Library·Brahmavaivarta Purāṇa·2·2.54
राजोवाच ।। कुत्राधारो महाविष्णोः सर्वाधारस्य तस्य च ।। कालभीतस्य कति च कालमाया मुनीश्वर
rājovāca || kutrādhāro mahāviṣṇoḥ sarvādhārasya tasya ca || kālabhītasya kati ca kālamāyā munīśvara
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
क्षुद्रस्य कतिचित्कालं ब्रह्मणः प्रकृतेस्तथा ।। मनोरिन्द्रस्य चन्द्रस्य सूर्य्यस्यायुस्तथैव च
kṣudrasya katicitkālaṃ brahmaṇaḥ prakṛtestathā || manorindrasya candrasya sūryyasyāyustathaiva ca
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अन्येषां वै जनानां च प्राकृतानां परं वयः ।। वेदोक्तं सुविचार्य्यं च वद वेदविदां वर
anyeṣāṃ vai janānāṃ ca prākṛtānāṃ paraṃ vayaḥ || vedoktaṃ suvicāryyaṃ ca vada vedavidāṃ vara
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
विश्वानामूर्ध्वभागे च कस्स्याद्वा लोक एव सः ।। कथयस्व महाभाग सन्देहच्छेदनं कुरु
viśvānāmūrdhvabhāge ca kassyādvā loka eva saḥ || kathayasva mahābhāga sandehacchedanaṃ kuru
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
जलेन परिपूर्णश्च कृष्णस्य मुखबिन्दुना ।। सृष्ट्युन्मुखस्यादिसर्गे परिश्रान्तस्य खेलतः
jalena paripūrṇaśca kṛṣṇasya mukhabindunā || sṛṣṭyunmukhasyādisarge pariśrāntasya khelataḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
प्रकृत्या सह युक्तस्य कलया निजया नृप ।। तत्राधारो महाविष्णोर्विश्वाधारस्य विस्तृतः
prakṛtyā saha yuktasya kalayā nijayā nṛpa || tatrādhāro mahāviṣṇorviśvādhārasya vistṛtaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
प्रकृतिर्गर्भसंर्युक्तडिम्बोद्भूतस्य भूमिप ।। सुविस्तृते जलाधारे शयानश्च महाविराट्
prakṛtirgarbhasaṃryuktaḍimbodbhūtasya bhūmipa || suvistṛte jalādhāre śayānaśca mahāvirāṭ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
मुनिरुवाच ।। गोलोको नृप विश्वानां विस्तृतश्च नभस्समः ।। तथा नित्यं डिम्बरूपश्श्रीकृष्णेच्छासमुद्भवः
muniruvāca || goloko nṛpa viśvānāṃ vistṛtaśca nabhassamaḥ || tathā nityaṃ ḍimbarūpaśśrīkṛṣṇecchāsamudbhavaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
वनमालाधरः श्रीमाञ्छोभितः पीतवाससा ।। ऊर्ध्वं नभसि तद्विष्णोर्नित्यवैकुण्ठ एव च
vanamālādharaḥ śrīmāñchobhitaḥ pītavāsasā || ūrdhvaṃ nabhasi tadviṣṇornityavaikuṇṭha eva ca
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
आत्माऽऽकाशसमो नित्यो विस्तृतश्चन्द्रबिम्बवत् ।। ईश्वरेच्छासमुद्भूतो निर्लक्ष्यश्च निराश्रयः
ātmā''kāśasamo nityo vistṛtaścandrabimbavat || īśvarecchāsamudbhūto nirlakṣyaśca nirāśrayaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
आकाशवत्सुविस्तारो रत्नौघैश्च विनिर्मितः ।। तत्र नारायणः श्रीमान्वनमाली चतुर्भुजः
ākāśavatsuvistāro ratnaughaiśca vinirmitaḥ || tatra nārāyaṇaḥ śrīmānvanamālī caturbhujaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
लक्ष्मीसरस्वतीगङ्गातुलसीपतिरीश्वरः ।। सुनन्दनन्दकुमुदपार्षदादिभिरावृतः
lakṣmīsarasvatīgaṅgātulasīpatirīśvaraḥ || sunandanandakumudapārṣadādibhirāvṛtaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
सर्वेशः सर्वसिद्धेशो भक्तानुग्रहविग्रहः ।। श्रीकृष्णश्च द्विधाभूतो द्विभुजश्च चतुर्भुजः
sarveśaḥ sarvasiddheśo bhaktānugrahavigrahaḥ || śrīkṛṣṇaśca dvidhābhūto dvibhujaśca caturbhujaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
चतुर्भुजश्च वैकुण्ठे गोलोके द्विभुजः स्वयम् ।। ऊर्ध्वं वैकुण्ठलोकाच्च पञ्चाशत्कोटियोजनात
caturbhujaśca vaikuṇṭhe goloke dvibhujaḥ svayam || ūrdhvaṃ vaikuṇṭhalokācca pañcāśatkoṭiyojanāta
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
गोलोको वर्त्तुलाकारो वरिष्ठस्सर्वलोकतः ।। अमूल्यरत्नखचितैर्मन्दिरैश्च विभूषितः
goloko varttulākāro variṣṭhassarvalokataḥ || amūlyaratnakhacitairmandiraiśca vibhūṣitaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
रत्नेन्द्रसारखचितैः स्तम्भसोपानचित्रितैः ।। मणीन्द्रदर्पणासक्तैः कपाटैः कलशोज्ज्वलैः
ratnendrasārakhacitaiḥ stambhasopānacitritaiḥ || maṇīndradarpaṇāsaktaiḥ kapāṭaiḥ kalaśojjvalaiḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
नानाचित्रविचित्रैश्च शिबिरैश्च विराजितः ।। कोटियोजनविस्तीर्णो दैर्घ्ये शतगुणस्तथा ।। विरजासरिदाकीर्णैश्शतशृंगैस्सुवेष्टितः
nānācitravicitraiśca śibiraiśca virājitaḥ || koṭiyojanavistīrṇo dairghye śataguṇastathā || virajāsaridākīrṇaiśśataśṛṃgaissuveṣṭitaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
सरिदर्धप्रमाणेन दैर्घ्येण च ततेन च ।। शैलार्द्धपरिमाणेन युक्तो वृन्दावनेन च ।।
saridardhapramāṇena dairghyeṇa ca tatena ca || śailārddhaparimāṇena yukto vṛndāvanena ca ||
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तदर्द्धमानविलसद्रासमण्डलमण्डितः ।। सरिच्छैलवनादीनां मध्ये गोलोक एव च
tadarddhamānavilasadrāsamaṇḍalamaṇḍitaḥ || saricchailavanādīnāṃ madhye goloka eva ca
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
यथा पंकजमध्ये च कर्णिका सुमनोहरा ।। तत्र गोगोपगोपीभिर्गोपीशो रासमण्डले
yathā paṃkajamadhye ca karṇikā sumanoharā || tatra gogopagopībhirgopīśo rāsamaṇḍale
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
रासेश्वर्य्या राधिकया संयुक्तः सन्ततं नृप ।। द्विभुजो मुरलीहस्तः शिशुर्गोपालरूपधृक्
rāseśvaryyā rādhikayā saṃyuktaḥ santataṃ nṛpa || dvibhujo muralīhastaḥ śiśurgopālarūpadhṛk
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
वह्निशुद्धांशुकाधानो रत्नभूषणभूषितः ।। चन्दनोक्षितसर्वांगो रत्नमालाविराजितः
vahniśuddhāṃśukādhāno ratnabhūṣaṇabhūṣitaḥ || candanokṣitasarvāṃgo ratnamālāvirājitaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
रत्नसिंहासनस्थश्च रत्नच्छत्रेण शोभितः ।। तथा स प्रियगोपालैः सेवितः श्वेतचामरैः
ratnasiṃhāsanasthaśca ratnacchatreṇa śobhitaḥ || tathā sa priyagopālaiḥ sevitaḥ śvetacāmaraiḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
भूषिताभिश्च गोपीभिर्मालाचन्दनचर्चितः।। सस्मितः सकटाक्षाभिः सुवेषाभिश्च वीक्षितः
bhūṣitābhiśca gopībhirmālācandanacarcitaḥ|| sasmitaḥ sakaṭākṣābhiḥ suveṣābhiśca vīkṣitaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
कथितो लोकविस्तारो यथाशक्ति यथागमम्।। यथाश्रुतं शम्भुवक्त्रात्कालमानं निशामय
kathito lokavistāro yathāśakti yathāgamam|| yathāśrutaṃ śambhuvaktrātkālamānaṃ niśāmaya
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
पात्रं षट्पलसंभूतं गभीरं चतुरङ्गुलम्
pātraṃ ṣaṭpalasaṃbhūtaṃ gabhīraṃ caturaṅgulam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
स्वर्णमाषकृतच्छिद्रं दण्डैश्च चतुरंगुलैः ।। यावज्जलप्लुतं पात्रं तत्कालं दण्डमेव च
svarṇamāṣakṛtacchidraṃ daṇḍaiśca caturaṃgulaiḥ || yāvajjalaplutaṃ pātraṃ tatkālaṃ daṇḍameva ca
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
दण्डद्वयं मुहूर्तं च यामस्तस्य चतुष्टयम् ।। वासरश्चाष्टभिर्यामैः पक्षस्तैर्दशपञ्चभिः
daṇḍadvayaṃ muhūrtaṃ ca yāmastasya catuṣṭayam || vāsaraścāṣṭabhiryāmaiḥ pakṣastairdaśapañcabhiḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
मासो द्वाभ्यां च पक्षाभ्यां वर्षं द्वादशमासकैः ।। मासेन वै नराणां च पितॄणां तदहर्निशम्
māso dvābhyāṃ ca pakṣābhyāṃ varṣaṃ dvādaśamāsakaiḥ || māsena vai narāṇāṃ ca pitṝṇāṃ tadaharniśam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
कृष्णपक्षे दिनं प्रोक्तं शुक्ले रात्रिः प्रकीर्त्तिता ।। वत्सरेण नराणां च देवानां च दिवानिशम्
kṛṣṇapakṣe dinaṃ proktaṃ śukle rātriḥ prakīrttitā || vatsareṇa narāṇāṃ ca devānāṃ ca divāniśam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अयनं ह्युत्तरमहो रात्रिर्वै दक्षिणायनम् ।। युगकर्मानुरूपं च नरादीनां वयो नृप
ayanaṃ hyuttaramaho rātrirvai dakṣiṇāyanam || yugakarmānurūpaṃ ca narādīnāṃ vayo nṛpa
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
प्रकृतेः प्राकृतानां च ब्रह्मादीनां निशामय ।। कृतं त्रेता द्वापरं च कलिश्चेति चतुर्युगम्
prakṛteḥ prākṛtānāṃ ca brahmādīnāṃ niśāmaya || kṛtaṃ tretā dvāparaṃ ca kaliśceti caturyugam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
दिव्यैर्द्वादशसाहस्रैः सावधानं निशामय ।। चत्वारि त्रीणि च द्वयेकं सहस्राणि कृतादिकम्
divyairdvādaśasāhasraiḥ sāvadhānaṃ niśāmaya || catvāri trīṇi ca dvayekaṃ sahasrāṇi kṛtādikam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तेषां च सन्ध्यासन्ध्यांशौ द्वे सहस्रे प्रकीर्तिते ।। त्रिचत्वारिंशकैर्लक्षैस्सविंशतिसहस्रकैः
teṣāṃ ca sandhyāsandhyāṃśau dve sahasre prakīrtite || tricatvāriṃśakairlakṣaissaviṃśatisahasrakaiḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
चतुर्युगं परिमितं नरमानक्रमेण च ।। लक्षैश्च सप्तदशभिस्साष्टविंशसहस्रकैः
caturyugaṃ parimitaṃ naramānakrameṇa ca || lakṣaiśca saptadaśabhissāṣṭaviṃśasahasrakaiḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
कृतं युगं नृमानेन संख्याविद्भिः प्रकीर्त्तितम् ।। सहस्रैष्षण्णवतिभिर्लक्षैर्द्वादशभिस्सह
kṛtaṃ yugaṃ nṛmānena saṃkhyāvidbhiḥ prakīrttitam || sahasraiṣṣaṇṇavatibhirlakṣairdvādaśabhissaha
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
त्रेतायुगं परिमितं कालविद्भिः प्रकीर्त्तितम् ।। अष्टलक्षैस्सह मितं चतुष्षष्टिसहस्रकम्
tretāyugaṃ parimitaṃ kālavidbhiḥ prakīrttitam || aṣṭalakṣaissaha mitaṃ catuṣṣaṣṭisahasrakam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
परिमाणं द्वापरस्य संख्याविद्भिरितीरितम्।। सद्वात्रिंशत्सहस्रैश्च चतुर्लक्षैश्च वत्सरैः।। नृमानाद्वै कलियुगं विदुः कालविदो बुघाः
parimāṇaṃ dvāparasya saṃkhyāvidbhiritīritam|| sadvātriṃśatsahasraiśca caturlakṣaiśca vatsaraiḥ|| nṛmānādvai kaliyugaṃ viduḥ kālavido bughāḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तत्र सप्त च वारा वै तिथयः षोडश स्मृताः।। दिवारात्र्यश्च पक्षौ द्वौ मासो वर्षं च निर्मितम्
tatra sapta ca vārā vai tithayaḥ ṣoḍaśa smṛtāḥ|| divārātryaśca pakṣau dvau māso varṣaṃ ca nirmitam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तथा भ्रमति तच्चक्रमेवमेवं चतुर्युगम्।। तथा युगानि राजेन्द्र तथा मन्वन्तराणि च।।४१।।। मन्वन्तरं तु दिव्यानां युगानामेकसप्ततिः।। एवं क्रमाद्भ्रमन्त्येव मनवश्च चतुर्दश
tathā bhramati taccakramevamevaṃ caturyugam|| tathā yugāni rājendra tathā manvantarāṇi ca||41||| manvantaraṃ tu divyānāṃ yugānāmekasaptatiḥ|| evaṃ kramādbhramantyeva manavaśca caturdaśa
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
पञ्चविंशतिसाहस्रं षष्ट्यन्तशतपञ्चकम् ।। नरमानयुगं चैव परं मन्वन्तरं स्मृतम्
pañcaviṃśatisāhasraṃ ṣaṣṭyantaśatapañcakam || naramānayugaṃ caiva paraṃ manvantaraṃ smṛtam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
आख्यानं च मनूनां च धर्मिष्ठानां नराधिप।। यच्छ्रुतं शिववक्त्रेण तत्त्वं मत्तो निशामय
ākhyānaṃ ca manūnāṃ ca dharmiṣṭhānāṃ narādhipa|| yacchrutaṃ śivavaktreṇa tattvaṃ matto niśāmaya
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
आद्यो मनुर्ब्रह्मपुत्रः शतरूपा पतिव्रता ।। धर्मिष्ठानां वरिष्ठश्च गरिष्ठो मनुषु प्रभुः
ādyo manurbrahmaputraḥ śatarūpā pativratā || dharmiṣṭhānāṃ variṣṭhaśca gariṣṭho manuṣu prabhuḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
स्वायम्भुवः शम्भुशिष्यो विष्णुव्रतपरायणः ।। जीवन्मुक्तो महाज्ञानी भवतः प्रपितामहः
svāyambhuvaḥ śambhuśiṣyo viṣṇuvrataparāyaṇaḥ || jīvanmukto mahājñānī bhavataḥ prapitāmahaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
राजसूयसहस्रं च चक्रे वै नर्मदातटे।। त्रिलक्षमश्वमेधं च त्रिलक्षं नरमेधकम्
rājasūyasahasraṃ ca cakre vai narmadātaṭe|| trilakṣamaśvamedhaṃ ca trilakṣaṃ naramedhakam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
गोमेधं च चतुर्लक्षं विधिवन्महदद्भुतम् ।। ब्राह्मणानां त्रिकोटीश्च भोजयामास नित्यशः
gomedhaṃ ca caturlakṣaṃ vidhivanmahadadbhutam || brāhmaṇānāṃ trikoṭīśca bhojayāmāsa nityaśaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
पञ्चलक्षगवां मांसैः सुपक्वैर्घृतसंस्कृतैः ।। चर्व्यैंश्चोष्यैर्लेह्यपेयैर्मिष्टद्रव्यैः सुदुर्लभैः
pañcalakṣagavāṃ māṃsaiḥ supakvairghṛtasaṃskṛtaiḥ || carvyaiṃścoṣyairlehyapeyairmiṣṭadravyaiḥ sudurlabhaiḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अमूल्यरत्नलक्षं च दशकोटिसुवर्णकम् ।। स्वर्णशृङ्गयुतं दिव्यं गवां लक्षं सुपूजितम् ।।
amūlyaratnalakṣaṃ ca daśakoṭisuvarṇakam || svarṇaśṛṅgayutaṃ divyaṃ gavāṃ lakṣaṃ supūjitam ||
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
सहस्रं रथरत्नं च शिबिकालक्षमेव च।। त्रिकोटिस्वर्णपात्राणि सान्नं सजलमीप्सितम्।। त्रिकोटिस्वर्णभूषाश्च कर्पूरादिसुवासितम्
sahasraṃ ratharatnaṃ ca śibikālakṣameva ca|| trikoṭisvarṇapātrāṇi sānnaṃ sajalamīpsitam|| trikoṭisvarṇabhūṣāśca karpūrādisuvāsitam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ताम्बूलं सुविचित्रं च त्रिकोटिस्वर्णतल्पकम्।। रत्नेन्द्रखचितैर्मञ्चैः रचितैर्विश्वकर्मणा
tāmbūlaṃ suvicitraṃ ca trikoṭisvarṇatalpakam|| ratnendrakhacitairmañcaiḥ racitairviśvakarmaṇā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
वह्निशुद्धांशुकैश्चित्रै राजितं माल्यजालकैः।। नित्यं ददौ ब्राह्मणेभ्यो विष्णुप्रीत्या शिवाज्ञया
vahniśuddhāṃśukaiścitrai rājitaṃ mālyajālakaiḥ|| nityaṃ dadau brāhmaṇebhyo viṣṇuprītyā śivājñayā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
संप्राप्य शंकराज्ज्ञानं कृष्णमंत्रं सुदुर्लभम्।। संप्राप्य कृष्णदास्यं च गोलोकं वै जगाम सः
saṃprāpya śaṃkarājjñānaṃ kṛṣṇamaṃtraṃ sudurlabham|| saṃprāpya kṛṣṇadāsyaṃ ca golokaṃ vai jagāma saḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
दृष्ट्वा मुक्तं स्वपुत्रं च प्रहष्टोऽभूत्प्रजापतिः।। तुष्टाव शंकरं तुष्टः ससृजेऽन्यं मनुं विधिः
dṛṣṭvā muktaṃ svaputraṃ ca prahaṣṭo'bhūtprajāpatiḥ|| tuṣṭāva śaṃkaraṃ tuṣṭaḥ sasṛje'nyaṃ manuṃ vidhiḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
यतः स्वयम्भुपुत्रोऽयमतः स्वायम्भुवो मनुः।। स्वारोचिषो मनुश्चैव द्वितीयो वह्निनन्दनः
yataḥ svayambhuputro'yamataḥ svāyambhuvo manuḥ|| svārociṣo manuścaiva dvitīyo vahninandanaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
राजा वदान्यो धर्मिष्ठः स्वायम्भुवसमो महान् ।। प्रियव्रतसुतावन्यौ द्वौ मनू धर्मिणां वरौ
rājā vadānyo dharmiṣṭhaḥ svāyambhuvasamo mahān || priyavratasutāvanyau dvau manū dharmiṇāṃ varau
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तौ तृतीयौ चतुर्थौ च वैष्णवौ तापसोत्तमौ ।। तौ च शङ्करशिष्यौ च कृष्णभक्तिपरायणौ
tau tṛtīyau caturthau ca vaiṣṇavau tāpasottamau || tau ca śaṅkaraśiṣyau ca kṛṣṇabhaktiparāyaṇau
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
धर्मिष्ठानां वरिष्ठश्च रैवतः पञ्चमो मनुः ।। षष्ठश्च चाक्षुषो ज्ञेयो विष्णुभक्तिपरायणः
dharmiṣṭhānāṃ variṣṭhaśca raivataḥ pañcamo manuḥ || ṣaṣṭhaśca cākṣuṣo jñeyo viṣṇubhaktiparāyaṇaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
श्राद्धदेवः सूर्यसुतो वैष्णवः सप्तमो मनुः ।। सावर्णिः सूर्यतनयो वैष्णवो मनुरष्टमः
śrāddhadevaḥ sūryasuto vaiṣṇavaḥ saptamo manuḥ || sāvarṇiḥ sūryatanayo vaiṣṇavo manuraṣṭamaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
नवमो दक्षसावर्णिर्विष्णुव्रतपरायणः ।। दशमो ब्रह्मसावर्णिर्ब्रह्मज्ञानविशारदः
navamo dakṣasāvarṇirviṣṇuvrataparāyaṇaḥ || daśamo brahmasāvarṇirbrahmajñānaviśāradaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ततश्च धर्मसावर्णिर्मनुरेकादशः स्मृतः ।। धर्मिष्ठश्च वरिष्ठश्च वैष्णवव्रततत्परः ।।
tataśca dharmasāvarṇirmanurekādaśaḥ smṛtaḥ || dharmiṣṭhaśca variṣṭhaśca vaiṣṇavavratatatparaḥ ||
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ज्ञानी च रुद्रसावर्णिर्मनुश्च द्वादशः स्मृतः ।। धर्मात्मा देवसावर्णिर्मनुरेवं त्रयोदशः
jñānī ca rudrasāvarṇirmanuśca dvādaśaḥ smṛtaḥ || dharmātmā devasāvarṇirmanurevaṃ trayodaśaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
चतुर्दशो महाज्ञानी चन्द्रसावर्णिरेव च ।। यावदायुर्मनूनां स्यादिन्द्राणां तावदेव हि
caturdaśo mahājñānī candrasāvarṇireva ca || yāvadāyurmanūnāṃ syādindrāṇāṃ tāvadeva hi
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
चतुर्दशेन्द्रावच्छिन्नं ब्रह्मणो दिनमुच्यते ।। तावती ब्रह्मणो रात्रिः सा च ब्राह्मी निशा नृप
caturdaśendrāvacchinnaṃ brahmaṇo dinamucyate || tāvatī brahmaṇo rātriḥ sā ca brāhmī niśā nṛpa
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
कालरात्रिश्च सा ज्ञेया वेदेषु परिकीर्त्तिता ।। ब्रह्मणो वासरे राजन्क्षुद्रकल्पः प्रकीर्त्तितः।।
kālarātriśca sā jñeyā vedeṣu parikīrttitā || brahmaṇo vāsare rājankṣudrakalpaḥ prakīrttitaḥ||
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
सप्तकल्पे चिरंजीवी मार्कण्डेयो महातपाः ।। ब्रह्मलोकादधः सर्वे लोका दग्धाश्च तत्र वै
saptakalpe ciraṃjīvī mārkaṇḍeyo mahātapāḥ || brahmalokādadhaḥ sarve lokā dagdhāśca tatra vai
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
उत्थितेनैव सहसा सङ्कर्षणमुखाग्निना ।। चन्द्रार्कब्रह्मपुत्राश्च ब्रह्मलोकं गता ध्रुवम्
utthitenaiva sahasā saṅkarṣaṇamukhāgninā || candrārkabrahmaputrāśca brahmalokaṃ gatā dhruvam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ब्रह्मरात्रिव्यतीते तु पुनश्च ससृजे विधिः ।। तस्यां ब्रह्मनिशायां च क्षुद्रः प्रलय उच्यते
brahmarātrivyatīte tu punaśca sasṛje vidhiḥ || tasyāṃ brahmaniśāyāṃ ca kṣudraḥ pralaya ucyate
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
देवाश्च मनवश्चैव तत्र दग्धा नरादयः ।। एवं त्रिंशद्दिवारात्रैर्ब्रह्मणो मास एव च
devāśca manavaścaiva tatra dagdhā narādayaḥ || evaṃ triṃśaddivārātrairbrahmaṇo māsa eva ca
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
वर्षं द्वादशमासैश्च ब्रह्मसम्बन्धि चैव हि ।। एवं पञ्चदशाब्दे तु गते च ब्रह्मणो नृप ।। दैनंदिनस्तु प्रलयो वेदेषु परिकीर्त्तितः ।।
varṣaṃ dvādaśamāsaiśca brahmasambandhi caiva hi || evaṃ pañcadaśābde tu gate ca brahmaṇo nṛpa || dainaṃdinastu pralayo vedeṣu parikīrttitaḥ ||
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
मोहरात्रिश्च सा प्रोक्ता वेदविद्भिः पुरातनैः ।। तत्र सर्वे प्रणष्टास्स्युश्चन्द्रार्कादिदिगीश्वराः
moharātriśca sā proktā vedavidbhiḥ purātanaiḥ || tatra sarve praṇaṣṭāssyuścandrārkādidigīśvarāḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
आदित्या वसवो रुद्रा मनवो मानवादयः ।। ऋषयो मुनयश्चैव गन्धर्वा राक्षसादयः
ādityā vasavo rudrā manavo mānavādayaḥ || ṛṣayo munayaścaiva gandharvā rākṣasādayaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
नाडीजंघो बकश्चैव सर्वे नष्टाश्च तत्र वै ।। ब्रह्मलोकादधः सर्वे लोका नागालयास्तथा ।।
nāḍījaṃgho bakaścaiva sarve naṣṭāśca tatra vai || brahmalokādadhaḥ sarve lokā nāgālayāstathā ||
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ब्रह्मलोकं ययुः सर्वे ब्रह्मपुत्रादयस्तथा ।। गते दैनंदिने ब्रह्मा लोकांश्च ससृजे पुनः
brahmalokaṃ yayuḥ sarve brahmaputrādayastathā || gate dainaṃdine brahmā lokāṃśca sasṛje punaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
एवं शताब्दपर्य्यन्तं परमायुः प्रजापतेः ।। ब्रह्मणश्च निपाते स्यान्महाकल्पो भवेन्नृप
evaṃ śatābdaparyyantaṃ paramāyuḥ prajāpateḥ || brahmaṇaśca nipāte syānmahākalpo bhavennṛpa
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
मार्कण्डेयो लोमशश्च पेचकश्चिरजीविनः ।। इन्द्रद्युम्नश्च नृपतिश्चाकूपारश्च कच्छपः
mārkaṇḍeyo lomaśaśca pecakaścirajīvinaḥ || indradyumnaśca nṛpatiścākūpāraśca kacchapaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
देवमाता च सावित्री वेदा धर्म्मादयस्तथा ।। सर्वे प्रणष्टा मृत्युश्च प्रकृतिं च शिवं विना
devamātā ca sāvitrī vedā dharmmādayastathā || sarve praṇaṣṭā mṛtyuśca prakṛtiṃ ca śivaṃ vinā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
नारायणे प्रलीनाश्च विश्वस्था वैष्णवास्तथा ।। कालाग्निरुद्रः संहर्त्ता सर्वरुद्रगणैः सह
nārāyaṇe pralīnāśca viśvasthā vaiṣṇavāstathā || kālāgnirudraḥ saṃharttā sarvarudragaṇaiḥ saha
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
मृत्युञ्जये महादेवे प्रलीनः स तमो गुणः ।। ब्रह्मणश्च निपातेन निमेषः प्रकृतेर्भवेत्
mṛtyuñjaye mahādeve pralīnaḥ sa tamo guṇaḥ || brahmaṇaśca nipātena nimeṣaḥ prakṛterbhavet
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
नारायणस्य शम्भोश्च महाविष्णोश्च निश्चितम् ।। निमेषान्ते पुनः सृष्टिर्भवेत्कृष्णेच्छया नृप
nārāyaṇasya śambhośca mahāviṣṇośca niścitam || nimeṣānte punaḥ sṛṣṭirbhavetkṛṣṇecchayā nṛpa
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
कृष्णो निमेषरहितो निर्गुणः प्रकृते परः ।। सगुणानां निमेषश्च कालसंख्यावयोमितः ।।
kṛṣṇo nimeṣarahito nirguṇaḥ prakṛte paraḥ || saguṇānāṃ nimeṣaśca kālasaṃkhyāvayomitaḥ ||
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
षष्टिदण्डात्मिकास्तस्या वासरश्च प्रकीर्त्तितः ।। त्रिंशद्रात्रिं दिनैर्मासो वर्षं द्वादशमासकैः
ṣaṣṭidaṇḍātmikāstasyā vāsaraśca prakīrttitaḥ || triṃśadrātriṃ dinairmāso varṣaṃ dvādaśamāsakaiḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
एवं गते शताब्दे च श्रीकृष्णे प्रकृतेर्लयः ।। प्रकृत्यां च प्रलीनायां श्रीकृष्णे प्राकृतो लयः
evaṃ gate śatābde ca śrīkṛṣṇe prakṛterlayaḥ || prakṛtyāṃ ca pralīnāyāṃ śrīkṛṣṇe prākṛto layaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
सर्वान्संहृत्य सा चैका महाविष्णोः प्रसूश्च या ।। कृष्णवक्षसि लीना च मूलप्रकृतिरीश्वरी
sarvānsaṃhṛtya sā caikā mahāviṣṇoḥ prasūśca yā || kṛṣṇavakṣasi līnā ca mūlaprakṛtirīśvarī
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
निर्गुणस्य च नित्यस्य चाद्यन्तरहितस्य च ।। निमेषाणां सहस्रेण प्रकृतेर्दण्ड उच्यते
nirguṇasya ca nityasya cādyantarahitasya ca || nimeṣāṇāṃ sahasreṇa prakṛterdaṇḍa ucyate
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
बुद्ध्यधिष्ठातृदेवी च श्रीकृष्णस्यैव निर्गुणाम् ।। यन्मायामोहिताश्चैव ब्रह्मविष्णुशिवादयः
buddhyadhiṣṭhātṛdevī ca śrīkṛṣṇasyaiva nirguṇām || yanmāyāmohitāścaiva brahmaviṣṇuśivādayaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
वह्निशुद्धानि वस्त्राणि मुनीन्द्राणां च लक्षकम् ।। भूमिं च सर्वसस्याढ्यां गजेन्द्राणां च लक्षकम्।। त्रिलक्षमश्वरत्नं च शातकुंभविभूषितम्
vahniśuddhāni vastrāṇi munīndrāṇāṃ ca lakṣakam || bhūmiṃ ca sarvasasyāḍhyāṃ gajendrāṇāṃ ca lakṣakam|| trilakṣamaśvaratnaṃ ca śātakuṃbhavibhūṣitam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
प्राणाधिष्ठातृदेवीं च प्रेम्णा प्राणाधिकां वराम् ।। स्थिरप्रेममयीं शक्तीं निर्गुणां निर्गुणस्य च
prāṇādhiṣṭhātṛdevīṃ ca premṇā prāṇādhikāṃ varām || sthirapremamayīṃ śaktīṃ nirguṇāṃ nirguṇasya ca
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
नारायणश्च शम्भुश्च संहृत्य स्वगणान्बहून् ।। शुद्धसत्त्वस्वरूपी श्रीकृष्णे लीनश्च निर्गुणे।।
nārāyaṇaśca śambhuśca saṃhṛtya svagaṇānbahūn || śuddhasattvasvarūpī śrīkṛṣṇe līnaśca nirguṇe||
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
गोपा गोप्यश्च गावश्च सवत्साश्च नराधिप ।। सर्वे लीनाः प्रकृत्यां च प्रकृतिः परमेश्वरे।।। महाविष्णौ विलीनाश्च ते सर्वे क्षुद्रविष्णवः ।। महाविष्णुः प्रकृत्यां च सा चैवं परमात्मनि
gopā gopyaśca gāvaśca savatsāśca narādhipa || sarve līnāḥ prakṛtyāṃ ca prakṛtiḥ parameśvare||| mahāviṣṇau vilīnāśca te sarve kṣudraviṣṇavaḥ || mahāviṣṇuḥ prakṛtyāṃ ca sā caivaṃ paramātmani
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
प्रकृतिर्योगनिद्रा च श्रीकृष्णनयनद्वये ।। अधिष्ठानं चकारैवं मायया चेश्वरेच्छया
prakṛtiryoganidrā ca śrīkṛṣṇanayanadvaye || adhiṣṭhānaṃ cakāraivaṃ māyayā ceśvarecchayā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
प्रकृतेर्वासरो यावन्मितः कालः प्रकीर्त्तितः ।। तावद्वृन्दावने निद्रा कृष्णस्य परमात्मनः
prakṛtervāsaro yāvanmitaḥ kālaḥ prakīrttitaḥ || tāvadvṛndāvane nidrā kṛṣṇasya paramātmanaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अमूल्य रत्नतल्पे च वह्निशुद्धांशुकार्चिते ।। गन्धचन्दनमाल्यौघवाय्वादिसुरभीकृते
amūlya ratnatalpe ca vahniśuddhāṃśukārcite || gandhacandanamālyaughavāyvādisurabhīkṛte
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
पुनः प्रजागरे तस्य सर्वसृष्टिर्भवेत्पुनः ।। एवं सर्वे प्राकृताश्च श्रीकृष्णं निर्गुणं विना
punaḥ prajāgare tasya sarvasṛṣṭirbhavetpunaḥ || evaṃ sarve prākṛtāśca śrīkṛṣṇaṃ nirguṇaṃ vinā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तद्वन्दनं तत्स्मरणं तस्य ध्यानं तदर्चनम् ।। कीर्त्तनं तद्गुणानां च महापातकनाशनम्
tadvandanaṃ tatsmaraṇaṃ tasya dhyānaṃ tadarcanam || kīrttanaṃ tadguṇānāṃ ca mahāpātakanāśanam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
एतत्ते कथितं सर्वं यद्यन्मृत्युञ्जयाच्छ्रुतम् ।। यथागमं महाराज किं भूयः श्रोतुमिच्छसि
etatte kathitaṃ sarvaṃ yadyanmṛtyuñjayācchrutam || yathāgamaṃ mahārāja kiṃ bhūyaḥ śrotumicchasi
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
सुयज्ञ उवाच।। कालाग्निरुद्रो विश्वानां संहर्त्ता च तमोगुणः ।। ब्रह्मणोऽन्ते विलीनश्च सत्त्वं मृत्युञ्जये शिवे
suyajña uvāca|| kālāgnirudro viśvānāṃ saṃharttā ca tamoguṇaḥ || brahmaṇo'nte vilīnaśca sattvaṃ mṛtyuñjaye śive
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
शिवो लीनो निर्गुणे च श्रीकृष्णे प्राकृते लये ।। कथं तव गुरोर्नाम मृत्युञ्जय इति श्रुतम्
śivo līno nirguṇe ca śrīkṛṣṇe prākṛte laye || kathaṃ tava gurornāma mṛtyuñjaya iti śrutam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
कथं प्रसूर्महाविष्णोर्मूलप्रकृतिरीश्वरी।। असंख्यानि च विश्वानि सन्ति वै यस्य लोमसु
kathaṃ prasūrmahāviṣṇormūlaprakṛtirīśvarī|| asaṃkhyāni ca viśvāni santi vai yasya lomasu
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
सुतपा उवाच ।। ब्रह्मणोऽन्ते मृत्युकन्या प्रणष्टा जलबिम्बवत् ।। संहर्त्री सर्वलोकानां ब्रह्मादीनां नराधिप
sutapā uvāca || brahmaṇo'nte mṛtyukanyā praṇaṣṭā jalabimbavat || saṃhartrī sarvalokānāṃ brahmādīnāṃ narādhipa
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
कतिधा मृत्युकन्यानां ब्रह्मणां कोटिशो लये ।। कालेन लीनः शम्भुश्च सत्त्वरूपे च निर्गुणे ।
katidhā mṛtyukanyānāṃ brahmaṇāṃ koṭiśo laye || kālena līnaḥ śambhuśca sattvarūpe ca nirguṇe |
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
मृत्युकन्या जिता शश्वच्छिवेन गुरुणा मम ।। न मृत्युना जितः शम्भुः कल्पे कल्पे श्रुतौ श्रुतम्
mṛtyukanyā jitā śaśvacchivena guruṇā mama || na mṛtyunā jitaḥ śambhuḥ kalpe kalpe śrutau śrutam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
शम्भुर्नारायणस्यैव प्रकृतेश्च नराधिप ।। नित्यानां लीनता नित्ये तन्माया न तु वास्तवी
śambhurnārāyaṇasyaiva prakṛteśca narādhipa || nityānāṃ līnatā nitye tanmāyā na tu vāstavī
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
स्वयं पुमान्निर्गुणश्च कालेन सगुणः स्वयम् ।। स्वयं नारायणः शम्भुर्मायया प्रकृतिः स्वयम्
svayaṃ pumānnirguṇaśca kālena saguṇaḥ svayam || svayaṃ nārāyaṇaḥ śambhurmāyayā prakṛtiḥ svayam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तदंशस्तत्समः शश्वद्यथा वह्नेः स्फुलिङ्गवत् ।। ये ये च ब्रह्मणा सृष्टा रुद्रादित्यादयस्तथा
tadaṃśastatsamaḥ śaśvadyathā vahneḥ sphuliṅgavat || ye ye ca brahmaṇā sṛṣṭā rudrādityādayastathā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
कल्पे कल्पे जितास्ते ते नश्वरा मृत्युकन्यया ।। न शिवो ब्रह्मणा सृष्टः सत्यो नित्यः सनातनः
kalpe kalpe jitāste te naśvarā mṛtyukanyayā || na śivo brahmaṇā sṛṣṭaḥ satyo nityaḥ sanātanaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
कतिधा ब्रह्मणां पातो यन्निमेषण भूमिप ।। अथादिसर्गे श्रीकृष्णः प्रकृत्यां च जगद्गुरुः
katidhā brahmaṇāṃ pāto yannimeṣaṇa bhūmipa || athādisarge śrīkṛṣṇaḥ prakṛtyāṃ ca jagadguruḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
चकार वीर्याधानं च पुण्ये वृन्दावने वने ।। तद्वामांशसमुद्भूता रासे रासेश्वरी परा
cakāra vīryādhānaṃ ca puṇye vṛndāvane vane || tadvāmāṃśasamudbhūtā rāse rāseśvarī parā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
गर्भं दधार सा राधा यावद्वै ब्रह्मणो वयः।। ततः सुषाव सा डिम्भं गोलोके रासमण्डले
garbhaṃ dadhāra sā rādhā yāvadvai brahmaṇo vayaḥ|| tataḥ suṣāva sā ḍimbhaṃ goloke rāsamaṇḍale
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
चुकोप डिम्भं सा दृष्ट्वा हृदयेन विदूयता ।। तड्डिम्भं प्रेरयामास तदधो विश्व गोलके
cukopa ḍimbhaṃ sā dṛṣṭvā hṛdayena vidūyatā || taḍḍimbhaṃ prerayāmāsa tadadho viśva golake
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
त्यक्त्वाऽपत्य महादेवी रुरोद च मुहुर्मुहुः ।। कृष्णस्तां बोधयामास महायोगेन योगवित्
tyaktvā'patya mahādevī ruroda ca muhurmuhuḥ || kṛṣṇastāṃ bodhayāmāsa mahāyogena yogavit
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
बभूव तस्माडिम्भाच्च सर्वाधारो महाविराट्
babhūva tasmāḍimbhācca sarvādhāro mahāvirāṭ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
सुयज्ञ उवाच ।। अद्य मे सफलं जन्म जीवनं सार्थकं मम ।। शापो मे वररूपश्चाप्यभवद्भक्तिकारणम्
suyajña uvāca || adya me saphalaṃ janma jīvanaṃ sārthakaṃ mama || śāpo me vararūpaścāpyabhavadbhaktikāraṇam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
सुदुर्लभा हरेर्भक्तिः सर्वमङ्गलमङ्गला ।। न तस्याश्च समं विप्र वेदोक्तं भक्तिपञ्चकम्
sudurlabhā harerbhaktiḥ sarvamaṅgalamaṅgalā || na tasyāśca samaṃ vipra vedoktaṃ bhaktipañcakam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
यथा भक्तिर्मम भवेच्छ्रीकृष्णे परमात्मनि ।। सुदुर्लभा च सर्वेषां तत्कुरुष्व महामुने
yathā bhaktirmama bhavecchrīkṛṣṇe paramātmani || sudurlabhā ca sarveṣāṃ tatkuruṣva mahāmune
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
नह्यम्मयानि तीर्थानि न देवा मृच्छिलामयाः ।। ते पुनन्त्युरुकालेन कृष्णभक्ताश्च दर्शनात्
nahyammayāni tīrthāni na devā mṛcchilāmayāḥ || te punantyurukālena kṛṣṇabhaktāśca darśanāt
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
सर्वेषामाश्रमाणां च द्विजातेर्जातिरुत्तमा ।। स्वधर्मनिरताश्चैव तेषु श्रेष्ठश्च भारते
sarveṣāmāśramāṇāṃ ca dvijāterjātiruttamā || svadharmaniratāścaiva teṣu śreṣṭhaśca bhārate
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
कृष्णमन्त्रोपासकश्च कृष्णभक्तिपरायणः ।। नित्यं नैवेद्येभोजी च ततः श्रेष्ठो महाञ्छुचिः
kṛṣṇamantropāsakaśca kṛṣṇabhaktiparāyaṇaḥ || nityaṃ naivedyebhojī ca tataḥ śreṣṭho mahāñchuciḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
त्वां वैष्णवं द्विजश्रेष्ठं महाज्ञानार्णवं परम् ।। संप्राप्य शिवशिष्यं च कं यामि शरणं मुने
tvāṃ vaiṣṇavaṃ dvijaśreṣṭhaṃ mahājñānārṇavaṃ param || saṃprāpya śivaśiṣyaṃ ca kaṃ yāmi śaraṇaṃ mune
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अधुनाऽहं गलत्कुष्ठी तव शापान्महामुने ।। कथं तपस्यामशुचिर्नाधिकारी करोमि च
adhunā'haṃ galatkuṣṭhī tava śāpānmahāmune || kathaṃ tapasyāmaśucirnādhikārī karomi ca
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
सुतपा उवाच ।। हरिभक्तिप्रदात्री सा विष्णुमाया सनातनी ।। सा च याननुगृह्णाति तेभ्यो भक्तिं ददाति च
sutapā uvāca || haribhaktipradātrī sā viṣṇumāyā sanātanī || sā ca yānanugṛhṇāti tebhyo bhaktiṃ dadāti ca
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.