḥ / amūrtāḥ karmasaṃnyāsādete pitṛgaṇāstrayaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

सोमदेवान्मानवादीन्पूजिता भावयन्ति ये । मूर्तास्तु सोमपा नाम पितरो ऽन्ये सुधाभुजः

somadevānmānavādīnpūjitā bhāvayanti ye / mūrtāstu somapā nāma pitaro 'nye sudhābhujaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तेषां गौर्मानसी कन्या यजन्ते ब्राह्मणाश्च ताम् । अन्ये त्वङ्गिरसः पुत्राः पितरः श्रद्धवर्जिताः

teṣāṃ gaurmānasī kanyā yajante brāhmaṇāśca tām / anye tvaṅgirasaḥ putrāḥ pitaraḥ śraddhavarjitāḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

यष्टारः क्षत्रियास्तेषां यशोदाख्या च कन्यका । सहस्रयाजिनो मात्रा दिलीपस्य महीपतेः

yaṣṭāraḥ kṣatriyāsteṣāṃ yaśodākhyā ca kanyakā / sahasrayājino mātrā dilīpasya mahīpateḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

आज्यपाः पितरः पुत्राः कश्यपस्य प्रजापतेः । यजन्ते तान्सदा वैश्या कन्या तेषां च मानसी

ājyapāḥ pitaraḥ putrāḥ kaśyapasya prajāpateḥ / yajante tānsadā vaiśyā kanyā teṣāṃ ca mānasī

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

विरजा नाम जननी ययातेः पृथिवीपतेः । सुकाला नाम पितरो वशिष्ठस्य मुनेः सुताः

virajā nāma jananī yayāteḥ pṛthivīpateḥ / sukālā nāma pitaro vaśiṣṭhasya muneḥ sutāḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

शूद्राणामेव ते पूज्यास्तत्पुत्री नर्मदा सरित् । कुरुकुत्सप्रिया यस्यास्त्रसद्दस्तुः सुतो नृपः

śūdrāṇāmeva te pūjyāstatputrī narmadā sarit / kurukutsapriyā yasyāstrasaddastuḥ suto nṛpaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

एते पितृगणा मूर्ताश्चत्वारो वर्णदैवतम् । येषां युगे युगे पूजां श्राद्धदेवो ऽभ्यधान्मनुः

ete pitṛgaṇā mūrtāścatvāro varṇadaivatam / yeṣāṃ yuge yuge pūjāṃ śrāddhadevo 'bhyadhānmanuḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

राजतं राजताङ्कं वा यातं तेषां स्वधाभुजाम् । शस्त्रं श्राद्धे सोमवह्निमनुपूजापुरः सरे

rājataṃ rājatāṅkaṃ vā yātaṃ teṣāṃ svadhābhujām / śastraṃ śrāddhe somavahnimanupūjāpuraḥ sare

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

त एते पितरः पूज्याः क्रोधहीनाः प्रसादिनः । संकल्पकल्पलतिका भक्तिर्येषां महाफला

ta ete pitaraḥ pūjyāḥ krodhahīnāḥ prasādinaḥ / saṃkalpakalpalatikā bhaktiryeṣāṃ mahāphalā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

धर्मापचाराद्विभ्रष्टा ब्राह्मणाः पितृपूजया । यथा स्वपदमेष्यन्ति तत्सर्वं द्रक्ष्यसि क्रतौ

dharmāpacārādvibhraṣṭā brāhmaṇāḥ pitṛpūjayā / yathā svapadameṣyanti tatsarvaṃ drakṣyasi kratau

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

श्राद्धभावं विजानीहि स्वयमित्यभिधाय सः । सनत्कुमारो दिव्यं मे चक्षुर्दुत्त्वा तिरोदधे

śrāddhabhāvaṃ vijānīhi svayamityabhidhāya saḥ / sanatkumāro divyaṃ me cakṣurduttvā tirodadhe

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

ततो ऽपश्यं कुरुक्षेत्रे विप्रान्कालेन सप्त तान् । वाग्दुष्टः क्रोधनो हिंस्रः पिशुनः स्वस्टमः कविः

tato 'paśyaṃ kurukṣetre viprānkālena sapta tān / vāgduṣṭaḥ krodhano hiṃsraḥ piśunaḥ svasṭamaḥ kaviḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

पितृवर्ती चेति नाम सदृशाकारसेविनः । अथ कौशिकदायादा गुरोर्गार्ग्यस्य ते पुरा

pitṛvartī ceti nāma sadṛśākārasevinaḥ / atha kauśikadāyādā gurorgārgyasya te purā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

प्रस्थिताः पथि गां मूढाः क्षुधार्ता हन्तुमुद्ययुः । यदा निवार्यमाणास्ते कविना स्वस्टमेन च

prasthitāḥ pathi gāṃ mūḍhāḥ kṣudhārtā hantumudyayuḥ / yadā nivāryamāṇāste kavinā svasṭamena ca

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

न निवृत्तास्तदा कोपात्पितृवर्ती जगाद तान् । सर्वथैतदकार्यं वो गर्हितं सर्वजन्तुभिः

na nivṛttāstadā kopātpitṛvartī jagāda tān / sarvathaitadakāryaṃ vo garhitaṃ sarvajantubhiḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

श्राद्धपूर्वो ऽयमारम्भः क्रियतां यदि दुर्ग्रहः । एतदाकर्ण्य ते सर्वे तदुक्तं चक्रिरे विधिम्

śrāddhapūrvo 'yamārambhaḥ kriyatāṃ yadi durgrahaḥ / etadākarṇya te sarve taduktaṃ cakrire vidhim

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

ततस्ते हिंसया काले शप्ताजायन्त लुब्धकाः । दशार्णेषु स्वकर्मस्थाः सत्यशीलपरायणाः

tataste hiṃsayā kāle śaptājāyanta lubdhakāḥ / daśārṇeṣu svakarmasthāḥ satyaśīlaparāyaṇāḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

जन्मान्तरे श्राद्धफलाल्लुप्ता तेषां न तु स्मृतिः । निर्वैरी निर्वृतिः क्षान्तो निर्मन्युर्वैधसः कृतिः

janmāntare śrāddhaphalālluptā teṣāṃ na tu smṛtiḥ / nirvairī nirvṛtiḥ kṣānto nirmanyurvaidhasaḥ kṛtiḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

मातृवर्ती च ते व्याधाः पितृसेवाकृतक्षणाः । धनूंषि पित्रोः पानीये विहाय व्यसवो ऽभवन्

mātṛvartī ca te vyādhāḥ pitṛsevākṛtakṣaṇāḥ / dhanūṃṣi pitroḥ pānīye vihāya vyasavo 'bhavan

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

ततः फुल्ललतापुञ्जकुञ्जे कालाञ्जने गिरौ । त्रासायासविविग्नास्ते जाता जातिस्मरा मृगाः

tataḥ phullalatāpuñjakuñje kālāñjane girau / trāsāyāsavivignāste jātā jātismarā mṛgāḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

उन्मुखो नित्यचकितः स्तब्धवर्णः सुलोचनः । घस्मरः पिण्डितो नादी चेति चेष्टोचिताभिधाः

unmukho nityacakitaḥ stabdhavarṇaḥ sulocanaḥ / ghasmaraḥ piṇḍito nādī ceti ceṣṭocitābhidhāḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

ते ब्रह्मचारिणः क्षान्ताः पूर्वविद्याविवासिताः । विहारिणो मेरुतटी गत्वा प्राणान्पर्यत्यजन्

te brahmacāriṇaḥ kṣāntāḥ pūrvavidyāvivāsitāḥ / vihāriṇo merutaṭī gatvā prāṇānparyatyajan

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अद्यामि मेरुगामिन्यः कालाञ्जनतटोत्थिताः । तेषां कनकूटेषु दृश्यन्ते पादपङ्क्तयः

adyāmi merugāminyaḥ kālāñjanataṭotthitāḥ / teṣāṃ kanakūṭeṣu dṛśyante pādapaṅktayaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

ततः शुचिसरिद्द्वीपे लहरीधैतसैकते । बभूवुश्चक्रवाकास्ते तरुणा ब्रह्मचारिणः

tataḥ śucisariddvīpe laharīdhaitasaikate / babhūvuścakravākāste taruṇā brahmacāriṇaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

निर्ममो निःस्पृहः क्षान्तो निर्वैरो निष्प्रतिग्रहः । निर्वृतो निभृतश्चेति योगिनस्ते विहङ्गमाः

nirmamo niḥspṛhaḥ kṣānto nirvairo niṣpratigrahaḥ / nirvṛto nibhṛtaśceti yoginaste vihaṅgamāḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

जातास्तत्र च ते हंसास्तपोयोगपरायणाः । वालानिलाकुलोत्फुल्लकमलोत्पलमालिने

jātāstatra ca te haṃsāstapoyogaparāyaṇāḥ / vālānilākulotphullakamalotpalamāline

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

सलिले विलसन्त्येते विभ्राजं नाम भूपतिम् । ददृशुः पद्मवदनावृन्दैर्जितसरोवरम्

salile vilasantyete vibhrājaṃ nāma bhūpatim / dadṛśuḥ padmavadanāvṛndairjitasarovaram

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

पातुं यदृच्छयायातं तीरोपान्तलतावने । शचीपतिमिवालोक्य तं कनीयान्विहङ्गमः

pātuṃ yadṛcchayāyātaṃ tīropāntalatāvane / śacīpatimivālokya taṃ kanīyānvihaṅgamaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तस्य राज्यस्पृहां चक्रे तदैश्वर्यहृताशयः । द्वौ चाभूतां खगौ तस्य स्पृहानुगतमानसौ

tasya rājyaspṛhāṃ cakre tadaiśvaryahṛtāśayaḥ / dvau cābhūtāṃ khagau tasya spṛhānugatamānasau

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

ततः कालेन ते सर्वे सारसा व्यसवो ऽभवन् । वि(वै)भ्राजं तद्वनमभूत्सरश्च नृपसेवितम्

tataḥ kālena te sarve sārasā vyasavo 'bhavan / vi(vai)bhrājaṃ tadvanamabhūtsaraśca nṛpasevitam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

विभ्राजस्याथ पुत्रो ऽभूदणुहो नाम भूपतिः । तस्मै वितॄणां दौहित्रीं पुत्रीं व्याससुतः शुकः

vibhrājasyātha putro 'bhūdaṇuho nāma bhūpatiḥ / tasmai vitṝṇāṃ dauhitrīṃ putrīṃ vyāsasutaḥ śukaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

कृत्वीं नाम ददौ दिव्ययोगिनामधिदेवताम् । तस्याः स हंसः पुत्रो ऽभूद्योगभ्रष्टो हतस्मृतिः

kṛtvīṃ nāma dadau divyayogināmadhidevatām / tasyāḥ sa haṃsaḥ putro 'bhūdyogabhraṣṭo hatasmṛtiḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

ब्रह्मदत्त इति ख्यातः काम्पिल्ये नगरे नृपः । पाञ्चालपु(क)ण्डरीकाख्यौ तस्यास्तां सचिवौ नृपौ

brahmadatta iti khyātaḥ kāmpilye nagare nṛpaḥ / pāñcālapu(ka)ṇḍarīkākhyau tasyāstāṃ sacivau nṛpau

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

हंसौ स्पृहाभ्रष्टयोगौ यौ तौ तदनुगाशयौ । जातिस्मरास्तु चत्वारो जाताः सब्रह्मचारिणः

haṃsau spṛhābhraṣṭayogau yau tau tadanugāśayau / jātismarāstu catvāro jātāḥ sabrahmacāriṇaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

ब्रह्मदत्तस्य दयिता देवलस्यात्मजा मुनेः । बभूव संनतिर्नाम मानिनी मदिरावनिः

brahmadattasya dayitā devalasyātmajā muneḥ / babhūva saṃnatirnāma māninī madirāvaniḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

स कदाचिल्लतालास्यव्यालोलपवने वने । सेव्यमानस्तया तन्त्र्या विजहार स्मरोपमः

sa kadācillatālāsyavyālolapavane vane / sevyamānastayā tantryā vijahāra smaropamaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

सर्वप्राणिरुतज्ञो ऽसौ तत्र प्रणयकोपतः । पिपीलकायाः शुश्राव भर्तुस्तां तां प्रसादनाम्

sarvaprāṇirutajño 'sau tatra praṇayakopataḥ / pipīlakāyāḥ śuśrāva bhartustāṃ tāṃ prasādanām

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

स तच्छ्रुत्वा चलच्चारुकपोलफलको नृपः । जहास दयिताकण्ठे कुर्वन्मुक्तावलीमिव

sa tacchrutvā calaccārukapolaphalako nṛpaḥ / jahāsa dayitākaṇṭhe kurvanmuktāvalīmiva

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

कस्मादकस्मान्मे नाथो हसतीति विलज्जिता । साभवत्पद्मवदना चन्द्रोदय इवाब्जिनी

kasmādakasmānme nātho hasatīti vilajjitā / sābhavatpadmavadanā candrodaya ivābjinī

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

पिपीलकरुताश्चर्ये कथिते ऽपि महीभुजा । प्राणत्यागैकसंकल्पा तदसत्यममन्यत

pipīlakarutāścarye kathite 'pi mahībhujā / prāṇatyāgaikasaṃkalpā tadasatyamamanyata

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

दयितादीर्घकोपेन विविग्नो वसुधाधिपः । निराहारव्रतो विष्णुं ददर्श प्रयताशयः

dayitādīrghakopena vivigno vasudhādhipaḥ / nirāhāravrato viṣṇuṃ dadarśa prayatāśayaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

कुशलं भविता प्रातस्तवेति हरिशासनात् । प्रभाते रथमारुह्य पुरं ससचिवो ऽविशत्

kuśalaṃ bhavitā prātastaveti hariśāsanāt / prabhāte rathamāruhya puraṃ sasacivo 'viśat

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अत्रान्तरे तैश्चतुर्भिर्द्विजैर्जातिस्मरैः पिता । विसृष्टः श्रावय नृपं श्लोकमित्याजगाम तम्

atrāntare taiścaturbhirdvijairjātismaraiḥ pitā / visṛṣṭaḥ śrāvaya nṛpaṃ ślokamityājagāma tam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

स समासाद्य भूपालं सचिवाभ्यां सह स्थितम् । इदमाश्रावयद्विप्रः किमप्युत्सुकमानसम्

sa samāsādya bhūpālaṃ sacivābhyāṃ saha sthitam / idamāśrāvayadvipraḥ kimapyutsukamānasam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

सप्त दाशा दशार्णेषु गिरौ कालाञ्जने मृगाः । चक्रवाका नदीद्वीपे हंसाः सरसि मानसे

sapta dāśā daśārṇeṣu girau kālāñjane mṛgāḥ / cakravākā nadīdvīpe haṃsāḥ sarasi mānase

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

वयं ते ऽद्य कुरुक्षेत्रे जाता वेदविदो द्विजाः । गन्तारो दूरमध्वानं यूयं किमवसादिनः

vayaṃ te 'dya kurukṣetre jātā vedavido dvijāḥ / gantāro dūramadhvānaṃ yūyaṃ kimavasādinaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

श्रुत्वैतत्स्मृतयोगात्मा निःस्पन्दकरणो नृपः । सचिवाभ्यां सह परं धाम तच्च समाययौ

śrutvaitatsmṛtayogātmā niḥspandakaraṇo nṛpaḥ / sacivābhyāṃ saha paraṃ dhāma tacca samāyayau

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

श्राद्धप्रभावादित्येतत्क्षपयित्वोग्रपातकम् । याताः कौशिकदायादा योगिनः परमं पदम्

śrāddhaprabhāvādityetatkṣapayitvograpātakam / yātāḥ kauśikadāyādā yoginaḥ paramaṃ padam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

शान्तनोः शासनादेतन्मार्कण्डेयाच्छ्रुतं मया । ब्रह्मदत्तस्य पुत्रो ऽभूद्विश्वक्सेनो महीपतिः

śāntanoḥ śāsanādetanmārkaṇḍeyācchrutaṃ mayā / brahmadattasya putro 'bhūdviśvakseno mahīpatiḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

दण्डसेनः सुतस्तस्य भल्लाटश्च तदात्मजः । यः कर्णेन पुरा वीरो दिग्जये विनिपातितः

daṇḍasenaḥ sutastasya bhallāṭaśca tadātmajaḥ / yaḥ karṇena purā vīro digjaye vinipātitaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

भल्लाटस्याभवत्सूनुर्दुर्नयी जनमेजयः । उग्रायुधो ऽथ तत्पुत्रः पापाचारो निरङ्कुशः

bhallāṭasyābhavatsūnurdurnayī janamejayaḥ / ugrāyudho 'tha tatputraḥ pāpācāro niraṅkuśaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

त्रिदिवं शन्तनौ याते हर्तुं सत्यवतीं बलात् । मनश्चकार दुर्वृत्तस्ततो यधि मया हतः

tridivaṃ śantanau yāte hartuṃ satyavatīṃ balāt / manaścakāra durvṛttastato yadhi mayā hataḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

इति श्राद्धफलं भीष्मो बभाषे धर्मनन्दनम् । श्राद्धेनाप्यायते सोमो वृष्णयो यस्य वंशजाः

iti śrāddhaphalaṃ bhīṣmo babhāṣe dharmanandanam / śrāddhenāpyāyate somo vṛṣṇayo yasya vaṃśajāḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अत्रिश्चचार भगवान्मौनी मुनिवरः पुरा । तपो वर्षसहस्राणि दिव्यानि त्रीणी निश्चलः

atriścacāra bhagavānmaunī munivaraḥ purā / tapo varṣasahasrāṇi divyāni trīṇī niścalaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तस्याथ निर्निमेषस्य शरीरं ब्रह्मचारिणः । अभूद्दिव्यामृतमयं कान्तं दुग्धोदधेरिव

tasyātha nirnimeṣasya śarīraṃ brahmacāriṇaḥ / abhūddivyāmṛtamayaṃ kāntaṃ dugdhodadheriva

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

ततः सुस्राव नेत्राभ्यामत्रेस्तद्दशधा स्रुतम् । अमृतं दिक्षु दशसु प्रभासंपूरिताम्बरम्

tataḥ susrāva netrābhyāmatrestaddaśadhā srutam / amṛtaṃ dikṣu daśasu prabhāsaṃpūritāmbaram

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

वृतं तद्दशभिर्गर्भे दिग्भिर्यत्नेन दुःसहम् । सोमत्वमाप्तं सहसा पपात भुवि भास्वरम्

vṛtaṃ taddaśabhirgarbhe digbhiryatnena duḥsaham / somatvamāptaṃ sahasā papāta bhuvi bhāsvaram

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तस्मिन्निपतिते तूर्णं कम्पिते भुवनत्रये । रथे वेदमये ब्रह्मा सहस्राश्वे तमादधे

tasminnipatite tūrṇaṃ kampite bhuvanatraye / rathe vedamaye brahmā sahasrāśve tamādadhe

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तं रथस्थं मुनिवरा देवास्त्रैलोक्यभावनम् । तुष्टुवुस्तेजसो वृद्धयो सर्वजिद्येन सो ऽभवत्

taṃ rathasthaṃ munivarā devāstrailokyabhāvanam / tuṣṭuvustejaso vṛddhayo sarvajidyena so 'bhavat

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

वत्सराणां चकारासौ पूर्णं पद्मशतं तपः । उत्पन्नास्तेजसा तस्य दिव्यौषधिसुधागणाः

vatsarāṇāṃ cakārāsau pūrṇaṃ padmaśataṃ tapaḥ / utpannāstejasā tasya divyauṣadhisudhāgaṇāḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

राजा राज्याभिषिक्तो ऽथ ब्रह्मणा ब्राह्मणाधिपः । वल्लभो दक्षपुत्रीणां राजसूये रराज सः

rājā rājyābhiṣikto 'tha brahmaṇā brāhmaṇādhipaḥ / vallabho dakṣaputrīṇāṃ rājasūye rarāja saḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

सुरसिद्धर्षिगन्धर्वसेव्यस्त्रिभुवनेश्वरः । लोकानविनयोत्सेकाश्चचार श्रीविशृङ्खलः

surasiddharṣigandharvasevyastribhuvaneśvaraḥ / lokānavinayotsekāścacāra śrīviśṛṅkhalaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

जहार तरसा सो ऽथ तारां नाम बृहस्पतेः । वल्लभां विभवोद्भूतभूतेनोद्भाव्यते न कः

jahāra tarasā so 'tha tārāṃ nāma bṛhaspateḥ / vallabhāṃ vibhavodbhūtabhūtenodbhāvyate na kaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

त्रिदशैर्बोध्यमानो ऽपि न स तत्याज तां यदा । तदा बृहस्पतेः पक्षं शुक्रो रुद्रस्तथाग्रहीत्

tridaśairbodhyamāno 'pi na sa tatyāja tāṃ yadā / tadā bṛhaspateḥ pakṣaṃ śukro rudrastathāgrahīt

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

ततः प्रवृत्ते समरे भैरवे तारकामये । देवानां रुद्रमुख्यानां वीरेण तुहिनात्विषा

tataḥ pravṛtte samare bhairave tārakāmaye / devānāṃ rudramukhyānāṃ vīreṇa tuhinātviṣā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अस्त्रं ब्रह्मशिरः स्पृ(सृ)ष्टं यशश्छेदि दिवौकसाम् । अल्पावशेषामकरोद्भग्नध्वस्तहतां चमूम्

astraṃ brahmaśiraḥ spṛ(sṛ)ṣṭaṃ yaśaśchedi divaukasām / alpāvaśeṣāmakarodbhagnadhvastahatāṃ camūm

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

त्रस्तैरथ सुरैरेत्य याचितः कमलोद्भवः । निर्वाय साम्ना समरं ददौ जायां बृहस्पतेः

trastairatha surairetya yācitaḥ kamalodbhavaḥ / nirvāya sāmnā samaraṃ dadau jāyāṃ bṛhaspateḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

सगर्भामागातामूचे स तामीर्ष्याविषोल्बणः । न धार्यो ऽयं त्वया गर्भो मद्योनावित्यधोमुखीम्

sagarbhāmāgātāmūce sa tāmīrṣyāviṣolbaṇaḥ / na dhāryo 'yaṃ tvayā garbho madyonāvityadhomukhīm

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

ततस्तत्याज सा गर्भमिषीकास्तम्भसंस्तरे । तेजसा जातमात्रो ऽसौ विबुधानजयद्बुधः

tatastatyāja sā garbhamiṣīkāstambhasaṃstare / tejasā jātamātro 'sau vibudhānajayadbudhaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

पृष्टा ततो ऽयं कस्येति देवैर्नोवाच सा यदा । तदा पृष्टा विरिञ्चेन चन्द्रस्येत्यवदल्लघु

pṛṣṭā tato 'yaṃ kasyeti devairnovāca sā yadā / tadā pṛṣṭā viriñcena candrasyetyavadallaghu

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

स पुत्रः शशिनः श्रीमान्प्रतिकूलोदयो दिवि । शिशिरव्यजनो धीमान्बभौ विबुधनन्दनः

sa putraḥ śaśinaḥ śrīmānpratikūlodayo divi / śiśiravyajano dhīmānbabhau vibudhanandanaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अथ कालेन शीतांशुर्दक्षिणाक्षीणमण्डलः । परदारपरामर्षात्तप्तो ऽत्रिं शरणं ययौ

atha kālena śītāṃśurdakṣiṇākṣīṇamaṇḍalaḥ / paradāraparāmarṣāttapto 'triṃ śaraṇaṃ yayau

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

स तेन पुत्रवात्सल्यान्मन्त्रैः क्षपितकिल्बिषः । रराज यक्ष्मणा मुक्तः पुनर्युक्तो निजश्रिया

sa tena putravātsalyānmantraiḥ kṣapitakilbiṣaḥ / rarāja yakṣmaṇā muktaḥ punaryukto nijaśriyā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

इडायामथ पुत्रो ऽभूद्बुधस्य स पुरूरवाः । यस्याभूद्भूवनश्लाघ्या कान्ता कीर्तिरिवोर्वशी

iḍāyāmatha putro 'bhūdbudhasya sa purūravāḥ / yasyābhūdbhūvanaślāghyā kāntā kīrtirivorvaśī

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तस्य षट् तनयास्तस्यामभवंस्त्रिदशालये । आयुर्ज्येष्ठो नृपस्तेषां नहुषो ऽप्यायुषः सुतः

tasya ṣaṭ tanayāstasyāmabhavaṃstridaśālaye / āyurjyeṣṭho nṛpasteṣāṃ nahuṣo 'pyāyuṣaḥ sutaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

रजिप्रभृतयस्तस्य चत्वारो ऽप्यनुजाः पुरा । देवासुररणे पूर्वं साहाय्ये वज्रपाणिना

rajiprabhṛtayastasya catvāro 'pyanujāḥ purā / devāsuraraṇe pūrvaṃ sāhāyye vajrapāṇinā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

रजिर्वृतः स्वराज्येन पणेन नहुषानुजः । स हत्वा दितिजान्वीरान्सुरेन्द्रत्वं पणार्जितम्

rajirvṛtaḥ svarājyena paṇena nahuṣānujaḥ / sa hatvā ditijānvīrānsurendratvaṃ paṇārjitam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

त्वत्पुत्रो ऽस्मीति शक्रेण धूर्तेनाभिहितो ऽत्यजत् । अथ कालेन जयिनो रजेः पुत्रा महौजसः

tvatputro 'smīti śakreṇa dhūrtenābhihito 'tyajat / atha kālena jayino rajeḥ putrā mahaujasaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

राज्यं त्रिदशराजस्य जह्रुः पितृबलार्जितम् । हृतराज्यः स शक्रो ऽथ हृतभागः क्रतुष्वपि

rājyaṃ tridaśarājasya jahruḥ pitṛbalārjitam / hṛtarājyaḥ sa śakro 'tha hṛtabhāgaḥ kratuṣvapi

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

ययाचे बदरीमात्रं पुरोडाशं बृहस्पतिम् । तेन बालमुखाब्जेन याचितो नष्टचेतसा

yayāce badarīmātraṃ puroḍāśaṃ bṛhaspatim / tena bālamukhābjena yācito naṣṭacetasā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

चकार रजिपुत्राणां मतिमोहं बृहस्पतिः । ततस्ते रागिणो मत्ता विभ्रष्टा न्यायवर्त्मनः

cakāra rajiputrāṇāṃ matimohaṃ bṛhaspatiḥ / tataste rāgiṇo mattā vibhraṣṭā nyāyavartmanaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

संवृत्ता भृशमुत्सेकान्नष्टवीर्यपराक्रमाः । तेन तान्दुर्जयान्हत्वा वज्री स्वपदमाप्तवान्

saṃvṛttā bhṛśamutsekānnaṣṭavīryaparākramāḥ / tena tāndurjayānhatvā vajrī svapadamāptavān

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

शफरोत्फालचटुला दुर्वृत्तानां हि संपदः । नहृषस्याभवत्पुत्रो ययातिः पृथिवीपतिः

śapharotphālacaṭulā durvṛttānāṃ hi saṃpadaḥ / nahṛṣasyābhavatputro yayātiḥ pṛthivīpatiḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

दिव्येन यो रथाग्र्येण षड्रात्रेणाजयज्जगत् । यो ऽसौ कालेन तद्वंशे शापान्नष्टो रथोत्तमः

divyena yo rathāgryeṇa ṣaḍrātreṇājayajjagat / yo 'sau kālena tadvaṃśe śāpānnaṣṭo rathottamaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

जरासंधेन संप्राप्तो हृतो यो ऽप्यसुरारिणा । ययातेः शुक्रकन्यायां देवयान्यां बभूवतुः

jarāsaṃdhena saṃprāpto hṛto yo 'pyasurāriṇā / yayāteḥ śukrakanyāyāṃ devayānyāṃ babhūvatuḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

यदुश्चतुर्वसुश्चेति तनयौ संमतौ सताम् । वृषपर्वसुतायाश्च शर्मिष्ठायाः सुतास्त्रयः

yaduścaturvasuśceti tanayau saṃmatau satām / vṛṣaparvasutāyāśca śarmiṣṭhāyāḥ sutāstrayaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

द्रुह्यानुपूरुनामानस्तस्यासन्वंशवर्धनाः । काले ऽथ विपुले याते ययातिः प्रवयाः सुतान्

druhyānupūrunāmānastasyāsanvaṃśavardhanāḥ / kāle 'tha vipule yāte yayātiḥ pravayāḥ sutān

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

ययाचे यौवनं कामी जरया जगतीपतिः । मृत्युसिंहनखश्रेणीं सुखपद्महिमाहतिम्

yayāce yauvanaṃ kāmī jarayā jagatīpatiḥ / mṛtyusiṃhanakhaśreṇīṃ sukhapadmahimāhatim

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

यदा कश्चिन्न जग्राह जरां पुरुस्तदाग्रहीत् । तस्माद्यौवनमासाद्य यदुमुख्यानथो परान्

yadā kaścinna jagrāha jarāṃ purustadāgrahīt / tasmādyauvanamāsādya yadumukhyānatho parān

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

ययातिरशपद्वंश्या येनैषामनृपाः सदा । ततो दिदृक्षुः कामानां पारं तरुणविग्रहः

yayātiraśapadvaṃśyā yenaiṣāmanṛpāḥ sadā / tato didṛkṣuḥ kāmānāṃ pāraṃ taruṇavigrahaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

विश्वस्य नाककामिन्या नन्दने विजहार सः । सुचिरं सेवमानो ऽपि राजा राजीवलोचनाम्

viśvasya nākakāminyā nandane vijahāra saḥ / suciraṃ sevamāno 'pi rājā rājīvalocanām

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

यदा प्रवर्धमानेच्छः कामानां नान्तमाययौ । तदा राज्यं सुतस्यैव पुरोर्दत्वा जरां निजाम्

yadā pravardhamānecchaḥ kāmānāṃ nāntamāyayau / tadā rājyaṃ sutasyaiva purordatvā jarāṃ nijām

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

जग्राह जातवैराग्यो जगौ चेदं मुनिव्रतः । चित्रं भोगाभिलाषो ऽयं भोगाभ्यासेन वर्धते

jagrāha jātavairāgyo jagau cedaṃ munivrataḥ / citraṃ bhogābhilāṣo 'yaṃ bhogābhyāsena vardhate

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

वेल्लत्कल्लोलजालेन सलिलेनेव वाडवः । बत विस्फारसंसारसरोरुहरजश्छटा

vellatkallolajālena salileneva vāḍavaḥ / bata visphārasaṃsārasaroruharajaśchaṭā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

प्रीतिः प्रतिनिशं मुग्धान्बध्नाति मधुपानिव । जीर्यतामप्यजीर्योर्(णो)ऽयं नश्यतामपि नश्वरः

prītiḥ pratiniśaṃ mugdhānbadhnāti madhupāniva / jīryatāmapyajīryor(ṇo)'yaṃ naśyatāmapi naśvaraḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

कामः कामवतामन्तर्घुणः क्षितिरुहामिव । निषिद्धो नियमेनापि धैर्येणाप्यवधीरितः

kāmaḥ kāmavatāmantarghuṇaḥ kṣitiruhāmiva / niṣiddho niyamenāpi dhairyeṇāpyavadhīritaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

रागो ज्वलत्यहो वस्त्रेणाच्छादित इवानिलः । इति संचिन्त्य नियतो ययातिस्तपसा युतः

rāgo jvalatyaho vastreṇācchādita ivānilaḥ / iti saṃcintya niyato yayātistapasā yutaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

कुलोचितेन विधिना यशःशेषत्वमाययौ । पूरोर्ययातिपुत्रस्य वशे सुविपुले क्षितौ

kulocitena vidhinā yaśaḥśeṣatvamāyayau / pūroryayātiputrasya vaśe suvipule kṣitau

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

प्रवर्तमाने बहुधा कालेनाभून्महीपतिः । दुष्यन्तो यस्य भरतः पुत्रो भारतवंशकृत्

pravartamāne bahudhā kālenābhūnmahīpatiḥ / duṣyanto yasya bharataḥ putro bhāratavaṃśakṛt

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अवदाते कुले यस्य जातो ऽसि जनमेजयः । इत्येष पौरवो वंशः पूर्वमेव मयोदितः

avadāte kule yasya jāto 'si janamejayaḥ / ityeṣa pauravo vaṃśaḥ pūrvameva mayoditaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तुर्वसोस्तु महान्वंशो यस्मिञ्जातः करंधमः । मरुत्तस्तत्सुतो यस्मै ददौ हेम महेश्वरः

turvasostu mahānvaṃśo yasmiñjātaḥ karaṃdhamaḥ / maruttastatsuto yasmai dadau hema maheśvaraḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तस्यासन्विपुले वंशे पाण्ड्यचौलाः सकेरलाः । राजा मरुत्पतिर्नाम द्रुह्यवंशे त्वजायत

tasyāsanvipule vaṃśe pāṇḍyacaulāḥ sakeralāḥ / rājā marutpatirnāma druhyavaṃśe tvajāyata

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

कृच्छ्रेण दीर्घसंग्रामे यौवनाश्वेन यो हतः । गान्धारस्तत्सुतो यस्य वंशे जातास्तुरङ्गमाः

kṛcchreṇa dīrghasaṃgrāme yauvanāśvena yo hataḥ / gāndhārastatsuto yasya vaṃśe jātāsturaṅgamāḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अनोस्तु वंशे धर्माद्या जाताः प्रत्यन्तभूमिपाः । यदोस्तु प्रसृते वंशे कृतवीर्यात्मजो नृपः

anostu vaṃśe dharmādyā jātāḥ pratyantabhūmipāḥ / yadostu prasṛte vaṃśe kṛtavīryātmajo nṛpaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

कार्तवीर्यार्जुनो जातः सहस्रभुजदुर्मदः । हेहयानर्तभोजाद्यस्तालजङ्घाश्च तत्कुले

kārtavīryārjuno jātaḥ sahasrabhujadurmadaḥ / hehayānartabhojādyastālajaṅghāśca tatkule

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

कालेन जातस्तद्वंशे वृषो वृषसुतो मधुः । वृषणस्तत्सुतो यस्य वंशे सागरवृष्णयः

kālena jātastadvaṃśe vṛṣo vṛṣasuto madhuḥ / vṛṣaṇastatsuto yasya vaṃśe sāgaravṛṣṇayaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अन्धको ऽप्यन्वये तेषामभूदन्धकवंशकृत् । बहुशाखे च तद्वंशे जातो क्रूरः सहस्रदः

andhako 'pyanvaye teṣāmabhūdandhakavaṃśakṛt / bahuśākhe ca tadvaṃśe jāto krūraḥ sahasradaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तत्पितृव्यकुले काले शूरः श्रीमानजायत । वसुदेवः सुतस्तस्य बभूवानकदुन्दुभिः

tatpitṛvyakule kāle śūraḥ śrīmānajāyata / vasudevaḥ sutastasya babhūvānakadundubhiḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

यस्मिञ्जाते दिवि महानभूद्दुन्दुभिनिःस्वनः । भ्रातास्य देवभागाख्यस्तथा देवश्रवाः परः

yasmiñjāte divi mahānabhūddundubhiniḥsvanaḥ / bhrātāsya devabhāgākhyastathā devaśravāḥ paraḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अनाधृष्टिः कनवको वत्सः श्यामो ववृञ्ज सः । पृथुकीर्तिः पृथाख्या च श्रुतदेवी श्रुतश्रवाः

anādhṛṣṭiḥ kanavako vatsaḥ śyāmo vavṛñja saḥ / pṛthukīrtiḥ pṛthākhyā ca śrutadevī śrutaśravāḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

राजाधिदेवी पञ्चैताः शूरपुत्र्यो ऽस्य चानुजाः । पृथुकीर्तिसुतो राजा दन्तवक्रो नृपात्मजः

rājādhidevī pañcaitāḥ śūraputryo 'sya cānujāḥ / pṛthukīrtisuto rājā dantavakro nṛpātmajaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

पृथासुता धर्मराजभीमसेनधनंजयाः । श्रुतश्रवायास्तनयः शिशुपालो महाबलः

pṛthāsutā dharmarājabhīmasenadhanaṃjayāḥ / śrutaśravāyāstanayaḥ śiśupālo mahābalaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.