एवं मयोक्तः पितृमेधकल्पः ब्र्प् २२०।२१२अ पापापहः पुण्यविवर्धनश् च ब्र्प् २२०।२१२ब् श्रोतव्य एष प्रयतैर् नरैश् च ब्र्प् २२०।२१२च् श्राद्धेषु चैवाप्य् अनुकीर्तयेत ब्र्प् २२०।२१२द् व्यास उवाच: एवं सम्यग् गृहस्थेन देवताः पितरस् तथा । संपूज्या हव्यकव्याभ्याम् अन्नेनातिथिबान्धवाः
evaṃ mayoktaḥ pitṛmedhakalpaḥ BrP 220.212a pāpāpahaḥ puṇyavivardhanaś ca BrP 220.212b śrotavya eṣa prayatair naraiś ca BrP 220.212c śrāddheṣu caivāpy anukīrtayeta BrP 220.212d vyāsa uvāca: evaṃ samyag gṛhasthena devatāḥ pitaras tathā / saṃpūjyā havyakavyābhyām annenātithibāndhavāḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
भूतानि भृत्याः सकलाः पशुपक्षिपिपीलिकाः । भिक्षवो याचमानाश् च ये चान्ये पान्थका गृहे
bhūtāni bhṛtyāḥ sakalāḥ paśupakṣipipīlikāḥ / bhikṣavo yācamānāś ca ye cānye pānthakā gṛhe
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
सदाचाररता विप्राः साधुना गृहमेधिना । पापं भुङ्क्ते समुल्लङ्घ्य नित्यनैमित्तिकीः क्रियाः
sadācāraratā viprāḥ sādhunā gṛhamedhinā / pāpaṃ bhuṅkte samullaṅghya nityanaimittikīḥ kriyāḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
मुनय ऊचुः: कथितं भवता विप्र नित्यनैमित्तिकं च यत् । नित्यं नैमित्तिकं काम्यं त्रिविधं कर्म पौरुषम्
munaya ūcuḥ: kathitaṃ bhavatā vipra nityanaimittikaṃ ca yat / nityaṃ naimittikaṃ kāmyaṃ trividhaṃ karma pauruṣam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
सदाचारं मुने श्रोतुम् इच्छामो वदतस् तव । यं कुर्वन् सुखम् आप्नोति परत्रेह च मानवः
sadācāraṃ mune śrotum icchāmo vadatas tava / yaṃ kurvan sukham āpnoti paratreha ca mānavaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
व्यास उवाच: गृहस्थेन सदा कार्यम् आचारपरिरक्षणम् । न ह्य् आचारविहीनस्य भद्रम् अत्र परत्र वा
vyāsa uvāca: gṛhasthena sadā kāryam ācāraparirakṣaṇam / na hy ācāravihīnasya bhadram atra paratra vā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
यज्ञदानतपांसीह पुरुषस्य न भूतये । भवन्ति यः सदाचारं समुल्लङ्घ्य प्रवर्तते
yajñadānatapāṃsīha puruṣasya na bhūtaye / bhavanti yaḥ sadācāraṃ samullaṅghya pravartate
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
दुराचारो हि पुरुषो नेहायुर् विन्दते महत् । कार्यो धर्मः सदाचार आचारस्यैव लक्षणम्
durācāro hi puruṣo nehāyur vindate mahat / kāryo dharmaḥ sadācāra ācārasyaiva lakṣaṇam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तस्य स्वरूपं वक्ष्यामि सदाचारस्य भो द्विजाः । आत्मनैकमना भूत्वा तथैव परिपालयेत्
tasya svarūpaṃ vakṣyāmi sadācārasya bho dvijāḥ / ātmanaikamanā bhūtvā tathaiva paripālayet
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
त्रिवर्गसाधने यत्नः कर्तव्यो गृहमेधिना । तत्संसिद्धौ गृहस्थस्य सिद्धिर् अत्र परत्र च
trivargasādhane yatnaḥ kartavyo gṛhamedhinā / tatsaṃsiddhau gṛhasthasya siddhir atra paratra ca
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
पादेनाप्य् अस्य पारत्र्यं कुर्याच् छ्रेयः स्वम् आत्मवान् । अर्धेन चात्मभरणं नित्यनैमित्तिकानि च
pādenāpy asya pāratryaṃ kuryāc chreyaḥ svam ātmavān / ardhena cātmabharaṇaṃ nityanaimittikāni ca
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
पादेनैव तथाप्य् अस्य मूलभूतं विवर्धयेत् । एवम् आचरतो विप्रा अर्थः साफल्यम् ऋच्छति
pādenaiva tathāpy asya mūlabhūtaṃ vivardhayet / evam ācarato viprā arthaḥ sāphalyam ṛcchati
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तद्वत् पापनिषेधार्थं धर्मः कार्यो विपश्चिता । परत्रार्थस् तथैवान्यः कार्यो ऽत्रैव फलप्रदः
tadvat pāpaniṣedhārthaṃ dharmaḥ kāryo vipaścitā / paratrārthas tathaivānyaḥ kāryo 'traiva phalapradaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
प्रत्यवायभयात् कामस् तथान्यश् चाविरोधवान् । द्विधा कामो ऽपि रचितस् त्रिवर्गायाविरोधकृत्
pratyavāyabhayāt kāmas tathānyaś cāvirodhavān / dvidhā kāmo 'pi racitas trivargāyāvirodhakṛt
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
परस्परानुबन्धांश् च सर्वान् एतान् विचिन्तयेत् । विपरीतानुबन्धांश् च बुध्यध्वं तान् द्विजोत्तमाः
parasparānubandhāṃś ca sarvān etān vicintayet / viparītānubandhāṃś ca budhyadhvaṃ tān dvijottamāḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
धर्मो धर्मानुबन्धार्थो धर्मो नात्मार्थपीडकः । उभाभ्यां च द्विधा कामं तेन तौ च द्विधा पुनः
dharmo dharmānubandhārtho dharmo nātmārthapīḍakaḥ / ubhābhyāṃ ca dvidhā kāmaṃ tena tau ca dvidhā punaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ब्राह्मे मुहूर्ते बुध्येत धर्मार्थाव् अनुचिन्तयेत् । समुत्थाय तथाचम्य प्रस्नातो नियतः शुचिः
brāhme muhūrte budhyeta dharmārthāv anucintayet / samutthāya tathācamya prasnāto niyataḥ śuciḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
पूर्वां संध्यां सनक्षत्रां पश्चिमां सदिवाकराम् । उपासीत यथान्यायं नैनां जह्याद् अनापदि
pūrvāṃ saṃdhyāṃ sanakṣatrāṃ paścimāṃ sadivākarām / upāsīta yathānyāyaṃ naināṃ jahyād anāpadi
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
असत्प्रलापम् अनृतं वाक्पारुष्यं च वर्जयेत् । असच्छास्त्रम् असद्वादम् असत्सेवां च वै द्विजाः
asatpralāpam anṛtaṃ vākpāruṣyaṃ ca varjayet / asacchāstram asadvādam asatsevāṃ ca vai dvijāḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
सायंप्रातस् तथा होमं कुर्वीत नियतात्मवान् । नोदयास्तमने चैवम् उदीक्षेत विवस्वतः
sāyaṃprātas tathā homaṃ kurvīta niyatātmavān / nodayāstamane caivam udīkṣeta vivasvataḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
केशप्रसाधनादर्श- दन्तधावनम् अञ्जनम् । पूर्वाह्ण एव कार्याणि देवतानां च तर्पणम्
keśaprasādhanādarśa- dantadhāvanam añjanam / pūrvāhṇa eva kāryāṇi devatānāṃ ca tarpaṇam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ग्रामावसथतीर्थानां क्षेत्राणां चैव वर्त्मनि । न विण्मूत्रम् अनुष्ठेयं न च कृष्टे न गोव्रजे
grāmāvasathatīrthānāṃ kṣetrāṇāṃ caiva vartmani / na viṇmūtram anuṣṭheyaṃ na ca kṛṣṭe na govraje
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
नग्नां परस्त्रियं नेक्षेन् न पश्येद् आत्मनः शकृत् । उदक्यादर्शनस्पर्शम् एवं संभाषणं तथा
nagnāṃ parastriyaṃ nekṣen na paśyed ātmanaḥ śakṛt / udakyādarśanasparśam evaṃ saṃbhāṣaṇaṃ tathā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
नाप्सु मूत्रं पुरीषं वा मैथुनं वा समाचरेत् । नाधितिष्ठेच् छकृन्मूत्रे केशभस्मसपालिकाः
nāpsu mūtraṃ purīṣaṃ vā maithunaṃ vā samācaret / nādhitiṣṭhec chakṛnmūtre keśabhasmasapālikāḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तुषाङ्गारविशीर्णानि रज्जुवस्त्रादिकानि च । नाधितिष्ठेत् तथा प्राज्ञः पथि वस्त्राणि वा भुवि
tuṣāṅgāraviśīrṇāni rajjuvastrādikāni ca / nādhitiṣṭhet tathā prājñaḥ pathi vastrāṇi vā bhuvi
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
पितृदेवमनुष्याणां भूतानां च तथार्चनम् । कृत्वा विभवतः पश्चाद् गृहस्थो भोक्तुम् अर्हति
pitṛdevamanuṣyāṇāṃ bhūtānāṃ ca tathārcanam / kṛtvā vibhavataḥ paścād gṛhastho bhoktum arhati
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
प्राङ्मुखोदङ्मुखो वापि स्वाचान्तो वाग्यतः शुचिः । भुञ्जीत चान्नं तच्चित्तो ह्य् अन्तर्जानुः सदा नरः
prāṅmukhodaṅmukho vāpi svācānto vāgyataḥ śuciḥ / bhuñjīta cānnaṃ taccitto hy antarjānuḥ sadā naraḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
उपघातम् ऋते दोषान् नान्नस्योदीरयेद् बुधः । प्रत्यक्षलवणं वर्ज्यम् अन्नम् उच्छिष्टम् एव च
upaghātam ṛte doṣān nānnasyodīrayed budhaḥ / pratyakṣalavaṇaṃ varjyam annam ucchiṣṭam eva ca
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
न गच्छन् न च तिष्ठन् वै विण्मूत्रोत्सर्गम् आत्मवान् । कुर्वीत चैवम् उच्छिष्टं न किंचिद् अपि भक्षयेत्
na gacchan na ca tiṣṭhan vai viṇmūtrotsargam ātmavān / kurvīta caivam ucchiṣṭaṃ na kiṃcid api bhakṣayet
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
उच्छिष्टो नालपेत् किंचित् स्वाध्यायं च विवर्जयेत् । न पश्येच् च रविं चेन्दुं नक्षत्राणि च कामतः
ucchiṣṭo nālapet kiṃcit svādhyāyaṃ ca vivarjayet / na paśyec ca raviṃ cenduṃ nakṣatrāṇi ca kāmataḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
भिन्नासनं च शय्यां च भाजनं च विवर्जयेत् । गुरूणाम् आसनं देयम् अभ्युत्थानादिसत्कृतम्
bhinnāsanaṃ ca śayyāṃ ca bhājanaṃ ca vivarjayet / gurūṇām āsanaṃ deyam abhyutthānādisatkṛtam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अनुकूलं तथालापम् अभिकुर्वीत बुद्धिमान् । तत्रानुगमनं कुर्यात् प्रतिकूलं न संचरेत्
anukūlaṃ tathālāpam abhikurvīta buddhimān / tatrānugamanaṃ kuryāt pratikūlaṃ na saṃcaret
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
नैकवस्त्रश् च भुञ्जीत न कुर्याद् देवतार्चनम् । नावाहयेद् द्विजान् अग्नौ होमं कुर्वीत बुद्धिमान्
naikavastraś ca bhuñjīta na kuryād devatārcanam / nāvāhayed dvijān agnau homaṃ kurvīta buddhimān
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
न स्नायीत नरो नग्नो न शयीत कदाचन । न पाणिभ्याम् उभाभ्यां तु कण्डूयेत शिरस् तथा
na snāyīta naro nagno na śayīta kadācana / na pāṇibhyām ubhābhyāṃ tu kaṇḍūyeta śiras tathā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
न चाभीक्ष्णं शिरःस्नानं कार्यं निष्कारणं बुधैः । शिरःस्नातश् च तैलेन नाङ्गं किंचिद् उपस्पृशेत्
na cābhīkṣṇaṃ śiraḥsnānaṃ kāryaṃ niṣkāraṇaṃ budhaiḥ / śiraḥsnātaś ca tailena nāṅgaṃ kiṃcid upaspṛśet
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अनध्यायेषु सर्वेषु स्वाध्यायं च विवर्जयेत् । ब्राह्मणानलगोसूर्यान् नावमन्येत् कदाचन
anadhyāyeṣu sarveṣu svādhyāyaṃ ca vivarjayet / brāhmaṇānalagosūryān nāvamanyet kadācana
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
उदङ्मुखो दिवा रात्राव् उत्सर्गं दक्षिणामुखः । आबाधासु यथाकामं कुर्यान् मूत्रपुरीषयोः
udaṅmukho divā rātrāv utsargaṃ dakṣiṇāmukhaḥ / ābādhāsu yathākāmaṃ kuryān mūtrapurīṣayoḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
दुष्कृतं न गुरोर् ब्रूयात् क्रुद्धं चैनं प्रसादयेत् । परिवादं न शृणुयाद् अन्येषाम् अपि कुर्वताम्
duṣkṛtaṃ na guror brūyāt kruddhaṃ cainaṃ prasādayet / parivādaṃ na śṛṇuyād anyeṣām api kurvatām
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
पन्था देयो ब्राह्मणानां राज्ञो दुःखातुरस्य च । विद्याधिकस्य गर्भिण्या रोगार्तस्य महीयतः
panthā deyo brāhmaṇānāṃ rājño duḥkhāturasya ca / vidyādhikasya garbhiṇyā rogārtasya mahīyataḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
मूकान्धबधिराणां च मत्तस्योन्मत्तकस्य च । देवालयं चैद्यतरुं तथैव च चतुष्पथम्
mūkāndhabadhirāṇāṃ ca mattasyonmattakasya ca / devālayaṃ caidyataruṃ tathaiva ca catuṣpatham
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
विद्याधिकं गुरुं चैव बुधः कुर्यात् प्रदक्षिणम् । उपानद्वस्त्रमाल्यादि धृतम् अन्यैर् न धारयेत्
vidyādhikaṃ guruṃ caiva budhaḥ kuryāt pradakṣiṇam / upānadvastramālyādi dhṛtam anyair na dhārayet
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
चतुर्दश्यां तथाष्टम्यां पञ्चदश्यां च पर्वसु । तैलाभ्यङ्गं तथा भोगं योषितश् च विवर्जयेत्
caturdaśyāṃ tathāṣṭamyāṃ pañcadaśyāṃ ca parvasu / tailābhyaṅgaṃ tathā bhogaṃ yoṣitaś ca vivarjayet
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
नोत्क्षिप्तबाहुजङ्घश् च प्राज्ञस् तिष्ठेत् कदाचन । न चापि विक्षिपेत् पादौ पादं पादेन नाक्रमेत्
notkṣiptabāhujaṅghaś ca prājñas tiṣṭhet kadācana / na cāpi vikṣipet pādau pādaṃ pādena nākramet
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
पुंश्चल्याः कृतकार्यस्य बालस्य पतितस्य च । मर्माभिघातम् आक्रोशं पैशुन्यं च विवर्जयेत्
puṃścalyāḥ kṛtakāryasya bālasya patitasya ca / marmābhighātam ākrośaṃ paiśunyaṃ ca vivarjayet
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
दम्भाभिमानं तैक्ष्ण्यं च न कुर्वीत विचक्षणः । मूर्खोन्मत्तव्यसनिनो विरूपान् अपि वा तथा
dambhābhimānaṃ taikṣṇyaṃ ca na kurvīta vicakṣaṇaḥ / mūrkhonmattavyasanino virūpān api vā tathā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
न्यूनाङ्गांश् चाधनांश् चैव नोपहासेन दूषयेत् । परस्य दण्डं नोद्यच्छेच् छिक्षार्थं शिष्यपुत्रयोः
nyūnāṅgāṃś cādhanāṃś caiva nopahāsena dūṣayet / parasya daṇḍaṃ nodyacchec chikṣārthaṃ śiṣyaputrayoḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तद्वन् नोपविशेत् प्राज्ञः पादेनाकृष्य चासनम् । संयावं कृशरं मांसं नात्मार्थम् उपसाधयेत्
tadvan nopaviśet prājñaḥ pādenākṛṣya cāsanam / saṃyāvaṃ kṛśaraṃ māṃsaṃ nātmārtham upasādhayet
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
सायं प्रातश् च भोक्तव्यं कृत्वा चातिथिपूजनम् । प्राङ्मुखोदङ्मुखो वापि वाग्यतो दन्तधावनम्
sāyaṃ prātaś ca bhoktavyaṃ kṛtvā cātithipūjanam / prāṅmukhodaṅmukho vāpi vāgyato dantadhāvanam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
कुर्वीत सततं विप्रा वर्जयेद् वर्ज्यवीरुधम् । नोदक्शिराः स्वपेज् जातु न च प्रत्यक्शिरा नरः
kurvīta satataṃ viprā varjayed varjyavīrudham / nodakśirāḥ svapej jātu na ca pratyakśirā naraḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
शिरस् त्व् आगस्त्याम् आधाय शयीताथ पुरंदरीम् । न तु गन्धवतीष्व् अप्सु शयीत न तथोषसि
śiras tv āgastyām ādhāya śayītātha puraṃdarīm / na tu gandhavatīṣv apsu śayīta na tathoṣasi
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
उपरागे परं स्नानम् ऋते दिनम् उदाहृतम् । अपमृज्यान् न वस्त्रान्तैर् गात्राण्य् अम्बरपाणिभिः
uparāge paraṃ snānam ṛte dinam udāhṛtam / apamṛjyān na vastrāntair gātrāṇy ambarapāṇibhiḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
न चावधूनयेत् केशान् वाससी न च निर्धुनेत् । अनुलेपनम् आदद्यान् नास्नातः कर्हिचिद् बुधः
na cāvadhūnayet keśān vāsasī na ca nirdhunet / anulepanam ādadyān nāsnātaḥ karhicid budhaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
न चापि रक्तवासाः स्याच् चित्रासितधरो ऽपि वा । न च कुर्याद् विपर्यासं वाससोर् नापि भूषयोः
na cāpi raktavāsāḥ syāc citrāsitadharo 'pi vā / na ca kuryād viparyāsaṃ vāsasor nāpi bhūṣayoḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
वर्ज्यं च विदशं वस्त्रम् अत्यन्तोपहतं च यत् । कीटकेशावपन्नं च तथा श्वभिर् अवेक्षितम्
varjyaṃ ca vidaśaṃ vastram atyantopahataṃ ca yat / kīṭakeśāvapannaṃ ca tathā śvabhir avekṣitam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अवलीढं शुना चैव सारोद्धरणदूषितम् । पृष्ठमांसं वृथामांसं वर्ज्यमांसं च वर्जयेत्
avalīḍhaṃ śunā caiva sāroddharaṇadūṣitam / pṛṣṭhamāṃsaṃ vṛthāmāṃsaṃ varjyamāṃsaṃ ca varjayet
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
न भक्षयेच् च सततं प्रत्यक्षं लवणं नरः । वर्ज्यं चिरोषितं विप्राः शुष्कं पर्युषितं च यत्
na bhakṣayec ca satataṃ pratyakṣaṃ lavaṇaṃ naraḥ / varjyaṃ ciroṣitaṃ viprāḥ śuṣkaṃ paryuṣitaṃ ca yat
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
पिष्टशाकेक्षुपयसां विकारा द्विजसत्तमाः । तथा मांसविकाराश् च नैव वर्ज्याश् चिरोषिताः
piṣṭaśākekṣupayasāṃ vikārā dvijasattamāḥ / tathā māṃsavikārāś ca naiva varjyāś ciroṣitāḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
उदयास्तमने भानोः शयनं च विवर्जयेत् । नास्नातो नैव संविष्टो न चैवान्यमना नरः
udayāstamane bhānoḥ śayanaṃ ca vivarjayet / nāsnāto naiva saṃviṣṭo na caivānyamanā naraḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
न चैव शयने नोर्व्याम् उपविष्टो न शब्दकृत् । प्रेष्याणाम् अप्रदायाथ न भुञ्जीत कदाचन
na caiva śayane norvyām upaviṣṭo na śabdakṛt / preṣyāṇām apradāyātha na bhuñjīta kadācana
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
भुञ्जीत पुरुषः स्नातः सायंप्रातर् यथाविधि । परदारा न गन्तव्याः पुरुषेण विपश्चिता
bhuñjīta puruṣaḥ snātaḥ sāyaṃprātar yathāvidhi / paradārā na gantavyāḥ puruṣeṇa vipaścitā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
इष्टापूर्तायुषां हन्त्री परदारगतिर् नृणाम् । नहीदृशम् अनायुष्यं लोके किंचन विद्यते
iṣṭāpūrtāyuṣāṃ hantrī paradāragatir nṛṇām / nahīdṛśam anāyuṣyaṃ loke kiṃcana vidyate
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
यादृशं पुरुषस्येह परदाराभिमर्शनम् । देवाग्निपितृकार्याणि तथा गुर्वभिवादनम्
yādṛśaṃ puruṣasyeha paradārābhimarśanam / devāgnipitṛkāryāṇi tathā gurvabhivādanam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
कुर्वीत सम्यग् आचम्य तद्वद् अन्नभुजिक्रियाम् । अफेनशब्दगन्धाभिर् अद्भिर् अच्छाभिर् आदरात्
kurvīta samyag ācamya tadvad annabhujikriyām / aphenaśabdagandhābhir adbhir acchābhir ādarāt
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
आचामेच् चैव तद्वच् च प्राङ्मुखोदङ्मुखो ऽपि वा । अन्तर्जलाद् आवसथाद् वल्मीकान् मूषिकास्थलात्
ācāmec caiva tadvac ca prāṅmukhodaṅmukho 'pi vā / antarjalād āvasathād valmīkān mūṣikāsthalāt
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
कृतशौचावशिष्टाश् च वर्जयेत् पञ्च वै मृदः । प्रक्षाल्य हस्तौ पादौ च समभ्युक्ष्य समाहितः
kṛtaśaucāvaśiṣṭāś ca varjayet pañca vai mṛdaḥ / prakṣālya hastau pādau ca samabhyukṣya samāhitaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अन्तर्जानुस् तथाचामेत् त्रिश् चतुर् वापि वै नरः । परिमृज्य द्विर् आवर्त्य खानि मूर्धानम् एव च
antarjānus tathācāmet triś catur vāpi vai naraḥ / parimṛjya dvir āvartya khāni mūrdhānam eva ca
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
सम्यग् आचम्य तोयेन क्रियां कुर्वीत वै शुचिः । क्षुते ऽवलीढे वाते च तथा निष्ठीवनादिषु
samyag ācamya toyena kriyāṃ kurvīta vai śuciḥ / kṣute 'valīḍhe vāte ca tathā niṣṭhīvanādiṣu
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
कुर्याद् आचमनं स्पर्शे वास्पृष्टस्यार्कदर्शनम् । कुर्वीतालम्भनं चापि दक्षिणश्रवणस्य च
kuryād ācamanaṃ sparśe vāspṛṣṭasyārkadarśanam / kurvītālambhanaṃ cāpi dakṣiṇaśravaṇasya ca
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
यथाविभवतो ह्य् एतत् पूर्वाभावे ततः परम् । न विद्यमाने पूर्वोक्त उत्तरप्राप्तिर् इष्यते
yathāvibhavato hy etat pūrvābhāve tataḥ param / na vidyamāne pūrvokta uttaraprāptir iṣyate
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
न कुर्याद् दन्तसंघर्षं नात्मनो देहताडनम् । स्वापे ऽध्वनि तथा भुञ्जन् स्वाध्यायं च विवर्जयेत्
na kuryād dantasaṃgharṣaṃ nātmano dehatāḍanam / svāpe 'dhvani tathā bhuñjan svādhyāyaṃ ca vivarjayet
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
संध्यायां मैथुनं चापि तथा प्रस्थानम् एव च । तथापराह्णे कुर्वीत श्रद्धया पितृतर्पणम्
saṃdhyāyāṃ maithunaṃ cāpi tathā prasthānam eva ca / tathāparāhṇe kurvīta śraddhayā pitṛtarpaṇam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
शिरःस्नानं च कुर्वीत दैवं पित्र्यम् अथापि च । प्राङ्मुखोदङ्मुखो वापि श्मश्रुकर्म च कारयेत्
śiraḥsnānaṃ ca kurvīta daivaṃ pitryam athāpi ca / prāṅmukhodaṅmukho vāpi śmaśrukarma ca kārayet
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
व्यङ्गिनीं वर्जयेत् कन्यां कुलजां वाप्य् अरोगिणीम् । उद्वहेत् पितृमात्रोश् च सप्तमीं पञ्चमीं तथा
vyaṅginīṃ varjayet kanyāṃ kulajāṃ vāpy arogiṇīm / udvahet pitṛmātroś ca saptamīṃ pañcamīṃ tathā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
रक्षेद् दारांस् त्यजेद् ईर्ष्यां तथाह्नि स्वप्नमैथुने । परोपतापकं कर्म जन्तुपीडां च सर्वदा
rakṣed dārāṃs tyajed īrṣyāṃ tathāhni svapnamaithune / paropatāpakaṃ karma jantupīḍāṃ ca sarvadā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
उदक्या सर्ववर्णानां वर्ज्या रात्रिचतुष्टयम् । स्त्रीजन्मपरिहारार्थं पञ्चमीं चापि वर्जयेत्
udakyā sarvavarṇānāṃ varjyā rātricatuṣṭayam / strījanmaparihārārthaṃ pañcamīṃ cāpi varjayet
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ततः षष्ठ्यां व्रजेद् रात्र्यां ज्येष्ठयुग्मासु रात्रिषु । युग्मासु पुत्रा जायन्ते स्त्रियो ऽयुग्मासु रात्रिषु
tataḥ ṣaṣṭhyāṃ vrajed rātryāṃ jyeṣṭhayugmāsu rātriṣu / yugmāsu putrā jāyante striyo 'yugmāsu rātriṣu
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
विधर्मिणो वै पर्वादौ संध्याकालेषु षण्ढकाः । क्षुरकर्मणि रिक्तां वै वर्जयीत विचक्षणः
vidharmiṇo vai parvādau saṃdhyākāleṣu ṣaṇḍhakāḥ / kṣurakarmaṇi riktāṃ vai varjayīta vicakṣaṇaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ब्रुवताम् अविनीतानां न श्रोतव्यं कदाचन । न चोत्कृष्टासनं देयम् अनुत्कृष्टस्य चादरात्
bruvatām avinītānāṃ na śrotavyaṃ kadācana / na cotkṛṣṭāsanaṃ deyam anutkṛṣṭasya cādarāt
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
क्षुरकर्मणि चान्ते च स्त्रीसंभोगे च भो द्विजाः । स्नायीत चैलवान् प्राज्ञः कटभूमिम् उपेत्य च
kṣurakarmaṇi cānte ca strīsaṃbhoge ca bho dvijāḥ / snāyīta cailavān prājñaḥ kaṭabhūmim upetya ca
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
देववेदद्विजातीनां साधुसत्यमहात्मनाम् । गुरोः पतिव्रतानां च ब्रह्मयज्ञतपस्विनाम्
devavedadvijātīnāṃ sādhusatyamahātmanām / guroḥ pativratānāṃ ca brahmayajñatapasvinām
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
परिवादं न कुर्वीत परिहासं च भो द्विजाः । धवलाम्बरसंवीतः सितपुष्पविभूषितः
parivādaṃ na kurvīta parihāsaṃ ca bho dvijāḥ / dhavalāmbarasaṃvītaḥ sitapuṣpavibhūṣitaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
सदा माङ्गल्यवेषः स्यान् न वामाङ्गल्यवान् भवेत् । नोद्धतोन्मत्तमूढैश् च नाविनीतैश् च पण्डितः
sadā māṅgalyaveṣaḥ syān na vāmāṅgalyavān bhavet / noddhatonmattamūḍhaiś ca nāvinītaiś ca paṇḍitaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
गच्छेन् मैत्रीम् अशीलेन न वयोजातिदूषितैः । न चातिव्ययशीलैश् च पुरुषैर् नैव वैरिभिः
gacchen maitrīm aśīlena na vayojātidūṣitaiḥ / na cātivyayaśīlaiś ca puruṣair naiva vairibhiḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
कार्याक्षमैर् निन्दितैर् न न चैव विटसङ्गिभिः । निस्वैर् न वादैकपरैर् नरैश् चान्यैस् तथाधमैः
kāryākṣamair ninditair na na caiva viṭasaṅgibhiḥ / nisvair na vādaikaparair naraiś cānyais tathādhamaiḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
सुहृद्दीक्षितभूपाल- स्नातकश्वशुरैः सह । उत्तिष्ठेद् विभवाच् चैनान् अर्चयेद् गृहम् आगतान्
suhṛddīkṣitabhūpāla- snātakaśvaśuraiḥ saha / uttiṣṭhed vibhavāc cainān arcayed gṛham āgatān
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
यथाविभवतो विप्राः प्रतिसंवत्सरोषितान् । सम्यग् गृहे ऽर्चनं कृत्वा यथास्थानम् अनुक्रमात्
yathāvibhavato viprāḥ pratisaṃvatsaroṣitān / samyag gṛhe 'rcanaṃ kṛtvā yathāsthānam anukramāt
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
संपूजयेत् तथा वह्नौ प्रदद्याच् चाहुतीः क्रमात् । प्रथमां ब्रह्मणे दद्यात् प्रजानां पतये ततः
saṃpūjayet tathā vahnau pradadyāc cāhutīḥ kramāt / prathamāṃ brahmaṇe dadyāt prajānāṃ pataye tataḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तृतीयां चैव गृह्येभ्यः कश्यपाय तथापराम् । ततो ऽनुमतये दद्याद् दद्याद् बहुबलिं ततः
tṛtīyāṃ caiva gṛhyebhyaḥ kaśyapāya tathāparām / tato 'numataye dadyād dadyād bahubaliṃ tataḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
पूर्वं ख्याता मया या तु नित्यक्रमविधौ क्रिया । वैश्वदेवं ततः कुर्याद् वदत शृणुत द्विजाः
pūrvaṃ khyātā mayā yā tu nityakramavidhau kriyā / vaiśvadevaṃ tataḥ kuryād vadata śṛṇuta dvijāḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
यथास्थानविभागं तु देवान् उद्दिश्य वै पृथक् । पर्जन्यापोधरित्रीणां दद्यात् तु मणिके त्रयम्
yathāsthānavibhāgaṃ tu devān uddiśya vai pṛthak / parjanyāpodharitrīṇāṃ dadyāt tu maṇike trayam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
वायवे च प्रतिदिशं दिग्भ्यः प्राच्यादिषु क्रमात् । ब्रह्मणे चान्तरिक्षाय सूर्याय च यथाक्रमात्
vāyave ca pratidiśaṃ digbhyaḥ prācyādiṣu kramāt / brahmaṇe cāntarikṣāya sūryāya ca yathākramāt
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
विश्वेभ्यश् चैव देवेभ्यो विश्वभूतेभ्य एव च । उषसे भूतपतये दद्याद् वोत्तरतः शुचिः
viśvebhyaś caiva devebhyo viśvabhūtebhya eva ca / uṣase bhūtapataye dadyād vottarataḥ śuciḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
स्वधा च नम इत्य् उक्त्वा पितृभ्यश् चैव दक्षिणे । कृत्वापसव्यं वायव्यां यक्ष्मैतत् तैति संवदन्
svadhā ca nama ity uktvā pitṛbhyaś caiva dakṣiṇe / kṛtvāpasavyaṃ vāyavyāṃ yakṣmaitat taiti saṃvadan
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अन्नावशेषमिश्रं वै तोयं दद्याद् यथाविधि । देवानां च ततः कुर्याद् ब्राह्मणानां नमस्क्रियाम्
annāvaśeṣamiśraṃ vai toyaṃ dadyād yathāvidhi / devānāṃ ca tataḥ kuryād brāhmaṇānāṃ namaskriyām
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अङ्गुष्ठोत्तरतो रेखा पाणेर् या दक्षिणस्य च । एतद् ब्राह्मम् इति ख्यातं तीर्थम् आचमनाय वै
aṅguṣṭhottarato rekhā pāṇer yā dakṣiṇasya ca / etad brāhmam iti khyātaṃ tīrtham ācamanāya vai
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तर्जन्यङ्गुष्ठयोर् अन्तः पित्र्यं तीर्थम् उदाहृतम् । पितॄणां तेन तोयानि दद्यान् नान्दीमुखाद् ऋते
tarjanyaṅguṣṭhayor antaḥ pitryaṃ tīrtham udāhṛtam / pitṝṇāṃ tena toyāni dadyān nāndīmukhād ṛte
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अङ्गुल्यग्रे तथा दैवं तेन दिव्यक्रियाविधिः । तीर्थं कनिष्ठिकामूले कायं तत्र प्रजापतेः
aṅgulyagre tathā daivaṃ tena divyakriyāvidhiḥ / tīrthaṃ kaniṣṭhikāmūle kāyaṃ tatra prajāpateḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
एवम् एभिः सदा तीर्थैर् विधानं पितृभिः सह । सदा कार्याणि कुर्वीत नान्यतीर्थः कदाचन
evam ebhiḥ sadā tīrthair vidhānaṃ pitṛbhiḥ saha / sadā kāryāṇi kurvīta nānyatīrthaḥ kadācana
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ब्राह्मेणाचमनं शस्तं पैत्र्यं पित्र्येण सर्वदा । देवतीर्थेन देवानां प्राजापत्यं जितेन च
brāhmeṇācamanaṃ śastaṃ paitryaṃ pitryeṇa sarvadā / devatīrthena devānāṃ prājāpatyaṃ jitena ca
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
नान्दीमुखानां कुर्वीत प्राज्ञः पिण्डोदकक्रियाम् । प्राजापत्येन तीर्थेन यच् च किंचित् प्रजापतेः
nāndīmukhānāṃ kurvīta prājñaḥ piṇḍodakakriyām / prājāpatyena tīrthena yac ca kiṃcit prajāpateḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
युगपज् जलम् अग्निं च बिभृयान् न विचक्षणः । गुरुदेवपितॄन् विप्रान् न च पादौ प्रसारयेत्
yugapaj jalam agniṃ ca bibhṛyān na vicakṣaṇaḥ / gurudevapitṝn viprān na ca pādau prasārayet
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
नाचक्षीत धयन्तीं गां जलं नाञ्जलिना पिबेत् । शौचकालेषु सर्वेषु गुरुष्व् अल्पेषु वा पुनः । न विलम्बेत मेधावी न मुखेनानलं धमेत्
nācakṣīta dhayantīṃ gāṃ jalaṃ nāñjalinā pibet / śaucakāleṣu sarveṣu guruṣv alpeṣu vā punaḥ / na vilambeta medhāvī na mukhenānalaṃ dhamet
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तत्र विप्रा न वस्तव्यं यत्र नास्ति चतुष्टयम् । ऋणप्रदाता वैद्यश् च श्रोत्रियः सजला नदी
tatra viprā na vastavyaṃ yatra nāsti catuṣṭayam / ṛṇapradātā vaidyaś ca śrotriyaḥ sajalā nadī
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
जितभृत्यो नृपो यत्र बलवान् धर्मतत्परः । तत्र नित्यं वसेत् प्राज्ञः कुतः कुनृपतौ सुखम्
jitabhṛtyo nṛpo yatra balavān dharmatatparaḥ / tatra nityaṃ vaset prājñaḥ kutaḥ kunṛpatau sukham
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
पौराः सुसंहता यत्र सततं न्यायवर्तिनः । शान्तामत्सरिणो लोकास् तत्र वासः सुखोदयः
paurāḥ susaṃhatā yatra satataṃ nyāyavartinaḥ / śāntāmatsariṇo lokās tatra vāsaḥ sukhodayaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
यस्मिन् कृषीवला राष्ट्रे प्रायशो नातिमानिनः । यत्रौषधान्य् अशेषाणि वसेत् तत्र विचक्षणः
yasmin kṛṣīvalā rāṣṭre prāyaśo nātimāninaḥ / yatrauṣadhāny aśeṣāṇi vaset tatra vicakṣaṇaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तत्र विप्रा न वस्तव्यं यत्रैतत् त्रितयं सदा । जिगीषुः पूर्ववैरश् च जनश् च सततोत्सवः
tatra viprā na vastavyaṃ yatraitat tritayaṃ sadā / jigīṣuḥ pūrvavairaś ca janaś ca satatotsavaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
वसेन् नित्यं सुशीलेषु सहचारिषु पण्डितः । यत्राप्रधृष्यो नृपतिर् यत्र सस्यप्रदा मही
vasen nityaṃ suśīleṣu sahacāriṣu paṇḍitaḥ / yatrāpradhṛṣyo nṛpatir yatra sasyapradā mahī
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
इत्य् एतत् कथितं विप्रा मया वो हितकाम्यया । अतःपरं प्रवक्ष्यामि भक्ष्यभोज्यविधिक्रियाम्
ity etat kathitaṃ viprā mayā vo hitakāmyayā / ataḥparaṃ pravakṣyāmi bhakṣyabhojyavidhikriyām
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
भोज्यम् अन्नं पर्युषितं स्नेहाक्तं चिरसंभृतम् । अस्नेहा अपि गोधूम- यवगोरसविक्रियाः
bhojyam annaṃ paryuṣitaṃ snehāktaṃ cirasaṃbhṛtam / asnehā api godhūma- yavagorasavikriyāḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
शशकः कच्छपो गोधा श्वाविन् मत्स्यो ऽथ शल्यकः । भक्ष्याश् चैते तथा वर्ज्यौ ग्रामशूकरकुक्कुटौ
śaśakaḥ kacchapo godhā śvāvin matsyo 'tha śalyakaḥ / bhakṣyāś caite tathā varjyau grāmaśūkarakukkuṭau
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
पितृदेवादिशेषं च श्राद्धे ब्राह्मणकाम्यया । प्रोक्षितं चौषधार्थं च खादन् मांसं न दुष्यति
pitṛdevādiśeṣaṃ ca śrāddhe brāhmaṇakāmyayā / prokṣitaṃ cauṣadhārthaṃ ca khādan māṃsaṃ na duṣyati
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
शङ्खाश्मस्वर्णरूप्याणां रज्जूनाम् अथ वाससाम् । शाकमूलफलानां च तथा विदलचर्मणाम्
śaṅkhāśmasvarṇarūpyāṇāṃ rajjūnām atha vāsasām / śākamūlaphalānāṃ ca tathā vidalacarmaṇām
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
मणिवस्त्रप्रवालानां तथा मुक्ताफलस्य च । पात्राणां चमसानां च अम्बुना शौचम् इष्यते
maṇivastrapravālānāṃ tathā muktāphalasya ca / pātrāṇāṃ camasānāṃ ca ambunā śaucam iṣyate
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तथाश्मकानां तोयेन अश्मसंघर्षणेन च । सस्नेहानां च पात्राणां शुद्धिर् उष्णेन वारिणा
tathāśmakānāṃ toyena aśmasaṃgharṣaṇena ca / sasnehānāṃ ca pātrāṇāṃ śuddhir uṣṇena vāriṇā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
शूर्पाणाम् अजिनानां च मुशलोलूखलस्य च । संहतानां च वस्त्राणां प्रोक्षणात् संचयस्य च
śūrpāṇām ajinānāṃ ca muśalolūkhalasya ca / saṃhatānāṃ ca vastrāṇāṃ prokṣaṇāt saṃcayasya ca
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
वल्कलानाम् अशेषाणाम् अम्बुमृच्छौचम् इष्यते । आविकानां समस्तानां केशानां चैवम् इष्यते
valkalānām aśeṣāṇām ambumṛcchaucam iṣyate / āvikānāṃ samastānāṃ keśānāṃ caivam iṣyate
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
सिद्धार्थकानां कल्केन तिलकल्केन वा पुनः । शोधनं चैव भवति उपघातवतां सदा
siddhārthakānāṃ kalkena tilakalkena vā punaḥ / śodhanaṃ caiva bhavati upaghātavatāṃ sadā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तथा कार्पासिकानां च शुद्धिः स्याज् जलभस्मना । दारुदन्तास्थिशृङ्गाणां तक्षणाच् छुद्धिर् इष्यते
tathā kārpāsikānāṃ ca śuddhiḥ syāj jalabhasmanā / dārudantāsthiśṛṅgāṇāṃ takṣaṇāc chuddhir iṣyate
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
पुनः पाकेन भाण्डानां पार्थिवानाम् अमेध्यता । शुद्धं भैक्ष्यं कारुहस्तः पण्यं योषिन्मुखं तथा
punaḥ pākena bhāṇḍānāṃ pārthivānām amedhyatā / śuddhaṃ bhaikṣyaṃ kāruhastaḥ paṇyaṃ yoṣinmukhaṃ tathā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.