Brahma-Purana 159

ब्रह्मोवाच: वञ्जरासंगमं नाम तीर्थं त्रैलोक्यविश्रुतम् । ऋषिभिः सेवितं नित्यं सिद्धै राजर्षिभिस् तथा

brahmovāca: vañjarāsaṃgamaṃ nāma tīrthaṃ trailokyaviśrutam / ṛṣibhiḥ sevitaṃ nityaṃ siddhai rājarṣibhis tathā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

दासत्वम् अगमत् पूर्वं नागानां गरुडः खगः । मातृदास्यात् तदा दुःख- परिसंतप्तमानसः । कदाचिच् चिन्तयाम् आस रहः स्थित्वा विनिश्वसन्

dāsatvam agamat pūrvaṃ nāgānāṃ garuḍaḥ khagaḥ / mātṛdāsyāt tadā duḥkha- parisaṃtaptamānasaḥ / kadācic cintayām āsa rahaḥ sthitvā viniśvasan

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

गरुड उवाच: त एव धन्या लोके ऽस्मिन् कृतपुण्यास् त एव हि । नान्यसेवा कृता यैस् तु न येषां व्यसनागमः

garuḍa uvāca: ta eva dhanyā loke 'smin kṛtapuṇyās ta eva hi / nānyasevā kṛtā yais tu na yeṣāṃ vyasanāgamaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

सुखं तिष्ठन्ति गायन्ति स्वपन्ति च हसन्ति च । स्वदेहप्रभवो धन्या धिग् धिग् अन्यवशे स्थितान्

sukhaṃ tiṣṭhanti gāyanti svapanti ca hasanti ca / svadehaprabhavo dhanyā dhig dhig anyavaśe sthitān

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

ब्रह्मोवाच: इति चिन्तासमाविष्टो जननीम् एत्य दुःखितः । पर्यपृच्छद् अमेयात्मा वैनतेयो ऽथ मातरम्

brahmovāca: iti cintāsamāviṣṭo jananīm etya duḥkhitaḥ / paryapṛcchad ameyātmā vainateyo 'tha mātaram

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

गरुड उवाच: कस्यापराधान् मातस् त्वं पितुर् वा मम वान्यतः । दासीत्वम् आप्ता वद तत्- कारणं मम पृच्छतः

garuḍa uvāca: kasyāparādhān mātas tvaṃ pitur vā mama vānyataḥ / dāsītvam āptā vada tat- kāraṇaṃ mama pṛcchataḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

ब्रह्मोवाच: साब्रवीत् पुत्रम् आत्मीयम् अरुणस्यानुजं प्रियम् ॥* ब्र्प् १५९।७ ॥ विनतोवाच: नैव कस्यापराधो ऽस्ति स्वापराधो मयोदितः । यस्या वाक्यं विपर्येति सा दासी स्यान् मयोदितम्

brahmovāca: sābravīt putram ātmīyam aruṇasyānujaṃ priyam //* BrP 159.7 // vinatovāca: naiva kasyāparādho 'sti svāparādho mayoditaḥ / yasyā vākyaṃ viparyeti sā dāsī syān mayoditam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

कद्रूश् चापि तथैवाहं सा मया संयुता ययौ । कद्र्वा ममाभवद् वादश् छद्मनाहं तया जिता

kadrūś cāpi tathaivāhaṃ sā mayā saṃyutā yayau / kadrvā mamābhavad vādaś chadmanāhaṃ tayā jitā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

विधिर् हि बलवांस् तात कां कां चेष्टां न चेष्टते । एवं दासीत्वम् अगमं कद्र्वाः कश्यपनन्दन । यदा दासी तु जाताहं दासो ऽभूस् त्वं द्विजन्मज

vidhir hi balavāṃs tāta kāṃ kāṃ ceṣṭāṃ na ceṣṭate / evaṃ dāsītvam agamaṃ kadrvāḥ kaśyapanandana / yadā dāsī tu jātāhaṃ dāso 'bhūs tvaṃ dvijanmaja

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

ब्रह्मोवाच: तूष्णीं तदा बभूवासौ गरुडो ऽतीव दुःखितः । न किंचिद् ऊचे जननीं चिन्तयन् भवितव्यताम्

brahmovāca: tūṣṇīṃ tadā babhūvāsau garuḍo 'tīva duḥkhitaḥ / na kiṃcid ūce jananīṃ cintayan bhavitavyatām

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

कद्रूः कदाचित् सा प्राह पुत्राणां हितम् इच्छती । आत्मनो भूतिम् इच्छन्ती विनतां खगमातरम्

kadrūḥ kadācit sā prāha putrāṇāṃ hitam icchatī / ātmano bhūtim icchantī vinatāṃ khagamātaram

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

कद्रूर् उवाच: पुत्रः सूर्यं नमस्कर्तुं तव यात्य् अनिवारितः । अहो लोकत्रये ऽप्य् अस्मिन् धन्यासि बत दास्य् अपि

kadrūr uvāca: putraḥ sūryaṃ namaskartuṃ tava yāty anivāritaḥ / aho lokatraye 'py asmin dhanyāsi bata dāsy api

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

ब्रह्मोवाच: स्वदुःखं गूहमाना सा कद्रूं प्राह सुविस्मिता ॥* ब्र्प् १५९।१४ ॥ विनतोवाच: तव पुत्रास् तु किम् इति रविं द्रष्टुं न यान्ति च ॥* ब्र्प् १५९।१५ ॥ कद्रूर् उवाच: पुत्रान् मदीयान् सुभगे नय नागालयं प्रति । समुद्रस्य समीपे तु तद् आस्ते शीतलं सरः

brahmovāca: svaduḥkhaṃ gūhamānā sā kadrūṃ prāha suvismitā //* BrP 159.14 // vinatovāca: tava putrās tu kim iti raviṃ draṣṭuṃ na yānti ca //* BrP 159.15 // kadrūr uvāca: putrān madīyān subhage naya nāgālayaṃ prati / samudrasya samīpe tu tad āste śītalaṃ saraḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

ब्रह्मोवाच: सुपर्णस् त्व् अवहन् नागान् कद्रूं च विनता तथा । ततः प्रोवाच मुदिता वैनतेयस्य मातरम्

brahmovāca: suparṇas tv avahan nāgān kadrūṃ ca vinatā tathā / tataḥ provāca muditā vainateyasya mātaram

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

सुराणां नेतु निलयं गरुडो मत्सुतान् इति । पुनः प्राह सर्पमाता गरुडं विनयान्वितम्

surāṇāṃ netu nilayaṃ garuḍo matsutān iti / punaḥ prāha sarpamātā garuḍaṃ vinayānvitam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

सर्पमातोवाच: पुत्रा मे द्रष्टुम् इच्छन्ति हंसं त्रिजगतां गुरुम् । नमस्कृत्वा ततः सूर्यम् एष्यन्ति निलयं मम । हण्डे त्वं नय पुत्रान् मे सूर्यमण्डलम् अन्वहम्

sarpamātovāca: putrā me draṣṭum icchanti haṃsaṃ trijagatāṃ gurum / namaskṛtvā tataḥ sūryam eṣyanti nilayaṃ mama / haṇḍe tvaṃ naya putrān me sūryamaṇḍalam anvaham

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

ब्रह्मोवाच: सा वेपमाना विनता दीना कद्रूम् अभाषत ॥* ब्र्प् १५९।२० ॥ विनतोवाच: नाहं क्षमा सर्पमातः पुत्रो मे नेष्यते सुतान् । दृष्ट्वा दिनकरं देवं पुनर् एव प्रयान्तु ते

brahmovāca: sā vepamānā vinatā dīnā kadrūm abhāṣata //* BrP 159.20 // vinatovāca: nāhaṃ kṣamā sarpamātaḥ putro me neṣyate sutān / dṛṣṭvā dinakaraṃ devaṃ punar eva prayāntu te

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

ब्रह्मोवाच: विनता स्वसुतं प्राह विहगानाम् अधीश्वरम् । नमस्कर्तुम् अथेच्छन्ति नागाः स्वामित्वम् आगताः

brahmovāca: vinatā svasutaṃ prāha vihagānām adhīśvaram / namaskartum athecchanti nāgāḥ svāmitvam āgatāḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

भास्वन्तम् इत्य् उवाचेयं मां सर्पजननी हठात् । तथेत्य् उक्त्वा स गरुडो माम् आरोहन्तु पन्नगाः

bhāsvantam ity uvāceyaṃ māṃ sarpajananī haṭhāt / tathety uktvā sa garuḍo mām ārohantu pannagāḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तदारूढं सर्पसैन्यं गरुडं विहगाधिपम् । शनैः शनैर् उपगमद् यत्र देवो दिवाकरः । ते दह्यमानास् तीक्ष्णेन भानुतापेन विव्यथुः

tadārūḍhaṃ sarpasainyaṃ garuḍaṃ vihagādhipam / śanaiḥ śanair upagamad yatra devo divākaraḥ / te dahyamānās tīkṣṇena bhānutāpena vivyathuḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

सर्पा ऊचुः: निवर्तस्व महाप्राज्ञ पतंगाय नमो नमः । अलं सूर्यस्य सदनं दग्धाः सूर्यस्य तेजसा । यामस् त्वया वा गरुड विहाय त्वाम् अथापि वा

sarpā ūcuḥ: nivartasva mahāprājña pataṃgāya namo namaḥ / alaṃ sūryasya sadanaṃ dagdhāḥ sūryasya tejasā / yāmas tvayā vā garuḍa vihāya tvām athāpi vā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

ब्रह्मोवाच: एवं नागैर् उच्यमान आदित्यं दर्शयामि वः । इत्य् उक्त्वा गगनं शीघ्रं जगामादित्यसंमुखः

brahmovāca: evaṃ nāgair ucyamāna ādityaṃ darśayāmi vaḥ / ity uktvā gaganaṃ śīghraṃ jagāmādityasaṃmukhaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

दग्धभोगा निपेतुस् ते द्वीपं तं वीरणं प्रति । बहवः शतसाहस्राः पीडिता दग्धविग्रहाः

dagdhabhogā nipetus te dvīpaṃ taṃ vīraṇaṃ prati / bahavaḥ śatasāhasrāḥ pīḍitā dagdhavigrahāḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

पुत्राणाम् आर्तसंनादं पतितानां महीतले । आश्वासितुं समायाता तान् सा कद्रूः सुविह्वला

putrāṇām ārtasaṃnādaṃ patitānāṃ mahītale / āśvāsituṃ samāyātā tān sā kadrūḥ suvihvalā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

उवाच विनतां कद्रूस् तव पुत्रो ऽतिदुष्कृतम् । कृतवान् अतिदुर्मेधा येषां शान्तिर् न विद्यते

uvāca vinatāṃ kadrūs tava putro 'tiduṣkṛtam / kṛtavān atidurmedhā yeṣāṃ śāntir na vidyate

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

नान्यथा कर्तुम् आयाति स्वामिवाक्यं फणीश्वरः । स काश्यपो बृहत्तेजा यद्य् अत्र स्याद् अनामयम्

nānyathā kartum āyāti svāmivākyaṃ phaṇīśvaraḥ / sa kāśyapo bṛhattejā yady atra syād anāmayam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

भवेच् चैवं कथं शान्तिः पुत्राणां मम भामिनि । कद्र्वास् तद् वचनं श्रुत्वा विनता ह्य् अतिभीतवत्

bhavec caivaṃ kathaṃ śāntiḥ putrāṇāṃ mama bhāmini / kadrvās tad vacanaṃ śrutvā vinatā hy atibhītavat

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

पुत्रम् आह महात्मानं गरुडं विहगाधिपम् ॥* ब्र्प् १५९।३२ ॥ विनतोवाच: नेदं युक्ततरं पुत्र भूषणं विनयेन हि । वर्तितुं युक्तम् इत्य् उक्तं वैपरीत्यं न युज्यते

putram āha mahātmānaṃ garuḍaṃ vihagādhipam //* BrP 159.32 // vinatovāca: nedaṃ yuktataraṃ putra bhūṣaṇaṃ vinayena hi / vartituṃ yuktam ity uktaṃ vaiparītyaṃ na yujyate

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

नामित्रेष्व् अपि कर्तव्यं सद्भिर् जिह्मं कदाचन । श्रोत्रिये चान्त्यजे वापि समं चन्द्रः प्रकाशते

nāmitreṣv api kartavyaṃ sadbhir jihmaṃ kadācana / śrotriye cāntyaje vāpi samaṃ candraḥ prakāśate

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

कुर्वन्त्य् अनिष्टं कपटैस् त एव मम पुत्रक । प्रसह्य कर्तुं ये साक्षाद् अशक्ताः पुरुषाधमाः

kurvanty aniṣṭaṃ kapaṭais ta eva mama putraka / prasahya kartuṃ ye sākṣād aśaktāḥ puruṣādhamāḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

ब्रह्मोवाच: विनता च ततः प्राह कद्रूं तां सर्पमातरम् ॥* ब्र्प् १५९।३६ ॥ विनतोवाच: किं कृत्वा शान्तिर् अभ्येति पुत्राणां ते करोमि तत् । जरया तु गृहीतास् ते वद शान्तिं करोमि तत्

brahmovāca: vinatā ca tataḥ prāha kadrūṃ tāṃ sarpamātaram //* BrP 159.36 // vinatovāca: kiṃ kṛtvā śāntir abhyeti putrāṇāṃ te karomi tat / jarayā tu gṛhītās te vada śāntiṃ karomi tat

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

ब्रह्मोवाच: कद्रूर् अप्य् आह विनतां रसातलगतं पयः । तेनाभिषेचितानां मे पुत्राणां शान्तिर् एष्यति

brahmovāca: kadrūr apy āha vinatāṃ rasātalagataṃ payaḥ / tenābhiṣecitānāṃ me putrāṇāṃ śāntir eṣyati

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

कद्र्वास् तद् वचनं श्रुत्वा रसातलगतं पयः । क्षणेनैव समानीय नागांस् तान् अभ्यषेचयत् । ततः प्रोवाच गरुडो मघवानं शतक्रतुम्

kadrvās tad vacanaṃ śrutvā rasātalagataṃ payaḥ / kṣaṇenaiva samānīya nāgāṃs tān abhyaṣecayat / tataḥ provāca garuḍo maghavānaṃ śatakratum

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

गरुड उवाच: मेघाश् चाप्य् अत्र वर्षन्तु त्रैलोक्यस्योपकारिणः ॥* ब्र्प् १५९।४० ॥ ब्रह्मोवाच: तथा ववर्ष पर्जन्यो नागानाम् अभवच् छिवम् । रसातलभवं गाङ्गं नागसंजीवनं पयः

garuḍa uvāca: meghāś cāpy atra varṣantu trailokyasyopakāriṇaḥ //* BrP 159.40 // brahmovāca: tathā vavarṣa parjanyo nāgānām abhavac chivam / rasātalabhavaṃ gāṅgaṃ nāgasaṃjīvanaṃ payaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

जराशोकविनाशार्थम् आनीतं गरुडेन यत् । यत्राभिषेचिता नागास् तन् नागालयम् उच्यते

jarāśokavināśārtham ānītaṃ garuḍena yat / yatrābhiṣecitā nāgās tan nāgālayam ucyate

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

गरुडेन यतो वारि आनीतं तद् रसातलात् । तद् गाङ्गं वारि सर्वेषां सर्वपापप्रणाशनम्

garuḍena yato vāri ānītaṃ tad rasātalāt / tad gāṅgaṃ vāri sarveṣāṃ sarvapāpapraṇāśanam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

जराया वारणं यस्मान् नागानाम् अभवच् छिवम् । रसातलभवं गाङ्गं नागसंजीवनं यतः

jarāyā vāraṇaṃ yasmān nāgānām abhavac chivam / rasātalabhavaṃ gāṅgaṃ nāgasaṃjīvanaṃ yataḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

जराशोकविनाशार्थं गङ्गाया दक्षिणे तटे । साक्षाद् अमृतसंवाहा वञ्जरा साभवन् नदी

jarāśokavināśārthaṃ gaṅgāyā dakṣiṇe taṭe / sākṣād amṛtasaṃvāhā vañjarā sābhavan nadī

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

जरादारिद्र्यसंताप- हारिणी क्लेशवारिणी । रसातलभवा गङ्गा मर्त्यलोकभवा तु या

jarādāridryasaṃtāpa- hāriṇī kleśavāriṇī / rasātalabhavā gaṅgā martyalokabhavā tu yā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तयोश् च संगमो यः स्यात् किं पुनस् तत्र वर्ण्यते । यस्यानुस्मरणाद् एव नाशं यान्त्य् अघसंचयाः

tayoś ca saṃgamo yaḥ syāt kiṃ punas tatra varṇyate / yasyānusmaraṇād eva nāśaṃ yānty aghasaṃcayāḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तत्र च स्नानदानानां फलं को वक्तुम् ईश्वरः । सपादं तत्र तीर्थानां लक्षम् आहुर् मनीषिणः

tatra ca snānadānānāṃ phalaṃ ko vaktum īśvaraḥ / sapādaṃ tatra tīrthānāṃ lakṣam āhur manīṣiṇaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

सर्वसंपत्तिदातॄणां सर्वपापौघहारिणाम् । वञ्जरासंगमसमं तीर्थं क्वापि न विद्यते । यदनुस्मरणेनापि विपद्यन्ते विपत्तयः

sarvasaṃpattidātṝṇāṃ sarvapāpaughahāriṇām / vañjarāsaṃgamasamaṃ tīrthaṃ kvāpi na vidyate / yadanusmaraṇenāpi vipadyante vipattayaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.