इति श्रीब्रह्माण्डे महापुराणे वायुप्रोक्ते मध्यभागे तृतीये उपोद्धातपादे श्राद्धकल्पे द्वादशो ऽध्यायः ॥ १२॥ बृहस्पतिरुवाच सकृदभ्यर्चिताः प्रीता भवन्ति पितरो ऽव्ययाः । योगात्मानो महात्मानो विपाप्मानो महौजसः
iti śrībrahmāṇḍe mahāpurāṇe vāyuprokte madhyabhāge tṛtīye upoddhātapāde śrāddhakalpe dvādaśo 'dhyāyaḥ // 12// bṛhaspatiruvāca sakṛdabhyarcitāḥ prītā bhavanti pitaro 'vyayāḥ / yogātmāno mahātmāno vipāpmāno mahaujasaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
प्रेत्य च स्वर्गलोकाय कामैश्च बहुलं भुवि । येषु वाप्यनुगृह्णन्ति मोक्षप्राप्तिः क्रमेण तु
pretya ca svargalokāya kāmaiśca bahulaṃ bhuvi / yeṣu vāpyanugṛhṇanti mokṣaprāptiḥ krameṇa tu
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तानि वक्ष्याम्यहं सौम्य सरांसि सरितस्तथा । तीर्थानि चैव पुण्यानि देशांश्छैलांस्तथाश्रमान्
tāni vakṣyāmyahaṃ saumya sarāṃsi saritastathā / tīrthāni caiva puṇyāni deśāṃśchailāṃstathāśramān
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
पुण्यो हि त्रिषु लोकेषु सदैवामरकण्टकः । पर्वतप्रवरः पुण्यः सिद्धयारणसेवितः
puṇyo hi triṣu lokeṣu sadaivāmarakaṇṭakaḥ / parvatapravaraḥ puṇyaḥ siddhayāraṇasevitaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
यत्र वर्षसहस्राणि प्रयुतान्यर्बुदानि च । तपः सुदुश्चरं तेपे भगवानङ्गिराः पुरा
yatra varṣasahasrāṇi prayutānyarbudāni ca / tapaḥ suduścaraṃ tepe bhagavānaṅgirāḥ purā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
यत्र मृत्योर्गतिर्न्नास्ति तथैवासुररक्षसाम् । न भयं नैव चालक्ष्मीर्यावद्भूमिर्द्धरिष्यति
yatra mṛtyorgatirnnāsti tathaivāsurarakṣasām / na bhayaṃ naiva cālakṣmīryāvadbhūmirddhariṣyati
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तपसा तेजसा तस्य भ्रजते स नगोत्तमः । शृङ्गे माल्यवतो नित्यं वह्निः संवर्त्तको यथा
tapasā tejasā tasya bhrajate sa nagottamaḥ / śṛṅge mālyavato nityaṃ vahniḥ saṃvarttako yathā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
मृदवस्तु सुगन्धाश्च हेमाभाः प्रियदर्शनाः । शान्ताःकुशा इति ख्याताः परिदक्षिणनर्मदाम्
mṛdavastu sugandhāśca hemābhāḥ priyadarśanāḥ / śāntāḥkuśā iti khyātāḥ paridakṣiṇanarmadām
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
दृष्टवान्स्वर्गसोपानं भगवानङ्गिराः पुरा । अग्निहोत्रे महातेजाः प्रस्तारार्थं कुशोत्तमान्
dṛṣṭavānsvargasopānaṃ bhagavānaṅgirāḥ purā / agnihotre mahātejāḥ prastārārthaṃ kuśottamān
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तेषु दर्भेषु यः पिण्डान्मरकण्टटकपर्वते । दद्यात्सकृदपि प्राज्ञस्तस्य वक्ष्यामि यत्फलम्
teṣu darbheṣu yaḥ piṇḍānmarakaṇṭaṭakaparvate / dadyātsakṛdapi prājñastasya vakṣyāmi yatphalam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तद्भवत्यक्षयं श्राद्धं पितॄणां प्रीतिवर्धनम् । अन्तर्द्धानं च गच्छन्ति क्षेत्रमासाद्य तत्सदा
tadbhavatyakṣayaṃ śrāddhaṃ pitṝṇāṃ prītivardhanam / antarddhānaṃ ca gacchanti kṣetramāsādya tatsadā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तत्र ज्वालासरः पुण्यं दृश्यते चापि पर्वसु । सशल्यानां च सत्त्वानां विशल्यकरणी नदी
tatra jvālāsaraḥ puṇyaṃ dṛśyate cāpi parvasu / saśalyānāṃ ca sattvānāṃ viśalyakaraṇī nadī
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
प्राग्दक्षिणायतावर्त्ता वापी सा सुनगोत्तमे । कलिङ्गदेशपश्चार्द्धे शृङ्गे माल्यवतो विभोः
prāgdakṣiṇāyatāvarttā vāpī sā sunagottame / kaliṅgadeśapaścārddhe śṛṅge mālyavato vibhoḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
सिद्धिक्षेत्रमृषिश्रेष्ठा यदुक्तं परमं भुवि । संमतं देवदैत्यानां श्लोकं चाप्युशना जगौ
siddhikṣetramṛṣiśreṣṭhā yaduktaṃ paramaṃ bhuvi / saṃmataṃ devadaityānāṃ ślokaṃ cāpyuśanā jagau
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
धन्यास्ते पुरुषा लोके ये प्राप्यामरकण्टकम् । पितॄन्संतर्पयिष्यन्तिश्राद्धे पितृपरायणाः
dhanyāste puruṣā loke ye prāpyāmarakaṇṭakam / pitṝnsaṃtarpayiṣyantiśrāddhe pitṛparāyaṇāḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अल्पेन तपसा सिद्धिं गमिष्यन्ति न संशयः । सकृदेवार्चितास्तत्र स्वर्गमामरकण्टके
alpena tapasā siddhiṃ gamiṣyanti na saṃśayaḥ / sakṛdevārcitāstatra svargamāmarakaṇṭake
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
महेन्द्रःपर्वतः पुण्यो रम्यः शक्रनिषेवितः । तत्रारुह्य भवेत्पूतः श्राद्धं चैव महाफलम्
mahendraḥparvataḥ puṇyo ramyaḥ śakraniṣevitaḥ / tatrāruhya bhavetpūtaḥ śrāddhaṃ caiva mahāphalam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
वैलाटशिखरे युक्त्वा दिव्यं चक्षुः प्रवर्तते । अधृष्यश्चैव भूतानां देववच्चरते महीम्
vailāṭaśikhare yuktvā divyaṃ cakṣuḥ pravartate / adhṛṣyaścaiva bhūtānāṃ devavaccarate mahīm
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
सप्तगोदावरे चैव गोकर्णे च तपोवने । अश्वमेधफलं स्नात्वा तत्र दत्त्वा भवेत्ततः
saptagodāvare caiva gokarṇe ca tapovane / aśvamedhaphalaṃ snātvā tatra dattvā bhavettataḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
धूतपापस्थलं प्राप्य पूतः स्नात्वा भवेन्नरः । रुद्रस्तत्र तपस्तेपे देवदेवो महेश्वरः
dhūtapāpasthalaṃ prāpya pūtaḥ snātvā bhavennaraḥ / rudrastatra tapastepe devadevo maheśvaraḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
गोकर्णे निहितं देवैर् नास्तिकानां निदर्शनम् । अब्राह्मणस्य सावित्रीं पठतस्तु प्रणश्यति
gokarṇe nihitaṃ devair nāstikānāṃ nidarśanam / abrāhmaṇasya sāvitrīṃ paṭhatastu praṇaśyati
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
देवर्षिभवने शृङ्गे सिद्धचारणसेविते । आरुह्यतं निय मवांस्ततो याति त्रिविष्टपम्
devarṣibhavane śṛṅge siddhacāraṇasevite / āruhyataṃ niya mavāṃstato yāti triviṣṭapam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
दिव्यैश्चन्दनवृक्षैश्च पादपैरुपशोभितम् । आपश्चन्दनसंयुक्ताः स्पन्देति सततं ततः
divyaiścandanavṛkṣaiśca pādapairupaśobhitam / āpaścandanasaṃyuktāḥ spandeti satataṃ tataḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
नदी प्रवर्तते ताभ्यस्ताम्रपर्णीति नामतः । या चन्दनमहाखण्डाद्दक्षिणं याति सागरम्
nadī pravartate tābhyastāmraparṇīti nāmataḥ / yā candanamahākhaṇḍāddakṣiṇaṃ yāti sāgaram
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
नद्यास्तस्याश्च ताम्रायास्तूह्यमाना महोदधौ । शङ्खा भवन्ति शुक्त्यश्च जायते यासु मौक्तिकम्
nadyāstasyāśca tāmrāyāstūhyamānā mahodadhau / śaṅkhā bhavanti śuktyaśca jāyate yāsu mauktikam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
उदकानयनं कृत्वा शङ्खमौक्तिकसंयुतम् । आधिभिर्व्याधिभिश्चैव मुक्ता यान्त्यमरावतीम्
udakānayanaṃ kṛtvā śaṅkhamauktikasaṃyutam / ādhibhirvyādhibhiścaiva muktā yāntyamarāvatīm
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
चन्दनेभ्यः प्रसूतानां शङ्खानां मौक्तिकस्य वा । पापकर्त्तॄनपि पितॄंस्तारयन्ति यथाश्रुति
candanebhyaḥ prasūtānāṃ śaṅkhānāṃ mauktikasya vā / pāpakarttṝnapi pitṝṃstārayanti yathāśruti
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
चन्द्रतीर्थे कुमार्यां च कावेरीप्रभवे क्षये । श्रीपर्वतस्य तीर्थेषु वैकृते च तथा गिरौ
candratīrthe kumāryāṃ ca kāverīprabhave kṣaye / śrīparvatasya tīrtheṣu vaikṛte ca tathā girau
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
एकस्था यत्र दृश्यन्ते वृक्षाह्यौशीरपर्वते । पलाशाः खदिरा बिल्वाः प्लक्षाश्वत्थविकङ्कताः
ekasthā yatra dṛśyante vṛkṣāhyauśīraparvate / palāśāḥ khadirā bilvāḥ plakṣāśvatthavikaṅkatāḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
एवं द्विमण्डलाविद्धं विज्ञेयं द्विजसत्तमाः । अस्मिंस्त्यक्त्वा जन्ॐऽगाति क्षिप्रं यात्यमरावतीम्
evaṃ dvimaṇḍalāviddhaṃ vijñeyaṃ dvijasattamāḥ / asmiṃstyaktvā janoṃ'gāti kṣipraṃ yātyamarāvatīm
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
श्रीपर्वतस्य तीर्थे तु वैकृते च तथा गिरौ । कर्माणि तु प्रयुक्ता नि सिद्ध्यन्ति प्रभवाप्यये
śrīparvatasya tīrthe tu vaikṛte ca tathā girau / karmāṇi tu prayuktā ni siddhyanti prabhavāpyaye
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
दुष्प्रयुक्ता हि पितृषु सुप्रयोगा भवन्त्युत । पितॄणां दुहिता पुण्या नर्मदा सरितां वरा
duṣprayuktā hi pitṛṣu suprayogā bhavantyuta / pitṝṇāṃ duhitā puṇyā narmadā saritāṃ varā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
यत्र श्राद्धानि दत्तांनि ह्यक्षयाणि भवन्त्युत । माठरस्य वने पुण्ये सिद्धचारणसेविते
yatra śrāddhāni dattāṃni hyakṣayāṇi bhavantyuta / māṭharasya vane puṇye siddhacāraṇasevite
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अन्तर्द्धानेन गच्छन्ति युक्त्वा तस्मिन्महा गिरौ । विन्ध्ये चैव गिरौ पुण्ये धर्माधर्मनिदर्शनीम्
antarddhānena gacchanti yuktvā tasminmahā girau / vindhye caiva girau puṇye dharmādharmanidarśanīm
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
धारां पापा न पश्यन्ति धारां पश्यन्ति साधवः । तत्र तद्दृश्यते पापं केषां चित्पापकर्मणाम्
dhārāṃ pāpā na paśyanti dhārāṃ paśyanti sādhavaḥ / tatra taddṛśyate pāpaṃ keṣāṃ citpāpakarmaṇām
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
कैलासे या मतङ्गस्य वापी पापनिषूदनी । स्नात्वा तस्या दिवं यान्ति कामचारा विहङ्गमाः
kailāse yā mataṅgasya vāpī pāpaniṣūdanī / snātvā tasyā divaṃ yānti kāmacārā vihaṅgamāḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
शौर्पारके तथा तीर्थे पर्वते पालमञ्जरे । पाण्डुकूपे समुद्रान्ते पिण्डारकतटे तथा
śaurpārake tathā tīrthe parvate pālamañjare / pāṇḍukūpe samudrānte piṇḍārakataṭe tathā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
विमले च विपापे च संकल्पं प्राप्य चाक्षयम् । श्रीवृक्षे चित्रकूटे च जंबूमार्गे च नित्यशः
vimale ca vipāpe ca saṃkalpaṃ prāpya cākṣayam / śrīvṛkṣe citrakūṭe ca jaṃbūmārge ca nityaśaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
असितस्य गिरौ पुण्ये योगाचार्यस्य धीमतः । तत्रापि श्राद्धमानन्त्यमसितायां च नित्यशः
asitasya girau puṇye yogācāryasya dhīmataḥ / tatrāpi śrāddhamānantyamasitāyāṃ ca nityaśaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
पुष्करेष्वक्षयं श्राद्धं तपश्चैव महाफलमा । महोदधौ प्रभासे च तद्वदेव विनिर्दिशेत्
puṣkareṣvakṣayaṃ śrāddhaṃ tapaścaiva mahāphalamā / mahodadhau prabhāse ca tadvadeva vinirdiśet
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
देविकायां वृषो नाम कूपः सिद्धनिषेवितः । समुत्पतन्ति तस्यापो गवां शब्देन नित्यशः
devikāyāṃ vṛṣo nāma kūpaḥ siddhaniṣevitaḥ / samutpatanti tasyāpo gavāṃ śabdena nityaśaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
योगेश्वरैः सदा जुष्टः सर्वपापबहिष्कृतः । दद्याच्छ्राद्धं तु यस्तस्मिंस्तस्य वक्ष्यामि यत्फलम्
yogeśvaraiḥ sadā juṣṭaḥ sarvapāpabahiṣkṛtaḥ / dadyācchrāddhaṃ tu yastasmiṃstasya vakṣyāmi yatphalam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अक्षयं सर्वकामीयं श्राद्धं प्रीणाति वै पितॄन् । जातवेदः शिला तत्र साक्षादग्नेः सनातनात्
akṣayaṃ sarvakāmīyaṃ śrāddhaṃ prīṇāti vai pitṝn / jātavedaḥ śilā tatra sākṣādagneḥ sanātanāt
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
श्राद्धानि चाग्निकार्यं च तत्र कुर्यात्सदा क्षयम् । यस्त्वग्निं प्रविशेत्तत्र नाकपृष्ठे स मोदते
śrāddhāni cāgnikāryaṃ ca tatra kuryātsadā kṣayam / yastvagniṃ praviśettatra nākapṛṣṭhe sa modate
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अग्निशान्तः पुनर्जातस्तत्र दत्तं ततो ऽक्षयम् । दशाश्वमेधिके तीर्थे तीर्थे पञ्चाश्वमेधिके
agniśāntaḥ punarjātastatra dattaṃ tato 'kṣayam / daśāśvamedhike tīrthe tīrthe pañcāśvamedhike
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
यथोद्दिष्टफलं तेषां क्रतूनां नात्र संशयः । ख्यातं हयशिरो नाम तीर्थं सद्यो वरप्रदम्
yathoddiṣṭaphalaṃ teṣāṃ kratūnāṃ nātra saṃśayaḥ / khyātaṃ hayaśiro nāma tīrthaṃ sadyo varapradam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
श्राद्धं तत्र सदाक्षय्यं दाता स्वर्गे च मोदते । श्राद्धं सुंदनिसुंदे च देयं पापनिषू दनम्
śrāddhaṃ tatra sadākṣayyaṃ dātā svarge ca modate / śrāddhaṃ suṃdanisuṃde ca deyaṃ pāpaniṣū danam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
श्राद्धं तत्राक्षयं प्रोक्तं जपहोमतपांसि च । जतुङ्गे शुभे तीर्थे तर्पयेत्सततं पितॄन्
śrāddhaṃ tatrākṣayaṃ proktaṃ japahomatapāṃsi ca / jatuṅge śubhe tīrthe tarpayetsatataṃ pitṝn
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
दृश्यते पर्वसु च्छाया यत्र नित्यं दिवौकसाम् । पृथिव्यामक्षयं दत्तं विरजा यत्र पादपः
dṛśyate parvasu cchāyā yatra nityaṃ divaukasām / pṛthivyāmakṣayaṃ dattaṃ virajā yatra pādapaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
योगेश्वरैः सदा जुष्टः सर्वपापबहिष्कृतः । दद्याच्छ्राद्धं तु यस्तस्मिंस्तस्य वक्ष्यामि यत्फलम्
yogeśvaraiḥ sadā juṣṭaḥ sarvapāpabahiṣkṛtaḥ / dadyācchrāddhaṃ tu yastasmiṃstasya vakṣyāmi yatphalam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अर्चितास्तेन वै साक्षाद्भवन्ति पितरः सदा । अस्मिंल्लोके वशी च स्यात्प्रेत्य स्वर्गे मही यते
arcitāstena vai sākṣādbhavanti pitaraḥ sadā / asmiṃlloke vaśī ca syātpretya svarge mahī yate
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
प्रायशो मद्रवा पुण्या शिवो नाम ह्रदस्तथा । तत्र व्याससरः पुण्यं दिव्यो ब्रह्मह्रदस्तथा
prāyaśo madravā puṇyā śivo nāma hradastathā / tatra vyāsasaraḥ puṇyaṃ divyo brahmahradastathā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ऊर्ज्जन्तः पर्वतः पुण्यो यत्र योगेश्वरालयः । अत्रैव चाश्रमः पुण्यो वसिष्ठस्य महात्मनः
ūrjjantaḥ parvataḥ puṇyo yatra yogeśvarālayaḥ / atraiva cāśramaḥ puṇyo vasiṣṭhasya mahātmanaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ऋग्यजुः सामशिरसः कपोताः पुष्पसाह्वयाः । आख्यान पञ्चमा वेदाः सृष्टा ह्येते स्वयंभुवा
ṛgyajuḥ sāmaśirasaḥ kapotāḥ puṣpasāhvayāḥ / ākhyāna pañcamā vedāḥ sṛṣṭā hyete svayaṃbhuvā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
गत्वैतान्मुच्यते पापद्द्विजो वह्निं समाश्रयन् । श्राद्धं चानन्त्यमेतेषु जपहोमतपांसि च
gatvaitānmucyate pāpaddvijo vahniṃ samāśrayan / śrāddhaṃ cānantyameteṣu japahomatapāṃsi ca
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
पुण्डरीके महातीर्थे पुण्डरीकसमं फलम् । ब्रह्मतीर्थे महाप्राज्ञ सर्वयज्ञसमं फलम्
puṇḍarīke mahātīrthe puṇḍarīkasamaṃ phalam / brahmatīrthe mahāprājña sarvayajñasamaṃ phalam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
सिंधुसागरसंभेदे तथा पञ्चनदे क्षयम् । विरजायां तथा पुण्यं मद्रवायां च पर्वते
siṃdhusāgarasaṃbhede tathā pañcanade kṣayam / virajāyāṃ tathā puṇyaṃ madravāyāṃ ca parvate
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
देयं सप्तनदे श्राद्धं मानसे वा विशेषतः । महाकूटे ह्यनन्ते च गिरौ त्रिककुदे तथा
deyaṃ saptanade śrāddhaṃ mānase vā viśeṣataḥ / mahākūṭe hyanante ca girau trikakude tathā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
संध्यायां च महानद्यां दृश्यते महादद्भुतम् । अश्रद्दधानं नाभ्येति सा चाभ्येति धृतव्रतम्
saṃdhyāyāṃ ca mahānadyāṃ dṛśyate mahādadbhutam / aśraddadhānaṃ nābhyeti sā cābhyeti dhṛtavratam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
संश्रयित्वैकमेकेन सायाह्नं प्रति नित्यशः । तस्मिन्देयं सदा श्राद्धं पितॄणामक्षयार्थिनाम्
saṃśrayitvaikamekena sāyāhnaṃ prati nityaśaḥ / tasmindeyaṃ sadā śrāddhaṃ pitṝṇāmakṣayārthinām
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
कृतात्मा वाकृतात्मा च यत्र विज्ञायते नरः । स्वर्गमार्गप्रदं नाम तीर्थं सद्यो वरप्रदम्
kṛtātmā vākṛtātmā ca yatra vijñāyate naraḥ / svargamārgapradaṃ nāma tīrthaṃ sadyo varapradam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
चीराण्युत्सृज्य यस्मिंस्तु दिवं सप्तर्षयो गाताः । अद्यापि तानि दृश्यन्ते चीराण्यंभोगतानि तु
cīrāṇyutsṛjya yasmiṃstu divaṃ saptarṣayo gātāḥ / adyāpi tāni dṛśyante cīrāṇyaṃbhogatāni tu
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
स्नात्वा स्वर्गमवाप्नोति तस्मिंस्तीर्थेत्तमे नरः । ख्यातमायतनं तत्र नन्दिनः सिद्धसेवितम्
snātvā svargamavāpnoti tasmiṃstīrthettame naraḥ / khyātamāyatanaṃ tatra nandinaḥ siddhasevitam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
नन्दीश्वरस्य सा मूर्त्तिर्निराचारैर्नदृश्यते । दृश्यन्ते काञ्चना युपास्त्वर्चिषो भास्करोदये
nandīśvarasya sā mūrttirnirācārairnadṛśyate / dṛśyante kāñcanā yupāstvarciṣo bhāskarodaye
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
कृत्वा प्रदक्षिणं तांस्तु गच्छन्त्यानन्दिता दिवम् । सर्वतश्च कुरुक्षेत्रं सुतीर्थं तु विशेषतः
kṛtvā pradakṣiṇaṃ tāṃstu gacchantyānanditā divam / sarvataśca kurukṣetraṃ sutīrthaṃ tu viśeṣataḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
पुण्यं सनत्कुमारस्य योगेशस्य महात्मनः । कीर्त्यते च तिलान्दत्त्वा पितृभ्योवै सदाक्षयम्
puṇyaṃ sanatkumārasya yogeśasya mahātmanaḥ / kīrtyate ca tilāndattvā pitṛbhyovai sadākṣayam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
उक्तमेवाक्षयं श्राद्धं धर्मराजनिषेवितम् । श्राद्धं दत्तममावास्यां विधिना च यथाक्रमम्
uktamevākṣayaṃ śrāddhaṃ dharmarājaniṣevitam / śrāddhaṃ dattamamāvāsyāṃ vidhinā ca yathākramam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
पुंसः सन्निहितायां तु कुरूक्षेत्रे विशेषतः । अर्चयित्वा पितॄंस्तत्र स पुत्रस्त्वनृणो भवेत्
puṃsaḥ sannihitāyāṃ tu kurūkṣetre viśeṣataḥ / arcayitvā pitṝṃstatra sa putrastvanṛṇo bhavet
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
सरस्वत्यां विनशने प्लक्षप्रश्रवणे तथा । व्यासतीर्थे दृषद्वत्यां त्रिप्लक्षे च विशेषतः
sarasvatyāṃ vinaśane plakṣapraśravaṇe tathā / vyāsatīrthe dṛṣadvatyāṃ triplakṣe ca viśeṣataḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
देयमोङ्कारपवने श्राद्धमक्षयमिच्छता । शक्रावतारे गङ्गायां मैनाके च नगोत्तमे
deyamoṅkārapavane śrāddhamakṣayamicchatā / śakrāvatāre gaṅgāyāṃ maināke ca nagottame
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
यमुनाप्रभवे चैव सर्वपापैः प्रमुच्यते । अत्युष्णाश्चातिशीताश्च आपस्तस्मिन्निदर्शनम्
yamunāprabhave caiva sarvapāpaiḥ pramucyate / atyuṣṇāścātiśītāśca āpastasminnidarśanam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
यमस्य भगिनी पुष्या मार्त्तण्डदुहिता शुभा । तत्राक्षयं सदा श्राद्धं पितृभिः पूर्वकीर्त्तितम्
yamasya bhaginī puṣyā mārttaṇḍaduhitā śubhā / tatrākṣayaṃ sadā śrāddhaṃ pitṛbhiḥ pūrvakīrttitam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ब्रह्मतुण्डह्रदे स्नात्वा सद्दयो भवति ब्राह्मणः । तस्मिंस्तु श्राद्धमानन्त्यं जपहोमतपांसि च
brahmatuṇḍahrade snātvā saddayo bhavati brāhmaṇaḥ / tasmiṃstu śrāddhamānantyaṃ japahomatapāṃsi ca
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
स्थाणुभूतो ऽचरत्तत्र वसिष्टो वै महातपाः । अद्यापि तत्र दृश्यन्ते पादपा मणिबर्हणाः
sthāṇubhūto 'carattatra vasiṣṭo vai mahātapāḥ / adyāpi tatra dṛśyante pādapā maṇibarhaṇāḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तुला तु दृश्यते तत्र धर्मान्धर्मनिधर्शिनी । यथा वै तोलितं विप्रैस्तीर्थानां फलमुत्तमम्
tulā tu dṛśyate tatra dharmāndharmanidharśinī / yathā vai tolitaṃ vipraistīrthānāṃ phalamuttamam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
पितॄणां दुहिता योगा गन्धकालीति विश्रुता । चतुर्थो ब्रह्मणस्त्वंशः पराशरकुलोद्भवः
pitṝṇāṃ duhitā yogā gandhakālīti viśrutā / caturtho brahmaṇastvaṃśaḥ parāśarakulodbhavaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
व्यसिष्यति चतुर्द्धा वै वेदं धीमान्महामुनिः । महायोगं महात्मानं या व्यासं जनयिष्यति
vyasiṣyati caturddhā vai vedaṃ dhīmānmahāmuniḥ / mahāyogaṃ mahātmānaṃ yā vyāsaṃ janayiṣyati
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अच्छोदकं नामसरस्तत्राच्छोदासमुद्भवः । मत्स्ययोनौ पुनर्जाता नियोगात्कारणेन तु
acchodakaṃ nāmasarastatrācchodāsamudbhavaḥ / matsyayonau punarjātā niyogātkāraṇena tu
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तस्यास्त्वाद्याश्रमे पुण्ये पुण्यकृद्भिर्निषेविते । दत्तं सकृदपि श्राद्धमक्षयं समुदाहृतम्
tasyāstvādyāśrame puṇye puṇyakṛdbhirniṣevite / dattaṃ sakṛdapi śrāddhamakṣayaṃ samudāhṛtam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
नद्यां योगसमाधानं दत्तं युगपदुद्भवेत् । कुबेरतुङ्गे पापघ्नं व्यासतीर्थेतथैव च
nadyāṃ yogasamādhānaṃ dattaṃ yugapadudbhavet / kuberatuṅge pāpaghnaṃ vyāsatīrthetathaiva ca
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
पुण्यायां ब्रह्मणो वेद्यां श्राद्धमानन्त्यमिष्यते । सिद्धैस्तु सेविता नित्यं दृश्यते तु कृतात्मभिः
puṇyāyāṃ brahmaṇo vedyāṃ śrāddhamānantyamiṣyate / siddhaistu sevitā nityaṃ dṛśyate tu kṛtātmabhiḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अनिवर्तनं तु नन्दायां वेद्याः प्रागुत्तरदिशि । सिद्धिक्षेत्रं सुरैर्जुष्टं यत्प्राप्य न निवर्त्तते
anivartanaṃ tu nandāyāṃ vedyāḥ prāguttaradiśi / siddhikṣetraṃ surairjuṣṭaṃ yatprāpya na nivarttate
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
महालये पदं न्यस्तं महादेवेन धीमता । भूतानामनुकंपार्थं नास्तिकानां निदर्शनम्
mahālaye padaṃ nyastaṃ mahādevena dhīmatā / bhūtānāmanukaṃpārthaṃ nāstikānāṃ nidarśanam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
विरजे त्वक्षयं श्राद्धं पूर्वमेव महालये । नन्दायां विरजे चैव तथैव च महालये
viraje tvakṣayaṃ śrāddhaṃ pūrvameva mahālaye / nandāyāṃ viraje caiva tathaiva ca mahālaye
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
आत्मानं तारयन्तीह दशपूर्वान्दशापरान् । काकह्रदे जातिस्मर्यं सुवर्णममितौजसम्
ātmānaṃ tārayantīha daśapūrvāndaśāparān / kākahrade jātismaryaṃ suvarṇamamitaujasam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
कौमारं च सरः पुण्यं नागभोगाभिरक्षितम् । कुमारतीर्थे स्नात्वा तु त्रिदिवं याति मानवः
kaumāraṃ ca saraḥ puṇyaṃ nāgabhogābhirakṣitam / kumāratīrthe snātvā tu tridivaṃ yāti mānavaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
देवालये तपस्तस्वा एकपादेन दुश्चरम् । निराहारो युगं दिव्यमुमातुङ्गो स्थितो ज्वलन्
devālaye tapastasvā ekapādena duścaram / nirāhāro yugaṃ divyamumātuṅgo sthito jvalan
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
उमातुङ्गे भृगोस्तुङ्गे ब्रह्मतुङ्गे महालये । तत्र श्राद्धानि देयानि नित्यमक्षयमिच्छता
umātuṅge bhṛgostuṅge brahmatuṅge mahālaye / tatra śrāddhāni deyāni nityamakṣayamicchatā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अक्षयं तु सदा श्राद्धं शालग्रामे समन्ततः । दुष्कृतं दृश्यते तत्र प्रत्यक्षमकृतात्मनाम्
akṣayaṃ tu sadā śrāddhaṃ śālagrāme samantataḥ / duṣkṛtaṃ dṛśyate tatra pratyakṣamakṛtātmanām
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
प्रत्यदेशो ह्यशिष्टानां शिष्टानां च विशेषतः । तत्र देवह्रदः पुण्यो ब्रह्मणो नागराट् शुचिः
pratyadeśo hyaśiṣṭānāṃ śiṣṭānāṃ ca viśeṣataḥ / tatra devahradaḥ puṇyo brahmaṇo nāgarāṭ śuciḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
पिण्डं गृह्णति हि सतां न गृह्णात्यसतां सदा । अतिप्रदीप्तैर्भुजगैर्भोक्तुमन्नं न शक्यते
piṇḍaṃ gṛhṇati hi satāṃ na gṛhṇātyasatāṃ sadā / atipradīptairbhujagairbhoktumannaṃ na śakyate
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
प्रत्यक्षं दृश्यते धर्मस्तीर्थयोर्नतयोर्द्वयोः । कारवत्यां च शाण्डिल्यां गुहायां वामनस्य च
pratyakṣaṃ dṛśyate dharmastīrthayornatayordvayoḥ / kāravatyāṃ ca śāṇḍilyāṃ guhāyāṃ vāmanasya ca
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
गत्वा चैतानि पूतःस्याच्छ्रदद्धमक्षयमेव च । जपो होमस्तपो ध्यानं यत्किञ्चित्सुकृतं भवेत्
gatvā caitāni pūtaḥsyācchradaddhamakṣayameva ca / japo homastapo dhyānaṃ yatkiñcitsukṛtaṃ bhavet
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ब्रह्मचर्यं च यौ धत्ते गुरुभक्तिं शतं समाः । एवमाद्यास्सरिच्छ्रेष्ठा यत्स्नानादघमोक्षणम् । कुमारधारा तत्रैव दृष्टा पापं प्रणश्यति
brahmacaryaṃ ca yau dhatte gurubhaktiṃ śataṃ samāḥ / evamādyāssaricchreṣṭhā yatsnānādaghamokṣaṇam / kumāradhārā tatraiva dṛṣṭā pāpaṃ praṇaśyati
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ध्यानासनं तु तत्रैव व्यासस्याद्यापि दृश्यते । शैलः कान्तिपुराभ्याशे प्रागुदीच्यां दिशि स्थितः
dhyānāsanaṃ tu tatraiva vyāsasyādyāpi dṛśyate / śailaḥ kāntipurābhyāśe prāgudīcyāṃ diśi sthitaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
पुण्य पुष्करिणी तत्र किरातगणरक्षिता । यस्यां स्नात्वा सकृद्विप्रः कामानाप्नोति शाश्वतान्
puṇya puṣkariṇī tatra kirātagaṇarakṣitā / yasyāṃ snātvā sakṛdvipraḥ kāmānāpnoti śāśvatān
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अदृश्यः सर्वभूतानां देववच्चरते महीम्
adṛśyaḥ sarvabhūtānāṃ devavaccarate mahīm
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
काश्यपस्य महातीर्थं कालसर्पिरिति श्रुतम् । तत्र श्राद्धानि देयानि नित्यमक्षयमिच्छता
kāśyapasya mahātīrthaṃ kālasarpiriti śrutam / tatra śrāddhāni deyāni nityamakṣayamicchatā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
देवदारुवने वापि धारायास्तु निदर्शनम् । निर्धूतानि तु पापानि दृश्यन्ते सुकृतात्मनाम्
devadāruvane vāpi dhārāyāstu nidarśanam / nirdhūtāni tu pāpāni dṛśyante sukṛtātmanām
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
भागीरथ्यां प्रयागे तु नित्यमक्षयमुच्यते । कालञ्जरे दशार्णायां नैमिषे कुरुजाङ्गले
bhāgīrathyāṃ prayāge tu nityamakṣayamucyate / kālañjare daśārṇāyāṃ naimiṣe kurujāṅgale
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
वाराणस्यां नगर्यां च देयं श्राद्धं प्रयत्नतः । तत्र योगेश्वरो नित्यं तस्यां दत्तमथाक्षयम्
vārāṇasyāṃ nagaryāṃ ca deyaṃ śrāddhaṃ prayatnataḥ / tatra yogeśvaro nityaṃ tasyāṃ dattamathākṣayam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
गत्वा चैतानि पूर्तः स्याच्छ्राद्धमक्षय्यमेव च । जबो होमस्तथा ध्यानं यत्किञ्चित्सुकृतं भवेत्
gatvā caitāni pūrtaḥ syācchrāddhamakṣayyameva ca / jabo homastathā dhyānaṃ yatkiñcitsukṛtaṃ bhavet
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
लौहित्ये वैतरण्यां चस्वर्गवेद्यां तथैव च । सा तु देवी समुद्रान्ते दृश्यते चैव नामभिः
lauhitye vaitaraṇyāṃ casvargavedyāṃ tathaiva ca / sā tu devī samudrānte dṛśyate caiva nāmabhiḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
गयायां धर्मवृष्ठे तु सरसि ब्रह्मणस्तथा । गयां गृध्रवटे चैव श्राद्धं दत्तं महाफलम्
gayāyāṃ dharmavṛṣṭhe tu sarasi brahmaṇastathā / gayāṃ gṛdhravaṭe caiva śrāddhaṃ dattaṃ mahāphalam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
हिमं च पतते तत्र समन्तात्पञ्चयो जनम् । भरतस्याश्रमे पुण्ये ऽरण्यं पुण्यतमं स्मृतम्
himaṃ ca patate tatra samantātpañcayo janam / bharatasyāśrame puṇye 'raṇyaṃ puṇyatamaṃ smṛtam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
मतङ्गस्य वनं तत्र दृश्यते सर्वमानुषैः । स्थापितं धर्मसर्वस्वं लोकस्यास्य निदर्शनम्
mataṅgasya vanaṃ tatra dṛśyate sarvamānuṣaiḥ / sthāpitaṃ dharmasarvasvaṃ lokasyāsya nidarśanam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
यद्दण्डकवनं पुण्यं पुण्यकृद्भिर्निषेवितम् । यस्मिन्प्राहुर्विशल्येति तीर्थं सद्यो निदर्शनम्
yaddaṇḍakavanaṃ puṇyaṃ puṇyakṛdbhirniṣevitam / yasminprāhurviśalyeti tīrthaṃ sadyo nidarśanam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तुलामानैस्तथा चापि शास्त्रैश्च विविधैस्तथा । उन्मच्चन्ति तथा लग्न ये वै पापकृतो जनाः
tulāmānaistathā cāpi śāstraiśca vividhaistathā / unmaccanti tathā lagna ye vai pāpakṛto janāḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तृतीयायां तथा पादे निराधायां तु मण्डले । महाह्रदे च कौशिक्यां दत्तं श्राद्धं महाफलम्
tṛtīyāyāṃ tathā pāde nirādhāyāṃ tu maṇḍale / mahāhrade ca kauśikyāṃ dattaṃ śrāddhaṃ mahāphalam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
मुण्डपृष्टे पदं न्यस्तं महादेवेन धीमता । बहुदेवयुगांस्तप्त्वा तपस्तीव्रं सुदश्चरम्
muṇḍapṛṣṭe padaṃ nyastaṃ mahādevena dhīmatā / bahudevayugāṃstaptvā tapastīvraṃ sudaścaram
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अल्पेनाप्यत्र कालेन नरो धर्मपरायणः । पाप्मानमुत्सृजत्याशु जीर्णां त्वचमिवोरगः
alpenāpyatra kālena naro dharmaparāyaṇaḥ / pāpmānamutsṛjatyāśu jīrṇāṃ tvacamivoragaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
सिद्धानां प्रीतिजननं पपानां च भयङ्करम् । लेलिहानैर्महाघोरै रक्ष्यते सुमहोरगैः
siddhānāṃ prītijananaṃ papānāṃ ca bhayaṅkaram / lelihānairmahāghorai rakṣyate sumahoragaiḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
नाम्ना कनकनन्दीति तीर्थं जगति विश्रुतम् । उदीच्यां मुण्डपृष्टस्य ब्रह्मर्षिगणसेवितम्
nāmnā kanakanandīti tīrthaṃ jagati viśrutam / udīcyāṃ muṇḍapṛṣṭasya brahmarṣigaṇasevitam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तत्र स्नात्वा दिवंयान्ति स्वशरीरेण मानवाः । दत्तं वापि सदा श्राद्धमक्षय्यं समुदाहृतम्
tatra snātvā divaṃyānti svaśarīreṇa mānavāḥ / dattaṃ vāpi sadā śrāddhamakṣayyaṃ samudāhṛtam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ऋणैस्त्रिभिस्ततः स्नात्वा निष्क्रीणाति नरस्तनुम् । मानसे सरसि स्नात्वा श्राद्धंनिर्वर्त्तयेत्ततः
ṛṇaistribhistataḥ snātvā niṣkrīṇāti narastanum / mānase sarasi snātvā śrāddhaṃnirvarttayettataḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तीरे तु सरसस्तस्य देवस्या यतनं महत् । आरुह्य तु जपंस्तत्र सिद्धो याति दिवं ततः
tīre tu sarasastasya devasyā yatanaṃ mahat / āruhya tu japaṃstatra siddho yāti divaṃ tataḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
उत्तरं मानसं गत्वासिद्धिं प्राप्नोत्यनुत्तमाम् । स्नात्वा तस्मिन्सरश्रेष्ठे दृश्यते महादद्भुतम्
uttaraṃ mānasaṃ gatvāsiddhiṃ prāpnotyanuttamām / snātvā tasminsaraśreṣṭhe dṛśyate mahādadbhutam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
दिवश्च्युता महाभागा ह्यन्तरिक्षे विराजते । गङ्गा त्रिपथगा देवी विष्णुपादाच्च्युता सती
divaścyutā mahābhāgā hyantarikṣe virājate / gaṅgā tripathagā devī viṣṇupādāccyutā satī
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
आकाशे दृश्यते तत्र तोरणं सूर्यसन्निभम् । जांबूनदमयं पुण्यं स्वगद्वारमिवायतम्
ākāśe dṛśyate tatra toraṇaṃ sūryasannibham / jāṃbūnadamayaṃ puṇyaṃ svagadvāramivāyatam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ततः प्रवर्त्तते भूयः सर्वसागरमण्डिका । पावनी सर्वभूतानां धर्मज्ञानां विशेषतः
tataḥ pravarttate bhūyaḥ sarvasāgaramaṇḍikā / pāvanī sarvabhūtānāṃ dharmajñānāṃ viśeṣataḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.