Library·Brahma-Purana·178
व्यास उवाच: तस्मिन् क्षेत्रे मुनिश्रेष्ठाः सर्वसत्त्वसुखावहे । धर्मार्थकाममोक्षाणां फलदे पुरुषोत्तमे
vyāsa uvāca: tasmin kṣetre muniśreṣṭhāḥ sarvasattvasukhāvahe / dharmārthakāmamokṣāṇāṃ phalade puruṣottame
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
कण्डुर् नाम महातेजा ऋषिः परमधार्मिकः । सत्यवादी शुचिर् दान्तः सर्वभूतहिते रतः
kaṇḍur nāma mahātejā ṛṣiḥ paramadhārmikaḥ / satyavādī śucir dāntaḥ sarvabhūtahite rataḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
जितेन्द्रियो जितक्रोधो वेदवेदाङ्गपारगः । अवाप परमां सिद्धिम् आराध्य पुरुषोत्तमम्
jitendriyo jitakrodho vedavedāṅgapāragaḥ / avāpa paramāṃ siddhim ārādhya puruṣottamam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अन्ये ऽपि तत्र संसिद्धा मुनयः संशितव्रताः । सर्वभूतहिता दान्ता जितक्रोधा विमत्सराः
anye 'pi tatra saṃsiddhā munayaḥ saṃśitavratāḥ / sarvabhūtahitā dāntā jitakrodhā vimatsarāḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
मुनय ऊचुः: को ऽसौ कण्डुः कथं तत्र जगाम परमां गतिम् । श्रोतुम् इच्छामहे तस्य चरितं ब्रूहि सत्तम
munaya ūcuḥ: ko 'sau kaṇḍuḥ kathaṃ tatra jagāma paramāṃ gatim / śrotum icchāmahe tasya caritaṃ brūhi sattama
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
व्यास उवाच: शृणुध्वं मुनिशार्दूलाः कथां तस्य मनोहराम् । प्रवक्ष्यामि समासेन मुनेस् तस्य विचेष्टितम्
vyāsa uvāca: śṛṇudhvaṃ muniśārdūlāḥ kathāṃ tasya manoharām / pravakṣyāmi samāsena munes tasya viceṣṭitam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
पवित्रे गोमतीतीरे विजने सुमनोहरे । कन्दमूलफलैः पूर्णे समित्पुष्पकुशान्वितैः
pavitre gomatītīre vijane sumanohare / kandamūlaphalaiḥ pūrṇe samitpuṣpakuśānvitaiḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
नानाद्रुमलताकीर्णे नानापुष्पोपशोभिते । नानापक्षिरुते रम्ये नानामृगगणान्विते
nānādrumalatākīrṇe nānāpuṣpopaśobhite / nānāpakṣirute ramye nānāmṛgagaṇānvite
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तत्राश्रमपदं कण्डोर् बभूव मुनिसत्तमाः । सर्वर्तुफलपुष्पाढ्यं कदलीखण्डमण्डितम्
tatrāśramapadaṃ kaṇḍor babhūva munisattamāḥ / sarvartuphalapuṣpāḍhyaṃ kadalīkhaṇḍamaṇḍitam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तपस् तेपे मुनिस् तत्र सुमहत् परमाद्भुतम् । व्रतोपवासैर् नियमैः स्नानमौनसुसंयमैः
tapas tepe munis tatra sumahat paramādbhutam / vratopavāsair niyamaiḥ snānamaunasusaṃyamaiḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ग्रीष्मे पञ्चतपा भूत्वा वर्षासु स्थण्डिलेशयः । आर्द्रवासास् तु हेमन्ते स तेपे सुमहत् तपः
grīṣme pañcatapā bhūtvā varṣāsu sthaṇḍileśayaḥ / ārdravāsās tu hemante sa tepe sumahat tapaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
दृष्ट्वा तु तपसो वीर्यं मुनेस् तस्य सुविस्मिताः । बभूवुर् देवगन्धर्वाः सिद्धविद्याधरास् तथा
dṛṣṭvā tu tapaso vīryaṃ munes tasya suvismitāḥ / babhūvur devagandharvāḥ siddhavidyādharās tathā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
भूमिं तथान्तरिक्षं च दिवं च मुनिसत्तमाः । कण्डुः संतापयाम् आस त्रैलोक्यं तपसो बलात्
bhūmiṃ tathāntarikṣaṃ ca divaṃ ca munisattamāḥ / kaṇḍuḥ saṃtāpayām āsa trailokyaṃ tapaso balāt
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अहो ऽस्य परमं धैर्यम् अहो ऽस्य परमं तपः । इत्य् अब्रुवंस् तदा दृष्ट्वा देवास् तं तपसि स्थितम्
aho 'sya paramaṃ dhairyam aho 'sya paramaṃ tapaḥ / ity abruvaṃs tadā dṛṣṭvā devās taṃ tapasi sthitam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
मन्त्रयाम् आसुर् अव्यग्राः शक्रेण सहितास् तदा । भयात् तस्य समुद्विग्नास् तपोविघ्नम् अभीप्सवः
mantrayām āsur avyagrāḥ śakreṇa sahitās tadā / bhayāt tasya samudvignās tapovighnam abhīpsavaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ज्ञात्वा तेषाम् अभिप्रायं शक्रस् त्रिभुवनेश्वरः । प्रम्लोचाख्यां वरारोहां रूपयौवनगर्विताम्
jñātvā teṣām abhiprāyaṃ śakras tribhuvaneśvaraḥ / pramlocākhyāṃ varārohāṃ rūpayauvanagarvitām
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
सुमध्यां चारुजङ्घां तां पीनश्रोणिपयोधराम् । सर्वलक्षणसंपन्नां प्रोवाच फलसूदनः
sumadhyāṃ cārujaṅghāṃ tāṃ pīnaśroṇipayodharām / sarvalakṣaṇasaṃpannāṃ provāca phalasūdanaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
शक्र उवाच: प्रम्लोचे गच्छ शीघ्रं त्वं यदासौ तप्यते मुनिः । विघ्नार्थं तस्य तपसः क्षोभयस्वांशु सुप्रभे
śakra uvāca: pramloce gaccha śīghraṃ tvaṃ yadāsau tapyate muniḥ / vighnārthaṃ tasya tapasaḥ kṣobhayasvāṃśu suprabhe
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
प्रम्लोचोवाच: तव वाक्यं सुरश्रेष्ठ करोमि सततं प्रभो । किंतु शङ्का ममैवात्र जीवितस्य च संशयः
pramlocovāca: tava vākyaṃ suraśreṣṭha karomi satataṃ prabho / kiṃtu śaṅkā mamaivātra jīvitasya ca saṃśayaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
बिभेमि तं मुनिवरं ब्रह्मचर्यव्रते स्थितम् । अत्युग्रं दीप्ततपसं ज्वलनार्कसमप्रभम्
bibhemi taṃ munivaraṃ brahmacaryavrate sthitam / atyugraṃ dīptatapasaṃ jvalanārkasamaprabham
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ज्ञात्वा मां स मुनिः क्रोधाद् विघ्नार्थं समुपागताम् । कण्डुः परमतेजस्वी शापं दास्यति दुःसहम्
jñātvā māṃ sa muniḥ krodhād vighnārthaṃ samupāgatām / kaṇḍuḥ paramatejasvī śāpaṃ dāsyati duḥsaham
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
उर्वशी मेनका रम्भा घृताची पुञ्जिकस्थला । विश्वाची सहजन्या च पूर्वचित्तिस् तिलोत्तमा
urvaśī menakā rambhā ghṛtācī puñjikasthalā / viśvācī sahajanyā ca pūrvacittis tilottamā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अलम्बुषा मिश्रकेशी शशिलेखा च वामना । अन्याश् चाप्सरसः सन्ति रूपयौवनगर्विताः
alambuṣā miśrakeśī śaśilekhā ca vāmanā / anyāś cāpsarasaḥ santi rūpayauvanagarvitāḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
सुमध्याश् चारुवदनाः पीनोन्नतपयोधराः । कामप्रधानकुशलास् तास् तत्र संनियोजय
sumadhyāś cāruvadanāḥ pīnonnatapayodharāḥ / kāmapradhānakuśalās tās tatra saṃniyojaya
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ब्रह्मोवाच: तस्यास् तद् वचनं श्रुत्वा पुनः प्राह शचीपतिः । तिष्ठन्तु नाम चान्यास् तास् त्वं चात्र कुशला शुभे
brahmovāca: tasyās tad vacanaṃ śrutvā punaḥ prāha śacīpatiḥ / tiṣṭhantu nāma cānyās tās tvaṃ cātra kuśalā śubhe
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
कामं वसन्तं वायुं च सहायार्थे ददामि ते । तैः सार्धं गच्छ सुश्रोणि यत्रास्ते स महामुनिः
kāmaṃ vasantaṃ vāyuṃ ca sahāyārthe dadāmi te / taiḥ sārdhaṃ gaccha suśroṇi yatrāste sa mahāmuniḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
शक्रस्य वचनं श्रुत्वा तदा सा चारुलोचना । जगामाकाशमार्गेण तैः सार्धं चाश्रमं मुनेः
śakrasya vacanaṃ śrutvā tadā sā cārulocanā / jagāmākāśamārgeṇa taiḥ sārdhaṃ cāśramaṃ muneḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
गत्वा सा तत्र रुचिरं ददर्श वनम् उत्तमम् । मुनिं च दीप्ततपसम् आश्रमस्थम् अकल्मषम्
gatvā sā tatra ruciraṃ dadarśa vanam uttamam / muniṃ ca dīptatapasam āśramastham akalmaṣam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अपश्यत् सा वनं रम्यं तैः सार्धं नन्दनोपमम् । सर्वर्तुवरपुष्पाढ्यं शाखामृगगणाकुलम्
apaśyat sā vanaṃ ramyaṃ taiḥ sārdhaṃ nandanopamam / sarvartuvarapuṣpāḍhyaṃ śākhāmṛgagaṇākulam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
पुण्यं पद्मबलोपेतं सपल्लवमहाबलम् । श्रोत्ररम्यान् सुमधुराञ् शब्दान् खगमुखेरितान्
puṇyaṃ padmabalopetaṃ sapallavamahābalam / śrotraramyān sumadhurāñ śabdān khagamukheritān
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
सर्वर्तुफलभाराढ्यान् सर्वर्तुकुसुमोज्ज्वलान् । अपश्यत् पादपांश् चैव विहंगैर् अनुनादितान्
sarvartuphalabhārāḍhyān sarvartukusumojjvalān / apaśyat pādapāṃś caiva vihaṃgair anunāditān
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
आम्रान् आम्रातकान् भव्यान् नारिकेरान् सतिन्दुकान् । अथ बिल्वांस् तथा जीवान् दाडिमान् बीजपूरकान्
āmrān āmrātakān bhavyān nārikerān satindukān / atha bilvāṃs tathā jīvān dāḍimān bījapūrakān
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
पनसांल् लकुचान् नीपाञ् शिरीषान् सुमनोहरान् । पारावतांस् तथा कोलान् अरिमेदाम्लवेतसान्
panasāṃl lakucān nīpāñ śirīṣān sumanoharān / pārāvatāṃs tathā kolān arimedāmlavetasān
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
भल्लातकान् आमलकाञ् शतपर्णांश् च किंशुकान् । इङ्गुदान् करवीरांश् च हरीतकीविभीतकान्
bhallātakān āmalakāñ śataparṇāṃś ca kiṃśukān / iṅgudān karavīrāṃś ca harītakīvibhītakān
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
एतान् अन्यांश् च सा वृक्षान् ददर्श पृथुलोचना । तथैवाशोकपुंनाग- केतकीबकुलान् अथ
etān anyāṃś ca sā vṛkṣān dadarśa pṛthulocanā / tathaivāśokapuṃnāga- ketakībakulān atha
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
पारिजातान् कोविदारान् मन्दारेन्दीवरांस् तथा । पाटलाः पुष्पिता रम्या देवदारुद्रुमांस् तथा
pārijātān kovidārān mandārendīvarāṃs tathā / pāṭalāḥ puṣpitā ramyā devadārudrumāṃs tathā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
शालांस् तालांस् तमालांश् च निचुलांल् लोमकांस् तथा । अन्यांश् च पादपश्रेष्ठान् अपश्यत् फलपुष्पितान्
śālāṃs tālāṃs tamālāṃś ca niculāṃl lomakāṃs tathā / anyāṃś ca pādapaśreṣṭhān apaśyat phalapuṣpitān
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
चकोरैः शतपत्त्रैश् च भृङ्गराजैस् तथा शुकैः । कोकिलैः कलविङ्कैश् च हारीतैर् जीवजीवकैः
cakoraiḥ śatapattraiś ca bhṛṅgarājais tathā śukaiḥ / kokilaiḥ kalaviṅkaiś ca hārītair jīvajīvakaiḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
प्रियपुत्रैश् चातकैश् च तथान्यैर् विविधैः खगैः । श्रोत्ररम्यं सुमधुरं कूजद्भिश् चाप्य् अधिष्ठितम्
priyaputraiś cātakaiś ca tathānyair vividhaiḥ khagaiḥ / śrotraramyaṃ sumadhuraṃ kūjadbhiś cāpy adhiṣṭhitam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
सरांसि च मनोज्ञानि प्रसन्नसलिलानि च । कुमुदैः पुण्डरीकैश् च तथा नीलोत्पलैः शुभैः
sarāṃsi ca manojñāni prasannasalilāni ca / kumudaiḥ puṇḍarīkaiś ca tathā nīlotpalaiḥ śubhaiḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
कह्लारैः कमलैश् चैव आचितानि समन्ततः । कादम्बैश् चक्रवाकैश् च तथैव जलकुक्कुटैः
kahlāraiḥ kamalaiś caiva ācitāni samantataḥ / kādambaiś cakravākaiś ca tathaiva jalakukkuṭaiḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
कारण्डवैर् बकैर् हंसैः कूर्मैर् मद्गुभिर् एव च । एतैश् चान्यैश् च कीर्णानि समन्ताज् जलचारिभिः
kāraṇḍavair bakair haṃsaiḥ kūrmair madgubhir eva ca / etaiś cānyaiś ca kīrṇāni samantāj jalacāribhiḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
क्रमेणैव तथा सा तु वनं बभ्राम तैः सह । एवं दृष्ट्वा वनं रम्यं तैः सार्धं परमाद्भुतम्
krameṇaiva tathā sā tu vanaṃ babhrāma taiḥ saha / evaṃ dṛṣṭvā vanaṃ ramyaṃ taiḥ sārdhaṃ paramādbhutam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
विस्मयोत्फुल्लनयना सा बभूव वराङ्गना । प्रोवाच वायुं कामं च वसन्तं च द्विजोत्तमाः
vismayotphullanayanā sā babhūva varāṅganā / provāca vāyuṃ kāmaṃ ca vasantaṃ ca dvijottamāḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
प्रम्लोचोवाच: कुरुध्वं मम साहाय्यं यूयं सर्वे पृथक् पृथक् ॥* ब्र्प् १७८।४५ ॥ ब्रह्मोवाच: एवम् उक्त्वा तदा सा तु तथेत्य् उक्ता सुरैर् द्विजाः । प्रत्युवाचाद्य यास्यामि यत्रासौ संस्थितो मुनिः
pramlocovāca: kurudhvaṃ mama sāhāyyaṃ yūyaṃ sarve pṛthak pṛthak //* BrP 178.45 // brahmovāca: evam uktvā tadā sā tu tathety uktā surair dvijāḥ / pratyuvācādya yāsyāmi yatrāsau saṃsthito muniḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अद्य तं देहयन्तारं प्रयुक्तेन्द्रियवाजिनम् । स्मरशस्त्रगलद्रश्मिं करिष्यामि कुसारथिम्
adya taṃ dehayantāraṃ prayuktendriyavājinam / smaraśastragaladraśmiṃ kariṣyāmi kusārathim
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ब्रह्मा जनार्दनो वापि यदि वा नीललोहितः । तथाप्य् अद्य करिष्यामि कामबाणक्षतान्तरम्
brahmā janārdano vāpi yadi vā nīlalohitaḥ / tathāpy adya kariṣyāmi kāmabāṇakṣatāntaram
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
इत्य् उक्त्वा प्रययौ साथ यत्रासौ तिष्ठते मुनिः । मुनेस् तपःप्रभावेण प्रशान्तश्वापदाश्रमम्
ity uktvā prayayau sātha yatrāsau tiṣṭhate muniḥ / munes tapaḥprabhāveṇa praśāntaśvāpadāśramam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
सा पुंस्कोकिलमाधुर्ये नदीतीरे व्यवस्थिता । स्तोकमात्रं स्थिता तस्माद् अगायत वराप्सराः
sā puṃskokilamādhurye nadītīre vyavasthitā / stokamātraṃ sthitā tasmād agāyata varāpsarāḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ततो वसन्तः सहसा बलं समकरोत् तदा । कोकिलारावमधुरम् अकालिकमनोहरम्
tato vasantaḥ sahasā balaṃ samakarot tadā / kokilārāvamadhuram akālikamanoharam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ववौ गन्धवहश् चैव मलयाद्रिनिकेतनः । पुष्पान् उच्चावचान् मेध्यान् पातयंश् च शनैः शनैः
vavau gandhavahaś caiva malayādriniketanaḥ / puṣpān uccāvacān medhyān pātayaṃś ca śanaiḥ śanaiḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
पुष्पबाणधरश् चैव गत्वा तस्य समीपतः । मुनेश् च क्षोभयाम् आस कामस् तस्यापि मानसम्
puṣpabāṇadharaś caiva gatvā tasya samīpataḥ / muneś ca kṣobhayām āsa kāmas tasyāpi mānasam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ततो गीतध्वनिं श्रुत्वा मुनिर् विस्मितमानसः । जगाम यत्र सा सुभ्रूः कामबाणप्रपीडितः
tato gītadhvaniṃ śrutvā munir vismitamānasaḥ / jagāma yatra sā subhrūḥ kāmabāṇaprapīḍitaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
दृष्ट्वा ताम् आह संदृष्टो विस्मयोत्फुल्ललोचनः । भ्रष्टोत्तरीयो विकलः पुलकाञ्चितविग्रहः
dṛṣṭvā tām āha saṃdṛṣṭo vismayotphullalocanaḥ / bhraṣṭottarīyo vikalaḥ pulakāñcitavigrahaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ऋषिर् उवाच: कासि कस्यासि सुश्रोणि सुभगे चारुहासिनि । मनो हरसि मे सुभ्रु ब्रूहि सत्यं सुमध्यमे
ṛṣir uvāca: kāsi kasyāsi suśroṇi subhage cāruhāsini / mano harasi me subhru brūhi satyaṃ sumadhyame
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
प्रम्लोचोवाच: तव कर्मकरा चाहं पुष्पार्थम् अहम् आगता । आदेशं देहि मे क्षिप्रं किं करोमि तवाज्ञया
pramlocovāca: tava karmakarā cāhaṃ puṣpārtham aham āgatā / ādeśaṃ dehi me kṣipraṃ kiṃ karomi tavājñayā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
व्यास उवाच: श्रुत्वैवं वचनं तस्यास् त्यक्त्वा धैर्यं विमोहितः । आदाय हस्ते तां बालां प्रविवेश स्वम् आश्रमम्
vyāsa uvāca: śrutvaivaṃ vacanaṃ tasyās tyaktvā dhairyaṃ vimohitaḥ / ādāya haste tāṃ bālāṃ praviveśa svam āśramam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ततः कामश् च वायुश् च वसन्तश् च द्विजोत्तमाः । जग्मुर् यथागतं सर्वे कृतकृत्यास् त्रिविष्टपम्
tataḥ kāmaś ca vāyuś ca vasantaś ca dvijottamāḥ / jagmur yathāgataṃ sarve kṛtakṛtyās triviṣṭapam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
शशंसुश् च हरिं गत्वा तस्यास् तस्य च चेष्टितम् । श्रुत्वा शक्रस् तदा देवाः प्रीताः सुमनसो ऽभवन्
śaśaṃsuś ca hariṃ gatvā tasyās tasya ca ceṣṭitam / śrutvā śakras tadā devāḥ prītāḥ sumanaso 'bhavan
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
स च कण्डुस् तया सार्धं प्रविशन्न् एव चाश्रमम् । आत्मनः परमं रूपं चकार मदनाकृति
sa ca kaṇḍus tayā sārdhaṃ praviśann eva cāśramam / ātmanaḥ paramaṃ rūpaṃ cakāra madanākṛti
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
रूपयौवनसंपन्नम् अतीव सुमनोहरम् । दिव्यालंकारसंयुक्तं षोडशवत्सराकृति
rūpayauvanasaṃpannam atīva sumanoharam / divyālaṃkārasaṃyuktaṃ ṣoḍaśavatsarākṛti
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
दिव्यवस्त्रधरं कान्तं दिव्यस्रग्गन्धभूषितम् । सर्वोपभोगसंपन्नं सहसा तपसो बलात्
divyavastradharaṃ kāntaṃ divyasraggandhabhūṣitam / sarvopabhogasaṃpannaṃ sahasā tapaso balāt
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
दृष्ट्वा सा तस्य तद् वीर्यं परं विस्मयम् आगता । अहो ऽस्य तपसो वीर्यम् इत्य् उक्त्वा मुदिताभवत्
dṛṣṭvā sā tasya tad vīryaṃ paraṃ vismayam āgatā / aho 'sya tapaso vīryam ity uktvā muditābhavat
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
स्नानं संध्यां जपं होमं स्वाध्यायं देवतार्चनम् । व्रतोपवासनियमं ध्यानं च मुनिसत्तमाः
snānaṃ saṃdhyāṃ japaṃ homaṃ svādhyāyaṃ devatārcanam / vratopavāsaniyamaṃ dhyānaṃ ca munisattamāḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
त्यक्त्वा स रेमे मुदितस् तया सार्धम् अहर्निशम् । मन्मथाविष्टहृदयो न बुबोध तपःक्षयम्
tyaktvā sa reme muditas tayā sārdham aharniśam / manmathāviṣṭahṛdayo na bubodha tapaḥkṣayam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
संध्यारात्रिदिवापक्ष- मासर्त्वयनहायनम् । न बुबोध गतं कालं विषयासक्तमानसः
saṃdhyārātridivāpakṣa- māsartvayanahāyanam / na bubodha gataṃ kālaṃ viṣayāsaktamānasaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
सा च तं कामजैर् भावैर् विदग्धा रहसि द्विजाः । वरयाम् आस सुश्रोणिः प्रलापकुशला तदा
sā ca taṃ kāmajair bhāvair vidagdhā rahasi dvijāḥ / varayām āsa suśroṇiḥ pralāpakuśalā tadā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
एवं कण्डुस् तया सार्धं वर्षाणाम् अधिकं शतम् । अतिष्ठन् मन्दरद्रोण्यां ग्राम्यधर्मरतो मुनिः
evaṃ kaṇḍus tayā sārdhaṃ varṣāṇām adhikaṃ śatam / atiṣṭhan mandaradroṇyāṃ grāmyadharmarato muniḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
सा तं प्राह महाभागं गन्तुम् इच्छाम्य् अहं दिवम् । प्रसादसुमुखो ब्रह्मन्न् अनुज्ञातुं त्वम् अर्हसि
sā taṃ prāha mahābhāgaṃ gantum icchāmy ahaṃ divam / prasādasumukho brahmann anujñātuṃ tvam arhasi
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तयैवम् उक्तः स मुनिस् तस्याम् आसक्तमानसः । दिनानि कतिचिद् भद्रे स्थीयताम् इत्य् अभाषत
tayaivam uktaḥ sa munis tasyām āsaktamānasaḥ / dināni katicid bhadre sthīyatām ity abhāṣata
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
एवम् उक्ता ततस् तेन साग्रं वर्षशतं पुनः । बुभुजे विषयांस् तन्वी तेन सार्धं महात्मना
evam uktā tatas tena sāgraṃ varṣaśataṃ punaḥ / bubhuje viṣayāṃs tanvī tena sārdhaṃ mahātmanā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अनुज्ञां देहि भगवन् व्रजामि त्रिदशालयम् । उक्तस् तयेति स पुनः स्थीयताम् इत्य् अभाषत
anujñāṃ dehi bhagavan vrajāmi tridaśālayam / uktas tayeti sa punaḥ sthīyatām ity abhāṣata
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
पुनर् गते वर्षशते साधिके सा शुभानना । याम्य् अहं त्रिदिवं ब्रह्मन् प्रणयस्मितशोभनम्
punar gate varṣaśate sādhike sā śubhānanā / yāmy ahaṃ tridivaṃ brahman praṇayasmitaśobhanam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
उक्तस् तयैवं स मुनिः पुनर् आहायतेक्षणाम् । इहास्यतां मया सुभ्रु चिरं कालं गमिष्यसि
uktas tayaivaṃ sa muniḥ punar āhāyatekṣaṇām / ihāsyatāṃ mayā subhru ciraṃ kālaṃ gamiṣyasi
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तच्छापभीता सुश्रोणी सह तेनर्षिणा पुनः । शतद्वयं किंचिद् ऊनं वर्षाणां समतिष्ठत
tacchāpabhītā suśroṇī saha tenarṣiṇā punaḥ / śatadvayaṃ kiṃcid ūnaṃ varṣāṇāṃ samatiṣṭhata
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
गमनाय महाभागो देवराजनिवेशनम् । प्रोक्तः प्रोक्तस् तया तन्व्या स्थीयताम् इत्य् अभाषत
gamanāya mahābhāgo devarājaniveśanam / proktaḥ proktas tayā tanvyā sthīyatām ity abhāṣata
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तस्य शापभयाद् भीरुर् दाक्षिण्येन च दक्षिणा । प्रोक्ता प्रणयभङ्गार्ति- वेदिनी न जहौ मुनिम्
tasya śāpabhayād bhīrur dākṣiṇyena ca dakṣiṇā / proktā praṇayabhaṅgārti- vedinī na jahau munim
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तया च रमतस् तस्य परमर्षेर् अहर्निशम् । नवं नवम् अभूत् प्रेम मन्मथासक्तचेतसः
tayā ca ramatas tasya paramarṣer aharniśam / navaṃ navam abhūt prema manmathāsaktacetasaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
एकदा तु त्वरायुक्तो निश्चक्रामोटजान् मुनिः । निष्क्रामन्तं च कुत्रेति गम्यते प्राह सा शुभा
ekadā tu tvarāyukto niścakrāmoṭajān muniḥ / niṣkrāmantaṃ ca kutreti gamyate prāha sā śubhā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
इत्य् उक्तः स तया प्राह परिवृत्तम् अहः शुभे । संध्योपास्तिं करिष्यामि क्रियालोपो ऽन्यथा भवेत्
ity uktaḥ sa tayā prāha parivṛttam ahaḥ śubhe / saṃdhyopāstiṃ kariṣyāmi kriyālopo 'nyathā bhavet
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ततः प्रहस्य मुदिता सा तं प्राह महामुनिम् । किम् अद्य सर्वधर्मज्ञ परिवृत्तम् अहस् तव । गतम् एतन् न कुरुते विस्मयं कस्य कथ्यते
tataḥ prahasya muditā sā taṃ prāha mahāmunim / kim adya sarvadharmajña parivṛttam ahas tava / gatam etan na kurute vismayaṃ kasya kathyate
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
मुनिर् उवाच: प्रातस् त्वम् आगता भद्रे नदीतीरम् इदं शुभम् । मया दृष्टासि सुश्रोणि प्रविष्टा च ममाश्रमम्
munir uvāca: prātas tvam āgatā bhadre nadītīram idaṃ śubham / mayā dṛṣṭāsi suśroṇi praviṣṭā ca mamāśramam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
इयं च वर्तते संध्या परिणामम् अहो गतम् । अवहासः किमर्थो ऽयं सद्भावः कथ्यतां मम
iyaṃ ca vartate saṃdhyā pariṇāmam aho gatam / avahāsaḥ kimartho 'yaṃ sadbhāvaḥ kathyatāṃ mama
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
प्रम्लोचोवाच: प्रत्यूषस्य् आगता ब्रह्मन् सत्यम् एतन् न मे मृषा । किंत्व् अद्य तस्य कालस्य गतान्य् अब्दशतानि ते
pramlocovāca: pratyūṣasy āgatā brahman satyam etan na me mṛṣā / kiṃtv adya tasya kālasya gatāny abdaśatāni te
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ततः ससाध्वसो विप्रस् तां पप्रच्छायतेक्षणाम् । कथ्यतां भीरु कः कालस् त्वया मे रमतः सदा
tataḥ sasādhvaso vipras tāṃ papracchāyatekṣaṇām / kathyatāṃ bhīru kaḥ kālas tvayā me ramataḥ sadā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
प्रम्लोचोवाच: सप्तोत्तराण्य् अतीतानि नववर्षशतानि च । मासाश् च षट् तथैवान्यत् समतीतं दिनत्रयम्
pramlocovāca: saptottarāṇy atītāni navavarṣaśatāni ca / māsāś ca ṣaṭ tathaivānyat samatītaṃ dinatrayam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ऋषिर् उवाच: सत्यं भीरु वदस्य् एतत् परिहासो ऽथवा शुभे । दिनम् एकम् अहं मन्ये त्वया सार्धम् इहोषितम्
ṛṣir uvāca: satyaṃ bhīru vadasy etat parihāso 'thavā śubhe / dinam ekam ahaṃ manye tvayā sārdham ihoṣitam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
प्रम्लोचोवाच: वदिष्याम्य् अनृतं ब्रह्मन् कथम् अत्र तवान्तिके । विशेषाद् अद्य भवता पृष्टा मार्गानुगामिना
pramlocovāca: vadiṣyāmy anṛtaṃ brahman katham atra tavāntike / viśeṣād adya bhavatā pṛṣṭā mārgānugāminā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
व्यास उवाच: निशम्य तद् वचस् तस्याः स मुनिर् द्विजसत्तमाः । धिग् धिङ् माम् इत्य् अनाचारं विनिन्द्यात्मानम् आत्मना
vyāsa uvāca: niśamya tad vacas tasyāḥ sa munir dvijasattamāḥ / dhig dhiṅ mām ity anācāraṃ vinindyātmānam ātmanā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
मुनिर् उवाच: तपांसि मम नष्टानि हतं ब्रह्मविदां धनम् । हृतो विवेकः केनापि योषिन् मोहाय निर्मिता
munir uvāca: tapāṃsi mama naṣṭāni hataṃ brahmavidāṃ dhanam / hṛto vivekaḥ kenāpi yoṣin mohāya nirmitā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ऊर्मिषट्कातिगं ब्रह्म ज्ञेयम् आत्मजयेन मे । गतिर् एषा कृता येन धिक् तं काममहाग्रहम्
ūrmiṣaṭkātigaṃ brahma jñeyam ātmajayena me / gatir eṣā kṛtā yena dhik taṃ kāmamahāgraham
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
व्रतानि सर्ववेदाश् च कारणान्य् अखिलानि च । नरकग्राममार्गेण कामेनाद्य हतानि मे
vratāni sarvavedāś ca kāraṇāny akhilāni ca / narakagrāmamārgeṇa kāmenādya hatāni me
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
विनिन्द्येत्थं स धर्मज्ञः स्वयम् आत्मानम् आत्मना ब्र्प् १७८।९४अ ताम् अप्सरसम् आसीनाम् इदं वचनम् अब्रवीत् ब्र्प् १७८।९४ब् ऋषिर् उवाच: गच्छ पापे यथाकामं यत् कार्यं तत् त्वया कृतम् ब्र्प् १७८।९४च् देवराजस्य यत् क्षोभं कुर्वन्त्या भावचेष्टितैः ब्र्प् १७८।९४द् न त्वां करोम्य् अहं भस्म क्रोधतीव्रेण वह्निना । सतां साप्तपदं मैत्र्यम् उषितो ऽहं त्वया सह
vinindyetthaṃ sa dharmajñaḥ svayam ātmānam ātmanā BrP 178.94a tām apsarasam āsīnām idaṃ vacanam abravīt BrP 178.94b ṛṣir uvāca: gaccha pāpe yathākāmaṃ yat kāryaṃ tat tvayā kṛtam BrP 178.94c devarājasya yat kṣobhaṃ kurvantyā bhāvaceṣṭitaiḥ BrP 178.94d na tvāṃ karomy ahaṃ bhasma krodhatīvreṇa vahninā / satāṃ sāptapadaṃ maitryam uṣito 'haṃ tvayā saha
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अथवा तव दोषः कः किं वा कुर्याम् अहं तव । ममैव दोषो नितरां येनाहम् अजितेन्द्रियः
athavā tava doṣaḥ kaḥ kiṃ vā kuryām ahaṃ tava / mamaiva doṣo nitarāṃ yenāham ajitendriyaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
यथा शक्रप्रियार्थिन्या कृतो मत्तपसो व्ययः । त्वया दृष्टिमहामोह- मनुनाहं जुगुप्सितः
yathā śakrapriyārthinyā kṛto mattapaso vyayaḥ / tvayā dṛṣṭimahāmoha- manunāhaṃ jugupsitaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
व्यास उवाच: यावद् इत्थं स विप्रर्षिस् तां ब्रवीति सुमध्यमाम् । तावत् स्खलत्स्वेदजला सा बभूवातिवेपथुः
vyāsa uvāca: yāvad itthaṃ sa viprarṣis tāṃ bravīti sumadhyamām / tāvat skhalatsvedajalā sā babhūvātivepathuḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
प्रवेपमानां स च तां स्विन्नगात्रलतां सतीम् । गच्छ गच्छेति सक्रोधम् उवाच मुनिसत्तमः
pravepamānāṃ sa ca tāṃ svinnagātralatāṃ satīm / gaccha gaccheti sakrodham uvāca munisattamaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
सा तु निर्भर्त्सिता तेन विनिष्क्रम्य तदाश्रमात् । आकाशगामिनी स्वेदं ममार्ज तरुपल्लवैः
sā tu nirbhartsitā tena viniṣkramya tadāśramāt / ākāśagāminī svedaṃ mamārja tarupallavaiḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
वृक्षाद् वृक्षं ययौ बाला उदग्रारुणपल्लवैः । निर्ममार्ज च गात्राणि गलत्स्वेदजलानि वै
vṛkṣād vṛkṣaṃ yayau bālā udagrāruṇapallavaiḥ / nirmamārja ca gātrāṇi galatsvedajalāni vai
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ऋषिणा यस् तदा गर्भस् तस्या देहे समाहितः । निर्जगाम सरोमाञ्च- स्वेदरूपी तदङ्गतः
ṛṣiṇā yas tadā garbhas tasyā dehe samāhitaḥ / nirjagāma saromāñca- svedarūpī tadaṅgataḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तं वृक्षा जगृहुर् गर्भम् एकं चक्रे च मारुतः । सोमेनाप्यायितो गोभिः स तदा ववृद्धे शनैः
taṃ vṛkṣā jagṛhur garbham ekaṃ cakre ca mārutaḥ / somenāpyāyito gobhiḥ sa tadā vavṛddhe śanaiḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
मारिषा नाम कन्याभूद् वृक्षाणां चारुलोचना । प्राचेतसानां सा भार्या दक्षस्य जननी द्विजाः
māriṣā nāma kanyābhūd vṛkṣāṇāṃ cārulocanā / prācetasānāṃ sā bhāryā dakṣasya jananī dvijāḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
स चापि भगवान् कण्डुः क्षीणे तपसि सत्तमः । पुरुषोत्तमाख्यं भो विप्रा विष्णोर् आयतनं ययौ
sa cāpi bhagavān kaṇḍuḥ kṣīṇe tapasi sattamaḥ / puruṣottamākhyaṃ bho viprā viṣṇor āyatanaṃ yayau
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ददर्श परमं क्षेत्रं मुक्तिदं भुवि दुर्लभम् । दक्षिणस्योदधेस् तीरे सर्वकामफलप्रदम्
dadarśa paramaṃ kṣetraṃ muktidaṃ bhuvi durlabham / dakṣiṇasyodadhes tīre sarvakāmaphalapradam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
सुरम्यं वालुकाकीर्णं केतकीवनशोभितम् । नानाद्रुमलताकीर्णं नानापक्षिरुतं शिवम्
suramyaṃ vālukākīrṇaṃ ketakīvanaśobhitam / nānādrumalatākīrṇaṃ nānāpakṣirutaṃ śivam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
सर्वत्र सुखसंचारं सर्वर्तुकुसुमान्वितम् । सर्वसौख्यप्रदं नॄणां धन्यं सर्वगुणाकरम्
sarvatra sukhasaṃcāraṃ sarvartukusumānvitam / sarvasaukhyapradaṃ nṝṇāṃ dhanyaṃ sarvaguṇākaram
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
भृग्वाद्यैः सेवितं पूर्वं मुनिसिद्धवरैस् तथा । गन्धर्वैः किंनरैर् यक्षैस् तथान्यैर् मोक्षकाङ्क्षिभिः
bhṛgvādyaiḥ sevitaṃ pūrvaṃ munisiddhavarais tathā / gandharvaiḥ kiṃnarair yakṣais tathānyair mokṣakāṅkṣibhiḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ददर्श च हरिं तत्र देवैः सर्वैर् अलंकृतम् । ब्राह्मणाद्यैस् तथा वर्णैर् आश्रमस्थैर् निषेवितम्
dadarśa ca hariṃ tatra devaiḥ sarvair alaṃkṛtam / brāhmaṇādyais tathā varṇair āśramasthair niṣevitam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
दृष्ट्वैव स तदा क्षेत्रं देवं च पुरुषोत्तमम् । कृतकृत्यम् इवात्मानं मेने स मुनिसत्तमः
dṛṣṭvaiva sa tadā kṣetraṃ devaṃ ca puruṣottamam / kṛtakṛtyam ivātmānaṃ mene sa munisattamaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तत्रैकाग्रमना भूत्वा चकाराराधनं हरेः । ब्रह्मपारमयं कुर्वञ् जपम् एकाग्रमानसः । ऊर्ध्वबाहुर् महायोगी स्थित्वासौ मुनिसत्तमः
tatraikāgramanā bhūtvā cakārārādhanaṃ hareḥ / brahmapāramayaṃ kurvañ japam ekāgramānasaḥ / ūrdhvabāhur mahāyogī sthitvāsau munisattamaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
मुनय ऊचुः: ब्रह्मपारं मुने श्रोतुम् इच्छामः परमं शुभम् । जपता कण्डुना देवो येनाराध्यत केशवः
munaya ūcuḥ: brahmapāraṃ mune śrotum icchāmaḥ paramaṃ śubham / japatā kaṇḍunā devo yenārādhyata keśavaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
व्यास उवाच: पारं परं विष्णुर् अपारपारः ब्र्प् १७८।११४अ परः परेभ्यः परमात्मरूपः ब्र्प् १७८।११४ब् स ब्रह्मपारः परपारभूतः ब्र्प् १७८।११४च् परः पराणाम् अपि पारपारः ब्र्प् १७८।११४द् स कारणं कारणसंश्रितो ऽपि ब्र्प् १७८।११५अ तस्यापि हेतुः परहेतुहेतुः ब्र्प् १७८।११५ब् कार्यो ऽपि चैष सह कर्मकर्तृ ब्र्प् १७८।११५च् रूपैर् अनेकैर् अवतीह सर्वम् ब्र्प् १७८।११५द् ब्रह्म प्रभुर् ब्रह्म स सर्वभूतो ब्र्प् १७८।११६अ ब्रह्म प्रजानां पतिर् अच्युतो ऽसौ ब्र्प् १७८।११६ब् ब्रह्माव्ययं नित्यम् अजं स विष्णुर् ब्र्प् १७८।११६च् अपक्षयाद्यैर् अखिलैर् असङ्गः ब्र्प् १७८।११६द् ब्रह्माक्षरम् अजं नित्यं यथासौ पुरुषोत्तमः । तथा रागादयो दोषाः प्रयान्तु प्रशमं मम
vyāsa uvāca: pāraṃ paraṃ viṣṇur apārapāraḥ BrP 178.114a paraḥ parebhyaḥ paramātmarūpaḥ BrP 178.114b sa brahmapāraḥ parapārabhūtaḥ BrP 178.114c paraḥ parāṇām api pārapāraḥ BrP 178.114d sa kāraṇaṃ kāraṇasaṃśrito 'pi BrP 178.115a tasyāpi hetuḥ parahetuhetuḥ BrP 178.115b kāryo 'pi caiṣa saha karmakartṛ BrP 178.115c rūpair anekair avatīha sarvam BrP 178.115d brahma prabhur brahma sa sarvabhūto BrP 178.116a brahma prajānāṃ patir acyuto 'sau BrP 178.116b brahmāvyayaṃ nityam ajaṃ sa viṣṇur BrP 178.116c apakṣayādyair akhilair asaṅgaḥ BrP 178.116d brahmākṣaram ajaṃ nityaṃ yathāsau puruṣottamaḥ / tathā rāgādayo doṣāḥ prayāntu praśamaṃ mama
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
व्यास उवाच: श्रुत्वा तस्य मुनेर् जाप्यं ब्रह्मपारं द्विजोत्तमाः । भक्तिं च परमां ज्ञात्वा सुदृढां पुरुषोत्तमः
vyāsa uvāca: śrutvā tasya muner jāpyaṃ brahmapāraṃ dvijottamāḥ / bhaktiṃ ca paramāṃ jñātvā sudṛḍhāṃ puruṣottamaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
प्रीत्या स परया देवस् तदासौ भक्तवत्सलः । गत्वा तस्य समीपं तु प्रोवाच मधुसूदनः
prītyā sa parayā devas tadāsau bhaktavatsalaḥ / gatvā tasya samīpaṃ tu provāca madhusūdanaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
मेघगम्भीरया वाचा दिशः संनादयन्न् इव । आरुह्य गरुडं विप्रा विनताकुलनन्दनम्
meghagambhīrayā vācā diśaḥ saṃnādayann iva / āruhya garuḍaṃ viprā vinatākulanandanam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
श्रीभगवान् उवाच: मुने ब्रूहि परं कार्यं यत् ते मनसि वर्तते । वरदो ऽहम् अनुप्राप्तो वरं वरय सुव्रत
śrībhagavān uvāca: mune brūhi paraṃ kāryaṃ yat te manasi vartate / varado 'ham anuprāpto varaṃ varaya suvrata
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
श्रुत्वैवं वचनं तस्य देवदेवस्य चक्रिणः । चक्षुर् उन्मील्य सहसा ददर्श पुरतो हरिम्
śrutvaivaṃ vacanaṃ tasya devadevasya cakriṇaḥ / cakṣur unmīlya sahasā dadarśa purato harim
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अतसीपुष्पसंकाशं पद्मपत्त्रायतेक्षणम् । शङ्खचक्रगदापाणिं मुकुटाङ्गदधारिणम्
atasīpuṣpasaṃkāśaṃ padmapattrāyatekṣaṇam / śaṅkhacakragadāpāṇiṃ mukuṭāṅgadadhāriṇam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
चतुर्बाहुम् उदाराङ्गं पीतवस्त्रधरं शुभम् । श्रीवत्सलक्ष्मसंयुक्तं वनमालाविभूषितम्
caturbāhum udārāṅgaṃ pītavastradharaṃ śubham / śrīvatsalakṣmasaṃyuktaṃ vanamālāvibhūṣitam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
सर्वलक्षणसंयुक्तं सर्वरत्नविभूषितम् । दिव्यचन्दनलिप्ताङ्गं दिव्यमाल्यविभूषितम्
sarvalakṣaṇasaṃyuktaṃ sarvaratnavibhūṣitam / divyacandanaliptāṅgaṃ divyamālyavibhūṣitam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.