Library·Brahmavaivarta Purāṇa·2·2.36
नारद उवाच ।। नारायणप्रिया सा च वरा वैकुण्ठवासिनी ।। वैकुण्ठाधिष्ठातृदेवी महालक्ष्मीः सनातनी
nārada uvāca || nārāyaṇapriyā sā ca varā vaikuṇṭhavāsinī || vaikuṇṭhādhiṣṭhātṛdevī mahālakṣmīḥ sanātanī
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
कथं बभूव सा देवी पृथिव्यां सिन्धुकन्यका ।। किं तद्ध्यानं च कवचं सर्वं पूजाविधिक्रमम्
kathaṃ babhūva sā devī pṛthivyāṃ sindhukanyakā || kiṃ taddhyānaṃ ca kavacaṃ sarvaṃ pūjāvidhikramam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
पुरा केन स्तुताऽऽदौ सा तन्मे व्याख्यातुमर्हसि
purā kena stutā''dau sā tanme vyākhyātumarhasi
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
नारायण उवाच ।। पुरा दुर्वाससः शापाद्भ्रष्टश्रीकः पुरन्दरः।। बभूव देवसंघश्च मर्त्यलोकश्च नारद
nārāyaṇa uvāca || purā durvāsasaḥ śāpādbhraṣṭaśrīkaḥ purandaraḥ|| babhūva devasaṃghaśca martyalokaśca nārada
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
लक्ष्मीः स्वर्गादिकं त्यक्त्वा रुष्टा परमदुःखिता।। गत्वा लीना च वैकुण्ठे महालक्ष्म्यां च नारद
lakṣmīḥ svargādikaṃ tyaktvā ruṣṭā paramaduḥkhitā|| gatvā līnā ca vaikuṇṭhe mahālakṣmyāṃ ca nārada
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तदा शोकाद्ययुर्देवा दुःखिता ब्रह्मणः सभाम् ।। ब्रह्माणं च पुरस्कृत्य ययुर्वैकुण्ठमेव च
tadā śokādyayurdevā duḥkhitā brahmaṇaḥ sabhām || brahmāṇaṃ ca puraskṛtya yayurvaikuṇṭhameva ca
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
वैकुण्ठे शरणा पन्ना देवा नारायणे परे ।। अतीव दैन्ययुक्ताश्च शुष्ककण्ठौष्ठतालुकाः
vaikuṇṭhe śaraṇā pannā devā nārāyaṇe pare || atīva dainyayuktāśca śuṣkakaṇṭhauṣṭhatālukāḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तदा लक्ष्मीश्च कलया पुरा नारायणाज्ञया ।। बभूव सिन्धुकन्या सा शक्रसम्पत्स्वरूपिणी
tadā lakṣmīśca kalayā purā nārāyaṇājñayā || babhūva sindhukanyā sā śakrasampatsvarūpiṇī
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तदा मथित्वा क्षीरोदं देवा दैत्यगणैः सह ।। संप्रापुश्च वरं लक्ष्म्या ददृशुस्तां च तत्र हि
tadā mathitvā kṣīrodaṃ devā daityagaṇaiḥ saha || saṃprāpuśca varaṃ lakṣmyā dadṛśustāṃ ca tatra hi
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
सुरादिभ्यो वरं दत्त्वा वनमालां च विष्णवे ।। ददौ प्रसन्नवदना तुष्टा क्षीरोदशायिने
surādibhyo varaṃ dattvā vanamālāṃ ca viṣṇave || dadau prasannavadanā tuṣṭā kṣīrodaśāyine
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
नारद उवाच ।। कथं शशाप दुर्वासा मुनिश्रेष्ठः पुरन्दरम्।। केन दोषेण वा ब्रह्मन्ब्रह्मिष्ठं ब्रह्मवित्पुरा
nārada uvāca || kathaṃ śaśāpa durvāsā muniśreṣṭhaḥ purandaram|| kena doṣeṇa vā brahmanbrahmiṣṭhaṃ brahmavitpurā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
को वा तयोश्च संवादो ह्यभवत्तद्वद प्रभो
ko vā tayośca saṃvādo hyabhavattadvada prabho
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
नारायण उवाच ।। मधुपानप्रमत्तश्च त्रैलोक्याधिपतिः पुरा ।। क्रीडां चकार रहसि रम्भया सह कामुकः
nārāyaṇa uvāca || madhupānapramattaśca trailokyādhipatiḥ purā || krīḍāṃ cakāra rahasi rambhayā saha kāmukaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
कृत्वा क्रीडां तया सार्द्धं कामुक्या हृतचेतनः ।। तस्थौ तत्र महारण्ये कामोन्मथित चेतनः
kṛtvā krīḍāṃ tayā sārddhaṃ kāmukyā hṛtacetanaḥ || tasthau tatra mahāraṇye kāmonmathita cetanaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
कैलासशिखरं यान्तं वैकुण्ठादृषिपुङ्गवम् ।। दुर्वाससं ददर्शेन्द्रो ज्वलन्तं ब्रह्मतेजसा
kailāsaśikharaṃ yāntaṃ vaikuṇṭhādṛṣipuṅgavam || durvāsasaṃ dadarśendro jvalantaṃ brahmatejasā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ग्रीष्ममध्याह्नमार्त्तण्डसहस्रप्रभमीश्वरम् ।। प्रतप्तकाञ्चनाभासं जटाभारमहोज्ज्वलम्
grīṣmamadhyāhnamārttaṇḍasahasraprabhamīśvaram || prataptakāñcanābhāsaṃ jaṭābhāramahojjvalam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
शुक्लयज्ञोपवीतं च चीरं दण्डं कमण्डलुम् ।। महोज्ज्वलं च तिलकं बिभ्रतं चन्द्रसन्निभम्
śuklayajñopavītaṃ ca cīraṃ daṇḍaṃ kamaṇḍalum || mahojjvalaṃ ca tilakaṃ bibhrataṃ candrasannibham
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
समन्वितं शिष्यवर्गैर्वेदवेदाङ्गपारगैः ।। दृष्ट्वा ननाम शिरसा सम्भ्रमात्तं पुरन्दरः
samanvitaṃ śiṣyavargairvedavedāṅgapāragaiḥ || dṛṣṭvā nanāma śirasā sambhramāttaṃ purandaraḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
शिष्यवर्गं स भक्त्या वै तुष्टाव च मुदान्वितः ।। मुनिना च सशिष्येण तस्मै दत्ताश्शुभाशिषः
śiṣyavargaṃ sa bhaktyā vai tuṣṭāva ca mudānvitaḥ || muninā ca saśiṣyeṇa tasmai dattāśśubhāśiṣaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
विष्णुदत्तं पारिजातपुष्पं च सुमनोहरम् ।। मृत्युरोगजराशोकहरं मोक्षकरं ददौ
viṣṇudattaṃ pārijātapuṣpaṃ ca sumanoharam || mṛtyurogajarāśokaharaṃ mokṣakaraṃ dadau
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
शक्रः पुष्पं गृहीत्वा च प्रमत्तो राजसम्पदा ।। भ्रमेण स्थापयामास तत्र वै हस्तिमस्तके
śakraḥ puṣpaṃ gṛhītvā ca pramatto rājasampadā || bhrameṇa sthāpayāmāsa tatra vai hastimastake
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
हस्ती तत्स्पर्शमात्रेण रूपेण च गुणेन च ।। तेजसा वयसा कान्त्या विष्णुतुल्यो बभूव सः
hastī tatsparśamātreṇa rūpeṇa ca guṇena ca || tejasā vayasā kāntyā viṣṇutulyo babhūva saḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
त्यक्त्वा शक्रं गजेन्द्रश्चाप्यगच्छद्घोरकाननम् ।। न शशाक महेन्द्रस्तं रक्षितुं तेजसा मुने
tyaktvā śakraṃ gajendraścāpyagacchadghorakānanam || na śaśāka mahendrastaṃ rakṣituṃ tejasā mune
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तत्पुष्पं त्यक्तवन्तं च दृष्ट्वा शक्रं मुनीश्वरः ।। तं शशाप महातेजाः क्रोधसंरक्तलोचनः
tatpuṣpaṃ tyaktavantaṃ ca dṛṣṭvā śakraṃ munīśvaraḥ || taṃ śaśāpa mahātejāḥ krodhasaṃraktalocanaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
दुर्वासा उवाच ।। अरे श्रिया प्रमत्तस्त्वं कथं मामवमन्यसे ।। मद्दत्तपुष्पं गर्वेण त्यक्तवान्हस्तिमस्तके
durvāsā uvāca || are śriyā pramattastvaṃ kathaṃ māmavamanyase || maddattapuṣpaṃ garveṇa tyaktavānhastimastake
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
विष्णोर्निवेदितं पुष्पं नैवेद्यं वा फलं जलम् ।। प्राप्तिमात्रेण भोक्तव्यं त्यागेन ब्रह्महा जनः
viṣṇorniveditaṃ puṣpaṃ naivedyaṃ vā phalaṃ jalam || prāptimātreṇa bhoktavyaṃ tyāgena brahmahā janaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
भ्रष्टश्रीर्भ्रष्टबुद्धिश्च भ्रष्टज्ञानो भवेन्नरः।। यस्त्यजेद्विष्णुनेवेद्यं भाग्येनोपस्थितं शुभम्
bhraṣṭaśrīrbhraṣṭabuddhiśca bhraṣṭajñāno bhavennaraḥ|| yastyajedviṣṇunevedyaṃ bhāgyenopasthitaṃ śubham
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
प्राप्तिमात्रेण यो भुङ्क्ते भक्त्या विष्णुनिवेदितम्।। पुंसां शतं समुद्धृत्य जीवन्मुक्तः स्वयं भवेत्
prāptimātreṇa yo bhuṅkte bhaktyā viṣṇuniveditam|| puṃsāṃ śataṃ samuddhṛtya jīvanmuktaḥ svayaṃ bhavet
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
विष्णुनैवेद्यभोजी यो नित्यं तु प्रणमेद्धरिम्।। पूजयेत्स्तौति वा भक्त्या स विष्णुसदृशो भवेत्
viṣṇunaivedyabhojī yo nityaṃ tu praṇameddharim|| pūjayetstauti vā bhaktyā sa viṣṇusadṛśo bhavet
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तत्स्पर्शवायुना सद्यस्तीर्थौघश्च विशुध्यति ।। तत्पादरजसा मूढ सद्यः पूता वसुन्धरा
tatsparśavāyunā sadyastīrthaughaśca viśudhyati || tatpādarajasā mūḍha sadyaḥ pūtā vasundharā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
पुंश्चल्यन्नमवीरान्नं शूद्रश्राद्धान्नमेव च ।। यद्धरेरनिवेद्यं च वृथामांसमभक्षकम्
puṃścalyannamavīrānnaṃ śūdraśrāddhānnameva ca || yaddhareranivedyaṃ ca vṛthāmāṃsamabhakṣakam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
शिवलिङ्गप्रदत्तान्नं यदन्नं शूद्रयाजिनाम् ।। चिकित्सकद्विजानां च देवलान्नं तथैव च
śivaliṅgapradattānnaṃ yadannaṃ śūdrayājinām || cikitsakadvijānāṃ ca devalānnaṃ tathaiva ca
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
कन्याविक्रयिणामन्नं यदन्नं योनिजीविनाम् ।। अनुष्णान्नं पर्युषितं सर्वभक्ष्यावशेषि तम्
kanyāvikrayiṇāmannaṃ yadannaṃ yonijīvinām || anuṣṇānnaṃ paryuṣitaṃ sarvabhakṣyāvaśeṣi tam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
शूद्रापतिद्विजान्नं च वृषवाहद्विजान्नकम् ।। अदीक्षितद्विजान्नं च यदन्नं शवदाहिनाम्
śūdrāpatidvijānnaṃ ca vṛṣavāhadvijānnakam || adīkṣitadvijānnaṃ ca yadannaṃ śavadāhinām
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अगम्यगामिनां चैव द्विजानामन्नमेव च।। मित्रद्रुहां कृतघ्नानामन्नं विश्वासघातिनाम्
agamyagāmināṃ caiva dvijānāmannameva ca|| mitradruhāṃ kṛtaghnānāmannaṃ viśvāsaghātinām
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
मिथ्यासाक्ष्यप्रदानां च ब्राह्मणानां तथैव च ।। एतत्सर्वं वि शुध्येत विष्पुनैवेद्यभक्षणात्
mithyāsākṣyapradānāṃ ca brāhmaṇānāṃ tathaiva ca || etatsarvaṃ vi śudhyeta viṣpunaivedyabhakṣaṇāt
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
श्वपचो विष्णुसेवी च वंशानां कोटिमुद्धरेत् ।। हरेरभक्तो विप्रश्च स्वं च रक्षितुमक्षमः
śvapaco viṣṇusevī ca vaṃśānāṃ koṭimuddharet || harerabhakto vipraśca svaṃ ca rakṣitumakṣamaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अज्ञानाद्यदि गृह्णाति विष्णोर्निर्माल्यमेव च ।। सप्तजन्मार्जितात्पापान्मुच्यते नात्र संशयः
ajñānādyadi gṛhṇāti viṣṇornirmālyameva ca || saptajanmārjitātpāpānmucyate nātra saṃśayaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ज्ञात्वा भक्त्या च गृह्णाति विष्णोर्नैवेद्यमेव च ।। कोटिजन्मार्जितात्पापान्मुच्यते नात्र संशयः
jñātvā bhaktyā ca gṛhṇāti viṣṇornaivedyameva ca || koṭijanmārjitātpāpānmucyate nātra saṃśayaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
यस्मात्संस्थापितं पुष्पं गर्वाद्वै हस्तिमस्तके ।। तस्माद्युष्मान्परित्यज्य यातु लक्ष्मीर्हरेः पदम्
yasmātsaṃsthāpitaṃ puṣpaṃ garvādvai hastimastake || tasmādyuṣmānparityajya yātu lakṣmīrhareḥ padam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
नारायणस्य भक्तोऽहं न बिभेमीश्वरं विधिम् ।। कालं मृत्युं जरां चैव कानन्यान्गणयामि च
nārāyaṇasya bhakto'haṃ na bibhemīśvaraṃ vidhim || kālaṃ mṛtyuṃ jarāṃ caiva kānanyāngaṇayāmi ca
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
किं करिष्यति ते तातः कश्यपश्च प्रजापतिः ।। बृहस्पतिर्गुरुश्चैव निश्शङ्कस्य च मे हरेः
kiṃ kariṣyati te tātaḥ kaśyapaśca prajāpatiḥ || bṛhaspatirguruścaiva niśśaṅkasya ca me hareḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
इति श्रुत्वा महेन्द्रश्च धृत्वा तच्चरणद्वयम्।। उच्चै रुरोद शोकार्त्तस्तमुवाच भयाकुलः
iti śrutvā mahendraśca dhṛtvā taccaraṇadvayam|| uccai ruroda śokārttastamuvāca bhayākulaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
इन्द्र उवाच ।। दत्तः समुचितः शापो मह्यं मत्ताय हे प्रभो ।। हृता त्वया चेत्सम्पत्तिः कियज्ज्ञानं च देहि मे
indra uvāca || dattaḥ samucitaḥ śāpo mahyaṃ mattāya he prabho || hṛtā tvayā cetsampattiḥ kiyajjñānaṃ ca dehi me
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ऐश्वर्य्यं विपदां बीजं प्रच्छन्नज्ञानकारणम् ।। मुक्तिमार्गार्गलं दार्ढ्याद्धरिभक्तिव्यपायकम्
aiśvaryyaṃ vipadāṃ bījaṃ pracchannajñānakāraṇam || muktimārgārgalaṃ dārḍhyāddharibhaktivyapāyakam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
जन्ममृत्युजरारोगशोकदुःखांकुरं परम् ।। सम्पत्तितिमिरान्धश्च मुक्तिमार्गं न पश्यति
janmamṛtyujarārogaśokaduḥkhāṃkuraṃ param || sampattitimirāndhaśca muktimārgaṃ na paśyati
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
सम्पन्मत्तः समूढश्च सुरामत्तः सचेतनः ।। बान्धवैर्वेष्टितः सोऽपि बन्धुद्वेषकरो मुने
sampanmattaḥ samūḍhaśca surāmattaḥ sacetanaḥ || bāndhavairveṣṭitaḥ so'pi bandhudveṣakaro mune
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
सम्पन्मदे प्रमत्तश्च विषयान्धश्च विह्वलः ।। महाकामी साहसिकः सत्त्वमार्गे न पश्यति
sampanmade pramattaśca viṣayāndhaśca vihvalaḥ || mahākāmī sāhasikaḥ sattvamārge na paśyati
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
द्विविधो विषयान्धश्च राजसस्तामसः स्मृतः ।। अशास्त्रज्ञस्तामसश्च शास्त्रज्ञो राजसः स्मृतः
dvividho viṣayāndhaśca rājasastāmasaḥ smṛtaḥ || aśāstrajñastāmasaśca śāstrajño rājasaḥ smṛtaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
शास्त्रे च द्विविधं मार्गं निर्दिष्टं मुनिपुङ्गव ।। प्रवृत्तिबीजमेकं च निवृत्तेः कारणं परम्
śāstre ca dvividhaṃ mārgaṃ nirdiṣṭaṃ munipuṅgava || pravṛttibījamekaṃ ca nivṛtteḥ kāraṇaṃ param
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
चरन्ति जीविनश्चादौ प्रवृत्तौ दुःखवर्त्मनि ।। स्वच्छन्दे चाप्रसन्ने च निर्निरोधे च सन्ततम्
caranti jīvinaścādau pravṛttau duḥkhavartmani || svacchande cāprasanne ca nirnirodhe ca santatam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
आपातमधुरे लोभात्क्लेशे च सुखमानिनः ।। परिणामोत्पत्तिबीजे जन्ममृत्युजराकरे
āpātamadhure lobhātkleśe ca sukhamāninaḥ || pariṇāmotpattibīje janmamṛtyujarākare
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अनेकजन्मपर्य्यन्तं कृत्वा च भ्रमणं मुदा ।। स्वकर्मविहितायां च नानायोन्यां क्रमेण च
anekajanmaparyyantaṃ kṛtvā ca bhramaṇaṃ mudā || svakarmavihitāyāṃ ca nānāyonyāṃ krameṇa ca
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ततः कृष्णानुग्रहाच्च सत्सङ्गं लभते जनः ।। सहस्रेषु शतेष्वेको भवाब्धेः पारकारणम्
tataḥ kṛṣṇānugrahācca satsaṅgaṃ labhate janaḥ || sahasreṣu śateṣveko bhavābdheḥ pārakāraṇam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
साधुः सत्त्वप्रदीपेन मुक्तिमार्गं प्रदर्शयेत् ।। तदा करोति यत्नं च जीवी बन्धनखण्डने
sādhuḥ sattvapradīpena muktimārgaṃ pradarśayet || tadā karoti yatnaṃ ca jīvī bandhanakhaṇḍane
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अनेकजन्मयोगेन तपसाऽनशनेन च ।। तदा लभेन्मुक्तिमार्गं निर्विघ्नं सुखदं परम्
anekajanmayogena tapasā'naśanena ca || tadā labhenmuktimārgaṃ nirvighnaṃ sukhadaṃ param
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
इदं श्रुतं गुरोर्वक्त्रात्प्रसङ्गावसरेण च ।। नहि पृष्टमतोऽन्यच्च भवदुःखौघवेष्टिताः
idaṃ śrutaṃ gurorvaktrātprasaṅgāvasareṇa ca || nahi pṛṣṭamato'nyacca bhavaduḥkhaughaveṣṭitāḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अधुना विधिना दत्तो विपत्तौ ज्ञानसागरः।। सम्पद्रूपा विपदियं मम निस्तारकारिणी
adhunā vidhinā datto vipattau jñānasāgaraḥ|| sampadrūpā vipadiyaṃ mama nistārakāriṇī
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ज्ञानसिन्धो दीनबन्धो मह्यं दीनाय साम्प्रतम् ।। देहि किञ्चिज्ज्ञानसारं भवपारं दयानिधे
jñānasindho dīnabandho mahyaṃ dīnāya sāmpratam || dehi kiñcijjñānasāraṃ bhavapāraṃ dayānidhe
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
इन्द्रस्य वचनं श्रुत्वा प्रहस्य ज्ञानिनां गुरुः ।। ज्ञानं कथितुमारेभे ह्यतितुष्टः सनातनः
indrasya vacanaṃ śrutvā prahasya jñānināṃ guruḥ || jñānaṃ kathitumārebhe hyatituṣṭaḥ sanātanaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
दुर्वासा उवाच ।। अहो महेन्द्र माङ्गल्यमात्मानं द्रष्टुमिच्छसि ।। आपाततो दुःखबीजं परिणामसुखावहम्
durvāsā uvāca || aho mahendra māṅgalyamātmānaṃ draṣṭumicchasi || āpātato duḥkhabījaṃ pariṇāmasukhāvaham
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
स्वगर्भयातनानाशपीडाखण्डनकारणम् ।। दुष्पारासारदुर्वारसंसारार्णवतारकम्
svagarbhayātanānāśapīḍākhaṇḍanakāraṇam || duṣpārāsāradurvārasaṃsārārṇavatārakam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
कर्मवृक्षाङ्कुरच्छेदकारणं सर्वतारकम् ।। सन्तोषसन्ततिकरं प्रवरं सर्ववर्त्मनाम्
karmavṛkṣāṅkuracchedakāraṇaṃ sarvatārakam || santoṣasantatikaraṃ pravaraṃ sarvavartmanām
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
दानेन तपसा वाऽपि व्रतेनानशनादिना ।। कर्मणा स्वर्गभोगादि सुखं भवति जीविनाम्
dānena tapasā vā'pi vratenānaśanādinā || karmaṇā svargabhogādi sukhaṃ bhavati jīvinām
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
काम्यानां कर्मणां चैव मूलं संछिद्य यत्नतः ।। अधुनेदं मोक्षबीजं संकल्पाभाव एव च
kāmyānāṃ karmaṇāṃ caiva mūlaṃ saṃchidya yatnataḥ || adhunedaṃ mokṣabījaṃ saṃkalpābhāva eva ca
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
यत्कर्म सात्त्विकं कुर्य्यादसंकल्पितमेव च ।। सर्वं कृष्णार्पणं कृत्वा परे ब्रह्मणि लीयते
yatkarma sāttvikaṃ kuryyādasaṃkalpitameva ca || sarvaṃ kṛṣṇārpaṇaṃ kṛtvā pare brahmaṇi līyate
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
सांसारिकाणामेतत्तु निर्वाणं मोचकं विदुः ।। नेच्छन्ति वैष्णवास्तत्तु सेवाविरहकातराः
sāṃsārikāṇāmetattu nirvāṇaṃ mocakaṃ viduḥ || necchanti vaiṣṇavāstattu sevāvirahakātarāḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
सेवां कुर्वन्ति ते नित्यं विधायोत्तमदेहकम् ।। गोलोके वाऽपि वैकुण्ठे तस्यैव परमात्मनः
sevāṃ kurvanti te nityaṃ vidhāyottamadehakam || goloke vā'pi vaikuṇṭhe tasyaiva paramātmanaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
हरिसेवादिरूपां च मुक्तिमिच्छन्ति वैष्णवाः ।। जीवन्मुक्ताश्च ते शक्र स्वकुलोद्धारकारिणः
harisevādirūpāṃ ca muktimicchanti vaiṣṇavāḥ || jīvanmuktāśca te śakra svakuloddhārakāriṇaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
स्मरणं कीर्त्तनं विष्णोरर्चनं पादसेवनम् ।। वन्दनं स्तवनं नित्यं भक्त्या नैवेद्यभक्षणम्
smaraṇaṃ kīrttanaṃ viṣṇorarcanaṃ pādasevanam || vandanaṃ stavanaṃ nityaṃ bhaktyā naivedyabhakṣaṇam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
चरणोदकपानं च तन्मंत्रजपनं परम् ।। इदं निस्तारबीजं च सर्वेषामीप्सितं भवेत्
caraṇodakapānaṃ ca tanmaṃtrajapanaṃ param || idaṃ nistārabījaṃ ca sarveṣāmīpsitaṃ bhavet
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
इदं मृत्युञ्जयज्ञानं दत्तं मृत्युञ्जयेन मे ।। तच्छिष्योऽहं च निश्शङ्कस्तत्प्रसादाच्च सर्वतः
idaṃ mṛtyuñjayajñānaṃ dattaṃ mṛtyuñjayena me || tacchiṣyo'haṃ ca niśśaṅkastatprasādācca sarvataḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
स जन्मदाता स गुरुः स च बन्धुः सतां परः ।। यो ददाति हरेर्भक्तिं त्रैलोक्ये च सुदुर्लभम्
sa janmadātā sa guruḥ sa ca bandhuḥ satāṃ paraḥ || yo dadāti harerbhaktiṃ trailokye ca sudurlabham
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
दर्शयेदन्यमार्गं च विना श्रीकृष्णसेवनम् ।। स च तं नाशयत्येव ध्रुवं तद्वधभाग्भवेत्
darśayedanyamārgaṃ ca vinā śrīkṛṣṇasevanam || sa ca taṃ nāśayatyeva dhruvaṃ tadvadhabhāgbhavet
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
सन्ततं जगतां कृष्णनाम मङ्गलकारणम् ।। मङ्गलं वर्द्धते नित्यं न भवेदायुषो व्ययः
santataṃ jagatāṃ kṛṣṇanāma maṅgalakāraṇam || maṅgalaṃ varddhate nityaṃ na bhavedāyuṣo vyayaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तेभ्योऽप्यपैति कालश्च मृत्युस्स्याद्रोग एव च ।। सन्तापश्चैव शोकश्च वैनतेयादिवोरगाः
tebhyo'pyapaiti kālaśca mṛtyussyādroga eva ca || santāpaścaiva śokaśca vainateyādivoragāḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
कृष्णमन्त्रोपासकश्च ब्राह्मणः श्वपचोऽपि वा ।। ब्रह्मलोकं समुल्लंघ्य याति गोलोकमुत्तमम्
kṛṣṇamantropāsakaśca brāhmaṇaḥ śvapaco'pi vā || brahmalokaṃ samullaṃghya yāti golokamuttamam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ब्रह्मणा पूजितः सोऽपि मधुपर्कादिना च यः ।। स्तुतः सुरैश्च सिद्धश्च परमानन्दभावनः
brahmaṇā pūjitaḥ so'pi madhuparkādinā ca yaḥ || stutaḥ suraiśca siddhaśca paramānandabhāvanaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ज्ञानसारं तपःसारं ब्रह्मसारं परं शिवम् ।। शिवेनोक्तं योगसारं श्रीकृष्णपदसेवनम्
jñānasāraṃ tapaḥsāraṃ brahmasāraṃ paraṃ śivam || śivenoktaṃ yogasāraṃ śrīkṛṣṇapadasevanam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ब्रह्मादिस्तम्बपर्य्यन्तं सर्वं मिथ्यैव केवलम् ।। भज सत्यं परं ब्रह्म राधेशं प्रकृतेः परम्
brahmādistambaparyyantaṃ sarvaṃ mithyaiva kevalam || bhaja satyaṃ paraṃ brahma rādheśaṃ prakṛteḥ param
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अतीव सुखदं सारं भुक्तिदं मुक्तिदं परम् ।। सिद्धियोगप्रदं चैव दातारं सर्वसम्पदाम्
atīva sukhadaṃ sāraṃ bhuktidaṃ muktidaṃ param || siddhiyogapradaṃ caiva dātāraṃ sarvasampadām
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
योगिनामपि सिद्धानां यतीनां च तपस्विनाम् ।। सर्वेषां कर्मभोगोऽस्ति न नारायणसेविनाम्
yogināmapi siddhānāṃ yatīnāṃ ca tapasvinām || sarveṣāṃ karmabhogo'sti na nārāyaṇasevinām
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
भस्मसाच्च भवेत्पापं यदुपस्पर्शमात्रतः ।। ज्वलदग्नौ पातितं च यथा शुष्केन्धनं तथा
bhasmasācca bhavetpāpaṃ yadupasparśamātrataḥ || jvaladagnau pātitaṃ ca yathā śuṣkendhanaṃ tathā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ततो रोगा हि वेपन्ते पापानि च भयानि च ।। दूरतश्च पलायन्ते यमदूतास्ततो भयात्
tato rogā hi vepante pāpāni ca bhayāni ca || dūrataśca palāyante yamadūtāstato bhayāt
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तावन्निबद्धः संसारे कारागारे विधेर्जनः ।। न यावत्कृष्ण मन्त्रं च प्राप्नोति गुरुवक्त्रतः
tāvannibaddhaḥ saṃsāre kārāgāre vidherjanaḥ || na yāvatkṛṣṇa mantraṃ ca prāpnoti guruvaktrataḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
कृतकर्मौघभोगाख्यनिगडच्छेदकारणम् ।। मायाजालोच्छेदकरं मायापाशनिकृन्तनम्
kṛtakarmaughabhogākhyanigaḍacchedakāraṇam || māyājālocchedakaraṃ māyāpāśanikṛntanam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
गोलोकमार्गसोपानं निस्तारे बीजकारणम् ।। भक्त्यंकुरस्वरूपं च नित्यं वृद्धमनश्वरम्
golokamārgasopānaṃ nistāre bījakāraṇam || bhaktyaṃkurasvarūpaṃ ca nityaṃ vṛddhamanaśvaram
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
सारं च सर्वतपसां योवानां साधनं तथा ।। सिद्धीनां वेदपाठानां व्रतादीनां च निश्चितम्
sāraṃ ca sarvatapasāṃ yovānāṃ sādhanaṃ tathā || siddhīnāṃ vedapāṭhānāṃ vratādīnāṃ ca niścitam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
दानानां तीर्थशौचानां यज्ञादीनां पुरन्दर ।। पूजानामुपवासानामित्याह कमलोद्भवः
dānānāṃ tīrthaśaucānāṃ yajñādīnāṃ purandara || pūjānāmupavāsānāmityāha kamalodbhavaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
पुंसां लक्षं पितॄणां च शतं मातामहस्य च ।। पूर्वं परं च तत्संख्यं पितरं मातरं गुरुम्
puṃsāṃ lakṣaṃ pitṝṇāṃ ca śataṃ mātāmahasya ca || pūrvaṃ paraṃ ca tatsaṃkhyaṃ pitaraṃ mātaraṃ gurum
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
सहोदरं कलत्रं च वक्तुं शिष्यं च किङ्करम् ।। समुद्धरेच्च श्वशुरं श्वश्रूं कन्यां च तत्सुतम्
sahodaraṃ kalatraṃ ca vaktuṃ śiṣyaṃ ca kiṅkaram || samuddharecca śvaśuraṃ śvaśrūṃ kanyāṃ ca tatsutam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
स्वात्मानं च सतीर्थ्यं च गुरुपत्नीं गुरोः सुतम् ।। उद्धरेद्बलवान्भक्तो मन्त्रग्रहणमात्रतः
svātmānaṃ ca satīrthyaṃ ca gurupatnīṃ guroḥ sutam || uddharedbalavānbhakto mantragrahaṇamātrataḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
मन्त्रग्रहणमात्रेण जीवन्मुक्तो भवेन्नरः ।। तत्स्पर्शपूतस्तीर्थौघः सद्यः पूता वसुन्धरा
mantragrahaṇamātreṇa jīvanmukto bhavennaraḥ || tatsparśapūtastīrthaughaḥ sadyaḥ pūtā vasundharā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अनेकजन्मपर्य्यन्तं दीक्षाहीनो भवेन्नरः ।। तदन्यदेवमन्त्रं च लभते पुण्यलेशतः
anekajanmaparyyantaṃ dīkṣāhīno bhavennaraḥ || tadanyadevamantraṃ ca labhate puṇyaleśataḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
सप्तजन्मसु देवानां कृत्वा सेवां स्वकर्मतः ।। लभते च रवेर्मन्त्रं साक्षिणः सर्वकर्मणाम्
saptajanmasu devānāṃ kṛtvā sevāṃ svakarmataḥ || labhate ca ravermantraṃ sākṣiṇaḥ sarvakarmaṇām
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
जन्मत्रयं भास्करं च सेवित्वा मानवः शुचिः ।। लभेद्गणेशमन्त्रं च सर्वविघ्नहरं परम्
janmatrayaṃ bhāskaraṃ ca sevitvā mānavaḥ śuciḥ || labhedgaṇeśamantraṃ ca sarvavighnaharaṃ param
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
जन्मत्रयं तं निषेव्य निर्विघ्नश्च भवेन्नरः ।। विघ्नेशस्य प्रसादेन दिव्यज्ञानं लभेन्नरः
janmatrayaṃ taṃ niṣevya nirvighnaśca bhavennaraḥ || vighneśasya prasādena divyajñānaṃ labhennaraḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तदा ज्ञानप्रदीपेन समालोच्य महामतिः ।। अज्ञानान्धतमश्छित्त्वा महामायां भजेन्नरः
tadā jñānapradīpena samālocya mahāmatiḥ || ajñānāndhatamaśchittvā mahāmāyāṃ bhajennaraḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
प्रकृतिं विष्णुमायां च दुर्गां दुर्गतिनाशिनीम् ।। सिद्धिदां सिद्धिरूपां च परमां सिद्धियोगिनीम्
prakṛtiṃ viṣṇumāyāṃ ca durgāṃ durgatināśinīm || siddhidāṃ siddhirūpāṃ ca paramāṃ siddhiyoginīm
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
वाणीरूपां च पद्मां च भद्रां कृष्णप्रियात्मिकाम् ।। नानारूपां तां निषेव्य जन्मनां शतकं नरः
vāṇīrūpāṃ ca padmāṃ ca bhadrāṃ kṛṣṇapriyātmikām || nānārūpāṃ tāṃ niṣevya janmanāṃ śatakaṃ naraḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तत्प्रसादाद्भवेज्ज्ञानी ज्ञानानन्दं तदा भजेत् ।। कृष्णं ज्ञानाधिदेवं च महादेवं सनातनम्
tatprasādādbhavejjñānī jñānānandaṃ tadā bhajet || kṛṣṇaṃ jñānādhidevaṃ ca mahādevaṃ sanātanam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
शिवं शिवस्वरूपं च शिवदं शिवकारणम् ।। परमानन्दरूपं च परमानन्ददायिनम्
śivaṃ śivasvarūpaṃ ca śivadaṃ śivakāraṇam || paramānandarūpaṃ ca paramānandadāyinam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
सुखदं मोक्षदं चैव दातारं सर्वसम्पदाम् ।। अमरत्वप्रदं चैव दीर्घमायुष्यदं परम्
sukhadaṃ mokṣadaṃ caiva dātāraṃ sarvasampadām || amaratvapradaṃ caiva dīrghamāyuṣyadaṃ param
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
इन्द्रत्वं च मनुत्वं च दातुं शक्तं च लीलया ।। राजेन्द्रत्वप्रदं चैव ज्ञानदं हरिभक्तिदम्
indratvaṃ ca manutvaṃ ca dātuṃ śaktaṃ ca līlayā || rājendratvapradaṃ caiva jñānadaṃ haribhaktidam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
जन्मत्रयं तमाराध्य चाशुतोषप्रसादतः ।। सर्वदस्य प्रसादेन शङ्करस्य महात्मनः
janmatrayaṃ tamārādhya cāśutoṣaprasādataḥ || sarvadasya prasādena śaṅkarasya mahātmanaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
वरदस्य वरेणैव हरिभक्तिं लभेद्ध्रुवम् ।। तदा तद्भक्तसंसर्गात्कृष्णमन्त्रं लभेद्ध्रुवम्
varadasya vareṇaiva haribhaktiṃ labheddhruvam || tadā tadbhaktasaṃsargātkṛṣṇamantraṃ labheddhruvam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
निर्म्मलज्ञानदीपेन प्रदीप्तेन च तत्त्ववित् ।। ब्रह्मादिस्तम्बपर्य्यन्तं सर्वं मिथ्यैव पश्यति
nirmmalajñānadīpena pradīptena ca tattvavit || brahmādistambaparyyantaṃ sarvaṃ mithyaiva paśyati
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
दयानिधेः प्रसादेन निर्मलज्ञानमालभेत् ।। वरदस्य वरेणैव हरिभक्तिं लभेद्ध्रुवम् ।। ११! ।। तदा निर्वृतिमाप्नोति सारात्सारां परात्पराम् ।। यत्र देहे लभेन्मन्त्रं तद्देहावधि भारते
dayānidheḥ prasādena nirmalajñānamālabhet || varadasya vareṇaiva haribhaktiṃ labheddhruvam || 11! || tadā nirvṛtimāpnoti sārātsārāṃ parātparām || yatra dehe labhenmantraṃ taddehāvadhi bhārate
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तत्पाञ्चभौतिकं त्यक्त्वा बिभृयाद्दिव्यरूपकम् ।। करोति दास्यं गोलोके वैकुण्ठे वा हरेः पदे
tatpāñcabhautikaṃ tyaktvā bibhṛyāddivyarūpakam || karoti dāsyaṃ goloke vaikuṇṭhe vā hareḥ pade
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
परमानन्दसंयुक्तो मोहादिषु विवर्जितः ।। न विद्यते पुनर्जन्म पुनरागमनं हरे
paramānandasaṃyukto mohādiṣu vivarjitaḥ || na vidyate punarjanma punarāgamanaṃ hare
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
पुनश्च न पिबेत्क्षीरं धृत्वा मातृस्तनं परम् ।। विष्णुमन्त्रोपासकानां गङ्गादेस्तीर्थसेविनाम्
punaśca na pibetkṣīraṃ dhṛtvā mātṛstanaṃ param || viṣṇumantropāsakānāṃ gaṅgādestīrthasevinām
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
स्वधर्मिणां च भिक्षूणां पुनर्जन्म न विद्यते ।। तीर्थे परित्यजेत्पापं क्रियां कृत्वा हरिं भजेत्
svadharmiṇāṃ ca bhikṣūṇāṃ punarjanma na vidyate || tīrthe parityajetpāpaṃ kriyāṃ kṛtvā hariṃ bhajet
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अयं निरूपितो धात्रा स्वधर्मस्तीर्थसेविनाम् ।। तन्नाममन्त्रं प्रजपेत्तत्सेवादिषु तत्परः
ayaṃ nirūpito dhātrā svadharmastīrthasevinām || tannāmamantraṃ prajapettatsevādiṣu tatparaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
व्रतोपवासरत इत्युक्तो वै विष्णुसेविनाम् ।। सदन्ने वा कदन्ने वा लोष्टे वा काञ्चने तथा
vratopavāsarata ityukto vai viṣṇusevinām || sadanne vā kadanne vā loṣṭe vā kāñcane tathā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
समा बुद्धिर्यस्य शश्वत्स संन्यासीति कीर्तितः ।। दण्डं कमण्डलुं रक्तवस्त्रमात्रं च धारयेत्
samā buddhiryasya śaśvatsa saṃnyāsīti kīrtitaḥ || daṇḍaṃ kamaṇḍaluṃ raktavastramātraṃ ca dhārayet
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
नित्यं प्रवासी नैकत्र स्यात्संन्यासीति कीर्त्तितः ।। शुद्धाचारद्विजान्नं च भुङ्क्ते लोभादिवर्जितः
nityaṃ pravāsī naikatra syātsaṃnyāsīti kīrttitaḥ || śuddhācāradvijānnaṃ ca bhuṅkte lobhādivarjitaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
किन्तु किंचिन्न याचेत स संन्यासीति कीर्त्तितः ।। न व्यापारी नाश्रमी च सर्वकर्मविवर्जितः
kintu kiṃcinna yāceta sa saṃnyāsīti kīrttitaḥ || na vyāpārī nāśramī ca sarvakarmavivarjitaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ध्यायेन्नारायणं शश्वत्स संन्यासीति कीर्त्तितः ।। शश्वन्मौनी ब्रह्मचारी संभाषा परिवर्जितः
dhyāyennārāyaṇaṃ śaśvatsa saṃnyāsīti kīrttitaḥ || śaśvanmaunī brahmacārī saṃbhāṣā parivarjitaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
सर्वं ब्रह्ममयं पश्येत्स संन्यासीति कीर्त्तितः ।। सर्वत्र समबुद्धिश्च हिंसामायाविवर्जितः
sarvaṃ brahmamayaṃ paśyetsa saṃnyāsīti kīrttitaḥ || sarvatra samabuddhiśca hiṃsāmāyāvivarjitaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
क्रोधाहङ्काररहितः स संन्यासीति कीर्त्तितः ।। अयाचितोपस्थितं च मिष्टामिष्टं च भुक्तवान्
krodhāhaṅkārarahitaḥ sa saṃnyāsīti kīrttitaḥ || ayācitopasthitaṃ ca miṣṭāmiṣṭaṃ ca bhuktavān
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.