सौतिरुवाच ।।
कति कल्पान्तरेऽतीते स्रष्टुः सृष्टि विधौ पुनः ।।
मरीचिमिश्रैमुनिभिः सार्द्धं कण्ठाद्बभूव सः
sautiruvāca ||
kati kalpāntare'tīte sraṣṭuḥ sṛṣṭi vidhau punaḥ ||
marīcimiśraimunibhiḥ sārddhaṃ kaṇṭhādbabhūva saḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
विधेर्नारदनाम्नश्च कण्ठदेशाद्बभूव सः ।।
नारदश्चेति विख्यातो मुनीन्दस्तेन हेतुना
vidhernāradanāmnaśca kaṇṭhadeśādbabhūva saḥ ||
nāradaśceti vikhyāto munīndastena hetunā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
यः पुत्रश्चेतसो धातुर्बभूव मुनिपुंगवः ।।
तेन प्रचेता इति च नाम चक्रे पितामहः
yaḥ putraścetaso dhāturbabhūva munipuṃgavaḥ ||
tena pracetā iti ca nāma cakre pitāmahaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
बभूव धातुर्यः पुत्रः सहसा दक्षपार्श्वतः ।।
सर्वकर्माणि दक्षश्च तेन दक्षः प्रकीर्तितः
babhūva dhāturyaḥ putraḥ sahasā dakṣapārśvataḥ ||
sarvakarmāṇi dakṣaśca tena dakṣaḥ prakīrtitaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
वेदेषु कर्दमः शब्दश्छायायां वर्त्तते स्फुटः ।।
बभूव कर्दमाद्वालः कर्दमस्तेन कीर्त्तितः
vedeṣu kardamaḥ śabdaśchāyāyāṃ varttate sphuṭaḥ ||
babhūva kardamādvālaḥ kardamastena kīrttitaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तेजोभेदे मरीचिश्च वेदेषु वर्त्तते स्फुटम् ।।
जातः सद्योऽतितेजस्वी मरीचिस्तेन कीर्तितः
tejobhede marīciśca vedeṣu varttate sphuṭam ||
jātaḥ sadyo'titejasvī marīcistena kīrtitaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
क्रतुसंघश्च बालेन कृतो जन्मान्तरेऽधुना ।।
ब्रह्मपुत्रेऽपि तन्नाम क्रतुरित्यभिधीयते
kratusaṃghaśca bālena kṛto janmāntare'dhunā ||
brahmaputre'pi tannāma kraturityabhidhīyate
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
प्रधानाङ्गमुखं धातुस्ततो जातश्च बालकः ।।
इरस्तेजस्विवचनोऽप्यङ्गिरास्तेन कीर्त्तितः
pradhānāṅgamukhaṃ dhātustato jātaśca bālakaḥ ||
irastejasvivacano'pyaṅgirāstena kīrttitaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अतितेजस्विनि भृगुर्वर्त्तते नाग्नि शौनक ।।
जातः सद्योऽतितेजस्वी भृगुस्तेन प्रकीर्त्तितः
atitejasvini bhṛgurvarttate nāgni śaunaka ||
jātaḥ sadyo'titejasvī bhṛgustena prakīrttitaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
बालोऽप्यरुणवर्णश्च जातः सद्योऽतितेजसा ।।
प्रज्वलन्नूर्ध्वतपसा चारुणिस्तेन कीर्त्तितः
bālo'pyaruṇavarṇaśca jātaḥ sadyo'titejasā ||
prajvalannūrdhvatapasā cāruṇistena kīrttitaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
हंसा आत्मवशा यस्य योगेन योगिनो धुवम् ।।
बालः परमयोगीन्द्रस्तेन हंसी प्रकीर्त्तितः
haṃsā ātmavaśā yasya yogena yogino dhuvam ||
bālaḥ paramayogīndrastena haṃsī prakīrttitaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
वशीभूतश्च शिष्यश्च जातः सद्यो हि बालकः ।।
अतिप्रियश्च धातुश्च वशिष्ठस्तेन कीर्त्तितः
vaśībhūtaśca śiṣyaśca jātaḥ sadyo hi bālakaḥ ||
atipriyaśca dhātuśca vaśiṣṭhastena kīrttitaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
सन्ततं यस्य यत्नं च तपःसु बालकस्य च ।।
प्रकीर्त्तितो यतिस्तेन संयतः सर्वकर्मसु ।।
पुलस्तपःसु वेदेषु वर्त्ततेऽहः स्फुटेऽपि च
santataṃ yasya yatnaṃ ca tapaḥsu bālakasya ca ||
prakīrttito yatistena saṃyataḥ sarvakarmasu ||
pulastapaḥsu vedeṣu varttate'haḥ sphuṭe'pi ca
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
स्फुटस्तपःसमूहश्च पुलहस्तेन बालकः ।।
पुलस्तपः समूहश्च यस्यास्ति पूर्वजन्मनाम् ।।
तपःसंघस्वरूपश्च पुलस्त्यस्तेन बालकः
sphuṭastapaḥsamūhaśca pulahastena bālakaḥ ||
pulastapaḥ samūhaśca yasyāsti pūrvajanmanām ||
tapaḥsaṃghasvarūpaśca pulastyastena bālakaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
त्रिगुणायां प्रकृत्यां त्रिर्विष्णावश्च प्रवर्त्तते ।।
तयोभक्तिः समा यस्य तेन बालोऽत्रिरुच्यते ।। १५ ।। [http://puranastudy.page.tl/Atri-%26%232309%3B%26%232340%3B%26%232381%3B%26%232352%3B%26%232367%3B.htm अत्रि शब्दोपरि टिप्पणी]
जटा वह्निशिखारूपाः पञ्च सन्ति च मस्तके ।।
तपस्तेजोभवा यस्य स च पञ्चशिखः स्मृतः
triguṇāyāṃ prakṛtyāṃ trirviṣṇāvaśca pravarttate ||
tayobhaktiḥ samā yasya tena bālo'trirucyate || 15 || [http://puranastudy.page.tl/Atri-%26%232309%3B%26%232340%3B%26%232381%3B%26%232352%3B%26%232367%3B.htm atri śabdopari ṭippaṇī]
jaṭā vahniśikhārūpāḥ pañca santi ca mastake ||
tapastejobhavā yasya sa ca pañcaśikhaḥ smṛtaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अपान्तरतमे देशे तपस्तेपेऽन्यजन्मनि ।।
अपान्तरतमा नाम शिशोस्तेन प्रकीर्तितम्
apāntaratame deśe tapastepe'nyajanmani ||
apāntaratamā nāma śiśostena prakīrtitam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
स्वयं तपः समाप्नोति वाहयेत्प्रापयेत्परान् ।।
वोढुं समर्थस्तपसि वोढुस्तेन प्रकीर्तितः
svayaṃ tapaḥ samāpnoti vāhayetprāpayetparān ||
voḍhuṃ samarthastapasi voḍhustena prakīrtitaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तपसस्तेजसा बालो दीप्तिमान्सततं मुने ।।
तपःसु रोचते चित्तं रुचिस्तेन प्रकीर्तितः
tapasastejasā bālo dīptimānsatataṃ mune ||
tapaḥsu rocate cittaṃ rucistena prakīrtitaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
कोपकाले बभूवुर्ये स्रष्टुरेकादश स्मृताः ।।
रोदनादेव रुद्राश्च कोपितास्तेन हेतुना
kopakāle babhūvurye sraṣṭurekādaśa smṛtāḥ ||
rodanādeva rudrāśca kopitāstena hetunā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
शौनक उवाच ।।
रुद्रेष्वेकतमो बालो महेश इति मे भ्रमः ।।
भवान्पुराणतत्त्वज्ञः सन्देहं छेत्तुमर्हति
śaunaka uvāca ||
rudreṣvekatamo bālo maheśa iti me bhramaḥ ||
bhavānpurāṇatattvajñaḥ sandehaṃ chettumarhati
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
सौतिरुवाच ।।
विष्णुः सत्त्वगुणः पाता ब्रह्मा स्रष्टा रजोगुणः।।
तमोगुणास्ते रुद्राश्च दुर्निवारा भयंकराः
sautiruvāca ||
viṣṇuḥ sattvaguṇaḥ pātā brahmā sraṣṭā rajoguṇaḥ||
tamoguṇāste rudrāśca durnivārā bhayaṃkarāḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
कालाग्निरुद्रः संहर्त्ता तेष्वेकः शंकरांशकः ।।
शुद्धसत्त्वस्वरूपश्च शिवश्च शिवदः सताम्
kālāgnirudraḥ saṃharttā teṣvekaḥ śaṃkarāṃśakaḥ ||
śuddhasattvasvarūpaśca śivaśca śivadaḥ satām
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अन्ये कृष्णस्य च कलास्तावंशौ विष्णुशंकरौ ।।
समौ सत्त्वस्वरूपौ द्वौ परिपूर्णतमस्य च
anye kṛṣṇasya ca kalāstāvaṃśau viṣṇuśaṃkarau ||
samau sattvasvarūpau dvau paripūrṇatamasya ca
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
उक्तं रुद्रोद्भवे काले कथं विस्मरति द्विज ।।
मायया मोहिताः सर्वे मुनीनां च मतिभ्रमः
uktaṃ rudrodbhave kāle kathaṃ vismarati dvija ||
māyayā mohitāḥ sarve munīnāṃ ca matibhramaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
सनकश्च सनंदश्च तृतीयश्च सनातनः ।।
सनत्कुमारो भगवांश्चतुर्थो ब्रह्मणः सुतः
sanakaśca sanaṃdaśca tṛtīyaśca sanātanaḥ ||
sanatkumāro bhagavāṃścaturtho brahmaṇaḥ sutaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
सनकश्च सनन्दश्च तौ द्वावानन्दवाचकौ ।।
आनन्दितौ च बालौ द्वौ भक्तिपूर्णतमौ सदा
sanakaśca sanandaśca tau dvāvānandavācakau ||
ānanditau ca bālau dvau bhaktipūrṇatamau sadā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
सनातनश्च श्रीकृष्णो नित्यः पूर्णतमः स्वयम् ।।
तद्भक्तस्तत्समः सत्यं तेन बालः सनातनः
sanātanaśca śrīkṛṣṇo nityaḥ pūrṇatamaḥ svayam ||
tadbhaktastatsamaḥ satyaṃ tena bālaḥ sanātanaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
सनत्तु नित्यवचनः कुमारः शिशुवाचकः ।।
सनत्कुमारं तेनेममुवाच कमलोद्भवः
sanattu nityavacanaḥ kumāraḥ śiśuvācakaḥ ||
sanatkumāraṃ tenemamuvāca kamalodbhavaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ब्रह्मणो बालकानां च व्युत्पत्तिः कथिता मुने ।।
साम्प्रतं नारदाख्यानं श्रूयतां च यथाक्रमम्
brahmaṇo bālakānāṃ ca vyutpattiḥ kathitā mune ||
sāmprataṃ nāradākhyānaṃ śrūyatāṃ ca yathākramam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.