Library·Ksemendra: Bharatamanjari·7
॥द्रोणपर्व॥ नारायणं नमस्कृत्य नरं चैव नरोत्तमम् । देवीं सरस्वतीं व्यासं ततो जयमुदीरयेत्
//droṇaparva// nārāyaṇaṃ namaskṛtya naraṃ caiva narottamam / devīṃ sarasvatīṃ vyāsaṃ tato jayamudīrayet
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
सुरव्रतं हतं श्रुत्वा धृतराष्ट्रो ऽतिदुःखितः । मुहुर्मुहुर्यशोराशिं तमशोचदरिंदमम्
suravrataṃ hataṃ śrutvā dhṛtarāṣṭro 'tiduḥkhitaḥ / muhurmuhuryaśorāśiṃ tamaśocadariṃdamam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
पुनः संग्राममालोक्य समायातो ऽथ संजयः । पृष्टो वैचित्रवीर्येण वीरसंहारमभ्यधात्
punaḥ saṃgrāmamālokya samāyāto 'tha saṃjayaḥ / pṛṣṭo vaicitravīryeṇa vīrasaṃhāramabhyadhāt
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ततो भीष्मेहते राजन्कुरवो भृशदुःखिताः । अब्धौ भग्ने प्रवहणे वणिजः पतिता इव
tato bhīṣmehate rājankuravo bhṛśaduḥkhitāḥ / abdhau bhagne pravahaṇe vaṇijaḥ patitā iva
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
वाञ्छितं समरे शर्म ददृशुः कर्णमागतम् । विक्रीताः परदेशेषु स्निग्धं बन्धुमिवापदि
vāñchitaṃ samare śarma dadṛśuḥ karṇamāgatam / vikrītāḥ paradeśeṣu snigdhaṃ bandhumivāpadi
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ततो दुर्योधनः शोकं संस्तम्भ्य धृतिसागरः । कर्णस्यानुमते चक्रे द्रोणं सेनासु नायकम्
tato duryodhanaḥ śokaṃ saṃstambhya dhṛtisāgaraḥ / karṇasyānumate cakre droṇaṃ senāsu nāyakam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तेनाभिषिक्तो विधिवद्गुरुः सर्वधनुष्मताम् । स बभौ शक्तिमान्वीरो महासेन इवापरः
tenābhiṣikto vidhivadguruḥ sarvadhanuṣmatām / sa babhau śaktimānvīro mahāsena ivāparaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
वृद्धस्य स्वयशःशुभ्रं छत्त्रं तस्य व्यरोचत । दुग्धोदधेरिव श्रीमच्चन्द्रमण्डलमुद्यतम्
vṛddhasya svayaśaḥśubhraṃ chattraṃ tasya vyarocata / dugdhodadheriva śrīmaccandramaṇḍalamudyatam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
आमुक्तहेमकवचः स दीप्तः किरणैर्बभौ । उपस्थितैः कृत्यकाले दिव्यास्त्रैरिव सेवितः
āmuktahemakavacaḥ sa dīptaḥ kiraṇairbabhau / upasthitaiḥ kṛtyakāle divyāstrairiva sevitaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
प्रणेता सर्ववीराणां सदृशः प्राज्यतेजसा । साक्षादिव धनुर्वेदः संहारस्यागमावधिः
praṇetā sarvavīrāṇāṃ sadṛśaḥ prājyatejasā / sākṣādiva dhanurvedaḥ saṃhārasyāgamāvadhiḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
रेजे रथेन रौक्मेन शोणाश्वेन पताकिना । संध्याजुषा निर्झरिणा मेरुणेव दिवाकरः
reje rathena raukmena śoṇāśvena patākinā / saṃdhyājuṣā nirjhariṇā meruṇeva divākaraḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
विरराज रथे तस्य शातकौम्भः कमण्डलुः । शौर्योष्मणा प्रतिगतः प्रताप इव पिण्डितः
virarāja rathe tasya śātakaumbhaḥ kamaṇḍaluḥ / śauryoṣmaṇā pratigataḥ pratāpa iva piṇḍitaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
आकर्णपलितः श्यामो धौरेयः सर्वधन्विनाम् । ददौ वरं श्रिया जुष्टः स राज्ञा स्वयमर्थितः
ākarṇapalitaḥ śyāmo dhaureyaḥ sarvadhanvinām / dadau varaṃ śriyā juṣṭaḥ sa rājñā svayamarthitaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
जीवग्राहं समादाय राजानं ते युधिष्ठिरम् । हतेर्जुने प्रदास्यामि पश्यतां सर्वभुभुजाम्
jīvagrāhaṃ samādāya rājānaṃ te yudhiṣṭhiram / haterjune pradāsyāmi paśyatāṃ sarvabhubhujām
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
एतद्गुरुवचो राजा प्रतिगृह्य कृताञ्जलिः । विश्राव्य निजसेनासु तूर्यनादोत्सवं व्यधात्
etadguruvaco rājā pratigṛhya kṛtāñjaliḥ / viśrāvya nijasenāsu tūryanādotsavaṃ vyadhāt
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तच्च धर्मसुतो ज्ञात्वा सह गाण्डीवधन्वना । क्रौञ्चव्यूहं समाधाय संनद्धो योद्धुमुद्ययौ
tacca dharmasuto jñātvā saha gāṇḍīvadhanvanā / krauñcavyūhaṃ samādhāya saṃnaddho yoddhumudyayau
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
द्रोमेन शकटव्यूहे निर्मिते भृशसंहते । अवर्तत महद्युद्धं वीराणां देहशातनम्
dromena śakaṭavyūhe nirmite bhṛśasaṃhate / avartata mahadyuddhaṃ vīrāṇāṃ dehaśātanam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ततः सृञ्जयपाञ्चालमत्स्यसेनासु दुःसहाः । शरीरहारिणः पेतुर्द्रेणनामाङ्किताः शराः
tataḥ sṛñjayapāñcālamatsyasenāsu duḥsahāḥ / śarīrahāriṇaḥ peturdreṇanāmāṅkitāḥ śarāḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
भिद्यमानेषु सैन्येषु निपतद्गजवाजिषु । रक्तकल्लोलिनीवेगैर्नीतेषु स्यन्दनेष्वपि
bhidyamāneṣu sainyeṣu nipatadgajavājiṣu / raktakallolinīvegairnīteṣu syandaneṣvapi
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
युधिष्ठिरमुखान्वीरान्कोपाद्द्रोणमभिद्रुतान् । अवारयन्सुसंरब्धान्द्रोणिकर्णकृपादयः
yudhiṣṭhiramukhānvīrānkopāddroṇamabhidrutān / avārayansusaṃrabdhāndroṇikarṇakṛpādayaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अभिमन्युरथाकृष्य रथात्केशेषु पौरवम् । अपातयत्कृपाणेन पश्यतां सर्वधन्विनाम्
abhimanyurathākṛṣya rathātkeśeṣu pauravam / apātayatkṛpāṇena paśyatāṃ sarvadhanvinām
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तत्कोपात्खङ्गमादाय जयद्रथमुपागतम् । शल्यं च विरथं वीरो विदधे बलिनां वरम्
tatkopātkhaṅgamādāya jayadrathamupāgatam / śalyaṃ ca virathaṃ vīro vidadhe balināṃ varam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ततः शल्यो गदापाणिः पद्भ्यां सौभद्रमाद्रवत् । गदया वीरवारिन्या भीमश्च तमवारयत्
tataḥ śalyo gadāpāṇiḥ padbhyāṃ saubhadramādravat / gadayā vīravārinyā bhīmaśca tamavārayat
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तयोः परस्पराघातकीर्णवह्निकणाकुलम् । नृणां विमोहनं घोरं गदायुद्धमवर्तत
tayoḥ parasparāghātakīrṇavahnikaṇākulam / nṛṇāṃ vimohanaṃ ghoraṃ gadāyuddhamavartata
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
मण्डलानि चरन्तौ तौ समदाविव कुञ्जरौ । अभिपत्य पदान्यष्टौ गदाभ्यां जघ्नतुर्मिथः
maṇḍalāni carantau tau samadāviva kuñjarau / abhipatya padānyaṣṭau gadābhyāṃ jaghnaturmithaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
गाढप्रहारसंजातमूर्छाविह्वलमानसौ । तौ दृष्ट्वा पतितौ वीराः संनिपेतुः प्रहारिणः
gāḍhaprahārasaṃjātamūrchāvihvalamānasau / tau dṛṣṭvā patitau vīrāḥ saṃnipetuḥ prahāriṇaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
नीते मद्राधिपे तूर्णं रथेन कृतवर्मणा । भीमसेनः समादाय कुरुसेनामदारयत्
nīte madrādhipe tūrṇaṃ rathena kṛtavarmaṇā / bhīmasenaḥ samādāya kurusenāmadārayat
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
कर्णसूनोरथ शरैर्दृषसेनस्य पाण्डवाः । आकीर्णान्द्रौपदीपुत्रान्विलोक्य तमुपाद्रवन्
karṇasūnoratha śarairdṛṣasenasya pāṇḍavāḥ / ākīrṇāndraupadīputrānvilokya tamupādravan
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ततो रुक्मरथो द्रोणः स्वयं पाञ्चालवाहिनीम् । प्रविश्य बाणैर्विदधे विप्रकीर्णां सहस्रधा
tato rukmaratho droṇaḥ svayaṃ pāñcālavāhinīm / praviśya bāṇairvidadhe viprakīrṇāṃ sahasradhā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
शिखण्डिसात्यकिमुखान्स विदार्य महारथान् । युधिष्ठिरमभिप्रेक्षुः कुर्वन्नरपतिक्षयम्
śikhaṇḍisātyakimukhānsa vidārya mahārathān / yudhiṣṭhiramabhiprekṣuḥ kurvannarapatikṣayam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
युगंधरं व्याघ्रदत्तं सिहसेनं च पार्थिवम् । निनाय मृत्युसदन शरैरशनिदारुणैः
yugaṃdharaṃ vyāghradattaṃ sihasenaṃ ca pārthivam / nināya mṛtyusadana śarairaśanidāruṇaiḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तिष्ठ स्थितो ऽह युद्धस्व हतो ऽसीति मुहुर्मुहुः । द्रोणाग्रे युध्यमानानां भूभुजामभवद्रणः
tiṣṭha sthito 'ha yuddhasva hato 'sīti muhurmuhuḥ / droṇāgre yudhyamānānāṃ bhūbhujāmabhavadraṇaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
द्रोणेन युध्यमानानां निशम्य श्वेतवाहनः । कोलाहलं स्वसैन्यानां तूर्णं तं देशमाययौ
droṇena yudhyamānānāṃ niśamya śvetavāhanaḥ / kolāhalaṃ svasainyānāṃ tūrṇaṃ taṃ deśamāyayau
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
स निहत्यास्त्रजालेन वीरः कुरुवरूथिनीम् । विदधे रक्ततटिनीमावर्तहृतकुञ्जराम्
sa nihatyāstrajālena vīraḥ kuruvarūthinīm / vidadhe raktataṭinīmāvartahṛtakuñjarām
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ततो ऽवहारं सैन्यानां पार्थसायकपीडिताः । याते ऽस्तं तिग्मकिरणे चक्रिरे कुरुपुंगवाः
tato 'vahāraṃ sainyānāṃ pārthasāyakapīḍitāḥ / yāte 'staṃ tigmakiraṇe cakrire kurupuṃgavāḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
निशायां संनिविष्टेषु शिबिरे सर्वराजसु । लज्जमान इवाचार्यो दुर्योधनमभाषत
niśāyāṃ saṃniviṣṭeṣu śibire sarvarājasu / lajjamāna ivācāryo duryodhanamabhāṣata
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
उक्तमेव मया राजन्रहितं सव्यसाचिना । युधिष्ठिरं ग्रहीष्यामि दुर्जयो हि धनंजयः
uktameva mayā rājanrahitaṃ savyasācinā / yudhiṣṭhiraṃ grahīṣyāmi durjayo hi dhanaṃjayaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
इति ब्रुवाणे वैलक्ष्यादाचार्ये राजसंनिधौ । त्रिगर्वराजः प्रोवाच कृतवैरः किरीटिना
iti bruvāṇe vailakṣyādācārye rājasaṃnidhau / trigarvarājaḥ provāca kṛtavairaḥ kirīṭinā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
वयं संशप्तकगणैर्मालवैस्तुण्डिलैस्तथा । वीरैर्मद्रककाम्बोजललितैश्च प्रहारिभिः
vayaṃ saṃśaptakagaṇairmālavaistuṇḍilaistathā / vīrairmadrakakāmbojalalitaiśca prahāribhiḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
रथायुतैस्त्रिभिः पार्थमाहूय पृथगास्थितः । योत्स्यामहे सुप्रकृतैरिति सत्यं शपामहे
rathāyutaistribhiḥ pārthamāhūya pṛthagāsthitaḥ / yotsyāmahe suprakṛtairiti satyaṃ śapāmahe
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
इत्युक्ते शपथं कृत्वा त्रिगर्ता वह्निसाक्षिणः । प्रत्यूषे निर्ययुर्वीराः सुशर्मप्रमुखा नृपाः
ityukte śapathaṃ kṛtvā trigartā vahnisākṣiṇaḥ / pratyūṣe niryayurvīrāḥ suśarmapramukhā nṛpāḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ते तुरङ्गखरोद्धूतधूलिग्रस्तनभस्तलाः । चक्रिरे फल्गुणाह्वानं नादैः प्रलयशंसिभिः
te turaṅgakharoddhūtadhūligrastanabhastalāḥ / cakrire phalguṇāhvānaṃ nādaiḥ pralayaśaṃsibhiḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तान्व्यूहेनार्धचन्द्रेण समे देशे व्यवस्थितान् । दृष्ट्वा पार्थस्तदाहूतो युधिष्ठिरमभाषत
tānvyūhenārdhacandreṇa same deśe vyavasthitān / dṛṣṭvā pārthastadāhūto yudhiṣṭhiramabhāṣata
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अनुजानातु मामार्यस्त्रिगर्तानां वधं प्रति । एते मामभिवाञ्चन्ति योद्धुं संघर्षशालिनः
anujānātu māmāryastrigartānāṃ vadhaṃ prati / ete māmabhivāñcanti yoddhuṃ saṃgharṣaśālinaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अयं ते सत्यजिद्वीरः पाञ्चाल्यः प्रवरो रथः । गोप्ता द्रोणाभिसरणे शक्रतुल्यपराक्रमः
ayaṃ te satyajidvīraḥ pāñcālyaḥ pravaro rathaḥ / goptā droṇābhisaraṇe śakratulyaparākramaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
इत्युक्त्वा चण्डगाण्डीवघोषघण्टितदिक्तटः । प्रलयाम्भोदसंरब्धस्तान्ययौ कपिकेतनः
ityuktvā caṇḍagāṇḍīvaghoṣaghaṇṭitadiktaṭaḥ / pralayāmbhodasaṃrabdhastānyayau kapiketanaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ते ऽपि पाण्डवमायान्तं दृष्ट्वा प्रमदनिर्भराः । फुल्लसालमिवादृश्यं चक्रुः क्षिप्रं शिलीमुखैः
te 'pi pāṇḍavamāyāntaṃ dṛṣṭvā pramadanirbharāḥ / phullasālamivādṛśyaṃ cakruḥ kṣipraṃ śilīmukhaiḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ततः शौर्याम्बुधेः फेनमट्टहासं रणश्रियः । दध्मौ धनंजयः शङ्खं कन्दं निजयशस्तरोः
tataḥ śauryāmbudheḥ phenamaṭṭahāsaṃ raṇaśriyaḥ / dadhmau dhanaṃjayaḥ śaṅkhaṃ kandaṃ nijayaśastaroḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तस्य शब्देन महता तत्सैन्यं भयकारिणा । अभून्निवृत्तमातङ्गं स्तिमिताङ्गतुरङ्गमम्
tasya śabdena mahatā tatsainyaṃ bhayakāriṇā / abhūnnivṛttamātaṅgaṃ stimitāṅgaturaṅgamam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अथ सायकजालेन जीवमत्स्यापहारिणा । त्रिगर्तवाहिनीं पार्थः समन्तात्पर्यवारयत्
atha sāyakajālena jīvamatsyāpahāriṇā / trigartavāhinīṃ pārthaḥ samantātparyavārayat
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ततः संशप्तकगणोत्सृष्टैरविवरैः शरैः । पिहिते भुवनाभोगे बभूवाकालशर्वरी
tataḥ saṃśaptakagaṇotsṛṣṭairavivaraiḥ śaraiḥ / pihite bhuvanābhoge babhūvākālaśarvarī
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ततः प्रविदधे त्वाष्ट्रं महास्त्रं वज्रिनन्दनः । येनार्जुनसहस्राणि ददृशुस्ते ससंभ्रमाः
tataḥ pravidadhe tvāṣṭraṃ mahāstraṃ vajrinandanaḥ / yenārjunasahasrāṇi dadṛśuste sasaṃbhramāḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
जहाराकर्णकृष्टेन भल्लेन च महौजसः । स्फुरन्मौलिप्रभाजालं शिरः कायात्सुधन्वनः
jahārākarṇakṛṣṭena bhallena ca mahaujasaḥ / sphuranmauliprabhājālaṃ śiraḥ kāyātsudhanvanaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तत्प्रेषितां शस्त्रवृष्टिं पवनास्त्रेण हारिणा । विधूय तच्छिरःपुञ्जैरदृश्यां विदधे महीम्
tatpreṣitāṃ śastravṛṣṭiṃ pavanāstreṇa hāriṇā / vidhūya tacchiraḥpuñjairadṛśyāṃ vidadhe mahīm
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
छिन्नच्छत्त्रध्वजरथं पतद्भुजभटाननम् । त्रिगर्तकदनं पार्थो घोरमायोधनं व्यधात्
chinnacchattradhvajarathaṃ patadbhujabhaṭānanam / trigartakadanaṃ pārtho ghoramāyodhanaṃ vyadhāt
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अस्मिन्क्षणे वैनतेयव्यूहे द्रोणेन निर्मिते । व्यूहेन निर्मितार्धेन पाण्डुपुत्राः समुद्ययुः
asminkṣaṇe vainateyavyūhe droṇena nirmite / vyūhena nirmitārdhena pāṇḍuputrāḥ samudyayuḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ततः प्रवृत्ते संग्रामे क्षये चैव महीभुजाम् । धृष्टद्युम्नप्रभृतयो द्रोणमुख्यानयोधयन्
tataḥ pravṛtte saṃgrāme kṣaye caiva mahībhujām / dhṛṣṭadyumnaprabhṛtayo droṇamukhyānayodhayan
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
रजोभिः पिहिते व्योम्नि दिक्षु रुद्धासु सायकैः । अविभागममर्यादं घोरं युद्धमवर्तत
rajobhiḥ pihite vyomni dikṣu ruddhāsu sāyakaiḥ / avibhāgamamaryādaṃ ghoraṃ yuddhamavartata
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अभिद्रुते ततो द्रोणे धर्मराजजिघृक्षया । घोरो हलहलाशब्दः सैन्यानामुदभूत्क्षणम्
abhidrute tato droṇe dharmarājajighṛkṣayā / ghoro halahalāśabdaḥ sainyānāmudabhūtkṣaṇam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
कालाग्नितेजसं वीरं धौरेयं सर्वधन्विनाम् । अवारयितुमभ्येत्य सत्यजित्सत्यविक्रमः
kālāgnitejasaṃ vīraṃ dhaureyaṃ sarvadhanvinām / avārayitumabhyetya satyajitsatyavikramaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
युध्यमानं ततो हत्वा वृकं राजसुतं गुरुः । शरैः सत्यजितं चक्रे कीर्णांशुमिव भास्करम्
yudhyamānaṃ tato hatvā vṛkaṃ rājasutaṃ guruḥ / śaraiḥ satyajitaṃ cakre kīrṇāṃśumiva bhāskaram
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
हेमनामाङ्कितैर्बाणैर्मुहूर्तादथ सत्यजित् । दीप्तैरपूरयद्द्रोणं खद्योतैरिव पादपम्
hemanāmāṅkitairbāṇairmuhūrtādatha satyajit / dīptairapūrayaddroṇaṃ khadyotairiva pādapam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ततः सत्यजितः कायादाचार्यः शौर्यशालिनः । शिरो जहार भल्लेन चण्डताण्डवकुण्डलम्
tataḥ satyajitaḥ kāyādācāryaḥ śauryaśālinaḥ / śiro jahāra bhallena caṇḍatāṇḍavakuṇḍalam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
निपातिते सत्यजिति प्रवरे सर्वधन्विनाम् । विद्रुते धर्मतनये व्यदीर्यते वरूथिनी
nipātite satyajiti pravare sarvadhanvinām / vidrute dharmatanaye vyadīryate varūthinī
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
हृत्वानुजं विराटस्य शतानीकं प्रहारिणम् । दृढसेनं क्षत्रदेवं वसुदानं च पार्थिवम्
hṛtvānujaṃ virāṭasya śatānīkaṃ prahāriṇam / dṛḍhasenaṃ kṣatradevaṃ vasudānaṃ ca pārthivam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
निघ्नन्रुक्मरथश्चेदिमत्स्यपाञ्चालसृञ्जयान् । विदधे रुधिरावर्तैः कृतान्तोद्यानवाहिनीम्
nighnanrukmarathaścedimatsyapāñcālasṛñjayān / vidadhe rudhirāvartaiḥ kṛtāntodyānavāhinīm
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
विद्रुते पाण्डवबले पीडिते द्रोणसायकैः । कर्णदुर्योधनमुखा भारद्वाजमपूजयन्
vidrute pāṇḍavabale pīḍite droṇasāyakaiḥ / karṇaduryodhanamukhā bhāradvājamapūjayan
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
पुनरावर्तिते सैन्ये भीमेन भुजशालिना । संहताः पृथिवीपालाः कोपाद्द्रोणमुपाद्रवन्
punarāvartite sainye bhīmena bhujaśālinā / saṃhatāḥ pṛthivīpālāḥ kopāddroṇamupādravan
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ऋष्यवर्णैर्हयैर्भीमः सात्यकिः स्फाटिकप्रभैः । पारावतप्रभैश्चाश्वैर्धृष्टद्युम्नश्चमूपतिः
ṛṣyavarṇairhayairbhīmaḥ sātyakiḥ sphāṭikaprabhaiḥ / pārāvataprabhaiścāśvairdhṛṣṭadyumnaścamūpatiḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
नकुलः सहदेवश्च शुकतित्तिरिसप्रभैः । अभिमन्युः पिशङ्गाभैः पाण्ड्यैश्च तुहिनप्रभैः । दन्तप्रभैः कृष्णवालैः स्वयं राजा युधिष्ठिरः
nakulaḥ sahadevaśca śukatittirisaprabhaiḥ / abhimanyuḥ piśaṅgābhaiḥ pāṇḍyaiśca tuhinaprabhaiḥ / dantaprabhaiḥ kṛṣṇavālaiḥ svayaṃ rājā yudhiṣṭhiraḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अन्ये तु विविधच्छायैश्चित्रवर्माम्बरध्वजैः । परिवार्य रणे द्रोणं चक्रुर्बाणमयं जगत्
anye tu vividhacchāyaiścitravarmāmbaradhvajaiḥ / parivārya raṇe droṇaṃ cakrurbāṇamayaṃ jagat
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
मृदङ्गनादकौ राज्ञो ध्वजो नन्दोपनन्दकौ । दिव्ययन्त्रेण विहितौ बभतुर्धर्मजन्मनः
mṛdaṅganādakau rājño dhvajo nandopanandakau / divyayantreṇa vihitau babhaturdharmajanmanaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
धर्मानिलेन्द्राश्विनां च प्रतिमा द्रौपदीभुवाम् । तुमुले युध्यमानानां रेजिरे काञ्चनोज्ज्वलाः
dharmānilendrāśvināṃ ca pratimā draupadībhuvām / tumule yudhyamānānāṃ rejire kāñcanojjvalāḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
आवृतं द्रोणमालोक्य राजभिः क्रूरया धिया । दुर्योधनादयो वीरान्भीममुख्यान्समापतन्
āvṛtaṃ droṇamālokya rājabhiḥ krūrayā dhiyā / duryodhanādayo vīrānbhīmamukhyānsamāpatan
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तेषु शल्यप्रधानेषु युधिष्ठिरपुरोगमैः । द्वन्द्वद्धनिषक्तेषु समरोत्सवराजिषु
teṣu śalyapradhāneṣu yudhiṣṭhirapurogamaiḥ / dvandvaddhaniṣakteṣu samarotsavarājiṣu
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
कृतबाहौ सुबाहौ च हते वीरे युयुत्सुना । वङ्गराजे समातङ्गे भीमसेनेन पातिते
kṛtabāhau subāhau ca hate vīre yuyutsunā / vaṅgarāje samātaṅge bhīmasenena pātite
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
विद्रुते कौरवबले निहतेष्वभिमानिषु । निरालोकेषु लोकेषु रजस्तिमिरमण्डलैः
vidrute kauravabale nihateṣvabhimāniṣu / nirālokeṣu lokeṣu rajastimiramaṇḍalaiḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
प्रेरितो भगदत्तेन संवर्तकघनप्रभः । सुप्रतीको मदोद्दामः पाण्डुसेनां व्यगाहत
prerito bhagadattena saṃvartakaghanaprabhaḥ / supratīko madoddāmaḥ pāṇḍusenāṃ vyagāhata
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
दैत्यसंग्रामसाहाय्ये जम्भारिभवनस्थितः । ऐरावणघटाबन्धः प्रमाणं यस्य वर्ष्ममः
daityasaṃgrāmasāhāyye jambhāribhavanasthitaḥ / airāvaṇaghaṭābandhaḥ pramāṇaṃ yasya varṣmamaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
शशिशुभ्रैर्नखैरुद्यादेकपात्स क्षणं बभौ । स्वमहीपीडनरुषा दष्टः सेषशतैरिव
śaśiśubhrairnakhairudyādekapātsa kṣaṇaṃ babhau / svamahīpīḍanaruṣā daṣṭaḥ seṣaśatairiva
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
इतश्चन्द्रार्कमुख्यानां प्रभवः सर्वतेजसाम् । इति नक्षत्रमालाभिरुदयाद्रिरिवाश्रितः
itaścandrārkamukhyānāṃ prabhavaḥ sarvatejasām / iti nakṣatramālābhirudayādririvāśritaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
दिग्वारणरणावाप्तिं विना व्यर्थमिदं बलम् । इतीव पृथुशूत्कारैर्निःशश्वास मदालसः
digvāraṇaraṇāvāptiṃ vinā vyarthamidaṃ balam / itīva pṛthuśūtkārairniḥśaśvāsa madālasaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
एता आयान्तु वैक्लव्यं मत्प्रतापोष्मणा दिशः । इतीव कर्णतालाभ्यां मुहुर्मुहुरवीजयत्
etā āyāntu vaiklavyaṃ matpratāpoṣmaṇā diśaḥ / itīva karṇatālābhyāṃ muhurmuhuravījayat
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
चण्डीशडमरोच्चण्डडिण्डिमध्वाननिःस्वनैः । हेलयोन्मीलयन्किंचिल्लोचने प्रचचाल सः
caṇḍīśaḍamaroccaṇḍaḍiṇḍimadhvānaniḥsvanaiḥ / helayonmīlayankiṃcillocane pracacāla saḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
भगदत्तास्त्रनिष्कृत्तवीरवक्त्राञ्चितां महीम् । गत्वा पदे पदे पश्यन्सस्मार कमलाकरान्
bhagadattāstraniṣkṛttavīravaktrāñcitāṃ mahīm / gatvā pade pade paśyansasmāra kamalākarān
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
स वाहिनीं पाण्डवानां प्रविश्य निबिडं गजः । गजवाजिरतान्पिंषन्वसाकर्दमिनीं व्यधात्
sa vāhinīṃ pāṇḍavānāṃ praviśya nibiḍaṃ gajaḥ / gajavājiratānpiṃṣanvasākardaminīṃ vyadhāt
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
मृद्यमानाः करीन्द्रेण ताः सेनाः कौरवद्विषाम् । संकोचमापुः सहसा दर्पेणेव विभूतयः
mṛdyamānāḥ karīndreṇa tāḥ senāḥ kauravadviṣām / saṃkocamāpuḥ sahasā darpeṇeva vibhūtayaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तेन मन्दरतुल्येन गजेनानीकवारिधेः । समाक्रान्तस्य निस्त्रिंशकालकूटच्छटा बभुः
tena mandaratulyena gajenānīkavāridheḥ / samākrāntasya nistriṃśakālakūṭacchaṭā babhuḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
कुण्डलीकृतशुण्डाग्रः सो ऽभ्यधावद्वृकोदरम् । आकृष्टं पाशहस्तेन येन तं मेनिरे जनाः
kuṇḍalīkṛtaśuṇḍāgraḥ so 'bhyadhāvadvṛkodaram / ākṛṣṭaṃ pāśahastena yena taṃ menire janāḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
संशये पतितं भीमं दृष्ट्वा तूर्णं युधिष्ठिरः । सह सर्वैर्महीपालैर्भगदत्तं समभ्यधात्
saṃśaye patitaṃ bhīmaṃ dṛṣṭvā tūrṇaṃ yudhiṣṭhiraḥ / saha sarvairmahīpālairbhagadattaṃ samabhyadhāt
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
स तैः परिवृतो वीरैर्हत्वा दाशार्णभूपतिम् । उन्ममाथ रथं वेगात्सुप्रतीकेन सात्यके
sa taiḥ parivṛto vīrairhatvā dāśārṇabhūpatim / unmamātha rathaṃ vegātsupratīkena sātyake
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तस्य शीकरिणा घोरशीत्कृतेनाथ दन्तिनः । भीमसेनमुखा दूरं जह्रुस्त्रस्तास्तुरङ्गमान्
tasya śīkariṇā ghoraśītkṛtenātha dantinaḥ / bhīmasenamukhā dūraṃ jahrustrastāsturaṅgamān
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
सा सेना भगदत्तेन कुञ्जरस्थेन पीडिता । जनता कृनृपेणेव न लेभे शरणं क्वचित्
sā senā bhagadattena kuñjarasthena pīḍitā / janatā kṛnṛpeṇeva na lebhe śaraṇaṃ kvacit
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
गजानां पत्यमानानां रथानां स्फुटतामपि । हाहाकारैश्च भीतानां निःस्वनस्तुमुलो ऽभवत्
gajānāṃ patyamānānāṃ rathānāṃ sphuṭatāmapi / hāhākāraiśca bhītānāṃ niḥsvanastumulo 'bhavat
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
स्वेषामाक्रन्दमाकर्ण्य वज्रास्त्रेणेन्द्रनन्दनः । त्रिगर्तान्सानुगान्हत्वा भगदत्तमथापतत्
sveṣāmākrandamākarṇya vajrāstreṇendranandanaḥ / trigartānsānugānhatvā bhagadattamathāpatat
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
दृष्ट्वा गाण्डीवधन्वानं तार्क्ष्यवत्तर्णमागतम् । प्रेरितो भगदत्तेन क्रुद्धो ऽदावद्द्विपाधिपः
dṛṣṭvā gāṇḍīvadhanvānaṃ tārkṣyavattarṇamāgatam / prerito bhagadattena kruddho 'dāvaddvipādhipaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तमन्तकमिवायान्तमपसव्येन केशवः । रथेन मोघसंरम्भं कृत्वा पुनरभूत्पुरः
tamantakamivāyāntamapasavyena keśavaḥ / rathena moghasaṃrambhaṃ kṛtvā punarabhūtpuraḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
विद्ध्वा शरसहस्रेण पार्थं प्राग्ज्योतिषेश्वरः । नारायणास्त्रमसृजत्तच्च जग्राह केशवः
viddhvā śarasahasreṇa pārthaṃ prāgjyotiṣeśvaraḥ / nārāyaṇāstramasṛjattacca jagrāha keśavaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अर्जुनं रक्षतस्तूर्णं तदस्त्रं कैटभद्विषः । निषक्तं वक्षसि प्राप हेमस्रग्दामविभ्रमम्
arjunaṃ rakṣatastūrṇaṃ tadastraṃ kaiṭabhadviṣaḥ / niṣaktaṃ vakṣasi prāpa hemasragdāmavibhramam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तस्मिन्विफलतां याते महास्त्रे दीप्ततेजसि । वैलक्ष्यादर्जुनः कृष्णमुवाचास्फालयन्धनुः
tasminviphalatāṃ yāte mahāstre dīptatejasi / vailakṣyādarjunaḥ kṛṣṇamuvācāsphālayandhanuḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
नूनं युद्धेष्वयोग्यो ऽहं येनास्त्रं धृतवानसि । श्रुत्वैतदवदत्पार्थं मानयन्गरुडध्वजः
nūnaṃ yuddheṣvayogyo 'haṃ yenāstraṃ dhṛtavānasi / śrutvaitadavadatpārthaṃ mānayangaruḍadhvajaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
चतुर्मूर्तिमृता पूर्वं पृथिवीवचसा मया । वितीर्णं नरकायैतन्निजास्त्रं भूमिसूनवे
caturmūrtimṛtā pūrvaṃ pṛthivīvacasā mayā / vitīrṇaṃ narakāyaitannijāstraṃ bhūmisūnave
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अमोघमाप्तवांस्तस्माद्देत्यात्सो ऽसौ नराधिपः । गृहीतं तन्मया दिव्यं जह्येनमधुना नृपम्
amoghamāptavāṃstasmāddetyātso 'sau narādhipaḥ / gṛhītaṃ tanmayā divyaṃ jahyenamadhunā nṛpam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
उक्ते जनार्दनेनेति सव्यसाची सकुञ्जरम् । ऊर्ध्ववक्त्रैः शरैः क्षिप्रं भगदत्तमपूरयत्
ukte janārdaneneti savyasācī sakuñjaram / ūrdhvavaktraiḥ śaraiḥ kṣipraṃ bhagadattamapūrayat
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
गिरिवर्ष्म गजारूढो बाणैः प्राग्ज्योतिषेश्वरः । अदूरविद्रुतामर्त्यविमानमकरोन्नभः
girivarṣma gajārūḍho bāṇaiḥ prāgjyotiṣeśvaraḥ / adūravidrutāmartyavimānamakaronnabhaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ततः कर्णान्तकृष्टेन कुम्भयोः कुञ्जरेश्वरम् । आपुच्छगामिना पार्थो नाराचेनाकुलं व्यधात्
tataḥ karṇāntakṛṣṭena kumbhayoḥ kuñjareśvaram / āpucchagāminā pārtho nārācenākulaṃ vyadhāt
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
स फल्गुणेषुनिर्भिन्नः पतिन्द्विरदभूधरः । जघान महीतं सेनां पतिताः पातयन्ति यत्
sa phalguṇeṣunirbhinnaḥ patindviradabhūdharaḥ / jaghāna mahītaṃ senāṃ patitāḥ pātayanti yat
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
क्रुद्धस्ततोर्ऽधचन्द्रेण हृदि विद्धः किरीटिना । मुक्ताङ्कुशधनुर्बाणो भगदत्तो ऽभवद्व्यसुः
kruddhastator'dhacandreṇa hṛdi viddhaḥ kirīṭinā / muktāṅkuśadhanurbāṇo bhagadatto 'bhavadvyasuḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तस्मिन्निपतिते वीरे ककुदे सर्वभूभुजाम् । विजये कुरुसेनानामाशाबन्धः श्लथो ऽभवत्
tasminnipatite vīre kakude sarvabhūbhujām / vijaye kurusenānāmāśābandhaḥ ślatho 'bhavat
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
विद्रुते कौरवानीके सौबलौ वृषकाचलौ । गान्धारौ धन्विनां धुर्यै धनंजयमयुध्यताम्
vidrute kauravānīke saubalau vṛṣakācalau / gāndhārau dhanvināṃ dhuryai dhanaṃjayamayudhyatām
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तौ बाणवर्षिणौ पार्थशरेणैकेन संहतौ । स्यूतावपातयत्प्रीत्या यातो भारुण्डतामिव
tau bāṇavarṣiṇau pārthaśareṇaikena saṃhatau / syūtāvapātayatprītyā yāto bhāruṇḍatāmiva
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अनुजौ निहतौ दृष्ट्वा शकुनिः कोपकम्पितः । कल्पयन्विपुलां मायां सव्यसाचिनामाद्रवत्
anujau nihatau dṛṣṭvā śakuniḥ kopakampitaḥ / kalpayanvipulāṃ māyāṃ savyasācināmādravat
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अस्त्रैश्च क्रूरसत्वैश्च तमोभिश्चभितो वृतः । नाकम्पत रणे पार्थस्तस्य मायाशतैरपि
astraiśca krūrasatvaiśca tamobhiścabhito vṛtaḥ / nākampata raṇe pārthastasya māyāśatairapi
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
सौरेणास्त्रेण तन्मायां छित्त्वा कातरमोहिनीम् । प्राहिणोत्सायकान्येन शकुनिः प्रययौ भयात्
saureṇāstreṇa tanmāyāṃ chittvā kātaramohinīm / prāhiṇotsāyakānyena śakuniḥ prayayau bhayāt
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
यातेर्ऽजुनमयं लोकं मन्यमाने ऽथ सौबले । न लेभे शरणं त्रासाद्विद्रुता कुरुवाहिनी
yāter'junamayaṃ lokaṃ manyamāne 'tha saubale / na lebhe śaraṇaṃ trāsādvidrutā kuruvāhinī
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ततो द्रोणः सहानीकैर्युधिष्ठिरजिघृक्षया । हरन्वक्त्राणि वीराणां पाञ्चालान्समुपाद्रवत्
tato droṇaḥ sahānīkairyudhiṣṭhirajighṛkṣayā / haranvaktrāṇi vīrāṇāṃ pāñcālānsamupādravat
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
वध्यमानेष्वनीकेषु शोणाश्वेन सहस्रशः । रक्तासवमदेनेव चकम्पे वसुधावधूः
vadhyamāneṣvanīkeṣu śoṇāśvena sahasraśaḥ / raktāsavamadeneva cakampe vasudhāvadhūḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तूर्णं प्रहरत द्रोणं तूर्णं रक्षत संगरे । पाण्डवानां परेषां च बभूवेति महाध्वनिः
tūrṇaṃ praharata droṇaṃ tūrṇaṃ rakṣata saṃgare / pāṇḍavānāṃ pareṣāṃ ca babhūveti mahādhvaniḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
पाञ्चालेष्वथ भग्नेषु सृञ्जयेषु च सर्वतः । अयोधयत्कुरुचमूं नीलो माहिष्मतीपतिः
pāñcāleṣvatha bhagneṣu sṛñjayeṣu ca sarvataḥ / ayodhayatkurucamūṃ nīlo māhiṣmatīpatiḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तं दहन्तमनीकानि दिव्यास्त्रैर्वह्नितेजसम् । प्रत्युद्ययौ धैर्यनिधिर्द्रैणिरेको धनुर्धरः
taṃ dahantamanīkāni divyāstrairvahnitejasam / pratyudyayau dhairyanidhirdraiṇireko dhanurdharaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.