Library·Brahma-Purana·86

Brahma-Purana 86

ब्रह्मोवाच: अस्ति ब्रह्मन् महातीर्थं चक्रतीर्थम् इति श्रुतम् । तत्र स्नानान् नरो भक्त्या हरेर् लोकम् अवाप्नुयात्

brahmovāca: asti brahman mahātīrthaṃ cakratīrtham iti śrutam / tatra snānān naro bhaktyā harer lokam avāpnuyāt

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

एकादश्यां तु शुक्लायाम् उपोष्य पृथिवीपते । गणिकासंगमे स्नात्वा प्राप्नुयाद् अक्षयं पदम्

ekādaśyāṃ tu śuklāyām upoṣya pṛthivīpate / gaṇikāsaṃgame snātvā prāpnuyād akṣayaṃ padam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

पुरा तत्र यथा वृत्तं तन् मे निगदतः शृणु । आसीद् विश्वधरो नाम वैश्यो बहुधनान्वितः

purā tatra yathā vṛttaṃ tan me nigadataḥ śṛṇu / āsīd viśvadharo nāma vaiśyo bahudhanānvitaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

उत्तरे वयसि श्रेष्ठस् तस्य पुत्रो ऽभवद् ऋषे । गुणवान् रूपसंपन्नो विलासी शुभदर्शनः

uttare vayasi śreṣṭhas tasya putro 'bhavad ṛṣe / guṇavān rūpasaṃpanno vilāsī śubhadarśanaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

प्राणेभ्यो ऽपि प्रियः पुत्रः काले पञ्चत्वम् आगतः । तथा दृष्ट्वा तु तं पुत्रं दंपती दुःखपीडितौ

prāṇebhyo 'pi priyaḥ putraḥ kāle pañcatvam āgataḥ / tathā dṛṣṭvā tu taṃ putraṃ daṃpatī duḥkhapīḍitau

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

कुर्वाते स्म तदा तेन सहैव मरणे मतिम् । हा पुत्र हन्त कालेन पापेन सुदुरात्मना

kurvāte sma tadā tena sahaiva maraṇe matim / hā putra hanta kālena pāpena sudurātmanā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

यौवने वर्तमानो ऽपि नीतो ऽसि गुणसागर । आवयोश् च तथैव त्वं प्राणेभ्यो ऽपि सुदुर्लभः

yauvane vartamāno 'pi nīto 'si guṇasāgara / āvayoś ca tathaiva tvaṃ prāṇebhyo 'pi sudurlabhaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

इत्थं तु रुदितं श्रुत्वा दंपत्योः करुणं यमः । त्यक्त्वा निजपुरं तूर्णं कृपयाविष्टमानसः

itthaṃ tu ruditaṃ śrutvā daṃpatyoḥ karuṇaṃ yamaḥ / tyaktvā nijapuraṃ tūrṇaṃ kṛpayāviṣṭamānasaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

गोदावर्याः शुभे तीरे स्थितो ध्यायञ् जनार्दनम् । अपि स्वल्पेन कालेन प्रजा वृद्धाः समन्ततः

godāvaryāḥ śubhe tīre sthito dhyāyañ janārdanam / api svalpena kālena prajā vṛddhāḥ samantataḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

इयत इति मे पृथ्वी कथ्यतां केन पूरिता । न कश्चिन् म्रियते जन्तुर् भाराक्रान्ता वसुंधरा

iyata iti me pṛthvī kathyatāṃ kena pūritā / na kaścin mriyate jantur bhārākrāntā vasuṃdharā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

ततो देवी गता तूर्णं वसुधा मुनिसत्तम । यत्रास्ति सुरसंयुक्तः शक्रः परपुरंजयः । दृष्ट्वा वसुंधराम् इन्द्रः प्रणिपत्येदम् अब्रवीत्

tato devī gatā tūrṇaṃ vasudhā munisattama / yatrāsti surasaṃyuktaḥ śakraḥ parapuraṃjayaḥ / dṛṣṭvā vasuṃdharām indraḥ praṇipatyedam abravīt

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

इन्द्र उवाच: किम् आगमनकार्यं त इति मे पृथ्वि कथ्यताम् ॥* ब्र्प् ८६।१२ ॥ धरोवाच: भारेण गुरुणा शक्र पीडिताहं विना वधम् । कारणं प्रष्टुम् आयाता किम् इदं कथ्यतां मम

indra uvāca: kim āgamanakāryaṃ ta iti me pṛthvi kathyatām //* BrP 86.12 // dharovāca: bhāreṇa guruṇā śakra pīḍitāhaṃ vinā vadham / kāraṇaṃ praṣṭum āyātā kim idaṃ kathyatāṃ mama

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

ब्रह्मोवाच: इति श्रुत्वा महीवाक्यम् इन्द्रो वचनम् अब्रवीत् ॥* ब्र्प् ८६।१४ ॥ इन्द्र उवाच: कारणं यदि नाम स्यात् तदानीं ज्ञायते मया । सुराणां हि पतिर् यस्माद् अहं सर्वासु मेदिनि

brahmovāca: iti śrutvā mahīvākyam indro vacanam abravīt //* BrP 86.14 // indra uvāca: kāraṇaṃ yadi nāma syāt tadānīṃ jñāyate mayā / surāṇāṃ hi patir yasmād ahaṃ sarvāsu medini

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

ब्रह्मोवाच: अथ पृथ्वी तदा वाक्यं श्रुत्वा चाह शचीपतिम् । यम आदिश्यतां तर्हि यथा संहरते प्रजाः

brahmovāca: atha pṛthvī tadā vākyaṃ śrutvā cāha śacīpatim / yama ādiśyatāṃ tarhi yathā saṃharate prajāḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

इति श्रुत्वा वचो मह्या आदिष्टाः सिद्धकिंनराः । यमस्यानयने शीघ्रं महेन्द्रेण महामुने

iti śrutvā vaco mahyā ādiṣṭāḥ siddhakiṃnarāḥ / yamasyānayane śīghraṃ mahendreṇa mahāmune

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

ततस् ते सत्वरं याताः सर्वे वैवस्वतं पुरम् । नैवापश्यन् यमं तत्र ते सिद्धाः सह किंनरैः । तथागत्य पुनर् वेगाद् वार्त्ता शक्रे निवेदिता

tatas te satvaraṃ yātāḥ sarve vaivasvataṃ puram / naivāpaśyan yamaṃ tatra te siddhāḥ saha kiṃnaraiḥ / tathāgatya punar vegād vārttā śakre niveditā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

सिद्धकिंनरा ऊचुः: यमो यमपुरे नाथ अस्माभिर् नावलोकितः । महतापि सुयत्नेन वीक्ष्यमाणः समन्ततः

siddhakiṃnarā ūcuḥ: yamo yamapure nātha asmābhir nāvalokitaḥ / mahatāpi suyatnena vīkṣyamāṇaḥ samantataḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

ब्रह्मोवाच: इति श्रुत्वा वचस् तेषां पृष्टः शक्रेण वै तदा । सविता स पिता तस्य यमः कुत्रास्त इत्य् अथ

brahmovāca: iti śrutvā vacas teṣāṃ pṛṣṭaḥ śakreṇa vai tadā / savitā sa pitā tasya yamaḥ kutrāsta ity atha

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

सूर्य उवाच: शक्र गोदावरीतीरे कृतान्तो वर्तते ऽधुना । चरंस् तत्र तपस् तीव्रं न जाने किं नु कारणम्

sūrya uvāca: śakra godāvarītīre kṛtānto vartate 'dhunā / caraṃs tatra tapas tīvraṃ na jāne kiṃ nu kāraṇam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

ब्रह्मोवाच: इति श्रुत्वा वचो भानोः शक्रः शङ्काम् उपाविशत् ॥* ब्र्प् ८६।२२ ॥ शक्र उवाच: अहो कष्टं महाकष्टं नष्टा मे सुरनाथता । गोदावर्यां तपः कुर्याद् यमो वै दुष्टचेष्टितः । जिघृक्षुर् मत्पदं नूनं देवा इति मतिर् मम

brahmovāca: iti śrutvā vaco bhānoḥ śakraḥ śaṅkām upāviśat //* BrP 86.22 // śakra uvāca: aho kaṣṭaṃ mahākaṣṭaṃ naṣṭā me suranāthatā / godāvaryāṃ tapaḥ kuryād yamo vai duṣṭaceṣṭitaḥ / jighṛkṣur matpadaṃ nūnaṃ devā iti matir mama

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

ब्रह्मोवाच: इत्य् उक्त्वा सहसेन्द्रेण आहूतश् चाप्सरोगणः ॥* ब्र्प् ८६।२४ ॥ इन्द्र उवाच: का भवतीषु कालस्य स्थितस्य तपसि द्विषः । तपःप्रणाशने शक्ता इति मे शीघ्रम् उच्यताम्

brahmovāca: ity uktvā sahasendreṇa āhūtaś cāpsarogaṇaḥ //* BrP 86.24 // indra uvāca: kā bhavatīṣu kālasya sthitasya tapasi dviṣaḥ / tapaḥpraṇāśane śaktā iti me śīghram ucyatām

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

ब्रह्मोवाच: इति शक्रवचः श्रुत्वा नोचे कापि महामुने । अथ शक्रः प्रकोपेण प्रत्युवाचाप्सरोगणम्

brahmovāca: iti śakravacaḥ śrutvā noce kāpi mahāmune / atha śakraḥ prakopeṇa pratyuvācāpsarogaṇam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

इन्द्र उवाच: उत्तरं नाब्रवीत् किंचिद् यामस् तर्हि वयं स्वयम् । सज्जा भवन्तु विबुधाः सैन्यैर् आयान्तु मा चिरम् । घातयामो वयं शत्रुं तपसा स्वर्गकामुकम्

indra uvāca: uttaraṃ nābravīt kiṃcid yāmas tarhi vayaṃ svayam / sajjā bhavantu vibudhāḥ sainyair āyāntu mā ciram / ghātayāmo vayaṃ śatruṃ tapasā svargakāmukam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

ब्रह्मोवाच: इत्य् उक्ते सति देवानां सेना प्रादुर्बभूव ह । इतीन्द्रहृदयं ज्ञात्वा हरिणा लोकधारिणा

brahmovāca: ity ukte sati devānāṃ senā prādurbabhūva ha / itīndrahṛdayaṃ jñātvā hariṇā lokadhāriṇā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

प्रेषितं चक्रिणा चक्रं रक्षणाय यमस्य हि । चक्रं यत्राभवत् तत्र चक्रतीर्थम् अनुत्तमम्

preṣitaṃ cakriṇā cakraṃ rakṣaṇāya yamasya hi / cakraṃ yatrābhavat tatra cakratīrtham anuttamam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अथेन्द्रं मेनका प्राह शङ्कितेति वचस् तदा ॥* ब्र्प् ८६।३० ॥ मेनकोवाच: कालावलोकने नालं काचिद् अस्ति सुरेश्वर । मरणं च वरं देव भवतो न यमात् पुनः

athendraṃ menakā prāha śaṅkiteti vacas tadā //* BrP 86.30 // menakovāca: kālāvalokane nālaṃ kācid asti sureśvara / maraṇaṃ ca varaṃ deva bhavato na yamāt punaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

रूपयौवनमत्तेयं गणिकायाचनं प्रभो । प्रेषणं तत् प्रयच्छैषा स्वामित्वं मन्यते त्वया

rūpayauvanamatteyaṃ gaṇikāyācanaṃ prabho / preṣaṇaṃ tat prayacchaiṣā svāmitvaṃ manyate tvayā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

ब्रह्मोवाच: इति श्रुत्वा वचस् तस्याः शक्रः सुरवरेश्वरः । आदिदेशाबलां क्षामां सत्कृत्य गणिकां तथा

brahmovāca: iti śrutvā vacas tasyāḥ śakraḥ suravareśvaraḥ / ādideśābalāṃ kṣāmāṃ satkṛtya gaṇikāṃ tathā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

शक्र उवाच: गणिके गच्छ मे कार्यं कुरु सुन्दरि मा चिरम् । कृतकृत्यागता भूयो वल्लभा मे यथा शची

śakra uvāca: gaṇike gaccha me kāryaṃ kuru sundari mā ciram / kṛtakṛtyāgatā bhūyo vallabhā me yathā śacī

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

ब्रह्मोवाच: इत्य् आकर्ण्य वचः शक्राद् उत्पत्य गणिका दिशः । क्षणेन यमसांनिध्यम् आयाता चारुरूपिणी

brahmovāca: ity ākarṇya vacaḥ śakrād utpatya gaṇikā diśaḥ / kṣaṇena yamasāṃnidhyam āyātā cārurūpiṇī

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

यमान्तिकम् अनुप्राप्ता द्योतयन्ती दिशो दश । सलीलं ललितं बाला जगौ हिन्दोलकङ्कलम्

yamāntikam anuprāptā dyotayantī diśo daśa / salīlaṃ lalitaṃ bālā jagau hindolakaṅkalam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

ततश् चचाल कालस्य मनो लोलं चलाचलम् । अथोन्मील्य यमो नेत्रे कामपावकपूरिते

tataś cacāla kālasya mano lolaṃ calācalam / athonmīlya yamo netre kāmapāvakapūrite

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तस्यां व्यापारयाम् आस श्रेयःशत्रौ महामुने । ततो विलीय सा सद्यः सरित्त्वम् अगमत् तदा

tasyāṃ vyāpārayām āsa śreyaḥśatrau mahāmune / tato vilīya sā sadyaḥ sarittvam agamat tadā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

गौतम्यां तु समागम्य गणिकागणकिंकरैः । गीयमाना गता स्वर्गे तस्य तीर्थप्रभावतः

gautamyāṃ tu samāgamya gaṇikāgaṇakiṃkaraiḥ / gīyamānā gatā svarge tasya tīrthaprabhāvataḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

गच्छन्तीं गणिकां दृष्ट्वा विमानस्थां दिवं प्रति । विस्मयं परमं प्राप्तः कालस् तरललोचनः । अथादित्येन चागत्य एवम् उक्तो यमस् तदा

gacchantīṃ gaṇikāṃ dṛṣṭvā vimānasthāṃ divaṃ prati / vismayaṃ paramaṃ prāptaḥ kālas taralalocanaḥ / athādityena cāgatya evam ukto yamas tadā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

सूर्य उवाच: कुरु पुत्र निजं कर्म प्रजानां त्वं परिक्षयम् । पश्य वातं सदा वान्तं सृजन्तं वेधसं प्रजाः । पर्यटन्तं त्रिलोकीं मां वहन्तीं वसुधां प्रजाः

sūrya uvāca: kuru putra nijaṃ karma prajānāṃ tvaṃ parikṣayam / paśya vātaṃ sadā vāntaṃ sṛjantaṃ vedhasaṃ prajāḥ / paryaṭantaṃ trilokīṃ māṃ vahantīṃ vasudhāṃ prajāḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

ब्रह्मोवाच: इति श्रुत्वा यमो वाक्यं पितुर् वचनम् अब्रवीत् ॥* ब्र्प् ८६।४२ ॥ यम उवाच: एतन् न गर्हितं कर्म कुर्याम् अहम् इदं ध्रुवम् । कर्मण्य् अस्मिन् महाक्रूरे समादेष्टुं न वार्हसि

brahmovāca: iti śrutvā yamo vākyaṃ pitur vacanam abravīt //* BrP 86.42 // yama uvāca: etan na garhitaṃ karma kuryām aham idaṃ dhruvam / karmaṇy asmin mahākrūre samādeṣṭuṃ na vārhasi

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

इति श्रुत्वा च तद् वाक्यं भानुर् वचनम् अब्रवीत् । किं नाम गर्हितं कर्म तव कर्तुम् अलं यम

iti śrutvā ca tad vākyaṃ bhānur vacanam abravīt / kiṃ nāma garhitaṃ karma tava kartum alaṃ yama

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

किं न दृष्टा त्वया यान्ती गणिका गणकिंकरैः । गीयमाना दिवं सद्यो गौतमीतोयम् आप्लुता

kiṃ na dṛṣṭā tvayā yāntī gaṇikā gaṇakiṃkaraiḥ / gīyamānā divaṃ sadyo gautamītoyam āplutā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

त्वया चात्र तपस् तीव्रं कृतं पुत्र सुदुष्करम् । नैवान्तं तस्य पश्यामि तस्माद् गच्छ निजं पुरम्

tvayā cātra tapas tīvraṃ kṛtaṃ putra suduṣkaram / naivāntaṃ tasya paśyāmi tasmād gaccha nijaṃ puram

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

इत्य् उक्त्वा भगवान् भानुस् तत्र स्नात्वा गतो दिवम् । यमो ऽपि संगमे स्नात्वा ततो निजपुरं ययौ

ity uktvā bhagavān bhānus tatra snātvā gato divam / yamo 'pi saṃgame snātvā tato nijapuraṃ yayau

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

भूतहापि ततः शङ्कां तत्याज च महामुने । तथा दृष्ट्वा यमं यान्तं चक्रे चक्रं प्रयाणकम्

bhūtahāpi tataḥ śaṅkāṃ tatyāja ca mahāmune / tathā dṛṣṭvā yamaṃ yāntaṃ cakre cakraṃ prayāṇakam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

भगवान् यत्र गोविन्दो वनमालाविभूषितः । इति यः शृणुयान् मर्त्यः पठेद् वापि समाहितः

bhagavān yatra govindo vanamālāvibhūṣitaḥ / iti yaḥ śṛṇuyān martyaḥ paṭhed vāpi samāhitaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.