इति श्रीब्रह्माण्डे महापुराणे वायुप्रोक्ते पूर्वभागे द्वितीये ऽनुष्गपादे वेदव्यसनाख्यानं स्वायंभुवमन्वन्तरवर्णनं च नाम पञ्चत्रिंशत्तमो ऽध्यायः शांशपायन उवाच मन्वन्तराणि शेषाणि श्रोतुमिच्छाम्यनुक्रमात् । मन्वन्तराधिपांश्चैव शक्रदेवपुरोगमान्
iti śrībrahmāṇḍe mahāpurāṇe vāyuprokte pūrvabhāge dvitīye 'nuṣgapāde vedavyasanākhyānaṃ svāyaṃbhuvamanvantaravarṇanaṃ ca nāma pañcatriṃśattamo 'dhyāyaḥ śāṃśapāyana uvāca manvantarāṇi śeṣāṇi śrotumicchāmyanukramāt / manvantarādhipāṃścaiva śakradevapurogamān
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
सूत उवाच मन्वन्तराणि यानि स्युरतीतानागतानि ह । समासा द्विस्तराच्चैव ब्रुवतो मे निबोधत
sūta uvāca manvantarāṇi yāni syuratītānāgatāni ha / samāsā dvistarāccaiva bruvato me nibodhata
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
स्वायंभुवो मनुः पूर्वं मनुः स्वारोचिषस्तथा । उत्तमस्तामसश्चैव रैवतश्चाक्षुषस्तथा
svāyaṃbhuvo manuḥ pūrvaṃ manuḥ svārociṣastathā / uttamastāmasaścaiva raivataścākṣuṣastathā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
षडेते मनवो ऽतीता वक्ष्याम्यष्टावनागतान् । सावर्णिश्चैव रौच्यश्च भौत्यो वैवस्वतस्तथा
ṣaḍete manavo 'tītā vakṣyāmyaṣṭāvanāgatān / sāvarṇiścaiva raucyaśca bhautyo vaivasvatastathā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
वक्ष्याम्येतान्पुरस्तात्तु मनोर्वेवस्वतस्य च । मनवः पञ्च ये ऽतीता मानसांस्तान्निबोधत
vakṣyāmyetānpurastāttu manorvevasvatasya ca / manavaḥ pañca ye 'tītā mānasāṃstānnibodhata
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
मन्वन्तरं मया वो ऽध्य क्रान्तं स्वायंभुवस्य ह । अत ऊर्ध्वं प्रवक्ष्यामि मनाः स्वारोचिषस्य ह
manvantaraṃ mayā vo 'dhya krāntaṃ svāyaṃbhuvasya ha / ata ūrdhvaṃ pravakṣyāmi manāḥ svārociṣasya ha
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
प्रजासर्गं समासेन द्वितीयस्य महात्मनः । आसन्वै तुषिता देवा मनोः स्वारोचिषे ऽन्तरे
prajāsargaṃ samāsena dvitīyasya mahātmanaḥ / āsanvai tuṣitā devā manoḥ svārociṣe 'ntare
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
पारावताश्च विद्वांसो द्वावेव तु गणौ स्मृतौ । तुषितायां समुत्पन्नाः क्रतोः पुत्राः स्वरोचिषः
pārāvatāśca vidvāṃso dvāveva tu gaṇau smṛtau / tuṣitāyāṃ samutpannāḥ kratoḥ putrāḥ svarociṣaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
पारावताश्च वासिष्ठा द्वादश द्वौ गणौ स्मृतौ । छन्दजाश्च चतुर्विंशद्देवास्ते वै तदा स्मृताः
pārāvatāśca vāsiṣṭhā dvādaśa dvau gaṇau smṛtau / chandajāśca caturviṃśaddevāste vai tadā smṛtāḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
दिवस्पर्शो ऽथ जामित्रो गोपदो भासुरस्तथा । अजश्च भगवाश्चैव द्रविणश्य महा बलः
divasparśo 'tha jāmitro gopado bhāsurastathā / ajaśca bhagavāścaiva draviṇaśya mahā balaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
आयश्चापि महाबाहुर्महौजाश्चापि वीर्यवान् । चिकित्वान्विश्रुतो यस्तु चांशो यश्चैव पठ्यते
āyaścāpi mahābāhurmahaujāścāpi vīryavān / cikitvānviśruto yastu cāṃśo yaścaiva paṭhyate
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ऋतश्चद्वादशस्तेषां तुषिताः परिकीर्त्तिताः । इत्येते क्रतुपुत्रास्तु तदासन्सोमपायिनः
ṛtaścadvādaśasteṣāṃ tuṣitāḥ parikīrttitāḥ / ityete kratuputrāstu tadāsansomapāyinaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
प्रचेताश्चैव यो देवो विश्वदेवस्तथैव च । समञ्जो विश्रुतो यस्तु ह्यजिह्मश्चारिमर्द्दनः
pracetāścaiva yo devo viśvadevastathaiva ca / samañjo viśruto yastu hyajihmaścārimarddanaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
आयुर्दानो महामानो दिव्यमानस्तथैव च । अजेयश्च महाभागो यवीयांश्च महाबलः
āyurdāno mahāmāno divyamānastathaiva ca / ajeyaśca mahābhāgo yavīyāṃśca mahābalaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
होता यज्वा तथा ह्येते परिक्रान्ताः परावताः । इत्येता देवता ह्यासन्मनोः स्वारोचिषान्तरे
hotā yajvā tathā hyete parikrāntāḥ parāvatāḥ / ityetā devatā hyāsanmanoḥ svārociṣāntare
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
सोमपास्तु तदा ह्येताश्चतुर्विशति देवताः । तेषामिन्द्रस्तदा ह्यासीद्विपश्चिल्लोकविश्रुतः
somapāstu tadā hyetāścaturviśati devatāḥ / teṣāmindrastadā hyāsīdvipaścillokaviśrutaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ऊर्जा वसिष्ठपुत्रश्च स्तंबः काश्यप एव च । भार्गवश्च तधा प्राम ऋषभ्ॐऽङ्गिरसस्तथा
ūrjā vasiṣṭhaputraśca staṃbaḥ kāśyapa eva ca / bhārgavaśca tadhā prāma ṛṣabhoṃ'ṅgirasastathā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
पौलस्त्यश्चैव दत्तो ऽत्रिरात्रेयो निश्चलस्तथा । पौलहो ऽथार्वरीवांश्च एते सप्तर्षयस्तथा
paulastyaścaiva datto 'trirātreyo niścalastathā / paulaho 'thārvarīvāṃśca ete saptarṣayastathā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
चैत्रः किंपुरुष श्चैव कृतान्तो विभृतो रविः । बृहदुक्थो नवः सेतुः श्रुतश्चेति नव स्मृताः
caitraḥ kiṃpuruṣa ścaiva kṛtānto vibhṛto raviḥ / bṛhaduktho navaḥ setuḥ śrutaśceti nava smṛtāḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
मनोः स्वारोचिषस्यैते पुत्रा वंशकराः प्रभो । पुराणे परिसंख्याता द्वितीयं वै तदन्तरम्
manoḥ svārociṣasyaite putrā vaṃśakarāḥ prabho / purāṇe parisaṃkhyātā dvitīyaṃ vai tadantaram
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
सप्तर्षयो मनुर्देवाः पितरश्च चतुष्टयम् । मूलं मन्वन्तरस्यैते तेषां चैवान्वयाः प्रजाः
saptarṣayo manurdevāḥ pitaraśca catuṣṭayam / mūlaṃ manvantarasyaite teṣāṃ caivānvayāḥ prajāḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ऋषीणां देवताः पुत्राः पितरो देवसूनवः । ऋषयो देवपुत्राश्च इति शास्त्रे विनिश्चयः
ṛṣīṇāṃ devatāḥ putrāḥ pitaro devasūnavaḥ / ṛṣayo devaputrāśca iti śāstre viniścayaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
मनोः क्षत्रं विशश्चैव सप्तर्षिभ्यो द्विजा तयः । एतन्मन्वन्तरं प्रोक्तं समासाच्च न विस्तरात्
manoḥ kṣatraṃ viśaścaiva saptarṣibhyo dvijā tayaḥ / etanmanvantaraṃ proktaṃ samāsācca na vistarāt
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
स्वायंभुवे न विस्तारो ज्ञेयः स्वारोचिषस्य च । न शक्यो विस्तरस्तस्य वक्तुं वर्षशतैरपि
svāyaṃbhuve na vistāro jñeyaḥ svārociṣasya ca / na śakyo vistarastasya vaktuṃ varṣaśatairapi
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
पुनरुक्तबहुत्वात्तु प्रजानां वै कुलेकुले । तृतीये त्वथ पर्याये उत्तमस्यान्तरे मनोः
punaruktabahutvāttu prajānāṃ vai kulekule / tṛtīye tvatha paryāye uttamasyāntare manoḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
पञ्च देवगणा प्रोक्तास्तान्वक्ष्यामि निबोधत । सुधामानश्च ये देवा ये चान्ये वशवर्त्तिनः
pañca devagaṇā proktāstānvakṣyāmi nibodhata / sudhāmānaśca ye devā ye cānye vaśavarttinaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
प्रतर्दनाः शिवाः सत्यागणा द्वादशकाः स्मृताः । सत्यो धृतिर्दमो दान्तः क्षमः क्षामो ध्वनिः शुचिः
pratardanāḥ śivāḥ satyāgaṇā dvādaśakāḥ smṛtāḥ / satyo dhṛtirdamo dāntaḥ kṣamaḥ kṣāmo dhvaniḥ śuciḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
इषोर्ज्जश्च तथा श्रेष्ठः सुपर्णो द्वादशस्तथा । इत्येते द्वादश प्रोक्ताः सुधामानस्तु नामभिः
iṣorjjaśca tathā śreṣṭhaḥ suparṇo dvādaśastathā / ityete dvādaśa proktāḥ sudhāmānastu nāmabhiḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
सहस्रधारो विश्वायुः समितारो वृहद्वसुः । विश्वधा विश्वकर्मा च मानसस्तु विराजसः
sahasradhāro viśvāyuḥ samitāro vṛhadvasuḥ / viśvadhā viśvakarmā ca mānasastu virājasaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ज्योतिश्चैव विभासश्च कीर्त्तिता वंशवर्तिनः । अवध्यो ऽवरतिर्देवो वसुर्धिष्ण्यो विभावसुः
jyotiścaiva vibhāsaśca kīrttitā vaṃśavartinaḥ / avadhyo 'varatirdevo vasurdhiṣṇyo vibhāvasuḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
वित्तः क्रतुः सुधर्मा च धृतधर्मा यशस्विजः । रथोर्मिः केतुमाञ्छ्चैव कीर्त्तितास्तु प्रतर्दनाः
vittaḥ kratuḥ sudharmā ca dhṛtadharmā yaśasvijaḥ / rathormiḥ ketumāñchcaiva kīrttitāstu pratardanāḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
हंसस्वारौ वदान्यौ च प्रतर्दनयशस्करौ । सुदानो वसुदानश्च सुमञ्जसविषावुभौ
haṃsasvārau vadānyau ca pratardanayaśaskarau / sudāno vasudānaśca sumañjasaviṣāvubhau
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
यमो वह्निर् यतिश्चैव सुचित्रः सुतपास्तथा । शिवा ह्येते तु विज्ञेया यज्ञिया द्वादशापराः
yamo vahnir yatiścaiva sucitraḥ sutapāstathā / śivā hyete tu vijñeyā yajñiyā dvādaśāparāḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
सत्यानामपि नामानि निबोधत यथातथम् । दिक्पतिर्वाक्पतिश्चैव विश्वः शंभुस्तथैव च
satyānāmapi nāmāni nibodhata yathātatham / dikpatirvākpatiścaiva viśvaḥ śaṃbhustathaiva ca
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
स्वमृडीको दिविश्चैव वर्चोधामा बृहद्वपुः । अश्वश्चैव सदश्वश्च क्षेमानन्दौ तथैव च
svamṛḍīko diviścaiva varcodhāmā bṛhadvapuḥ / aśvaścaiva sadaśvaśca kṣemānandau tathaiva ca
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
सत्या ह्येते परिक्रान्ता यज्ञिया द्वादशापराः । इत्येता देवता ह्यासन्नौत्तमस्यान्तरे मनोः
satyā hyete parikrāntā yajñiyā dvādaśāparāḥ / ityetā devatā hyāsannauttamasyāntare manoḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तेषामिन्द्रस्तु देवानां सुशान्तिर्नाम विश्रुतः । पुत्रास्त्तवङ्गिरसस्ते वै उत्तमस्य प्रजापतेः
teṣāmindrastu devānāṃ suśāntirnāma viśrutaḥ / putrāsttavaṅgirasaste vai uttamasya prajāpateḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
वशिष्ठपुत्राः सप्तासन्वाशिष्ठा इति विश्रुताः । सप्तर्षयस्तु ते सर्व उत्तमस्यान्तरे मनोः
vaśiṣṭhaputrāḥ saptāsanvāśiṣṭhā iti viśrutāḥ / saptarṣayastu te sarva uttamasyāntare manoḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
आचश्च परशुश्चैव दिव्यो दिव्यौषधिर्नयः । देवाम्वुजश्चाप्रतिमौ महोत्साहो गजस्तथा
ācaśca paraśuścaiva divyo divyauṣadhirnayaḥ / devāmvujaścāpratimau mahotsāho gajastathā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
विनीतश्च सुकेतुश्च सुमित्रः सुमतिः श्रुतिः । उत्तमस्य मनोः पुत्रास्त्रयोदश महात्मनः
vinītaśca suketuśca sumitraḥ sumatiḥ śrutiḥ / uttamasya manoḥ putrāstrayodaśa mahātmanaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
एते क्षत्रप्रणेतारस्तृतीयं चैतदन्तरम् । औत्तमः परिसंख्यातः सर्गः स्वारोचिषेण तु
ete kṣatrapraṇetārastṛtīyaṃ caitadantaram / auttamaḥ parisaṃkhyātaḥ sargaḥ svārociṣeṇa tu
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
विस्तरेणानुपूर्व्या च तामसस्य निबोधत । चतुर्थे त्वथ पर्याये तामसस्यातरे मनोः
vistareṇānupūrvyā ca tāmasasya nibodhata / caturthe tvatha paryāye tāmasasyātare manoḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
सत्याः सुरूपाः सुधियो हरयश्च गणाः स्मृताः । पुलस्त्यपुत्रास्ते देवास्तामसस्यान्तरे मनोः
satyāḥ surūpāḥ sudhiyo harayaśca gaṇāḥ smṛtāḥ / pulastyaputrāste devāstāmasasyāntare manoḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
गणस्तु तेषां देवानामेकैकः पञ्चविंशकः । इन्द्रियाणां प्रतीयेत ऋषयः प्रतिजानते
gaṇastu teṣāṃ devānāmekaikaḥ pañcaviṃśakaḥ / indriyāṇāṃ pratīyeta ṛṣayaḥ pratijānate
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
सप्रमाणास्तु शीर्षण्यं मनश्चैवाष्टमं तथा । इन्द्रियाणि तथा देवा मनोस्तस्यान्तरे स्मृताः
sapramāṇāstu śīrṣaṇyaṃ manaścaivāṣṭamaṃ tathā / indriyāṇi tathā devā manostasyāntare smṛtāḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तेषां बभूव देवानां शिबिरिन्द्रः प्रतापवान् । सप्तर्षय्ॐऽतरे ये च तान्निबोधत सत्तमाः
teṣāṃ babhūva devānāṃ śibirindraḥ pratāpavān / saptarṣayoṃ'tare ye ca tānnibodhata sattamāḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
काव्य आङ्गिरसश्चैव काश्यपः पृथुरेव च । अत्रेयस्त्वग्निरित्येव ज्योतिर्धामा च भार्गवः
kāvya āṅgirasaścaiva kāśyapaḥ pṛthureva ca / atreyastvagnirityeva jyotirdhāmā ca bhārgavaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
पौलहश्चरकश्चात्र वाशिष्ठः पीवरस्तथा । चैत्रस्तथैव पौलस्त्य ऋषयस्तामसेंऽतरे
paulahaścarakaścātra vāśiṣṭhaḥ pīvarastathā / caitrastathaiva paulastya ṛṣayastāmaseṃ'tare
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
जानुजङ्घस्तथा शान्तिर्नरः ख्यातिः शुभस्तथा । प्रियभृत्यो परीक्षिच्च प्रस्थलो ऽथ दृढेषुधिः
jānujaṅghastathā śāntirnaraḥ khyātiḥ śubhastathā / priyabhṛtyo parīkṣicca prasthalo 'tha dṛḍheṣudhiḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
कृशाश्वः कृतबन्धुश्च तामसस्य मनोः सुताः । पञ्चमेत्वथ पर्याये मनोः स्वारोचिषेंऽतरे
kṛśāśvaḥ kṛtabandhuśca tāmasasya manoḥ sutāḥ / pañcametvatha paryāye manoḥ svārociṣeṃ'tare
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
गुणास्तु ये समाख्याता देवानां तान्निबोधत । अमिताभा भूतरयो वैकुण्ठाः ससुमेधसः
guṇāstu ye samākhyātā devānāṃ tānnibodhata / amitābhā bhūtarayo vaikuṇṭhāḥ sasumedhasaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
वरिष्ठाश्च शुभाः पुत्रा वसिष्ठस्य प्रजापतेः । चतुर्दश तु चत्वारो गणास्तेषां सुभास्वराः
variṣṭhāśca śubhāḥ putrā vasiṣṭhasya prajāpateḥ / caturdaśa tu catvāro gaṇāsteṣāṃ subhāsvarāḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
उग्रः प्रज्ञो ऽग्निभावश्च प्रज्योतिश्चामृतस्तथा । सुमतिर्वा विरावश्च धामा नादः श्रवास्तथा
ugraḥ prajño 'gnibhāvaśca prajyotiścāmṛtastathā / sumatirvā virāvaśca dhāmā nādaḥ śravāstathā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
वृत्तिराशी च वादश्च शबरश्च चतुर्दश । अमिताभाः स्मृता ह्येते देवाः स्वारोचिषेंऽतरे
vṛttirāśī ca vādaśca śabaraśca caturdaśa / amitābhāḥ smṛtā hyete devāḥ svārociṣeṃ'tare
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
मतिश्च सुमतिश्चैव ऋतसत्यौ तथैधनः । अधृतिर्विधृतिश्चैव दमो नियम एव च
matiśca sumatiścaiva ṛtasatyau tathaidhanaḥ / adhṛtirvidhṛtiścaiva damo niyama eva ca
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
व्रतो विष्णुः सहश्चैव द्युतिमान्सुश्रवास्तथा । इत्येतानीह नामानि आभूतयसां विदुः
vrato viṣṇuḥ sahaścaiva dyutimānsuśravāstathā / ityetānīha nāmāni ābhūtayasāṃ viduḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
वृषो भेत्ता जयो भीमः शुचिर्दान्तो यशो दमः । नाथो विद्वानजेयश्च कृशो गौरो ध्रुवस्तथा
vṛṣo bhettā jayo bhīmaḥ śucirdānto yaśo damaḥ / nātho vidvānajeyaśca kṛśo gauro dhruvastathā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
कीर्त्तितास्तु विकुण्ठा वै सुमेधांस्तु निबोधत । मेधा मेधा तिथिश्चैव सत्यमेधास्तथैव च
kīrttitāstu vikuṇṭhā vai sumedhāṃstu nibodhata / medhā medhā tithiścaiva satyamedhāstathaiva ca
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
पृश्निमेधाल्पमेधाश्च भूयोमेधाश्च यः प्रभुः । दीप्तिमेधा यशोमेधा स्थिरमेधास्तथैव च
pṛśnimedhālpamedhāśca bhūyomedhāśca yaḥ prabhuḥ / dīptimedhā yaśomedhā sthiramedhāstathaiva ca
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
सर्वमेधा सुमेधाश्च प्रतिमेधाश्च यः स्मृतः । मेधजा मेधहन्ता च कीर्त्तितास्ते सुमेधसः
sarvamedhā sumedhāśca pratimedhāśca yaḥ smṛtaḥ / medhajā medhahantā ca kīrttitāste sumedhasaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
विभुरिन्द्रस्तथा तेषामासीद्वि क्रान्तपौरुषः । पौलस्त्यो दवबाहुश्च सुधामा नाम काश्यपः
vibhurindrastathā teṣāmāsīdvi krāntapauruṣaḥ / paulastyo davabāhuśca sudhāmā nāma kāśyapaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
हिरण्यरोमाङ्गिरसो वेदश्रीश्चैव भार्गवः । ऊर्ध्वबाहुश्च वाशिष्ठः पर्जन्यः पौलहस्तथा
hiraṇyaromāṅgiraso vedaśrīścaiva bhārgavaḥ / ūrdhvabāhuśca vāśiṣṭhaḥ parjanyaḥ paulahastathā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
सत्यनेत्रस्तथात्रेय ऋषयो रैवतेंऽतरे । महावीर्यः सुसंभाव्यः सत्यको हरहा शुचिः
satyanetrastathātreya ṛṣayo raivateṃ'tare / mahāvīryaḥ susaṃbhāvyaḥ satyako harahā śuciḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
बलबन्धुर्निरामित्रः कंबुः शृगो धृतव्रतः । रैवतस्य च पुत्रास्ते पञ्चमं वै तदन्तरम्
balabandhurnirāmitraḥ kaṃbuḥ śṛgo dhṛtavrataḥ / raivatasya ca putrāste pañcamaṃ vai tadantaram
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
स्वारोचिषश्चोत्तमो ऽपि तामसो रैवतस्तथा । प्रियव्रतान्वया ह्येते चत्वारो मनवः स्मृताः
svārociṣaścottamo 'pi tāmaso raivatastathā / priyavratānvayā hyete catvāro manavaḥ smṛtāḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
षष्ठे खल्वपि पर्याये देवा ये चाक्षुषेंऽतरे । आद्याः प्रसूता भाव्यश्च पृथुकाश्च दिवौकसः
ṣaṣṭhe khalvapi paryāye devā ye cākṣuṣeṃ'tare / ādyāḥ prasūtā bhāvyaśca pṛthukāśca divaukasaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
महानुभावा लेखास्छ पञ्च देवगणाः स्मृताः । दिवौकसः सर्व एव प्रोच्यन्ते मातृनामभिः
mahānubhāvā lekhāscha pañca devagaṇāḥ smṛtāḥ / divaukasaḥ sarva eva procyante mātṛnāmabhiḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अत्रेः पुत्रस्य नप्तारो ह्यारण्यस्य प्रजापतेः । गणस्तु तेषां देवानामेकैको ह्यष्टकः स्मृतः
atreḥ putrasya naptāro hyāraṇyasya prajāpateḥ / gaṇastu teṣāṃ devānāmekaiko hyaṣṭakaḥ smṛtaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अन्तरिक्षो वसुर्हव्यो ह्यतिथिश्च प्रियव्रतः । श्रोता मन्तानुमन्ता च त्वाद्या ह्येते प्रकीर्त्तिताः
antarikṣo vasurhavyo hyatithiśca priyavrataḥ / śrotā mantānumantā ca tvādyā hyete prakīrttitāḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
श्येनभद्रस्तथा चैव श्वेतचक्षुर्महायशाः । सुमनाश्च प्रचेताश्च वनेनः सुप्रचेत्सौ
śyenabhadrastathā caiva śvetacakṣurmahāyaśāḥ / sumanāśca pracetāśca vanenaḥ supracetsau
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
मुनिश्चैव महासत्त्वः प्रसूताः परिकीर्त्तिताः । विजयः सुजयश्चैव मनस्योदौ तथैव च
muniścaiva mahāsattvaḥ prasūtāḥ parikīrttitāḥ / vijayaḥ sujayaścaiva manasyodau tathaiva ca
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
मतिः परिमतिश्चैव विचेताः प्रियनिश्चयः । भव्या ह्येते स्मृता देवाः पृथुकांश्च निबोधत
matiḥ parimatiścaiva vicetāḥ priyaniścayaḥ / bhavyā hyete smṛtā devāḥ pṛthukāṃśca nibodhata
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ओजिष्ठः शकुनो देवो वानत्दृष्टस्तथैव च । सत्कृतः सत्यदृष्टिश्च जिगीषुर्विजयस्तथा
ojiṣṭhaḥ śakuno devo vānatdṛṣṭastathaiva ca / satkṛtaḥ satyadṛṣṭiśca jigīṣurvijayastathā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अजितश्च महाभागः पृथुकास्ते दिवौकसः । लेशास्तथा प्रवक्ष्यामि नामतस्तान्निबोधत
ajitaśca mahābhāgaḥ pṛthukāste divaukasaḥ / leśāstathā pravakṣyāmi nāmatastānnibodhata
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
मनोजवः प्रघासश्च प्रचेताश्च महायशाः । ध्रुवो ध्रुवक्षितिश्चैव अत्युतश्चैव वीर्यवान्
manojavaḥ praghāsaśca pracetāśca mahāyaśāḥ / dhruvo dhruvakṣitiścaiva atyutaścaiva vīryavān
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
युवना बृहस्पतिश्चैव लेखाः संपरिकीर्त्तिताः । मनोजवो महावीर्यस्तेषामिन्द्रस्तदाभवत्
yuvanā bṛhaspatiścaiva lekhāḥ saṃparikīrttitāḥ / manojavo mahāvīryasteṣāmindrastadābhavat
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
उत्तमो भार्गवश्चैव हविष्मानङ्गिरःसुतः । सुधामा काश्यपश्चैव वशिष्ठो विरजास्तथा
uttamo bhārgavaścaiva haviṣmānaṅgiraḥsutaḥ / sudhāmā kāśyapaścaiva vaśiṣṭho virajāstathā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अतिनामा च पौलस्त्यः सहिष्णुः पौलहस्तथा । मधुरात्रेय इत्येते सप्त वै चाक्षुषेंऽतरे
atināmā ca paulastyaḥ sahiṣṇuḥ paulahastathā / madhurātreya ityete sapta vai cākṣuṣeṃ'tare
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ऊरुः पुरुः शतद्युम्नस्तपस्वी सत्यवाक्कृतिः । अग्निष्टुदतिरात्रश्च सुद्युम्नशचेति ते नव
ūruḥ puruḥ śatadyumnastapasvī satyavākkṛtiḥ / agniṣṭudatirātraśca sudyumnaśaceti te nava
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अभिमन्युश्च दशमो नाड्वलेया मनोः सुताः । चाक्षुषस्य सुताः ह्येते षष्ठं चैव तदन्तरम्
abhimanyuśca daśamo nāḍvaleyā manoḥ sutāḥ / cākṣuṣasya sutāḥ hyete ṣaṣṭhaṃ caiva tadantaram
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
वैवस्वतेन संख्यातस्तत्सर्गः सांप्रतेन तु । विस्तरेणानुपूर्व्या च चाक्षुषस्यान्तरे मनोः
vaivasvatena saṃkhyātastatsargaḥ sāṃpratena tu / vistareṇānupūrvyā ca cākṣuṣasyāntare manoḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ऋषय ऊचुः चाक्षुषः कस्य दायादः संभूतः सक्य वान्वये । तस्यान्ववाये ये ऽप्यन्येतान्नो ब्रूहि यथातथम्
ṛṣaya ūcuḥ cākṣuṣaḥ kasya dāyādaḥ saṃbhūtaḥ sakya vānvaye / tasyānvavāye ye 'pyanyetānno brūhi yathātatham
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
सूत उवाच चाक्षुषस्य विसर्गं तु समासाच्छृणुत द्विजाः । यस्यान्ववाये संभूतः पृथुर्वैन्यः प्रतापवान्
sūta uvāca cākṣuṣasya visargaṃ tu samāsācchṛṇuta dvijāḥ / yasyānvavāye saṃbhūtaḥ pṛthurvainyaḥ pratāpavān
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
प्रजानां पतयश्चान्ये दक्षः प्राचेतसस्तथा । उत्तानपादं जग्राह पुत्रमत्रिप्रजापतिः
prajānāṃ patayaścānye dakṣaḥ prācetasastathā / uttānapādaṃ jagrāha putramatriprajāpatiḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
दत्तकः स तु पुत्रो ऽस्य राजा ह्यासीत्प्रजापतिः । स्वायंभुवेन मनुना दत्तो ऽत्रेः कारणं प्रति
dattakaḥ sa tu putro 'sya rājā hyāsītprajāpatiḥ / svāyaṃbhuvena manunā datto 'treḥ kāraṇaṃ prati
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
मन्वन्तरमथासाद्य भविष्यच्चाक्षुषस्य ह । षष्ठं तदनु वक्ष्यामि उपोद्धातेन वै द्विजाः
manvantaramathāsādya bhaviṣyaccākṣuṣasya ha / ṣaṣṭhaṃ tadanu vakṣyāmi upoddhātena vai dvijāḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
उत्तानपादाच्चतुरः सूनृतासूत भामिनी । धर्मस्य कन्या सुश्रोणी सूनृता नाम विश्रुता
uttānapādāccaturaḥ sūnṛtāsūta bhāminī / dharmasya kanyā suśroṇī sūnṛtā nāma viśrutā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
उत्पन्ना जापि धर्मेम ध्रुवस्य जननी शुभा । धर्मस्य पत्न्यां लक्ष्मयां वै उत्पन्ना सा शुचिस्मिता
utpannā jāpi dharmema dhruvasya jananī śubhā / dharmasya patnyāṃ lakṣmayāṃ vai utpannā sā śucismitā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ध्रुवं च कीर्त्तिमन्तं च त्वायुष्मन्तं वसुं तथा । उत्तानपादो ऽजनयत्कन्ये द्वे च शुचिस्मिते
dhruvaṃ ca kīrttimantaṃ ca tvāyuṣmantaṃ vasuṃ tathā / uttānapādo 'janayatkanye dve ca śucismite
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
स्वरामनस्विनी चैव तयोः पुत्राः प्रकीर्त्तिताः । ध्रुवो वर्षसहस्राणि दश दिव्यानि वीर्यवान्
svarāmanasvinī caiva tayoḥ putrāḥ prakīrttitāḥ / dhruvo varṣasahasrāṇi daśa divyāni vīryavān
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तपस्तेपे निराहारः प्रार्थयन्विपुलं यशः । त्रेतायुगे तु प्रथमे पौत्रः स्वायंभुवस्य तु
tapastepe nirāhāraḥ prārthayanvipulaṃ yaśaḥ / tretāyuge tu prathame pautraḥ svāyaṃbhuvasya tu
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
आत्मानं धारयन्योगान्प्रार्थयन्सुमहद्यशः । तस्मै ब्रह्मा ददौ प्रीतो ज्योतिषां स्थानमुत्तमम्
ātmānaṃ dhārayanyogānprārthayansumahadyaśaḥ / tasmai brahmā dadau prīto jyotiṣāṃ sthānamuttamam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
आभूतसंप्लवाद्दिव्यमस्तोदयविवार्जितम् । तस्यातिमात्रामृद्धिं च महिमानं निरीक्ष्य तु
ābhūtasaṃplavāddivyamastodayavivārjitam / tasyātimātrāmṛddhiṃ ca mahimānaṃ nirīkṣya tu
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
दैत्या सुराणामाचार्यः श्लोकमप्युशाना जगौ । अहो ऽस्य तपसो वीर्यमहो श्रुतमहो व्रतम्
daityā surāṇāmācāryaḥ ślokamapyuśānā jagau / aho 'sya tapaso vīryamaho śrutamaho vratam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
कृत्वा यदेनमुपरि ध्रुवं सप्तर्षयः स्थिताः । द्रुवे त्रिदिवमासक्तमीश्वरः स दिवस्पतिः
kṛtvā yadenamupari dhruvaṃ saptarṣayaḥ sthitāḥ / druve tridivamāsaktamīśvaraḥ sa divaspatiḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ध्रुवात्सृष्टिं च भव्यं च भूमिस्तौ सुषुवे नृपौ । स्वां छायामाह वै सृष्टिर्भवनारीति तां प्रभुः
dhruvātsṛṣṭiṃ ca bhavyaṃ ca bhūmistau suṣuve nṛpau / svāṃ chāyāmāha vai sṛṣṭirbhavanārīti tāṃ prabhuḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
सत्याभिव्यहृतेस्तस्य सद्यः स्त्री साभवत्तदा । दिव्यसंहनना छाया दिव्याभरणभूषिता
satyābhivyahṛtestasya sadyaḥ strī sābhavattadā / divyasaṃhananā chāyā divyābharaṇabhūṣitā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
छायायां सृष्टिराधत्त पञ्च पुत्रानकल्मषान् । प्राजीनगर्भं वृषभं वृकञ्च वृकलं धृतिम्
chāyāyāṃ sṛṣṭirādhatta pañca putrānakalmaṣān / prājīnagarbhaṃ vṛṣabhaṃ vṛkañca vṛkalaṃ dhṛtim
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
पत्नी प्राचीनगर्भस्य सुवर्चा सुषुवे नुपम् । नाम्नोदारधियं पुत्रमिन्द्रो यः पूर्वजन्मनि
patnī prācīnagarbhasya suvarcā suṣuve nupam / nāmnodāradhiyaṃ putramindro yaḥ pūrvajanmani
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
संवत्सरसहस्रान्ते सकृदाहारमाहरन् । एवं मन्वन्तरं युक्त इन्द्रत्वं प्राप्तवान्प्रभुः
saṃvatsarasahasrānte sakṛdāhāramāharan / evaṃ manvantaraṃ yukta indratvaṃ prāptavānprabhuḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
उदारधेः सुतं भद्राजनयत्सा दिवञ्जयम् । रिपुं रिपुञ्जयाज्जज्ञे वराङ्गी तु दिवञ्जयात्
udāradheḥ sutaṃ bhadrājanayatsā divañjayam / ripuṃ ripuñjayājjajñe varāṅgī tu divañjayāt
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
रिपोराधत्त बृहती वक्षुषं सर्वतेजसम् । तस्य पुत्रो मनुर्विद्वान् ब्रह्मक्षत्त्रप्रवत्तकः । व्यजीजनत्पुष्करिणी वारुणी चाक्षुषं मनुम्
riporādhatta bṛhatī vakṣuṣaṃ sarvatejasam / tasya putro manurvidvān brahmakṣattrapravattakaḥ / vyajījanatpuṣkariṇī vāruṇī cākṣuṣaṃ manum
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ऋषय ऊचुः प्रजापतेः सुता कस्माद्वारुणी प्रोच्यते ऽनघ । एतदाचक्ष्व तत्वेन कुशलो ह्यसि विस्तरे
ṛṣaya ūcuḥ prajāpateḥ sutā kasmādvāruṇī procyate 'nagha / etadācakṣva tatvena kuśalo hyasi vistare
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
सूत उवाच अरण्यस्योदकः पुत्रो वरुणत्वमुपागतः । तेन सा वारुणी ज्ञेया भ्रात्रा ख्यातिमुपागता
sūta uvāca araṇyasyodakaḥ putro varuṇatvamupāgataḥ / tena sā vāruṇī jñeyā bhrātrā khyātimupāgatā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
मनोरजायन्त दश नड्वलायां सुताः शुभाः । कन्यायां सुमहावीर्या विरजस्य प्रजापतेः
manorajāyanta daśa naḍvalāyāṃ sutāḥ śubhāḥ / kanyāyāṃ sumahāvīryā virajasya prajāpateḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ऊरुः पुरुः शतद्युम्नस्तपस्वी सत्यवाक्कृतिः । अग्निष्टुदतिरात्रश्च सुद्युम्नश्चेति वै नव
ūruḥ puruḥ śatadyumnastapasvī satyavākkṛtiḥ / agniṣṭudatirātraśca sudyumnaśceti vai nava
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अभिमन्युश्च दशमो नड्वलायां मनोः सुताः । ऊरोरजनयत्पुत्रान्षडाग्नेयी महाप्रभान्
abhimanyuśca daśamo naḍvalāyāṃ manoḥ sutāḥ / ūrorajanayatputrānṣaḍāgneyī mahāprabhān
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अङ्गं सुमनसं ख्यातिङ्गयं शुक्रं व्रजाजिनौ । अङ्गात्सुनीथापत्यंवै वेनमेकं व्यजायत
aṅgaṃ sumanasaṃ khyātiṅgayaṃ śukraṃ vrajājinau / aṅgātsunīthāpatyaṃvai venamekaṃ vyajāyata
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तस्यापराधाद्वेनस्य प्रकोपस्तु महानभूत् । प्रजार्थमृषयो यस्यममन्थुर्दक्षिणां करम्
tasyāparādhādvenasya prakopastu mahānabhūt / prajārthamṛṣayo yasyamamanthurdakṣiṇāṃ karam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
जनितस्तस्य पाणौ तु मथिते रूपवान्पृथुः । जनयित्वा सुतं तस्य पृथुं प्रथितपौरुषम्
janitastasya pāṇau tu mathite rūpavānpṛthuḥ / janayitvā sutaṃ tasya pṛthuṃ prathitapauruṣam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अब्रु वंस्त्वेष वो राजा ऋषयो मुदिताः प्रजाः । स धन्वी कवची जज्ञे तेजसा निर्दहन्निव
abru vaṃstveṣa vo rājā ṛṣayo muditāḥ prajāḥ / sa dhanvī kavacī jajñe tejasā nirdahanniva
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
वृत्तीनामेष वो दाता भविष्यति नराधिपः । पृथुर्वैन्यस्तदा लोकान्ररक्ष क्षत्रपूर्वजः
vṛttīnāmeṣa vo dātā bhaviṣyati narādhipaḥ / pṛthurvainyastadā lokānrarakṣa kṣatrapūrvajaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
राजसूयाभिषिक्तानामाद्यस्स वसुधाधिपः । तस्य स्तवार्थमुत्पन्नौ निपुणौ सूतमागधौ
rājasūyābhiṣiktānāmādyassa vasudhādhipaḥ / tasya stavārthamutpannau nipuṇau sūtamāgadhau
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तेनेयं गौर्महाराज्ञा दुग्धा सस्यानि धीमता । प्रजानां वृत्तिकामानां देवैश्चर्षिगणैः सह
teneyaṃ gaurmahārājñā dugdhā sasyāni dhīmatā / prajānāṃ vṛttikāmānāṃ devaiścarṣigaṇaiḥ saha
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
पितृभिर् दानवैश्चैव गन्धर्वैश्चाप्सरोगणैः । सर्पैः पुण्यजनैश्चैव पर्वतैर्वृक्षवीरुधैः
pitṛbhir dānavaiścaiva gandharvaiścāpsarogaṇaiḥ / sarpaiḥ puṇyajanaiścaiva parvatairvṛkṣavīrudhaiḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तेषु तेषु तु पात्रेषु दुह्यमाना वसुंधरा । प्रादाद्यथेप्सि तं क्षीरं तेन प्राणानधारयन्
teṣu teṣu tu pātreṣu duhyamānā vasuṃdharā / prādādyathepsi taṃ kṣīraṃ tena prāṇānadhārayan
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
शांशपायन उवाच विस्तरेण पृथोर्जन्म कीर्त्तयस्व महाव्रत । यथा महात्मना तेन पूर्वं दुग्धा वसुंधरा
śāṃśapāyana uvāca vistareṇa pṛthorjanma kīrttayasva mahāvrata / yathā mahātmanā tena pūrvaṃ dugdhā vasuṃdharā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
यथा देवैश्च नागैश्च यथा ब्रह्मर्षिभिः सह । यक्षै राक्षसगन्धर्वैरप्सरोभिर्यथा पुरा
yathā devaiśca nāgaiśca yathā brahmarṣibhiḥ saha / yakṣai rākṣasagandharvairapsarobhiryathā purā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
यथा यथा च वै सूत विधिना येन येन च । तेषां पात्रविशेषांश्च दोग्धारं क्षीरमेव च
yathā yathā ca vai sūta vidhinā yena yena ca / teṣāṃ pātraviśeṣāṃśca dogdhāraṃ kṣīrameva ca
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तथा वत्सविशेषांश्च त्वंनः प्रब्रूहि पृच्छताम् । यथा क्षीरविशेषांश्च सर्वानेवानुपूर्वशः
tathā vatsaviśeṣāṃśca tvaṃnaḥ prabrūhi pṛcchatām / yathā kṣīraviśeṣāṃśca sarvānevānupūrvaśaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.