Library·Brahma-Purana·210
व्यास उवाच: एवं दैत्यवधं कृष्णो बलदेवसहायवान् । चक्रे दुष्टक्षितीशानां तथैव जगतः कृते
vyāsa uvāca: evaṃ daityavadhaṃ kṛṣṇo baladevasahāyavān / cakre duṣṭakṣitīśānāṃ tathaiva jagataḥ kṛte
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
क्षितेश् च भारं भगवान् फाल्गुनेन समं विभुः । अवतारयाम् आस हरिः समस्ताक्षौहिणीवधात्
kṣiteś ca bhāraṃ bhagavān phālgunena samaṃ vibhuḥ / avatārayām āsa hariḥ samastākṣauhiṇīvadhāt
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
कृत्वा भारावतरणं भुवो हत्वाखिलान् नृपान् । शापव्याजेन विप्राणाम् उपसंहृतवान् कुलम्
kṛtvā bhārāvataraṇaṃ bhuvo hatvākhilān nṛpān / śāpavyājena viprāṇām upasaṃhṛtavān kulam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
उत्सृज्य द्वारकां कृष्णस् त्यक्त्वा मानुष्यम् आत्मभूः । स्वांशो विष्णुमयं स्थानं प्रविवेश पुनर् निजम्
utsṛjya dvārakāṃ kṛṣṇas tyaktvā mānuṣyam ātmabhūḥ / svāṃśo viṣṇumayaṃ sthānaṃ praviveśa punar nijam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
मुनय ऊचुः: स विप्रशापव्याजेन संजह्रे स्वकुलं कथम् । कथं च मानुषं देहम् उत्ससर्ज जनार्दनः
munaya ūcuḥ: sa vipraśāpavyājena saṃjahre svakulaṃ katham / kathaṃ ca mānuṣaṃ deham utsasarja janārdanaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
व्यास उवाच: विश्वामित्रस् तथा कण्वो नारदश् च महामुनिः । पिण्डारके महातीर्थे दृष्टा यदुकुमारकैः
vyāsa uvāca: viśvāmitras tathā kaṇvo nāradaś ca mahāmuniḥ / piṇḍārake mahātīrthe dṛṣṭā yadukumārakaiḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ततस् ते यौवनोन्मत्ता भाविकार्यप्रचोदिताः । साम्बं जाम्बवतीपुत्रं भूषयित्वा स्त्रियं यथा । प्रसृतास् तान् मुनीन् ऊचुः प्रणिपातपुरःसरम्
tatas te yauvanonmattā bhāvikāryapracoditāḥ / sāmbaṃ jāmbavatīputraṃ bhūṣayitvā striyaṃ yathā / prasṛtās tān munīn ūcuḥ praṇipātapuraḥsaram
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
कुमारा ऊचुः: इयं स्त्री पुत्रकामा तु प्रभो किं जनयिष्यति ॥* ब्र्प् २१०।८ ॥ व्यास उवाच: दिव्यज्ञानोपपन्नास् ते विप्रलब्धा कुमारकैः । शापं ददुस् तदा विप्रास् तेषां नाशाय सुव्रताः
kumārā ūcuḥ: iyaṃ strī putrakāmā tu prabho kiṃ janayiṣyati //* BrP 210.8 // vyāsa uvāca: divyajñānopapannās te vipralabdhā kumārakaiḥ / śāpaṃ dadus tadā viprās teṣāṃ nāśāya suvratāḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
मुनयः कुपिताः प्रोचुर् मुशलं जनयिष्यति । येनाखिलकुलोत्सादो यादवानां भविष्यति
munayaḥ kupitāḥ procur muśalaṃ janayiṣyati / yenākhilakulotsādo yādavānāṃ bhaviṣyati
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
इत्य् उक्तास् तैः कुमारास् त आचचक्षुर् यथातथम् । उग्रसेनाय मुशलं जज्ञे साम्बस्य चोदरात्
ity uktās taiḥ kumārās ta ācacakṣur yathātatham / ugrasenāya muśalaṃ jajñe sāmbasya codarāt
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तद् उग्रसेनो मुशलम् अयश्चूर्णम् अकारयत् । जज्ञे तच् चैरका चूर्णं प्रक्षिप्तं वै महोदधौ
tad ugraseno muśalam ayaścūrṇam akārayat / jajñe tac cairakā cūrṇaṃ prakṣiptaṃ vai mahodadhau
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
मुसलस्याथ लौहस्य चूर्णितस्यान्धकैर् द्विजाः । खण्डं चूर्णयितुं शेकुर् नैव ते तोमराकृति
musalasyātha lauhasya cūrṇitasyāndhakair dvijāḥ / khaṇḍaṃ cūrṇayituṃ śekur naiva te tomarākṛti
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तद् अप्य् अम्बुनिधौ क्षिप्तं मत्स्यो जग्राह जालिभिः । घातितस्योदरात् तस्य लुब्धो जग्राह तज् जरा
tad apy ambunidhau kṣiptaṃ matsyo jagrāha jālibhiḥ / ghātitasyodarāt tasya lubdho jagrāha taj jarā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
विज्ञातपरमार्थो ऽपि भगवान् मधुसूदनः । नैच्छत् तद् अन्यथा कर्तुं विधिना यत् समाहृतम्
vijñātaparamārtho 'pi bhagavān madhusūdanaḥ / naicchat tad anyathā kartuṃ vidhinā yat samāhṛtam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
देवैश् च प्रहितो दूतः प्रणिपत्याह केशवम् । रहस्य् एवम् अहं दूतः प्रहितो भगवन् सुरैः
devaiś ca prahito dūtaḥ praṇipatyāha keśavam / rahasy evam ahaṃ dūtaḥ prahito bhagavan suraiḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
वस्वश्विमरुदादित्य- रुद्रसाध्यादिभिः सह । विज्ञापयति वः शक्रस् तद् इदं श्रूयतां प्रभो
vasvaśvimarudāditya- rudrasādhyādibhiḥ saha / vijñāpayati vaḥ śakras tad idaṃ śrūyatāṃ prabho
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
देवा ऊचुः: भारावतरणार्थाय वर्षाणाम् अधिकं शतम् । भगवान् अवतीर्णो ऽत्र त्रिदशैः संप्रसादितः
devā ūcuḥ: bhārāvataraṇārthāya varṣāṇām adhikaṃ śatam / bhagavān avatīrṇo 'tra tridaśaiḥ saṃprasāditaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
दुर्वृत्ता निहता दैत्या भुवो भारो ऽवतारितः । त्वया सनाथास् त्रिदशा व्रजन्तु त्रिदिवेशताम्
durvṛttā nihatā daityā bhuvo bhāro 'vatāritaḥ / tvayā sanāthās tridaśā vrajantu tridiveśatām
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तद् अतीतं जगन्नाथ वर्षाणाम् अधिकं शतम् । इदानीं गम्यतां स्वर्गो भवता यदि रोचते
tad atītaṃ jagannātha varṣāṇām adhikaṃ śatam / idānīṃ gamyatāṃ svargo bhavatā yadi rocate
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
देवैर् विज्ञापितो देवो ऽप्य् अथात्रैव रतिस् तव । तत् स्थीयतां यथाकालम् आख्येयम् अनुजीविभिः
devair vijñāpito devo 'py athātraiva ratis tava / tat sthīyatāṃ yathākālam ākhyeyam anujīvibhiḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
श्रीभगवान् उवाच: यत् त्वम् आत्थाखिलं दूत वेद्मि चैतद् अहं पुनः । प्रारब्ध एव हि मया यादवानाम् अपि क्षयः
śrībhagavān uvāca: yat tvam ātthākhilaṃ dūta vedmi caitad ahaṃ punaḥ / prārabdha eva hi mayā yādavānām api kṣayaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
भुवो नामातिभारो ऽयं यादवैर् अनिबर्हितैः । अवतारं करोम्य् अस्य सप्तरात्रेण सत्वरः
bhuvo nāmātibhāro 'yaṃ yādavair anibarhitaiḥ / avatāraṃ karomy asya saptarātreṇa satvaraḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
यथागृहीतं चाम्भोधौ हृत्वाहं द्वारकां पुनः । यादवान् उपसंहृत्य यास्यामि त्रिदशालयम्
yathāgṛhītaṃ cāmbhodhau hṛtvāhaṃ dvārakāṃ punaḥ / yādavān upasaṃhṛtya yāsyāmi tridaśālayam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
मनुष्यदेहम् उत्सृज्य संकर्षणसहायवान् । प्राप्त एवास्मि मन्तव्यो देवेन्द्रेण तथा सुरैः
manuṣyadeham utsṛjya saṃkarṣaṇasahāyavān / prāpta evāsmi mantavyo devendreṇa tathā suraiḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
जरासंधादयो ये ऽन्ये निहता भारहेतवः । क्षितेस् तेभ्यः स भारो हि यदूनां समधीयत
jarāsaṃdhādayo ye 'nye nihatā bhārahetavaḥ / kṣites tebhyaḥ sa bhāro hi yadūnāṃ samadhīyata
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तद् एतत् सुमहाभारम् अवतार्य क्षितेर् अहम् । यास्याम्य् अमरलोकस्य पालनाय ब्रवीहि तान्
tad etat sumahābhāram avatārya kṣiter aham / yāsyāmy amaralokasya pālanāya bravīhi tān
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
व्यास उवाच: इत्य् उक्तो वासुदेवेन देवदूतः प्रणम्य तम् । द्विजाः स दिव्यया गत्या देवराजान्तिकं ययौ
vyāsa uvāca: ity ukto vāsudevena devadūtaḥ praṇamya tam / dvijāḥ sa divyayā gatyā devarājāntikaṃ yayau
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
भगवान् अप्य् अथोत्पातान् दिव्यान् भौमान्तरिक्षगान् । ददर्श द्वारकापुर्यां विनाशाय दिवानिशम्
bhagavān apy athotpātān divyān bhaumāntarikṣagān / dadarśa dvārakāpuryāṃ vināśāya divāniśam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तान् दृष्ट्वा यादवान् आह पश्यध्वम् अतिदारुणान् । महोत्पाताञ् शमायैषां प्रभासं याम मा चिरम्
tān dṛṣṭvā yādavān āha paśyadhvam atidāruṇān / mahotpātāñ śamāyaiṣāṃ prabhāsaṃ yāma mā ciram
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
व्यास उवाच: महाभागवतः प्राह प्रणिपत्योद्धवो हरिम् ॥* ब्र्प् २१०।३१ ॥ उद्धव उवाच: भगवन् यन् मया कार्यं तद् आज्ञापय सांप्रतम् । मन्ये कुलम् इदं सर्वं भगवान् संहरिष्यति । नाशायास्य निमित्तानि कुलस्याच्युत लक्षये
vyāsa uvāca: mahābhāgavataḥ prāha praṇipatyoddhavo harim //* BrP 210.31 // uddhava uvāca: bhagavan yan mayā kāryaṃ tad ājñāpaya sāṃpratam / manye kulam idaṃ sarvaṃ bhagavān saṃhariṣyati / nāśāyāsya nimittāni kulasyācyuta lakṣaye
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
श्रीभगवान् उवाच: गच्छ त्वं दिव्यया गत्या मत्प्रसादसमुत्थया । बदरीम् आश्रमं पुण्यं गन्धमादनपर्वते
śrībhagavān uvāca: gaccha tvaṃ divyayā gatyā matprasādasamutthayā / badarīm āśramaṃ puṇyaṃ gandhamādanaparvate
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
नरनारायणस्थाने पवित्रितमहीतले । मन्मना मत्प्रसादेन तत्र सिद्धिम् अवाप्स्यसि
naranārāyaṇasthāne pavitritamahītale / manmanā matprasādena tatra siddhim avāpsyasi
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अहं स्वर्गं गमिष्यामि उपसंहृत्य वै कुलम् । द्वारकां च मया त्यक्तां समुद्रः प्लावयिष्यति
ahaṃ svargaṃ gamiṣyāmi upasaṃhṛtya vai kulam / dvārakāṃ ca mayā tyaktāṃ samudraḥ plāvayiṣyati
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
व्यास उवाच: इत्य् उक्तः प्रणिपत्यैनं जगाम स तदोद्धवः । नरनारायणस्थानं केशवेनानुमोदितः
vyāsa uvāca: ity uktaḥ praṇipatyainaṃ jagāma sa tadoddhavaḥ / naranārāyaṇasthānaṃ keśavenānumoditaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ततस् ते यादवाः सर्वे रथान् आरुह्य शीघ्रगान् । प्रभासं प्रययुः सार्धं कृष्णरामादिभिर् द्विजाः
tatas te yādavāḥ sarve rathān āruhya śīghragān / prabhāsaṃ prayayuḥ sārdhaṃ kṛṣṇarāmādibhir dvijāḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
प्राप्य प्रभासं प्रयता प्रीतास् ते कुक्कुरान्धकाः । चक्रुस् तत्र सुरापानं वासुदेवानुमोदिताः
prāpya prabhāsaṃ prayatā prītās te kukkurāndhakāḥ / cakrus tatra surāpānaṃ vāsudevānumoditāḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
पिबतां तत्र वै तेषां संघर्षेण परस्परम् । यादवानां ततो जज्ञे कलहाग्निः क्षयावहः
pibatāṃ tatra vai teṣāṃ saṃgharṣeṇa parasparam / yādavānāṃ tato jajñe kalahāgniḥ kṣayāvahaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
जघ्नुः परस्परं ते तु शस्त्रैर् दैवबलात् कृताः । क्षीणशस्त्रास् तु जगृहुः प्रत्यासन्नाम् अथैरकाम्
jaghnuḥ parasparaṃ te tu śastrair daivabalāt kṛtāḥ / kṣīṇaśastrās tu jagṛhuḥ pratyāsannām athairakām
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
एरका तु गृहीता तैर् वज्रभूतेव लक्ष्यते । तया परस्परं जघ्नुः संप्रहारैः सुदारुणैः
erakā tu gṛhītā tair vajrabhūteva lakṣyate / tayā parasparaṃ jaghnuḥ saṃprahāraiḥ sudāruṇaiḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
प्रद्युम्नसाम्बप्रमुखाः कृतवर्माथ सात्यकिः । अनिरुद्धादयश् चान्ये पृथुर् विपृथुर् एव च
pradyumnasāmbapramukhāḥ kṛtavarmātha sātyakiḥ / aniruddhādayaś cānye pṛthur vipṛthur eva ca
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
चारुवर्मा सुचारुश् च तथाक्रूरादयो द्विजाः । एरकारूपिभिर् वज्रैस् ते निजघ्नुः परस्परम्
cāruvarmā sucāruś ca tathākrūrādayo dvijāḥ / erakārūpibhir vajrais te nijaghnuḥ parasparam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
निवारयाम् आस हरिर् यादवास् ते च केशवम् । सहायं मेनिरे प्राप्तं ते निजघ्नुः परस्परम्
nivārayām āsa harir yādavās te ca keśavam / sahāyaṃ menire prāptaṃ te nijaghnuḥ parasparam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
कृष्णो ऽपि कुपितस् तेषाम् एरकामुष्टिम् आददे । वधाय तेषां मुशलं मुष्टिलोहम् अभूत् तदा
kṛṣṇo 'pi kupitas teṣām erakāmuṣṭim ādade / vadhāya teṣāṃ muśalaṃ muṣṭiloham abhūt tadā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
जघान तेन निःशेषान् आततायी स यादवान् । जघ्नुश् च सहसाभ्येत्य तथान्ये तु परस्परम्
jaghāna tena niḥśeṣān ātatāyī sa yādavān / jaghnuś ca sahasābhyetya tathānye tu parasparam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ततश् चार्णवमध्येन जैत्रो ऽसौ चक्रिणो रथः । पश्यतो दारुकस्याशु हृतो ऽश्वैर् द्विजसत्तमाः
tataś cārṇavamadhyena jaitro 'sau cakriṇo rathaḥ / paśyato dārukasyāśu hṛto 'śvair dvijasattamāḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
चक्रं गदा तथा शार्ङ्गं तूणौ शङ्खो ऽसिर् एव च । प्रदक्षिणं ततः कृत्वा जग्मुर् आदित्यवर्त्मना
cakraṃ gadā tathā śārṅgaṃ tūṇau śaṅkho 'sir eva ca / pradakṣiṇaṃ tataḥ kṛtvā jagmur ādityavartmanā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
क्षणमात्रेण वै तत्र यादवानाम् अभूत् क्षयः । ऋते कृष्णं महाबाहुं दारुकं च द्विजोत्तमाः
kṣaṇamātreṇa vai tatra yādavānām abhūt kṣayaḥ / ṛte kṛṣṇaṃ mahābāhuṃ dārukaṃ ca dvijottamāḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
चङ्क्रम्यमाणौ तौ रामं वृक्षमूलकृतासनम् । ददृशाते मुखाच् चास्य निष्क्रामन्तं महोरगम्
caṅkramyamāṇau tau rāmaṃ vṛkṣamūlakṛtāsanam / dadṛśāte mukhāc cāsya niṣkrāmantaṃ mahoragam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
निष्क्रम्य स मुखात् तस्य महाभोगो भुजंगमः । प्रयातश् चार्णवं सिद्धैः पूज्यमानस् तथोरगैः
niṣkramya sa mukhāt tasya mahābhogo bhujaṃgamaḥ / prayātaś cārṇavaṃ siddhaiḥ pūjyamānas tathoragaiḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तम् अर्घ्यम् आदाय तदा जलधिः संमुखं ययौ । प्रविवेश च तत्तोयं पूजितः पन्नगोत्तमैः । दृष्ट्वा बलस्य निर्याणं दारुकं प्राह केशवः
tam arghyam ādāya tadā jaladhiḥ saṃmukhaṃ yayau / praviveśa ca tattoyaṃ pūjitaḥ pannagottamaiḥ / dṛṣṭvā balasya niryāṇaṃ dārukaṃ prāha keśavaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
श्रीभगवान् उवाच: इदं सर्वं त्वम् आचक्ष्व वसुदेवोग्रसेनयोः । निर्याणं बलदेवस्य यादवानां तथा क्षयम्
śrībhagavān uvāca: idaṃ sarvaṃ tvam ācakṣva vasudevograsenayoḥ / niryāṇaṃ baladevasya yādavānāṃ tathā kṣayam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
योगे स्थित्वाहम् अप्य् एतत् परित्यज्य कलेवरम् । वाच्यश् च द्वारकावासी जनः सर्वस् तथाहुकः
yoge sthitvāham apy etat parityajya kalevaram / vācyaś ca dvārakāvāsī janaḥ sarvas tathāhukaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
यथेमां नगरीं सर्वां समुद्रः प्लावयिष्यति । तस्माद् रथैः सुसज्जैस् तु प्रतीक्ष्यो ह्य् अर्जुनागमः
yathemāṃ nagarīṃ sarvāṃ samudraḥ plāvayiṣyati / tasmād rathaiḥ susajjais tu pratīkṣyo hy arjunāgamaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
न स्थेयं द्वारकामध्ये निष्क्रान्ते तत्र पाण्डवे । तेनैव सह गन्तव्यं यत्र याति स कौरवः
na stheyaṃ dvārakāmadhye niṣkrānte tatra pāṇḍave / tenaiva saha gantavyaṃ yatra yāti sa kauravaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
गत्वा च ब्रूहि कौन्तेयम् अर्जुनं वचनं मम । पालनीयस् त्वया शक्त्या जनो ऽयं मत्परिग्रहः
gatvā ca brūhi kaunteyam arjunaṃ vacanaṃ mama / pālanīyas tvayā śaktyā jano 'yaṃ matparigrahaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
इत्य् अर्जुनेन सहितो द्वारवत्यां भवाञ् जनम् । गृहीत्वा यातु वज्रश् च यदुराजो भविष्यति
ity arjunena sahito dvāravatyāṃ bhavāñ janam / gṛhītvā yātu vajraś ca yadurājo bhaviṣyati
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.