Library·Brahmāṇḍa Purāṇa·1·1.27
इति श्रीब्रह्माण्डे महापुराणे वायुप्रोक्ते पूर्वभागे द्वितीये ऽनुषङ्गपादे लिङ्गोत्पत्तिकथनं नाम षड्विंशतितमो ऽध्यायः ऋषय ऊचुः भूय षुत महाबुद्धे कथयस्व महात्मनः । महादेवस्य माहात्म्यं श्रोतुं कौतूहलं च नः
iti śrībrahmāṇḍe mahāpurāṇe vāyuprokte pūrvabhāge dvitīye 'nuṣaṅgapāde liṅgotpattikathanaṃ nāma ṣaḍviṃśatitamo 'dhyāyaḥ ṛṣaya ūcuḥ bhūya ṣuta mahābuddhe kathayasva mahātmanaḥ / mahādevasya māhātmyaṃ śrotuṃ kautūhalaṃ ca naḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
कथं दारुवणे देव-ऋषिसंघनिषेविते । चकार वेषं विकृतं येन बुद्धा महर्षयः
kathaṃ dāruvaṇe deva-ṛṣisaṃghaniṣevite / cakāra veṣaṃ vikṛtaṃ yena buddhā maharṣayaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ज्ञात्वा च ते महादेवं ततो भ्रान्ता ह्यचेतसः । आराधयन्प्रसादार्थं नैषां तुष्टः पुनर्भवः
jñātvā ca te mahādevaṃ tato bhrāntā hyacetasaḥ / ārādhayanprasādārthaṃ naiṣāṃ tuṣṭaḥ punarbhavaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
एतत्सर्वं यथावृत्तं देवदेवेन चेष्टितम् । तत्सर्वं कथयस्वेह त्वं नो बुद्धिमतां वरः
etatsarvaṃ yathāvṛttaṃ devadevena ceṣṭitam / tatsarvaṃ kathayasveha tvaṃ no buddhimatāṃ varaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
सूत उवाच श्रूयतामभिधास्यामि धर्ममेतमतन्द्रिताः । निर्म्मितं देवदेवेन भक्तानामनुकंपया
sūta uvāca śrūyatāmabhidhāsyāmi dharmametamatandritāḥ / nirmmitaṃ devadevena bhaktānāmanukaṃpayā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
पुरा कृतयुगे विप्राः शृङ्गे हिमवतः शुभे । देवदारुवनं रम्यं नानाद्रुमलताकुलम्
purā kṛtayuge viprāḥ śṛṅge himavataḥ śubhe / devadāruvanaṃ ramyaṃ nānādrumalatākulam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
बहवो मुनयस्तत्र तपस्यन्तो मुनिव्रताः । शैवाल भोजनाः केचित्केचिदन्तर्जलेशयाः
bahavo munayastatra tapasyanto munivratāḥ / śaivāla bhojanāḥ kecitkecidantarjaleśayāḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
केचिदभ्रावकाशास्तु पादाङ्गुष्ठाग्रधिष्ठिताः । दन्तोलूखलिनश्चान्ये त्वश्मकुट्टास्तथा परे
kecidabhrāvakāśāstu pādāṅguṣṭhāgradhiṣṭhitāḥ / dantolūkhalinaścānye tvaśmakuṭṭāstathā pare
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
स्थानवीरासनाश्चान्ये मृगयर्यारतास्तथा । कालं नयन्ति तपसा तीव्रेण च महाधियः
sthānavīrāsanāścānye mṛgayaryāratāstathā / kālaṃ nayanti tapasā tīvreṇa ca mahādhiyaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ततस्तेषां प्रसादार्थ देवस्तद्वनमागतः । भस्मपाण्डुरदिग्धाङ्गो नग्नो विकृतलक्षणः
tatasteṣāṃ prasādārtha devastadvanamāgataḥ / bhasmapāṇḍuradigdhāṅgo nagno vikṛtalakṣaṇaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
विकृतस्रस्तकेशश्च करालदशनस्तथा । उल्मुकव्यग्रहस्तश्च रक्तपिङ्गललोचनः
vikṛtasrastakeśaśca karāladaśanastathā / ulmukavyagrahastaśca raktapiṅgalalocanaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
शिश्नं सवृषणं तस्य रक्तगैरिकसन्निभम् । मुखमङ्गारवर्णेन शुक्लेन च विभूषितम्
śiśnaṃ savṛṣaṇaṃ tasya raktagairikasannibham / mukhamaṅgāravarṇena śuklena ca vibhūṣitam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
क्वचित्स हसते रौद्रं क्वचिद्गायति विस्मि तः । क्वचिन्नृत्यति शृङ्गारी क्वचिद्रौति मुहुर्मुहुः
kvacitsa hasate raudraṃ kvacidgāyati vismi taḥ / kvacinnṛtyati śṛṅgārī kvacidrauti muhurmuhuḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
नृत्यन्त रुरुधुस्तूर्णं पत्न्यस्तेषां विमोहिताः । आश्रमे ऽभ्यागतो ऽभीक्ष्णं या चते च पुनः पुनः
nṛtyanta rurudhustūrṇaṃ patnyasteṣāṃ vimohitāḥ / āśrame 'bhyāgato 'bhīkṣṇaṃ yā cate ca punaḥ punaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
भार्या कृता तथारूपा तृणाभरणभूषिता । वृषनादं प्रगर्जन्वै खरनादं ननाद च
bhāryā kṛtā tathārūpā tṛṇābharaṇabhūṣitā / vṛṣanādaṃ pragarjanvai kharanādaṃ nanāda ca
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तथा वञ्चितुमा रब्धो हासयन्सर्वदेहिनः । ततस्ते मुनयः क्रुद्धाः क्रोधेन कलुषीकृताः
tathā vañcitumā rabdho hāsayansarvadehinaḥ / tataste munayaḥ kruddhāḥ krodhena kaluṣīkṛtāḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
मोहिता मायया सर्वे शपितुं समुपस्थिताः । करवद्गायसे यस्मात्खरस्तस्माद्भविष्यसि
mohitā māyayā sarve śapituṃ samupasthitāḥ / karavadgāyase yasmātkharastasmādbhaviṣyasi
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
राक्षसो वा पिशाचो वा दानवो वाथ वा तथा । यथा वैच्छंस्तथा सर्वे क्रुद्धास्ते मुनयः समम्
rākṣaso vā piśāco vā dānavo vātha vā tathā / yathā vaicchaṃstathā sarve kruddhāste munayaḥ samam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
शेपुः शासैस्तु विविधैस्तं देवं भुवनेश्वरम् । तपांसि तेषां सर्वेषां प्रत्याहन्यन्त शङ्करे
śepuḥ śāsaistu vividhaistaṃ devaṃ bhuvaneśvaram / tapāṃsi teṣāṃ sarveṣāṃ pratyāhanyanta śaṅkare
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
यथादित्यप्रकाशेन तारका नभसि स्थिताः । न द्योतन्ते प्रकाशेन तद्वत्तेजांसि शङ्करे
yathādityaprakāśena tārakā nabhasi sthitāḥ / na dyotante prakāśena tadvattejāṃsi śaṅkare
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
श्रूयते ऋषिशापेन ब्रह्मणः सुमहात्मनः । समृद्धः श्रेयसां यौनिर्यज्ञो वै नाशमाप्तवान्
śrūyate ṛṣiśāpena brahmaṇaḥ sumahātmanaḥ / samṛddhaḥ śreyasāṃ yauniryajño vai nāśamāptavān
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
भृगोरपि च शापेन विष्णुः परमवियवान् । प्रादुर्भावान्दश प्राप्तो दुःखितश्च सदा कृतः
bhṛgorapi ca śāpena viṣṇuḥ paramaviyavān / prādurbhāvāndaśa prāpto duḥkhitaśca sadā kṛtaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
इन्द्रस्यापि हि धर्मज्ञः शिश्नं सवृषणं पुरा । ऋषिणा गौतमेनोर्व्यां क्रुद्धेन विनिपातितम्
indrasyāpi hi dharmajñaḥ śiśnaṃ savṛṣaṇaṃ purā / ṛṣiṇā gautamenorvyāṃ kruddhena vinipātitam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
गर्भवासो वसूनां च शापेन विहित स्तथा । ऋषीणां चैव शापेन नहुषः सर्पतां गतः
garbhavāso vasūnāṃ ca śāpena vihita stathā / ṛṣīṇāṃ caiva śāpena nahuṣaḥ sarpatāṃ gataḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
क्षीरोदश्च समुद्रश्च ह्यपेयो ब्राह्मणैः कृतः । धर्मश्चात्र प्रशप्तो वै माण्डव्येन महात्मना
kṣīrodaśca samudraśca hyapeyo brāhmaṇaiḥ kṛtaḥ / dharmaścātra praśapto vai māṇḍavyena mahātmanā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
एते चान्ये च बहवो यातनां च समागताः । वर्जयित्वा विरूपाक्षं देवदेवं महेश्वरम्
ete cānye ca bahavo yātanāṃ ca samāgatāḥ / varjayitvā virūpākṣaṃ devadevaṃ maheśvaram
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
एवं हि मोहितास्तेन न चाबुद्ध्यन्त शङ्करम् । ततस्ते ऋषयः सर्वे परस्परमथाब्रुवन्
evaṃ hi mohitāstena na cābuddhyanta śaṅkaram / tataste ṛṣayaḥ sarve parasparamathābruvan
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
न चायं विधिरस्माकं गृहस्थानां विधीयते । ब्रह्मचर्य रतानां च वने वा वनवासिनाम्
na cāyaṃ vidhirasmākaṃ gṛhasthānāṃ vidhīyate / brahmacarya ratānāṃ ca vane vā vanavāsinām
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
यतीनां वा तथा धर्मो नायं दृष्टः कथञ्चन । अनयस्तु महानेष येनायं मोहितो द्विजाः
yatīnāṃ vā tathā dharmo nāyaṃ dṛṣṭaḥ kathañcana / anayastu mahāneṣa yenāyaṃ mohito dvijāḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
लिङ्गं प्रपातयस्वैतन्नायं धर्मस्तपस्विनाम् । वदस्व वाचा मधुरं वस्त्रमेकं समाश्रय
liṅgaṃ prapātayasvaitannāyaṃ dharmastapasvinām / vadasva vācā madhuraṃ vastramekaṃ samāśraya
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
त्याजिते च त्वया लिङ्गे ततः पूजामवाप्स्यसि । ऋषीणां तद्वचः श्रुत्वा भगवान्भगनेत्रहा
tyājite ca tvayā liṅge tataḥ pūjāmavāpsyasi / ṛṣīṇāṃ tadvacaḥ śrutvā bhagavānbhaganetrahā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
उवाच श्लक्ष्णया वाचा प्रहसन्निव शङ्करः । न शक्यमिदमस्मा कं लिङ्गं पातयितुं बलात्
uvāca ślakṣṇayā vācā prahasanniva śaṅkaraḥ / na śakyamidamasmā kaṃ liṅgaṃ pātayituṃ balāt
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ब्रह्मादिदैवतैः सर्वैः किमुतान्यैस्तपोधनैः । पातयेयमहं चैतल्लिङ्गं भो द्विजसत्तमाः
brahmādidaivataiḥ sarvaiḥ kimutānyaistapodhanaiḥ / pātayeyamahaṃ caitalliṅgaṃ bho dvijasattamāḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
आश्रमे तिष्ठ वा गच्छ वाक्यमित्येव ते ऽब्रुवन् । एवमुक्तो महादेवः प्रत्दृष्टेन्द्रियचेष्टितः
āśrame tiṣṭha vā gaccha vākyamityeva te 'bruvan / evamukto mahādevaḥ pratdṛṣṭendriyaceṣṭitaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
सर्वेषां पश्यतामेव तत्रैवान्तर्दधे प्रभुः । अन्तर्हिते भगवति तथा लिङ्गे कृते भवे
sarveṣāṃ paśyatāmeva tatraivāntardadhe prabhuḥ / antarhite bhagavati tathā liṅge kṛte bhave
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
त्रैलोक्ये सर्वभूतानां प्रादुर्भावो न जायते । व्याकुलं च तदा सर्वं न प्रकाशेत किञ्चन
trailokye sarvabhūtānāṃ prādurbhāvo na jāyate / vyākulaṃ ca tadā sarvaṃ na prakāśeta kiñcana
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तपते चैव नादित्यो निष्प्रभः पावकस्तथा । नक्षत्राणि ग्रहाश्चैव विपरीता विजज्ञिरे
tapate caiva nādityo niṣprabhaḥ pāvakastathā / nakṣatrāṇi grahāścaiva viparītā vijajñire
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
संतानार्थ प्रवृत्तानामृषीणां विभवात्मनाम् । क्रतवो न व्यवर्त्तन्त ऋतुकालाभिगामिनाम्
saṃtānārtha pravṛttānāmṛṣīṇāṃ vibhavātmanām / kratavo na vyavarttanta ṛtukālābhigāminām
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ते चरति पुनर्द्धर्म्मं निर्ममा निरहङ्कृताः । नष्टप्रभाववीर्याश्च नष्टतेजस एव च
te carati punarddharmmaṃ nirmamā nirahaṅkṛtāḥ / naṣṭaprabhāvavīryāśca naṣṭatejasa eva ca
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
धर्मे चैव मतिस्तेषां तदा न व्यवतिष्ठते । ते तुसर्वे समागम्य ब्रह्मलोकमुपागताः
dharme caiva matisteṣāṃ tadā na vyavatiṣṭhate / te tusarve samāgamya brahmalokamupāgatāḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ब्रह्मणो भवनं गत्वा दृष्ट्वा पुष्पकसंभवम् । पादयोः पतिताः सर्वे शिववृत्तान्तमूचिरे
brahmaṇo bhavanaṃ gatvā dṛṣṭvā puṣpakasaṃbhavam / pādayoḥ patitāḥ sarve śivavṛttāntamūcire
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
विकटः स्तब्धकेशश्च करालदशनस्तथा । उलूकव्यग्रहस्तश्च रक्तपिङ्गललोचनः
vikaṭaḥ stabdhakeśaśca karāladaśanastathā / ulūkavyagrahastaśca raktapiṅgalalocanaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
शिश्नं सवृषणं तस्य रक्तं गैरिकमण्डितम् । स्नुषाणां च दुहितॄणां पुत्रीणां च विशेषतः
śiśnaṃ savṛṣaṇaṃ tasya raktaṃ gairikamaṇḍitam / snuṣāṇāṃ ca duhitṝṇāṃ putrīṇāṃ ca viśeṣataḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
वर्तमानस्ततः पार्श्वे विपरीताभिलाषतः । उन्मत्त इति विज्ञाय सो ऽस्माभिरवमानितः
vartamānastataḥ pārśve viparītābhilāṣataḥ / unmatta iti vijñāya so 'smābhiravamānitaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
आक्रुष्टस्ताडितश्चापि लिङ्गं चाप्यस्य चोद्धृतम् । तस्य क्रोधप्रसादार्थं वयं ते शरणं गताः
ākruṣṭastāḍitaścāpi liṅgaṃ cāpyasya coddhṛtam / tasya krodhaprasādārthaṃ vayaṃ te śaraṇaṃ gatāḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
एतत्कार्यं न जानीमस्तन्नो ब्रूहि पितामह । ऋषीणां तद्वचः श्रुत्वा ध्यानाद्विज्ञाय चेश्वरम्
etatkāryaṃ na jānīmastanno brūhi pitāmaha / ṛṣīṇāṃ tadvacaḥ śrutvā dhyānādvijñāya ceśvaram
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
प्रत्युवाच ततो ब्रह्मा वाक्यं च सुसमा हितः । एष देवो महादेवो विज्ञेयस्तु महेश्वरः
pratyuvāca tato brahmā vākyaṃ ca susamā hitaḥ / eṣa devo mahādevo vijñeyastu maheśvaraḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
न तस्य परमं किञ्चित्पदं समधिगम्यते । देवानां च ऋषीणां च पितृणां चैव स प्रभुः
na tasya paramaṃ kiñcitpadaṃ samadhigamyate / devānāṃ ca ṛṣīṇāṃ ca pitṛṇāṃ caiva sa prabhuḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
सहस्रयुगपर्यन्ते प्रलये सर्वदेहिनाम् । संहरत्येष भगवान् कालो भूत्वा महेश्वरः
sahasrayugaparyante pralaye sarvadehinām / saṃharatyeṣa bhagavān kālo bhūtvā maheśvaraḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
एष चैव प्रजाः सर्वाः सृजत्येकः स्वतेजसा । एष चिक्री च वक्षोजश्रीवत्सकृतलक्षणः
eṣa caiva prajāḥ sarvāḥ sṛjatyekaḥ svatejasā / eṣa cikrī ca vakṣojaśrīvatsakṛtalakṣaṇaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
येगी कृतयुगे चैव त्रेतायां क्रतुरुच्यते । द्वापरे चैव कालाग्निर्धर्मकेतुः कलौ स्मृतः
yegī kṛtayuge caiva tretāyāṃ kraturucyate / dvāpare caiva kālāgnirdharmaketuḥ kalau smṛtaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
रुद्रस्य मूर्त्तयस्तिस्रो विज्ञेयाश्चापि पण्डितैः । तमो ह्यग्नी रजो ब्रह्मा सत्त्वं विष्णुः प्रकाशकः
rudrasya mūrttayastisro vijñeyāścāpi paṇḍitaiḥ / tamo hyagnī rajo brahmā sattvaṃ viṣṇuḥ prakāśakaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
मूर्त्तिरेका स्मृता यस्य दिग्वासाश्च शिवाह्वया । यत्र तिष्ठन्ति तद्ब्रह्मयोगेन तु समन्वितम्
mūrttirekā smṛtā yasya digvāsāśca śivāhvayā / yatra tiṣṭhanti tadbrahmayogena tu samanvitam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तस्माद्देवं देवदेवमी शानं प्रभुमव्ययम् । आराधयत विप्रेन्द्रा जितक्रोधा जितेन्द्रियाः
tasmāddevaṃ devadevamī śānaṃ prabhumavyayam / ārādhayata viprendrā jitakrodhā jitendriyāḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
दृष्टं वै यादृशं तस्य लिङ्गमासीन्महात्मनः । तादृक्प्रतिकृतिं कृत्वा शूलपाणिं प्रपद्यत
dṛṣṭaṃ vai yādṛśaṃ tasya liṅgamāsīnmahātmanaḥ / tādṛkpratikṛtiṃ kṛtvā śūlapāṇiṃ prapadyata
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ततो द्रक्ष्यथ देवेशं दुर्दर्शमकृतात्मभिः । यं दृष्ट्वा सर्वमज्ञानमधर्मश्च प्रमश्यति
tato drakṣyatha deveśaṃ durdarśamakṛtātmabhiḥ / yaṃ dṛṣṭvā sarvamajñānamadharmaśca pramaśyati
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ततः प्रदक्षिणं कृत्वा ब्रह्माणममितौजसम् । आस्थिता वीतशोकास्ते देवदारुवने ततः
tataḥ pradakṣiṇaṃ kṛtvā brahmāṇamamitaujasam / āsthitā vītaśokāste devadāruvane tataḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
आराधयितुमारब्धा ब्रह्मणा कथितं यथा । स्थण्डिलेषु विचित्रेषु पर्वतेषु गुहासु च
ārādhayitumārabdhā brahmaṇā kathitaṃ yathā / sthaṇḍileṣu vicitreṣu parvateṣu guhāsu ca
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
नदीनां च विचित्रेषु पुलिनेषु शुभेषु च । एवं संवत्सरे पूर्णे वसंते समुपस्थिते । तदेव रूपमास्थाय देवस्तद्वनमागतः
nadīnāṃ ca vicitreṣu pulineṣu śubheṣu ca / evaṃ saṃvatsare pūrṇe vasaṃte samupasthite / tadeva rūpamāsthāya devastadvanamāgataḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
कुसुमितबहुपादपालताकं भ्रमरगणै रुपगीयमानखण्डम् । परभृतपरिपूर्णचारुशब्दं प्रविशति तद्वनमाश्रमं महेशः
kusumitabahupādapālatākaṃ bhramaragaṇai rupagīyamānakhaṇḍam / parabhṛtaparipūrṇacāruśabdaṃ praviśati tadvanamāśramaṃ maheśaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ततस्तं मुनयः सर्वे तुष्टुवुः सुसमाहिताः
tatastaṃ munayaḥ sarve tuṣṭuvuḥ susamāhitāḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अद्भिर्विवधमाल्यैश्च धूपमन्धैस्तथैव च । सपत्नीका महाभागाः सपुत्राः सपरिच्छदाः
adbhirvivadhamālyaiśca dhūpamandhaistathaiva ca / sapatnīkā mahābhāgāḥ saputrāḥ saparicchadāḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
मृदु भस्ते तदा वाग्भिर्गिरीशमिदमब्रुवन् । अज्ञानाद्देवदेवस्य यदस्माभिग्नुष्ठितम्
mṛdu bhaste tadā vāgbhirgirīśamidamabruvan / ajñānāddevadevasya yadasmābhignuṣṭhitam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
कर्मणा मनसा वाचा तत्सर्वं क्षन्तुमर्हसि । चरितानि विचित्राणि गुह्यानि गहनानि च
karmaṇā manasā vācā tatsarvaṃ kṣantumarhasi / caritāni vicitrāṇi guhyāni gahanāni ca
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ब्रह्मादीनां च देवानां दुर्विज्ञेयानि शङ्कर । स्वागतं ते न जानीमो गतिं नैव च नैव च
brahmādīnāṃ ca devānāṃ durvijñeyāni śaṅkara / svāgataṃ te na jānīmo gatiṃ naiva ca naiva ca
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
विश्वेश्वर महादेव यो ऽसि सो ऽसि नमो ऽस्तु ते । स्तुवन्ति त्वां महात्मानो देवदेवं महेश्वरम्
viśveśvara mahādeva yo 'si so 'si namo 'stu te / stuvanti tvāṃ mahātmāno devadevaṃ maheśvaram
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
नमो भवाय भव्याय भावनायोद्भवाय च । अनन्तबलवीर्याय भूतानां पतये नमः
namo bhavāya bhavyāya bhāvanāyodbhavāya ca / anantabalavīryāya bhūtānāṃ pataye namaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
संहर्त्रे कपिशाङ्गाय अव्ययाय व्ययाय च । गङ्गा सलिलधाराय चाधाराय गुणात्मने
saṃhartre kapiśāṅgāya avyayāya vyayāya ca / gaṅgā saliladhārāya cādhārāya guṇātmane
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
त्र्यंबकाय त्रिनेत्राय त्रिशूलवरधारिणे । कन्दर्पाय नमस्तुभ्यं नमो ऽस्तु परमात्मने
tryaṃbakāya trinetrāya triśūlavaradhāriṇe / kandarpāya namastubhyaṃ namo 'stu paramātmane
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
शकराय वृषाङ्काय गणानां पतये नमः । दण्डहस्ताय कालाय पाशहस्ताय वै नमः
śakarāya vṛṣāṅkāya gaṇānāṃ pataye namaḥ / daṇḍahastāya kālāya pāśahastāya vai namaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
वेदमन्त्रप्रधानाय शतजिह्वाय ते नमः । भूतं भव्यं भविष्यच्च स्थावरं चङ्गमं च यत्
vedamantrapradhānāya śatajihvāya te namaḥ / bhūtaṃ bhavyaṃ bhaviṣyacca sthāvaraṃ caṅgamaṃ ca yat
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तव देहात्समुत्पन्नं देव सर्वमिदं जगत् । शेभो पाहि च भद्रं ते प्रसीद भगवंस्ततः
tava dehātsamutpannaṃ deva sarvamidaṃ jagat / śebho pāhi ca bhadraṃ te prasīda bhagavaṃstataḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अज्ञानाद्यदि वा ज्ञानाद्यत्किञ्चित्कुरुते नरः । तत्सर्वं भगवानेव कुरुते योगमायया
ajñānādyadi vā jñānādyatkiñcitkurute naraḥ / tatsarvaṃ bhagavāneva kurute yogamāyayā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
एवं स्तुत्वा तु मुनयः प्रहृष्टेनान्तरात्मना । याचन्ते तपसा युक्ताः पश्यामस्त्त्वां यथा पुरा
evaṃ stutvā tu munayaḥ prahṛṣṭenāntarātmanā / yācante tapasā yuktāḥ paśyāmasttvāṃ yathā purā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
प्रकृतिस्थं च ते लिङ्गं तथैवास्तु यथा पुरा । नमो दिग्वाससे नित्यं किङ्किणीजालमालिने
prakṛtisthaṃ ca te liṅgaṃ tathaivāstu yathā purā / namo digvāsase nityaṃ kiṅkiṇījālamāline
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
विकटाय करालाय करालवदनाय च । अरूपाय सुरूपाय विश्वरूपाय ते नमः
vikaṭāya karālāya karālavadanāya ca / arūpāya surūpāya viśvarūpāya te namaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
कटङ्कटाय रूद्राय स्वाहाकाराय वै नमः । सर्वप्राणात्मने तुभ्यं गुणदेहाय वै नमः
kaṭaṅkaṭāya rūdrāya svāhākārāya vai namaḥ / sarvaprāṇātmane tubhyaṃ guṇadehāya vai namaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
दुर्ग्गन्धाय सुगन्धाय शूलहस्ताय वै नमः । स्वयं नीलशिखण्डाय श्रीकण्ठाय नमो नमः । नीलकण्ठाय देवाय चिताभस्माङ्गरागिणे
durggandhāya sugandhāya śūlahastāya vai namaḥ / svayaṃ nīlaśikhaṇḍāya śrīkaṇṭhāya namo namaḥ / nīlakaṇṭhāya devāya citābhasmāṅgarāgiṇe
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
गुणत्रयात्मने तुभ्यं नमो विश्वाय वेधसे । श्मशानवासिने नित्यं प्रेतरूपाय वै नमः
guṇatrayātmane tubhyaṃ namo viśvāya vedhase / śmaśānavāsine nityaṃ pretarūpāya vai namaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
त्वं ब्रह्मा सर्वदेवानां रुद्राणां नीललोहितः । आत्मा च सर्वभूतानां सांख्यैः पुरुष उच्यते
tvaṃ brahmā sarvadevānāṃ rudrāṇāṃ nīlalohitaḥ / ātmā ca sarvabhūtānāṃ sāṃkhyaiḥ puruṣa ucyate
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
पर्वतानां महामेरुर्नक्षत्राणां च चन्द्रमाः । ऋषीणां च वसिष्ठस्त्वं देवानां वासवस्तथा
parvatānāṃ mahāmerurnakṣatrāṇāṃ ca candramāḥ / ṛṣīṇāṃ ca vasiṣṭhastvaṃ devānāṃ vāsavastathā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ओङ्करः सर्ववेदानां ज्येष्ठसाम च सामसु । आरण्यानां च सर्वेषां सिंहस्त्वं परमेश्वरः
oṅkaraḥ sarvavedānāṃ jyeṣṭhasāma ca sāmasu / āraṇyānāṃ ca sarveṣāṃ siṃhastvaṃ parameśvaraḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ग्राम्याणामृषभश्चापि भगवांल्लोकपूजितः । सर्वथा वर्त्तमानो ऽपि योयो भावो भविष्यति
grāmyāṇāmṛṣabhaścāpi bhagavāṃllokapūjitaḥ / sarvathā varttamāno 'pi yoyo bhāvo bhaviṣyati
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
त्वामेव तत्र पश्यामो ब्रह्मणा कथितं यथा । कामः क्रोधश्च लोभश्च विषादो मद एव च
tvāmeva tatra paśyāmo brahmaṇā kathitaṃ yathā / kāmaḥ krodhaśca lobhaśca viṣādo mada eva ca
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
एतदिच्छाम वै रोद्धुं प्रसीद परमेश्वर । महासंहरणे प्राप्ते त्वया देव कृतात्मना
etadicchāma vai roddhuṃ prasīda parameśvara / mahāsaṃharaṇe prāpte tvayā deva kṛtātmanā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
करं ललाटे संपीड्य वह्निरुत्पादितस्त्वया । तेनाग्निना तदा लोका अर्चिर्भिः सर्वतो वृताः
karaṃ lalāṭe saṃpīḍya vahnirutpāditastvayā / tenāgninā tadā lokā arcirbhiḥ sarvato vṛtāḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तस्मादग्निसमा ह्येते बहवो विकृताग्नयः । यानि चान्यानिभूतानि स्थावराणि चराणि च
tasmādagnisamā hyete bahavo vikṛtāgnayaḥ / yāni cānyānibhūtāni sthāvarāṇi carāṇi ca
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
दह्यन्ते प्राणिनस्ते तु त्वत्समुत्थेन वाह्निना । अस्माकं दह्यमानानां त्राता भव सुरेश्वर
dahyante prāṇinaste tu tvatsamutthena vāhninā / asmākaṃ dahyamānānāṃ trātā bhava sureśvara
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
त्वं च लोकहितार्थाय भूतानि परिषिञ्चसि । महेश्वर महाभाग प्रभो शुभनिरीक्षक
tvaṃ ca lokahitārthāya bhūtāni pariṣiñcasi / maheśvara mahābhāga prabho śubhanirīkṣaka
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
आज्ञापय वयं नाथ कर्त्तारो वचनं तव । रूपकोटिसहस्रेषु रूपकोटिशतेषु च
ājñāpaya vayaṃ nātha karttāro vacanaṃ tava / rūpakoṭisahasreṣu rūpakoṭiśateṣu ca
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अन्तं गन्तुं न शक्ताः स्म तव देव नमो ऽस्तु ते । ततस्तु भगवानीश इदं वचनमब्रवीत्
antaṃ gantuṃ na śaktāḥ sma tava deva namo 'stu te / tatastu bhagavānīśa idaṃ vacanamabravīt
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ये हि मे भस्मनिरता भस्मना दग्धकिल्बिषाः । यथोक्तकारिणो दान्ता विप्रा ध्यानपरायणाः
ye hi me bhasmaniratā bhasmanā dagdhakilbiṣāḥ / yathoktakāriṇo dāntā viprā dhyānaparāyaṇāḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
न तान्परिवदेद्विद्वान् न च तानतिलङ्घयेत् । न चेमानप्रियं ब्रूयादमुत्रेह हितार्थवान्
na tānparivadedvidvān na ca tānatilaṅghayet / na cemānapriyaṃ brūyādamutreha hitārthavān
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
यस्तान्निन्दति मूढात्मा महादेवंस निन्दति । यस्त्वेतान्पूजयेन्नित्यं स पूजयति शङ्करम् । एवं चरथ भद्रं वो मत्तः सिद्धिमवाप्स्यथ
yastānnindati mūḍhātmā mahādevaṃsa nindati / yastvetānpūjayennityaṃ sa pūjayati śaṅkaram / evaṃ caratha bhadraṃ vo mattaḥ siddhimavāpsyatha
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अतुलमिह महातमः प्रणाशंशिवकथितं परमं विधिं विदित्वा । अपगतभयलोभमोहचिन्ताः सह पतिताः महसा शिरोभिरूहुः
atulamiha mahātamaḥ praṇāśaṃśivakathitaṃ paramaṃ vidhiṃ viditvā / apagatabhayalobhamohacintāḥ saha patitāḥ mahasā śirobhirūhuḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ततस्ते मुदिता विप्राः प्रकृतिस्थे महेश्वरे । गन्धोदकैः सुशुद्धैश्च कुशपुष्पविमिश्रितैः
tataste muditā viprāḥ prakṛtisthe maheśvare / gandhodakaiḥ suśuddhaiśca kuśapuṣpavimiśritaiḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
स्नापयन्ति महाकुम्भैरद्भिर्देवं महेश्वरम् । गायन्ति विविधैर्गुह्यैर् हुंकारैश्चापि सुस्वरैः
snāpayanti mahākumbhairadbhirdevaṃ maheśvaram / gāyanti vividhairguhyair huṃkāraiścāpi susvaraiḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
नमो दिग्वाससे देव किङ्किणीध्राय वै नमः । अर्द्ध नारीशरीराय सांख्ययोगप्रवर्त्तिने
namo digvāsase deva kiṅkiṇīdhrāya vai namaḥ / arddha nārīśarīrāya sāṃkhyayogapravarttine
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
घनवाहनकृष्णाय गजचर्मनिवासिने । कृष्णाजिनोत्तरीयाय व्यालयज्ञोपवीतिने
ghanavāhanakṛṣṇāya gajacarmanivāsine / kṛṣṇājinottarīyāya vyālayajñopavītine
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
सुरचितचित्रविचित्रकुण्डलाय सुरचितमाल्यविभूषणाय तुभ्यम् । मृगपतिवरचर्मवाससे ते पृथुपरशो च नमोस्तु शङ्कराय
suracitacitravicitrakuṇḍalāya suracitamālyavibhūṣaṇāya tubhyam / mṛgapativaracarmavāsase te pṛthuparaśo ca namostu śaṅkarāya
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
भूयश्च स्थापिते लिङ्गे लोकानां हितकाम्यया । वर्णधर्मपराश्चैव चेरुस्ते मुनिसत्तमाः
bhūyaśca sthāpite liṅge lokānāṃ hitakāmyayā / varṇadharmaparāścaiva ceruste munisattamāḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ततस्तान्स मुनीन्प्रीतः प्रत्युवाच महेश्वरः । प्रीतोस्मि युष्मत्तपसा वरं वृणुत मुव्रताः
tatastānsa munīnprītaḥ pratyuvāca maheśvaraḥ / prītosmi yuṣmattapasā varaṃ vṛṇuta muvratāḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ततस्ते मुनयस्सर्वे प्रणिपत्य महेश्वरम् । भृग्वङ्गिरा वसिष्ठश्च विश्वामित्रस्तथैव च
tataste munayassarve praṇipatya maheśvaram / bhṛgvaṅgirā vasiṣṭhaśca viśvāmitrastathaiva ca
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
गौतमो ऽत्रिः सुकेशश्च पुलस्त्यः पुलहः क्रतुः । मरीचिः कश्यपश्चापि संवर्तश्च महातपाः
gautamo 'triḥ sukeśaśca pulastyaḥ pulahaḥ kratuḥ / marīciḥ kaśyapaścāpi saṃvartaśca mahātapāḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ते प्रणम्य महादेवमिदं वचनमब्रुवन् । भस्मस्नानं च नग्नत्वं वामत्वं प्रतिलोमता । सेव्यासेव्यत्वं तु विभो एतदिच्छाम वेदितुम्
te praṇamya mahādevamidaṃ vacanamabruvan / bhasmasnānaṃ ca nagnatvaṃ vāmatvaṃ pratilomatā / sevyāsevyatvaṃ tu vibho etadicchāma veditum
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
भगवानुवाच एतद्वः संप्रवक्ष्यामि कथासर्वस्वमद्य वै । अग्निर्ह्यहं सोमयुतः सोमश्चाग्निमुपश्रितः
bhagavānuvāca etadvaḥ saṃpravakṣyāmi kathāsarvasvamadya vai / agnirhyahaṃ somayutaḥ somaścāgnimupaśritaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
कृताकृतं वदन्त्यग्निं भूयो लोकाः समाश्रिताः । असकृच्चाग्निना दग्धं जगत्स्थावरजङ्गमम्
kṛtākṛtaṃ vadantyagniṃ bhūyo lokāḥ samāśritāḥ / asakṛccāgninā dagdhaṃ jagatsthāvarajaṅgamam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
भस्मसाध्यं हि तत्सर्वं पवित्रमिद मुत्तमम् । भस्मना वीर्यमास्थाय भूतानि परिषिञ्चति
bhasmasādhyaṃ hi tatsarvaṃ pavitramida muttamam / bhasmanā vīryamāsthāya bhūtāni pariṣiñcati
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अग्निकार्यं च यत्कृत्वा करिष्यति च त्र्यायुषम् । भस्मना मम वीर्येण मुच्यते सर्वकिल्बिषैः
agnikāryaṃ ca yatkṛtvā kariṣyati ca tryāyuṣam / bhasmanā mama vīryeṇa mucyate sarvakilbiṣaiḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
भासयत्येव यद्भस्म शुभं वासयते च यत् । तत्क्षणात्सर्वपापानां भस्मेति परिकीर्त्यते
bhāsayatyeva yadbhasma śubhaṃ vāsayate ca yat / tatkṣaṇātsarvapāpānāṃ bhasmeti parikīrtyate
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ऊष्मपाः पितरो ज्ञेया देवा वै सोमसंभवाः । अग्नीषोमात्मकं सर्वं जगत्स्थावरजं गमम्
ūṣmapāḥ pitaro jñeyā devā vai somasaṃbhavāḥ / agnīṣomātmakaṃ sarvaṃ jagatsthāvarajaṃ gamam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अहमग्निर्महातेजाः सोमश्चैषा ममांबिका । अहमग्निश्च सोमश्च प्रकृत्या पुरुषः स्वयम्
ahamagnirmahātejāḥ somaścaiṣā mamāṃbikā / ahamagniśca somaśca prakṛtyā puruṣaḥ svayam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तस्माद्भस्म महाभागा मद्वीर्यमिति चोच्यते । स्ववीर्यं वपुषा चैव धारयामीति वै स्थितिः
tasmādbhasma mahābhāgā madvīryamiti cocyate / svavīryaṃ vapuṣā caiva dhārayāmīti vai sthitiḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तदा प्रभृति लोकेषु रक्षार्थमशुभेषु च । भस्मना क्रियते रक्षा सूतिकानां गृहेषु च
tadā prabhṛti lokeṣu rakṣārthamaśubheṣu ca / bhasmanā kriyate rakṣā sūtikānāṃ gṛheṣu ca
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
भस्मस्नानविशुद्धात्मा जितक्रोधो जितेन्द्रियः । मत्समीपसुपागम्य न भूयो विनिवर्तते
bhasmasnānaviśuddhātmā jitakrodho jitendriyaḥ / matsamīpasupāgamya na bhūyo vinivartate
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
व्रतं पाशुपतं योगं कापालं योगनिर्मितम् । पूर्वं पाशुपतं ह्येतन्निर्मितं तदनुत्तमम्
vrataṃ pāśupataṃ yogaṃ kāpālaṃ yoganirmitam / pūrvaṃ pāśupataṃ hyetannirmitaṃ tadanuttamam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
शेषाश्चाश्रमिणः सर्वे पश्चात्सृष्टाः स्वयंभुवा । सृष्टिरेषा मया सृष्टा लज्जामोहभयात्मिका
śeṣāścāśramiṇaḥ sarve paścātsṛṣṭāḥ svayaṃbhuvā / sṛṣṭireṣā mayā sṛṣṭā lajjāmohabhayātmikā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
नग्ना एव हि जायन्ते देवता मुनयस्तथा । ये चान्येमानवा लोके सर्वे जायन्त्यवाससः
nagnā eva hi jāyante devatā munayastathā / ye cānyemānavā loke sarve jāyantyavāsasaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
इन्द्रियैरजितैर्नग्ना दुकूलेनापि संवृताः । तैरेव संवृतो गुप्तोन वस्त्रं कारणं स्मृतम्
indriyairajitairnagnā dukūlenāpi saṃvṛtāḥ / taireva saṃvṛto guptona vastraṃ kāraṇaṃ smṛtam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
क्षमा धृतिरहिंसा च वैराग्यं चैव सर्वशः । तुल्यौ मानापमानौ च तत्प्रावरणमुत्तमम्
kṣamā dhṛtirahiṃsā ca vairāgyaṃ caiva sarvaśaḥ / tulyau mānāpamānau ca tatprāvaraṇamuttamam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.