Library·Brahmavaivarta Purāṇa·2·2.16
नारायण उवाच ।। तुलसी परितुष्टा सा चास्वाप्सीद्धृष्टमानसा ।। नवयौवनसम्पन्ना प्रशंसन्ती वरांगना
nārāyaṇa uvāca || tulasī parituṣṭā sā cāsvāpsīddhṛṣṭamānasā || navayauvanasampannā praśaṃsantī varāṃganā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
चिक्षेप पञ्चबाणश्च पञ्च बाणांश्च तां प्रति ।। पुष्पायुधेन सा दग्धा पुष्पचन्दनचर्चिता
cikṣepa pañcabāṇaśca pañca bāṇāṃśca tāṃ prati || puṣpāyudhena sā dagdhā puṣpacandanacarcitā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
पुलकाञ्चितसर्वांगी कम्पिता रक्तलोचना ।। क्षणं सा शुष्कतां प्राप क्षणं मूर्च्छामवाप ह
pulakāñcitasarvāṃgī kampitā raktalocanā || kṣaṇaṃ sā śuṣkatāṃ prāpa kṣaṇaṃ mūrcchāmavāpa ha
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
क्षणमुद्विग्नतां प्राप क्षणं तन्द्रां सुखावहाम् ।। क्षणं सा दहनं प्राप क्षणं प्राप प्रमत्तताम्
kṣaṇamudvignatāṃ prāpa kṣaṇaṃ tandrāṃ sukhāvahām || kṣaṇaṃ sā dahanaṃ prāpa kṣaṇaṃ prāpa pramattatām
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
क्षणं सा चेतनां प्राप क्षणं प्राप विषण्णताम् ।। उत्तिष्ठन्ती क्षणं तल्पाद्गच्छन्ती निकटं क्षणम्
kṣaṇaṃ sā cetanāṃ prāpa kṣaṇaṃ prāpa viṣaṇṇatām || uttiṣṭhantī kṣaṇaṃ talpādgacchantī nikaṭaṃ kṣaṇam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
भ्रमन्ती क्षणमुद्वेगाद्विवसन्ती क्षणं पुनः ।। क्षणमेव समुद्वेगादस्वाप्सीत्पुनरेव सा
bhramantī kṣaṇamudvegādvivasantī kṣaṇaṃ punaḥ || kṣaṇameva samudvegādasvāpsītpunareva sā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
पुष्पचन्दनतल्पं च तद्बभूवातिकण्टकम् ।। विषमाहारकं स्वादु दिव्यरूपं फलं जलम्
puṣpacandanatalpaṃ ca tadbabhūvātikaṇṭakam || viṣamāhārakaṃ svādu divyarūpaṃ phalaṃ jalam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
निलयश्च निराकारः सूक्ष्मवस्त्रं हुताशनः।। सिन्दूरपत्रकं चैव व्रणतुल्यं च दुःखदम्
nilayaśca nirākāraḥ sūkṣmavastraṃ hutāśanaḥ|| sindūrapatrakaṃ caiva vraṇatulyaṃ ca duḥkhadam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
क्षणं ददर्श तन्द्रायां सुवेषं पुरुषं सती।। सुन्दरं च युवानं च सस्मितं रसिकेश्वरम्
kṣaṇaṃ dadarśa tandrāyāṃ suveṣaṃ puruṣaṃ satī|| sundaraṃ ca yuvānaṃ ca sasmitaṃ rasikeśvaram
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
चन्दनोक्षितसर्वांगं रत्नभूषणभूषितम्।। आगच्छन्तं माल्यवन्तं पश्यन्तं तन्मुखाम्बुजम्
candanokṣitasarvāṃgaṃ ratnabhūṣaṇabhūṣitam|| āgacchantaṃ mālyavantaṃ paśyantaṃ tanmukhāmbujam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
कथयन्तं रतिकथां चुम्बन्तमधरं मुहुः ।। शयानं पुष्पतल्पे च समाश्लिष्यन्तमङ्गकम्
kathayantaṃ ratikathāṃ cumbantamadharaṃ muhuḥ || śayānaṃ puṣpatalpe ca samāśliṣyantamaṅgakam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
पुनरेव तु गच्छन्तमागच्छन्तं वसन्तकम् ।। कान्त क्व यासि प्राणेश तिष्ठेत्येवमुवाच सा
punareva tu gacchantamāgacchantaṃ vasantakam || kānta kva yāsi prāṇeśa tiṣṭhetyevamuvāca sā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
पुनः स्वचेतनां प्राप्य विललाप पुनः पुनः ।। एवं तपोवने सा च तस्थौ तत्रैव नारद
punaḥ svacetanāṃ prāpya vilalāpa punaḥ punaḥ || evaṃ tapovane sā ca tasthau tatraiva nārada
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
शङ्खचूडो महायोगी जैगीषव्यान्मनोरमम् ।। कृष्णस्य मन्त्रं सम्प्राप्य प्राप्य सिद्धिं तु पुष्करे
śaṅkhacūḍo mahāyogī jaigīṣavyānmanoramam || kṛṣṇasya mantraṃ samprāpya prāpya siddhiṃ tu puṣkare
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
पठन्सदा तु कवचं सर्वमङ्गलमङ्गलम् ।। ब्रह्मेशाच्च वरं प्राप्य यत्तन्मनसि वाञ्छितम्
paṭhansadā tu kavacaṃ sarvamaṅgalamaṅgalam || brahmeśācca varaṃ prāpya yattanmanasi vāñchitam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
आज्ञया ब्रह्मणः सोऽपि बदरीं वै समाययौ ।। आगच्छन्तं शङ्खचूडमपश्यत्तुलसी मुने
ājñayā brahmaṇaḥ so'pi badarīṃ vai samāyayau || āgacchantaṃ śaṅkhacūḍamapaśyattulasī mune
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
नवयौवनसम्पन्नं कामदेवसमप्रभम्
navayauvanasampannaṃ kāmadevasamaprabham
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
श्वेतचम्पकवर्णाभं रत्नभूषणभूषितम् ।। शरत्पार्वणचन्द्रास्यं शरत्पङ्कजलोचनम्
śvetacampakavarṇābhaṃ ratnabhūṣaṇabhūṣitam || śaratpārvaṇacandrāsyaṃ śaratpaṅkajalocanam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
महारत्नगणाक्लृप्तविमानस्थं मनोहरम् ।। रत्नकुण्डलयुग्माढ्यगण्डस्थलविराजितम्
mahāratnagaṇāklṛptavimānasthaṃ manoharam || ratnakuṇḍalayugmāḍhyagaṇḍasthalavirājitam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
पारिजातप्रसूनाढ्यमाल्यवन्तं च सुस्मितम् ।। कस्तूरीकुङ्कुमयुतं सुगन्धितिलकोज्ज्वलम्
pārijātaprasūnāḍhyamālyavantaṃ ca susmitam || kastūrīkuṅkumayutaṃ sugandhitilakojjvalam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
सा दृष्ट्वा सन्निधाने तं मुखमाच्छाद्य वाससा ।। सस्मिता तं निरीक्षन्ती सकटाक्षं पुनः पुनः
sā dṛṣṭvā sannidhāne taṃ mukhamācchādya vāsasā || sasmitā taṃ nirīkṣantī sakaṭākṣaṃ punaḥ punaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
बभूव सा नम्रमुखी नवसङ्गमलज्जिता।। कामुकी कामबाणेन पीडिता पुलकान्विता
babhūva sā namramukhī navasaṅgamalajjitā|| kāmukī kāmabāṇena pīḍitā pulakānvitā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
पिबन्ती तन्मुखाम्भोजं लोचनाभ्यां च सन्ततम् ।। ददर्श शङ्खचूडश्च कन्यामेकां तपोवने
pibantī tanmukhāmbhojaṃ locanābhyāṃ ca santatam || dadarśa śaṅkhacūḍaśca kanyāmekāṃ tapovane
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
पुष्पचन्दनतल्पस्थां वसन्तीं वाससा वृताम् ।। पश्यन्तीं तन्मुखं शश्वत्सस्मितां सुमनोहराम्
puṣpacandanatalpasthāṃ vasantīṃ vāsasā vṛtām || paśyantīṃ tanmukhaṃ śaśvatsasmitāṃ sumanoharām
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
सुपीनकठिनश्रोणीं पीनोन्नतपयोधराम्।। मुक्तापंक्तिप्रभाजुष्टदन्तपंक्तिं सुबिभ्रतीम्
supīnakaṭhinaśroṇīṃ pīnonnatapayodharām|| muktāpaṃktiprabhājuṣṭadantapaṃktiṃ subibhratīm
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
पक्वबिम्बाधरोष्ठीं च सुनासां सुन्दरीं वराम् ।। तप्तकाञ्चनवर्णाभां शरच्चन्द्रसमप्रभाम्
pakvabimbādharoṣṭhīṃ ca sunāsāṃ sundarīṃ varām || taptakāñcanavarṇābhāṃ śaraccandrasamaprabhām
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
स्वतेजसा परिवृतां सुखदृश्यां मनोरमाम् ।। कस्तूरीबिन्दुभिः सार्द्धमधश्चन्दनबिन्दुना
svatejasā parivṛtāṃ sukhadṛśyāṃ manoramām || kastūrībindubhiḥ sārddhamadhaścandanabindunā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
सिन्दूरबिन्दुना शश्वत्सीमन्ताधःस्थलोज्ज्वलाम् ।। निम्ननाभिगभीरां च तदधस्त्रिवलीयुताम्
sindūrabindunā śaśvatsīmantādhaḥsthalojjvalām || nimnanābhigabhīrāṃ ca tadadhastrivalīyutām
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
करपद्मतलारक्तां नखचन्द्रैर्विभूषिताम् ।। स्थलपद्मप्रभाजुष्टं पादपद्मं च बिभ्रतीम्
karapadmatalāraktāṃ nakhacandrairvibhūṣitām || sthalapadmaprabhājuṣṭaṃ pādapadmaṃ ca bibhratīm
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
आरक्तवर्णं ललितमलक्तकसमप्रभम् ।। स्थलपद्मैश्च जलजैः पद्मरागविराजिताम्
āraktavarṇaṃ lalitamalaktakasamaprabham || sthalapadmaiśca jalajaiḥ padmarāgavirājitām
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
शरदिन्दुविनिन्द्यैकनखेन्द्वोघविराजिताम्।। अमूल्यरत्न संमिश्रयावकेन स्वलंकृताम्
śaradinduvinindyaikanakhendvoghavirājitām|| amūlyaratna saṃmiśrayāvakena svalaṃkṛtām
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
मणीन्द्रमुख्यखचितक्वणन्मञ्जीररञ्जिताम्
maṇīndramukhyakhacitakvaṇanmañjīrarañjitām
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
दधतीं कबरीभारं मालतीमाल्यसंयुतम्।। अमूल्य रत्नसंक्लृप्तमकराकृतिरूपिणा
dadhatīṃ kabarībhāraṃ mālatīmālyasaṃyutam|| amūlya ratnasaṃklṛptamakarākṛtirūpiṇā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
चित्रकुण्डलयुग्मश्रीसुषुमापरिशोभिताम् ।। रत्नेन्द्रमुक्ताहारश्रीस्तनमध्यस्थलोज्ज्वलाम्
citrakuṇḍalayugmaśrīsuṣumāpariśobhitām || ratnendramuktāhāraśrīstanamadhyasthalojjvalām
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
दृष्ट्वा तां ललितां रम्यां सुशीलां सुदतीं सतीम् ।। उवास तत्समीपे च मधुरं तामुवाच सः
dṛṣṭvā tāṃ lalitāṃ ramyāṃ suśīlāṃ sudatīṃ satīm || uvāsa tatsamīpe ca madhuraṃ tāmuvāca saḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
शंखचूड उवाच ।। का त्वं कस्य च कन्याऽसि धन्ये मान्ये सुयोषिताम्।। का त्वं कामिनि कल्याणि सर्वकल्याणदायिनि
śaṃkhacūḍa uvāca || kā tvaṃ kasya ca kanyā'si dhanye mānye suyoṣitām|| kā tvaṃ kāmini kalyāṇi sarvakalyāṇadāyini
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
स्वर्गभोगादिसरितिविहारे हाररूपिणि।। संसारदारसारे च मायाधारे मनोहरे।।
svargabhogādisaritivihāre hārarūpiṇi|| saṃsāradārasāre ca māyādhāre manohare||
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
रत्नकंकणकेयूरशंखभूषणभूषिताम् ।। रत्नांगुलीयकैर्दिव्यैरंगुल्यावलिभिर्युताम्
ratnakaṃkaṇakeyūraśaṃkhabhūṣaṇabhūṣitām || ratnāṃgulīyakairdivyairaṃgulyāvalibhiryutām
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
इत्येवं वचनं श्रुत्वा सकामा वामलोचना ।। सस्मिता नम्रवदना सकामं तमुवाच सा
ityevaṃ vacanaṃ śrutvā sakāmā vāmalocanā || sasmitā namravadanā sakāmaṃ tamuvāca sā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तुलस्युवाच ।। धर्मध्वजसुताऽहं च तपाम्यस्यां तपोवने ।। तपस्विनीह तिष्ठामि कस्त्वं गच्छ यथासुखम्
tulasyuvāca || dharmadhvajasutā'haṃ ca tapāmyasyāṃ tapovane || tapasvinīha tiṣṭhāmi kastvaṃ gaccha yathāsukham
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
कामिनीं कुलजातां च रहस्येकाकिनीं सतीम्।। न पृच्छति कुले जात एवमेव श्रुतौ श्रुतम्
kāminīṃ kulajātāṃ ca rahasyekākinīṃ satīm|| na pṛcchati kule jāta evameva śrutau śrutam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
लम्पटोऽसत्कुले जातो धर्मशास्त्रार्थवर्जितः ।। येनाश्रुतः श्रुतेरर्थः स कामीच्छति कामिनीम्
lampaṭo'satkule jāto dharmaśāstrārthavarjitaḥ || yenāśrutaḥ śruterarthaḥ sa kāmīcchati kāminīm
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
आपात मधुरामन्ते चान्तकां पुरुषस्य ताम् ।। विषकुम्भाकाररूपाममृतास्यां च सन्ततम्
āpāta madhurāmante cāntakāṃ puruṣasya tām || viṣakumbhākārarūpāmamṛtāsyāṃ ca santatam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
हृदये क्षुरधाराभां शश्वन्मधुरभाषिणीम् ।। स्वकार्य्यपरिनिष्पत्तितत्परां सततं सदा
hṛdaye kṣuradhārābhāṃ śaśvanmadhurabhāṣiṇīm || svakāryyapariniṣpattitatparāṃ satataṃ sadā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
कार्य्यार्थे स्वामिवशगामन्यथैवावशां सदा ।। स्वान्तर्मलिनरूपां च प्रसन्नवदनेक्षणाम्
kāryyārthe svāmivaśagāmanyathaivāvaśāṃ sadā || svāntarmalinarūpāṃ ca prasannavadanekṣaṇām
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
श्रुतौ पुराणे यासां च चरित्रमनिरूपितम् ।। तासु को विश्वसेत्प्राज्ञो ह्यप्राज्ञ इव सर्वदा
śrutau purāṇe yāsāṃ ca caritramanirūpitam || tāsu ko viśvasetprājño hyaprājña iva sarvadā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तासां को वा रिपुर्मित्रं प्रार्थयन्तीं नवं नवम् ।। दृष्ट्वा सुवेशं पुरुषमिच्छन्तीं हृदये सदा
tāsāṃ ko vā ripurmitraṃ prārthayantīṃ navaṃ navam || dṛṣṭvā suveśaṃ puruṣamicchantīṃ hṛdaye sadā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
बाह्ये स्वात्मसतीत्वं च ज्ञापयन्तीं प्रयत्नतः ।। शश्वत्कामां च रामां च कामाधारां मनोहराम्
bāhye svātmasatītvaṃ ca jñāpayantīṃ prayatnataḥ || śaśvatkāmāṃ ca rāmāṃ ca kāmādhārāṃ manoharām
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
बाह्ये छलाच्छादयन्तीं स्वान्तर्मैथुनलालसाम्।। कान्तं ग्रसन्तीं रहसि बाह्येऽतीव सुलज्जिताम्
bāhye chalācchādayantīṃ svāntarmaithunalālasām|| kāntaṃ grasantīṃ rahasi bāhye'tīva sulajjitām
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
मानिनीं मैथुनाभावे कोपिनीं कलहांकुराम् ।। संभीतां भूरिसम्भोगात्स्वल्पमैथुनदुःखिताम्
māninīṃ maithunābhāve kopinīṃ kalahāṃkurām || saṃbhītāṃ bhūrisambhogātsvalpamaithunaduḥkhitām
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
सुमृष्टान्नं शीततोयमाकांक्षन्तीं च मानसे ।। सुन्दरं रसिकं कान्तं युवानं गुणिनं सदा
sumṛṣṭānnaṃ śītatoyamākāṃkṣantīṃ ca mānase || sundaraṃ rasikaṃ kāntaṃ yuvānaṃ guṇinaṃ sadā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
सुतात्परमतिस्नेहं कुर्वन्तीं रतिकर्तरि ।। प्राणाधिकं प्रियतमं सम्भोग कुशलं प्रियम्
sutātparamatisnehaṃ kurvantīṃ ratikartari || prāṇādhikaṃ priyatamaṃ sambhoga kuśalaṃ priyam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
पश्यन्तीं रिपुतुल्यं च वृद्धं वा मैथुनाक्षमम् ।। कलहं कुर्वती शश्वत्तेन सार्द्धं सुकोपनाम्
paśyantīṃ riputulyaṃ ca vṛddhaṃ vā maithunākṣamam || kalahaṃ kurvatī śaśvattena sārddhaṃ sukopanām
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
चर्चया भक्षयन्तीं तं कीनाश इव गोरजः ।। दुस्साहसस्वरूपां च सर्वदोषाश्रयां सदा
carcayā bhakṣayantīṃ taṃ kīnāśa iva gorajaḥ || dussāhasasvarūpāṃ ca sarvadoṣāśrayāṃ sadā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
शश्वत्कपटरूपां च सर्वदोषाश्रयां सदा ।। ब्रह्म विष्णुशिवादीनां दुस्त्याज्यां मोहरूपिणीम्
śaśvatkapaṭarūpāṃ ca sarvadoṣāśrayāṃ sadā || brahma viṣṇuśivādīnāṃ dustyājyāṃ moharūpiṇīm
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तपोमार्गार्गलां शश्वन्मुक्तिद्वारकपाटिकाम्
tapomārgārgalāṃ śaśvanmuktidvārakapāṭikām
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
हरेर्भक्तिव्यवहितां सर्वमाया करण्डिकाम् ।। संसारकारागारे च शश्वन्निगडरूपिणीम्
harerbhaktivyavahitāṃ sarvamāyā karaṇḍikām || saṃsārakārāgāre ca śaśvannigaḍarūpiṇīm
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
इन्द्रजालस्वरूपां च मिथ्यावादिस्वरूपिणीम् ।। बिभ्रतीं बाह्य सौन्दर्यं मध्याङ्गमतिकुत्सितम्
indrajālasvarūpāṃ ca mithyāvādisvarūpiṇīm || bibhratīṃ bāhya saundaryaṃ madhyāṅgamatikutsitam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
नानाविण्मूत्रपूयानामाधारं मलसंयुतम् ।। दुर्गन्धि दोषसंयुक्तं रक्ताक्तं चाप्यसंस्कृतम् ।। ।
nānāviṇmūtrapūyānāmādhāraṃ malasaṃyutam || durgandhi doṣasaṃyuktaṃ raktāktaṃ cāpyasaṃskṛtam || |
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
मायारूपं मायिनां च विधिना निर्मितं पुरा ।। विषरूपां मुमुक्षूणामदृश्यांचैव सर्वदा
māyārūpaṃ māyināṃ ca vidhinā nirmitaṃ purā || viṣarūpāṃ mumukṣūṇāmadṛśyāṃcaiva sarvadā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
इत्युक्त्वा तुलसी तं च विरराम च नारद ।। सस्मितः शंखचूडश्च प्रवक्तुमुपचक्रमे
ityuktvā tulasī taṃ ca virarāma ca nārada || sasmitaḥ śaṃkhacūḍaśca pravaktumupacakrame
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
शंखचूड उवाच ।। त्वया यत्कथितं देवि न च सर्वमलीककम् ।। किंचित्सत्यमलीकं च किंचिन्मत्तो निशामय
śaṃkhacūḍa uvāca || tvayā yatkathitaṃ devi na ca sarvamalīkakam || kiṃcitsatyamalīkaṃ ca kiṃcinmatto niśāmaya
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
निर्मितं द्विविधं धात्रा स्त्रीरूपं सर्वमोहनम् ।। कृत्यारूपं वास्तवं च प्रशस्यं चाप्रशंसितम्।।
nirmitaṃ dvividhaṃ dhātrā strīrūpaṃ sarvamohanam || kṛtyārūpaṃ vāstavaṃ ca praśasyaṃ cāpraśaṃsitam||
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
लक्ष्मी सरस्वती दुर्गा सावित्री राधिकादिकम्।। सृष्टिसूत्रस्वरूपं चाप्याद्यं स्रष्ट्वा तु निर्मितम्
lakṣmī sarasvatī durgā sāvitrī rādhikādikam|| sṛṣṭisūtrasvarūpaṃ cāpyādyaṃ sraṣṭvā tu nirmitam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
एतासामंशरूपं यत्स्त्रीरूपं वास्तवं स्मृतम् ।। तत्प्रशंस्यं यशोरूपं सर्वमङ्गलकारणम्
etāsāmaṃśarūpaṃ yatstrīrūpaṃ vāstavaṃ smṛtam || tatpraśaṃsyaṃ yaśorūpaṃ sarvamaṅgalakāraṇam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
शतरूपा देवहूतिस्स्वधा स्वाहा च दक्षिणा ।। छायावती रोहिणी च वरुणानी शची तथा
śatarūpā devahūtissvadhā svāhā ca dakṣiṇā || chāyāvatī rohiṇī ca varuṇānī śacī tathā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
कुबेरवायुपत्नी साऽप्यदितिश्च दितिस्तथा ।। लोपामुद्राऽनसूया च कैटभी तुलसी तथा
kuberavāyupatnī sā'pyaditiśca ditistathā || lopāmudrā'nasūyā ca kaiṭabhī tulasī tathā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अहल्याऽरुन्धती मेना तारा मन्दोदरी परा ।। दमयन्ती वेदवती गंगा च यमुना तथा
ahalyā'rundhatī menā tārā mandodarī parā || damayantī vedavatī gaṃgā ca yamunā tathā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
पुष्टिस्तुष्टिः स्मृतिर्मेधा कालिका च वसुन्धरा ।। षष्ठी मंगलचण्डी च मूर्तिर्वै धर्मकामिनी
puṣṭistuṣṭiḥ smṛtirmedhā kālikā ca vasundharā || ṣaṣṭhī maṃgalacaṇḍī ca mūrtirvai dharmakāminī
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
स्वस्तिः श्रद्धा च कान्तिश्च तुष्टिः शान्तिस्तथा परा ।। निद्रा तन्द्रा क्षुत्पिपासा सन्ध्या रात्रिर्दिनानि च
svastiḥ śraddhā ca kāntiśca tuṣṭiḥ śāntistathā parā || nidrā tandrā kṣutpipāsā sandhyā rātrirdināni ca
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
सम्पत्तिवृत्तिकीर्त्यश्च क्रियाशोभाप्रभांशकम् ।। यत्स्त्रीरूपं च सम्भूतमुत्तमं तद्युगे युगे
sampattivṛttikīrtyaśca kriyāśobhāprabhāṃśakam || yatstrīrūpaṃ ca sambhūtamuttamaṃ tadyuge yuge
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
कृत्यास्वरूपं तद्यत्तु स्वर्वेश्यादिकमेव च ।। तदप्रशंस्यं विश्वेषु पुंश्चलीरूपमेव च
kṛtyāsvarūpaṃ tadyattu svarveśyādikameva ca || tadapraśaṃsyaṃ viśveṣu puṃścalīrūpameva ca
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
सत्त्वप्रधानं यद्रूपं तच्च शुद्धं स्वभावतः ।। तदुत्तमं च विश्वेषु साध्वीरूपं प्रशंसितम्
sattvapradhānaṃ yadrūpaṃ tacca śuddhaṃ svabhāvataḥ || taduttamaṃ ca viśveṣu sādhvīrūpaṃ praśaṃsitam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तद्वास्तवं च विज्ञेयं प्रवदन्ति मनीषिणः।। रजोरूपं तमोरूपं कृत्यासु द्विविधं स्मृतम्
tadvāstavaṃ ca vijñeyaṃ pravadanti manīṣiṇaḥ|| rajorūpaṃ tamorūpaṃ kṛtyāsu dvividhaṃ smṛtam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
स्थानाभावात्क्षणाभावान्मध्यवृत्तेरभावतः ।। देहक्लेशेन रोगेण सत्संसर्गेण सुन्दरि
sthānābhāvātkṣaṇābhāvānmadhyavṛtterabhāvataḥ || dehakleśena rogeṇa satsaṃsargeṇa sundari
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
बहुगोष्ठा वृतेनैव रिपुराजभयेन च ।। रजोरूपस्य साध्वीत्वमतैनैवोपजायते
bahugoṣṭhā vṛtenaiva ripurājabhayena ca || rajorūpasya sādhvītvamatainaivopajāyate
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
इदं मध्यमरूपं च प्रवदन्ति मनीषिणः ।। तमोरूपं दुर्निवार्य्यमधमं तद्विदुर्बुधाः
idaṃ madhyamarūpaṃ ca pravadanti manīṣiṇaḥ || tamorūpaṃ durnivāryyamadhamaṃ tadvidurbudhāḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
न पृच्छति कुले जातः पण्डितश्च परस्त्रियम्।। निर्जने दुर्जने वाऽपि रहस्ये वचसां स्त्रियम्
na pṛcchati kule jātaḥ paṇḍitaśca parastriyam|| nirjane durjane vā'pi rahasye vacasāṃ striyam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
आगच्छामि त्वत्समीपमाज्ञया ब्रह्मणोऽधुना ।। गान्धर्वेण विवाहेन त्वां ग्रहीष्यामि शोभने
āgacchāmi tvatsamīpamājñayā brahmaṇo'dhunā || gāndharveṇa vivāhena tvāṃ grahīṣyāmi śobhane
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अहमेव शङ्खचूडो देवविद्रावकारकः ।। दनुवंशोद्भवो विश्वे सुदामाऽहं हरेः पुरे
ahameva śaṅkhacūḍo devavidrāvakārakaḥ || danuvaṃśodbhavo viśve sudāmā'haṃ hareḥ pure
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अहमष्टसु गोपेषु गोगोपीपार्षदेषु च ।। अधुना दानवेन्द्रोऽहं राधिकायाश्च शापतः
ahamaṣṭasu gopeṣu gogopīpārṣadeṣu ca || adhunā dānavendro'haṃ rādhikāyāśca śāpataḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
जातिस्मरोऽहं जानामि कृष्णमन्त्रप्रभावतः ।। जातिस्मरा त्वं तुलसी संसक्ता हरिणा पुरा
jātismaro'haṃ jānāmi kṛṣṇamantraprabhāvataḥ || jātismarā tvaṃ tulasī saṃsaktā hariṇā purā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
त्वमेव राधिकाकोपाज्जाताऽसि भारते भुवि ।। त्वां सम्भोक्तुमिच्छकोऽहं नालं राधाभयात्ततः
tvameva rādhikākopājjātā'si bhārate bhuvi || tvāṃ sambhoktumicchako'haṃ nālaṃ rādhābhayāttataḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
इत्येवमुक्त्वा स पुमान्विरराम महामुने ।। सस्मिता तुलसी हृष्टा प्रवक्तुमुपचक्रमे
ityevamuktvā sa pumānvirarāma mahāmune || sasmitā tulasī hṛṣṭā pravaktumupacakrame
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तुलस्युवाच ।। एवंविधो बुधो विश्वे बुधेषु च प्रशंसितः ।। कान्तमेवंविधं कान्ता शश्वदिच्छति कामतः
tulasyuvāca || evaṃvidho budho viśve budheṣu ca praśaṃsitaḥ || kāntamevaṃvidhaṃ kāntā śaśvadicchati kāmataḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
त्वयाऽहमधुना सत्यं विचारेण पराजिता ।। स निन्दितश्चाप्यशुचिर्यः पुमांश्च स्त्रिया जितः
tvayā'hamadhunā satyaṃ vicāreṇa parājitā || sa ninditaścāpyaśuciryaḥ pumāṃśca striyā jitaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
निन्दन्ति पितरो देवा बान्धवाः स्त्रीजितं जनम् ।। स्त्रीजितं मनसा वाचा पिता भ्राता च निन्दति
nindanti pitaro devā bāndhavāḥ strījitaṃ janam || strījitaṃ manasā vācā pitā bhrātā ca nindati
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
शुध्येद्विप्रो दशाहेन जातके मृतके तथा ।। भूमिपो द्वादशाहेन वैश्यः पञ्चदशाहतः
śudhyedvipro daśāhena jātake mṛtake tathā || bhūmipo dvādaśāhena vaiśyaḥ pañcadaśāhataḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
शूद्रो मासेन वेदेषु मातृवद्वर्णसङ्करः।। अशुचिः स्त्रीजितः शुध्येच्चितादहनकालतः
śūdro māsena vedeṣu mātṛvadvarṇasaṅkaraḥ|| aśuciḥ strījitaḥ śudhyeccitādahanakālataḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
न गृह्णन्तीच्छया तस्य पितरः पिण्डतर्पणम् ।। न गृह्णन्तीच्छया देवास्त स्य पुष्पजलादिकम्
na gṛhṇantīcchayā tasya pitaraḥ piṇḍatarpaṇam || na gṛhṇantīcchayā devāsta sya puṣpajalādikam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
किं तस्य ज्ञानतपसा जपहोमप्रपूजनैः ।। किं विद्यया वा यशसा स्त्रीभिर्यस्य मनो हृतम्
kiṃ tasya jñānatapasā japahomaprapūjanaiḥ || kiṃ vidyayā vā yaśasā strībhiryasya mano hṛtam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
विद्याप्रभावज्ञानार्थं मया त्वं च परीक्षितः ।। कृत्वा परीक्षां कान्तस्य वृणोति कामिनी वरम्
vidyāprabhāvajñānārthaṃ mayā tvaṃ ca parīkṣitaḥ || kṛtvā parīkṣāṃ kāntasya vṛṇoti kāminī varam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
वराय गुणहीनाय वृद्धायाज्ञानिने तथा ।। दरिद्राय च मूर्खाय रोगिणे कुत्सिताय च
varāya guṇahīnāya vṛddhāyājñānine tathā || daridrāya ca mūrkhāya rogiṇe kutsitāya ca
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अत्यन्तकोपयुक्ताय चात्यन्तदुर्मुखाय च ।। पंगुलायाङ्गहीनाय चान्धाय बधिराय च
atyantakopayuktāya cātyantadurmukhāya ca || paṃgulāyāṅgahīnāya cāndhāya badhirāya ca
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
जडाय चैव मूकाय क्लीबतुल्याय पापिने ।। ब्रह्महत्यां लभेत्सोऽपि यः स्वकन्यां ददाति च।।
jaḍāya caiva mūkāya klībatulyāya pāpine || brahmahatyāṃ labhetso'pi yaḥ svakanyāṃ dadāti ca||
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
शान्ताय गुणिने चैव यूने च विदुषेऽपि च ।। वैष्णवाय सुतां दत्त्वा दशवाजिफलं लभेत्
śāntāya guṇine caiva yūne ca viduṣe'pi ca || vaiṣṇavāya sutāṃ dattvā daśavājiphalaṃ labhet
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
यः कन्यापालनं कृत्वा करोति विक्रयं यदि ।। विपदा धनलोभेन कुम्भीपाकं स गच्छति
yaḥ kanyāpālanaṃ kṛtvā karoti vikrayaṃ yadi || vipadā dhanalobhena kumbhīpākaṃ sa gacchati
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
कन्यामूत्रपुरीषं च तत्र भक्षति पातकी ।। कृमिभिर्दशितः काकैर्यावदिन्द्राश्चतुर्दश
kanyāmūtrapurīṣaṃ ca tatra bhakṣati pātakī || kṛmibhirdaśitaḥ kākairyāvadindrāścaturdaśa
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तदन्ते व्याधयोनौ च लभते जन्म निश्चितम् ।। विक्रीणाति मांसभारं वहत्येव दिवानिशम्
tadante vyādhayonau ca labhate janma niścitam || vikrīṇāti māṃsabhāraṃ vahatyeva divāniśam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
इत्येवमुक्त्वा तुलसी विरराम तपोवने ।। एतस्मिन्नन्तरे ब्रह्मा तयोरन्तिकमाययौ
ityevamuktvā tulasī virarāma tapovane || etasminnantare brahmā tayorantikamāyayau
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
मूर्ध्ना ननाम तुलसी शङ्खचूडश्च नारद ।। उवास तत्र देवेशश्चोवाच च तयोर्हितम्
mūrdhnā nanāma tulasī śaṅkhacūḍaśca nārada || uvāsa tatra deveśaścovāca ca tayorhitam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
किं करोषि शङ्खचूड संवादमनया सह ।। गान्धर्वेण विवाहेन त्वमस्या ग्रहणं कुरु
kiṃ karoṣi śaṅkhacūḍa saṃvādamanayā saha || gāndharveṇa vivāhena tvamasyā grahaṇaṃ kuru
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
त्वं च पुरुषरत्नं च स्त्रीरत्नं स्त्रीष्वियं सती ।। विदग्धाया विदग्धेन सङ्गमो गुणवान्भवेत्
tvaṃ ca puruṣaratnaṃ ca strīratnaṃ strīṣviyaṃ satī || vidagdhāyā vidagdhena saṅgamo guṇavānbhavet
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
निर्विरोधसुखं राजन्को वा त्यजति दुर्लभम् ।। योऽविरोधसुखत्यागी स पशुर्नात्र संशयः
nirvirodhasukhaṃ rājanko vā tyajati durlabham || yo'virodhasukhatyāgī sa paśurnātra saṃśayaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
किमुपेक्षसि त्वं कान्तमीदृशं गुणिनं सती ।। देवानामसुराणां च दानवानां विमर्दनम्
kimupekṣasi tvaṃ kāntamīdṛśaṃ guṇinaṃ satī || devānāmasurāṇāṃ ca dānavānāṃ vimardanam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
यथा लक्ष्मीश्च लक्ष्मीशे यथा कृष्णे च राधिका।। यथा मयि च सावित्री भवानी च भवे यथा
yathā lakṣmīśca lakṣmīśe yathā kṛṣṇe ca rādhikā|| yathā mayi ca sāvitrī bhavānī ca bhave yathā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
यथा धरा वराहे च यथा मेना हिमालये ।। यथाऽत्रावनसूया च दमयन्ती नले यथा
yathā dharā varāhe ca yathā menā himālaye || yathā'trāvanasūyā ca damayantī nale yathā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
रोहिणी च यथा चन्द्रे यथा कामे रतिः सती ।। यथा दितिः कश्यपे च वशिष्ठेऽरुन्धती यथा ।।
rohiṇī ca yathā candre yathā kāme ratiḥ satī || yathā ditiḥ kaśyape ca vaśiṣṭhe'rundhatī yathā ||
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
यथाऽहल्या गौतमे च देवहूतिश्च कर्दमे ।। यथा बृहस्पतौ तारा शतरूपा मनौ यथा
yathā'halyā gautame ca devahūtiśca kardame || yathā bṛhaspatau tārā śatarūpā manau yathā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
यथा च दक्षिणा यज्ञे यथा स्वाहा हुताशने ।। यथा शची महेन्द्रे च यथा पुष्टिर्गणेश्वरे
yathā ca dakṣiṇā yajñe yathā svāhā hutāśane || yathā śacī mahendre ca yathā puṣṭirgaṇeśvare
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
देवसेना यथा स्कन्दे धर्मे मूत्तिर्यथा सती ।। सौभाग्या सुप्रिया त्वं च शङ्खचूडे तथा भव
devasenā yathā skande dharme mūttiryathā satī || saubhāgyā supriyā tvaṃ ca śaṅkhacūḍe tathā bhava
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अनेन सार्द्धं सुचिरं सुन्दरेण च सुन्दरि ।। स्थाने स्थाने विहारं च यथेच्छं कुरु सन्ततम्
anena sārddhaṃ suciraṃ sundareṇa ca sundari || sthāne sthāne vihāraṃ ca yathecchaṃ kuru santatam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
पश्चात्प्राप्स्यसि गोविन्दं गोलोके पुनरेव च ।। चतुर्भुजं च वैकुण्ठे शंखचूडे मृते सति
paścātprāpsyasi govindaṃ goloke punareva ca || caturbhujaṃ ca vaikuṇṭhe śaṃkhacūḍe mṛte sati
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
इत्येवमाशिषं कृत्वा स्वालयं प्रययौ विधिः ।। गान्धर्वेण विवाहेन जगृहे तां च दानवः
ityevamāśiṣaṃ kṛtvā svālayaṃ prayayau vidhiḥ || gāndharveṇa vivāhena jagṛhe tāṃ ca dānavaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
स्वर्गे दुन्दुभिवाद्यं च पुष्पवृष्टिर्बभूव ह ।। स रेमे रमया सार्द्धं वासगेहे मनोहरे
svarge dundubhivādyaṃ ca puṣpavṛṣṭirbabhūva ha || sa reme ramayā sārddhaṃ vāsagehe manohare
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
मूर्च्छां सम्प्राप तुलसी नवसङ्गमसङ्गता ।। निमग्ना निर्जने साध्वी सम्भोगसुख सागरे
mūrcchāṃ samprāpa tulasī navasaṅgamasaṅgatā || nimagnā nirjane sādhvī sambhogasukha sāgare
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
चतुःषष्टिकलामानं चतुःषष्टिविधं सुखम् ।। कामशास्त्रं यन्निरुक्तं रसिकानां यथेप्सितम्
catuḥṣaṣṭikalāmānaṃ catuḥṣaṣṭividhaṃ sukham || kāmaśāstraṃ yanniruktaṃ rasikānāṃ yathepsitam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अङ्गप्रत्यंग संश्लेषपूर्वकं स्त्रीमनोहरम् ।। तत्सर्वं सुखशृंगारं चकार रसिकेश्वरः
aṅgapratyaṃga saṃśleṣapūrvakaṃ strīmanoharam || tatsarvaṃ sukhaśṛṃgāraṃ cakāra rasikeśvaraḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अतीव रम्येदेशे च सर्वजन्तुविवर्जिते ।। पुष्पचन्दनतल्पे च पुष्पचन्दनवायुना
atīva ramyedeśe ca sarvajantuvivarjite || puṣpacandanatalpe ca puṣpacandanavāyunā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
पुष्पोद्याने नदीतीरे पुष्पचन्दनचर्चिते ।। गृहीत्वा रसिकां रामां पुष्पचन्दनचर्चिताम् ।।
puṣpodyāne nadītīre puṣpacandanacarcite || gṛhītvā rasikāṃ rāmāṃ puṣpacandanacarcitām ||
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.