Brahma-Purana 169

ब्रह्मोवाच: भिल्लतीर्थम् इति ख्यातं रोगघ्नं पापनाशनम् । महादेवपदाम्भोज- युगभक्तिप्रदायकम्

brahmovāca: bhillatīrtham iti khyātaṃ rogaghnaṃ pāpanāśanam / mahādevapadāmbhoja- yugabhaktipradāyakam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तत्राप्य् एवंविधां पुण्यां कथां शृणु महामते । गङ्गाया दक्षिणे तीरे श्रीगिरेर् उत्तरे तटे

tatrāpy evaṃvidhāṃ puṇyāṃ kathāṃ śṛṇu mahāmate / gaṅgāyā dakṣiṇe tīre śrīgirer uttare taṭe

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

आदिकेश इति ख्यात ऋषिभिः परिपूजितः । महादेवो लिङ्गरूपी सदास्ते सर्वकामदः

ādikeśa iti khyāta ṛṣibhiḥ paripūjitaḥ / mahādevo liṅgarūpī sadāste sarvakāmadaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

सिन्धुद्वीप इति ख्यातो मुनिः परमधार्मिकः । तस्य भ्राता वेद इति स चापि परमो ऋषिः

sindhudvīpa iti khyāto muniḥ paramadhārmikaḥ / tasya bhrātā veda iti sa cāpi paramo ṛṣiḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तम् आदिकेशं वै देवं त्रिपुरारिं त्रिलोचनम् । नित्यं पूजयते भक्त्या प्राप्ते मध्यंदिने रवौ

tam ādikeśaṃ vai devaṃ tripurāriṃ trilocanam / nityaṃ pūjayate bhaktyā prāpte madhyaṃdine ravau

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

भिक्षाटनाय वेदो ऽपि याति ग्रामं विचक्षणः । याते तस्मिन् द्विजवरे व्याधः परमधार्मिकः

bhikṣāṭanāya vedo 'pi yāti grāmaṃ vicakṣaṇaḥ / yāte tasmin dvijavare vyādhaḥ paramadhārmikaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तस्मिन् गिरिवरे पुण्ये मृगयां याति नित्यशः । अटित्वा विविधान् देशान् मृगान् हत्वा यथासुखम्

tasmin girivare puṇye mṛgayāṃ yāti nityaśaḥ / aṭitvā vividhān deśān mṛgān hatvā yathāsukham

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

मुखे गृहीत्वा पानीयम् अभिषेकाय शूलिनः । न्यस्य मांसं धनुष्कोट्यां श्रान्तो व्याधः शिवं प्रभुम्

mukhe gṛhītvā pānīyam abhiṣekāya śūlinaḥ / nyasya māṃsaṃ dhanuṣkoṭyāṃ śrānto vyādhaḥ śivaṃ prabhum

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

आदिकेशं समागत्य न्यस्य मांसं ततो बहिः । गङ्गां गत्वा मुखे वारि गृहीत्वागत्य तं शिवम्

ādikeśaṃ samāgatya nyasya māṃsaṃ tato bahiḥ / gaṅgāṃ gatvā mukhe vāri gṛhītvāgatya taṃ śivam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

यस्य कस्यापि पत्त्राणि करेणादाय भक्तितः । अपरेण च मांसानि नैवेद्यार्थं च तन्मनाः

yasya kasyāpi pattrāṇi kareṇādāya bhaktitaḥ / apareṇa ca māṃsāni naivedyārthaṃ ca tanmanāḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

आदिकेशं समागत्य वेदेनार्चितम् ओजसा । पादेनाहत्य तां पूजां मुखानीतेन वारिणा

ādikeśaṃ samāgatya vedenārcitam ojasā / pādenāhatya tāṃ pūjāṃ mukhānītena vāriṇā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

स्नापयित्वा शिवं देवम् अर्चयित्वा तु पत्त्रकैः । कल्पयित्वा तु तन् मांसं शिवो मे प्रीयताम् इति

snāpayitvā śivaṃ devam arcayitvā tu pattrakaiḥ / kalpayitvā tu tan māṃsaṃ śivo me prīyatām iti

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

नैव किंचित् स जानाति शिवभक्तिं विना शुभाम् । ततो याति स्वकं स्थानं मांसेन तु यथागतम्

naiva kiṃcit sa jānāti śivabhaktiṃ vinā śubhām / tato yāti svakaṃ sthānaṃ māṃsena tu yathāgatam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

करोत्य् एतादृग् आगत्या- गत्य प्रत्यहम् एव सः । तथापीशस् तुतोषास्य विचित्रा हीश्वरस्थितिः

karoty etādṛg āgatyā- gatya pratyaham eva saḥ / tathāpīśas tutoṣāsya vicitrā hīśvarasthitiḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

यावन् नायात्य् असौ भिल्लः शिवस् तावन् न सौख्यभाक् । भक्तानुकम्पितां शंभोर् मानातीतां तु वेत्ति कः

yāvan nāyāty asau bhillaḥ śivas tāvan na saukhyabhāk / bhaktānukampitāṃ śaṃbhor mānātītāṃ tu vetti kaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

संपूजयत्य् आदिकेशम् उमया प्रत्यहं शिवम् । एवं बहुतिथे काले याते वेदश् चुकोप ह

saṃpūjayaty ādikeśam umayā pratyahaṃ śivam / evaṃ bahutithe kāle yāte vedaś cukopa ha

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

पूजां मन्त्रवतीं चित्रां शिवभक्तिसमन्विताम् । को नु विध्वंसते पापो मत्तः स वधम् आप्नुयात्

pūjāṃ mantravatīṃ citrāṃ śivabhaktisamanvitām / ko nu vidhvaṃsate pāpo mattaḥ sa vadham āpnuyāt

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

गुरुदेवद्विजस्वामि- द्रोही वध्यो मुनेर् अपि । सर्वस्यापि वधार्हो ऽसौ शिवस्य द्रोहकृन् नरः

gurudevadvijasvāmi- drohī vadhyo muner api / sarvasyāpi vadhārho 'sau śivasya drohakṛn naraḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

एवं निश्चित्य मेधावी वेदः सिन्धोस् तथानुजः । कस्येयं पापचेष्टा स्यात् पापिष्ठस्य दुरात्मनः

evaṃ niścitya medhāvī vedaḥ sindhos tathānujaḥ / kasyeyaṃ pāpaceṣṭā syāt pāpiṣṭhasya durātmanaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

पुष्पैर् वन्यभवैर् दिव्यैः कन्दैर् मूलफलैः शुभैः । कृतां पूजां स विध्वस्य ह्य् अन्यां पूजां करोति यः

puṣpair vanyabhavair divyaiḥ kandair mūlaphalaiḥ śubhaiḥ / kṛtāṃ pūjāṃ sa vidhvasya hy anyāṃ pūjāṃ karoti yaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

मांसेन तरुपत्त्रैश् च स च वध्यो भवेन् मम । एवं संचिन्त्य मेधावी गोपयित्वा तनुं तदा

māṃsena tarupattraiś ca sa ca vadhyo bhaven mama / evaṃ saṃcintya medhāvī gopayitvā tanuṃ tadā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तं पश्येयम् अहं पापं पूजाकर्तारम् ईश्वरे । एतस्मिन्न् अन्तरे प्रायाद् व्याधो देवं यथा पुरा

taṃ paśyeyam ahaṃ pāpaṃ pūjākartāram īśvare / etasminn antare prāyād vyādho devaṃ yathā purā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

नित्यवत् पूजयन्तं तम् आदिकेशस् तदाब्रवीत् ॥* ब्र्प् १६९।२३ ॥ आदिकेश उवाच: भो भो व्याध महाबुद्धे श्रान्तो ऽसीति पुनः पुनः । चिराय कथम् आयातस् त्वां विना तात दुःखितः । न विन्दामि सुखं किंचित् समाश्वसिहि पुत्रक

nityavat pūjayantaṃ tam ādikeśas tadābravīt //* BrP 169.23 // ādikeśa uvāca: bho bho vyādha mahābuddhe śrānto 'sīti punaḥ punaḥ / cirāya katham āyātas tvāṃ vinā tāta duḥkhitaḥ / na vindāmi sukhaṃ kiṃcit samāśvasihi putraka

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

ब्रह्मोवाच: तम् एवंवादिनं देवं वेदः श्रुत्वा विलोक्य तु । चुकोप विस्मयाविष्टो न च किंचिद् उवाच ह

brahmovāca: tam evaṃvādinaṃ devaṃ vedaḥ śrutvā vilokya tu / cukopa vismayāviṣṭo na ca kiṃcid uvāca ha

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

व्याधश् च नित्यवत् पूजां कृत्वा स्वभवनं ययौ । वेदश् च कुपितो भूत्वा आगत्येशम् उवाच ह

vyādhaś ca nityavat pūjāṃ kṛtvā svabhavanaṃ yayau / vedaś ca kupito bhūtvā āgatyeśam uvāca ha

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

वेद उवाच: अयं व्याधः पापरतः क्रियाज्ञानविवर्जितः । प्राणिहिंसारतः क्रूरो निर्दयः सर्वजन्तुषु

veda uvāca: ayaṃ vyādhaḥ pāparataḥ kriyājñānavivarjitaḥ / prāṇihiṃsārataḥ krūro nirdayaḥ sarvajantuṣu

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

हीनजातिर् अकिंचिज्ज्ञो गुरुक्रमविवर्जितः । सदानुचितकारी चा- निर्जिताखिलगोगणः

hīnajātir akiṃcijjño gurukramavivarjitaḥ / sadānucitakārī cā- nirjitākhilagogaṇaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तस्यात्मानं दर्शितवान् न मां किंचन वक्ष्यसि । पूजां मन्त्रविधानेन करोमीश यतव्रतः

tasyātmānaṃ darśitavān na māṃ kiṃcana vakṣyasi / pūjāṃ mantravidhānena karomīśa yatavrataḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

त्वदेकशरणो नित्यं भार्यापुत्रविवर्जितः । व्याधो मांसेन दुष्टेन पूजां तव करोत्य् असौ

tvadekaśaraṇo nityaṃ bhāryāputravivarjitaḥ / vyādho māṃsena duṣṭena pūjāṃ tava karoty asau

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तस्य प्रसन्नो भगवान् न ममेति महाद्भुतम् । शास्तिम् अस्य करिष्यामि भिल्लस्य ह्य् अपकारिणः

tasya prasanno bhagavān na mameti mahādbhutam / śāstim asya kariṣyāmi bhillasya hy apakāriṇaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

मृदोः कोपि भवेत् प्रीतः कोपि तद्वद् दुरात्मनः । तस्माद् अहं मूर्ध्नि शिलां पातयेयम् असंशयम्

mṛdoḥ kopi bhavet prītaḥ kopi tadvad durātmanaḥ / tasmād ahaṃ mūrdhni śilāṃ pātayeyam asaṃśayam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

ब्रह्मोवाच: इत्य् उक्तवति वै वेदे विहस्येशो ऽब्रवीद् इदम् ॥* ब्र्प् १६९।३३ ॥ आदिकेश उवाच: श्वः प्रतीक्षस्व पश्चान् मे शिलां पातय मूर्धनि ॥* ब्र्प् १६९।३४ ॥ ब्रह्मोवाच: तथेत्य् उक्त्वा स वेदो ऽपि शिलां संत्यज्य बाहुना । उपसंहृत्य तं कोपं श्वः करोमीत्य् उवाच ह

brahmovāca: ity uktavati vai vede vihasyeśo 'bravīd idam //* BrP 169.33 // ādikeśa uvāca: śvaḥ pratīkṣasva paścān me śilāṃ pātaya mūrdhani //* BrP 169.34 // brahmovāca: tathety uktvā sa vedo 'pi śilāṃ saṃtyajya bāhunā / upasaṃhṛtya taṃ kopaṃ śvaḥ karomīty uvāca ha

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

ततः प्रातः समागत्य कृत्वा स्नानादिकर्म च । वेदो ऽपि नित्यवत् पूजां कुर्वन् पश्यति मस्तके

tataḥ prātaḥ samāgatya kṛtvā snānādikarma ca / vedo 'pi nityavat pūjāṃ kurvan paśyati mastake

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

लिङ्गस्य सव्रणां भीमां धारां च रुधिरप्लुताम् । वेदः स विस्मितो भूत्वा किम् इदं लिङ्गमूर्धनि

liṅgasya savraṇāṃ bhīmāṃ dhārāṃ ca rudhiraplutām / vedaḥ sa vismito bhūtvā kim idaṃ liṅgamūrdhani

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

महोत्पातो भवेत् कस्य सूचयेद् इत्य् अचिन्तयत् । मृद्भिश् च गोमयेनापि कुशैस् तं गाङ्गवारिभिः

mahotpāto bhavet kasya sūcayed ity acintayat / mṛdbhiś ca gomayenāpi kuśais taṃ gāṅgavāribhiḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

प्रक्षालयित्वा तां पूजां कृतवान् नित्यवत् तदा । एतस्मिन्न् अन्तरे प्रायाद् व्याधो विगतकल्मषः

prakṣālayitvā tāṃ pūjāṃ kṛtavān nityavat tadā / etasminn antare prāyād vyādho vigatakalmaṣaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

मूर्धानं व्रणसंयुक्तं सरक्तं लिङ्गमस्तके । शंकरस्यादिकेशस्य ददृशे ऽन्तर्गतस् तदा

mūrdhānaṃ vraṇasaṃyuktaṃ saraktaṃ liṅgamastake / śaṃkarasyādikeśasya dadṛśe 'ntargatas tadā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

दृष्ट्वैव किम् इदं चित्रम् इत्य् उक्त्वा निशितैः शरैः । आत्मानं भेदयाम् आस शतधा च सहस्रधा

dṛṣṭvaiva kim idaṃ citram ity uktvā niśitaiḥ śaraiḥ / ātmānaṃ bhedayām āsa śatadhā ca sahasradhā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

स्वामिनो वैकृतं दृष्ट्वा कः क्षमेतोत्तमाशयः । मुहुर् निनिन्द चात्मानं मयि जीवत्य् अभूद् इदम्

svāmino vaikṛtaṃ dṛṣṭvā kaḥ kṣametottamāśayaḥ / muhur nininda cātmānaṃ mayi jīvaty abhūd idam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

कष्टम् आपतितं कीदृग् अहो दुर्विधिवैशसात् । तत् कर्म तस्य संवीक्ष्य महादेवो ऽतिविस्मितः । ततः प्रोवाच भगवान् वेदं वेदविदां वरम्

kaṣṭam āpatitaṃ kīdṛg aho durvidhivaiśasāt / tat karma tasya saṃvīkṣya mahādevo 'tivismitaḥ / tataḥ provāca bhagavān vedaṃ vedavidāṃ varam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

आदिकेश उवाच: पश्य व्याधं महाबुद्धे भक्तं भावेन संयुतम् । त्वं तु मृद्भिः कुशैर् वार्भिर् मूर्धानं स्पृष्टवान् असि

ādikeśa uvāca: paśya vyādhaṃ mahābuddhe bhaktaṃ bhāvena saṃyutam / tvaṃ tu mṛdbhiḥ kuśair vārbhir mūrdhānaṃ spṛṣṭavān asi

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अनेन सहसा ब्रह्मन् ममात्मापि निवेदितः । भक्तिः प्रेमाथवा शक्तिर् विचारो यत्र विद्यते । तस्माद् अस्मै वरान् दास्ये पश्चात् तुभ्यं द्विजोत्तम

anena sahasā brahman mamātmāpi niveditaḥ / bhaktiḥ premāthavā śaktir vicāro yatra vidyate / tasmād asmai varān dāsye paścāt tubhyaṃ dvijottama

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

ब्रह्मोवाच: वरेण च्छन्दयाम् आस व्याधं देवो महेश्वरः । व्याधः प्रोवाच देवेशं निर्माल्यं तव यद् भवेत्

brahmovāca: vareṇa cchandayām āsa vyādhaṃ devo maheśvaraḥ / vyādhaḥ provāca deveśaṃ nirmālyaṃ tava yad bhavet

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तद् अस्माकं भवेन् नाथ मन्नाम्ना तीर्थम् उच्यताम् । सर्वक्रतुफलं तीर्थं स्मरणाद् एव जायताम्

tad asmākaṃ bhaven nātha mannāmnā tīrtham ucyatām / sarvakratuphalaṃ tīrthaṃ smaraṇād eva jāyatām

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

ब्रह्मोवाच: तथेत्य् उवाच देवेशस् ततस् तत् तीर्थम् उत्तमम् । भिल्लतीर्थं समस्ताघ- संघविच्छेदकारणम्

brahmovāca: tathety uvāca deveśas tatas tat tīrtham uttamam / bhillatīrthaṃ samastāgha- saṃghavicchedakāraṇam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

श्रीमहादेवचरण- महाभक्तिविधायकम् । अभवत् स्नानदानाद्यैर् भुक्तिमुक्तिप्रदायकम् । वेदस्यापि वरान् प्रादाच् छिवो नानाविधान् बहून्

śrīmahādevacaraṇa- mahābhaktividhāyakam / abhavat snānadānādyair bhuktimuktipradāyakam / vedasyāpi varān prādāc chivo nānāvidhān bahūn

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.