Library·Brahmavaivarta Purāṇa·4·4.59
नारायण उवाच इत्येवं कथितं सर्व सर्वेषां दर्पभञ्जनम् । इन्द्रस्य दर्पभङ्गं च विस्तरेण निशामज
nārāyaṇa uvāca ityevaṃ kathitaṃ sarva sarveṣāṃ darpabhañjanam | indrasya darpabhaṅgaṃ ca vistareṇa niśāmaja
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
इन्दो दर्पात्सभायां च रत्नसिंहासनाद्वरात् । नोत्तस्यौ स्वगुरुं दृष्ट्वा ब्रह्मिष्ठं च बृहस्पतिम्
indo darpātsabhāyāṃ ca ratnasiṃhāsanādvarāt | nottasyau svaguruṃ dṛṣṭvā brahmiṣṭhaṃ ca bṛhaspatim
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
गुरुर्जगामातिरुष्टः स्वापमाने समत्मरः । तथापि कृपया धर्मे स्नेहाच्च न शशाप तम्
gururjagāmātiruṣṭaḥ svāpamāne samatmaraḥ | tathāpi kṛpayā dharme snehācca na śaśāpa tam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
विना शपेन तद्दर्वश्चूर्णीभूतो बभूव ह । अन्यश्चेन्न शपेद्धर्मात्प्रेम्णा वा चातिकिल्विषम्
vinā śapena taddarvaścūrṇībhūto babhūva ha | anyaścenna śapeddharmātpremṇā vā cātikilviṣam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
त्थाऽपि तं च फलति धर्मस्तं हन्ति नारद । यो यं हिंस्रं सापराधं शपेत्कोपेने धार्मिकः
tthā'pi taṃ ca phalati dharmastaṃ hanti nārada | yo yaṃ hiṃsraṃ sāparādhaṃ śapetkopene dhārmikaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
विनाशः सापराधस्य धर्मो नष्टश्च धर्मिणः । तेनाधर्मेण शक्रस्य ब्रह्महत्या बभूव ह
vināśaḥ sāparādhasya dharmo naṣṭaśca dharmiṇaḥ | tenādharmeṇa śakrasya brahmahatyā babhūva ha
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
भीतस्त्यक्त्वा स्वराज्यं च प्रययौ सरोवरम् । सरसः बद्मसूत्रे च निवासं च चकार सः
bhītastyaktvā svarājyaṃ ca prayayau sarovaram | sarasaḥ badmasūtre ca nivāsaṃ ca cakāra saḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
गन्तुं न शक्ता हन्या च पुण्यं विष्णुसरोवरम् । श्रेष्ठं भरतवर्षेच तपःस्थानं तपस्विनाम्
gantuṃ na śaktā hanyā ca puṇyaṃ viṣṇusarovaram | śreṣṭhaṃ bharatavarṣeca tapaḥsthānaṃ tapasvinām
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तदेव पुष्करं तीर्थं प्रवदन्ति पुराविदः । राज्यभ्रष्टं हरीं दृष्ट्वा हरिभक्तो नराधिपः
tadeva puṣkaraṃ tīrthaṃ pravadanti purāvidaḥ | rājyabhraṣṭaṃ harīṃ dṛṣṭvā haribhakto narādhipaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
बलाज्जहार तद्राज्यं नहुषो नाम धार्मिकः । दृष्ट्वा शचीं वरारोहा मनपत्यां च सुन्दरीम्
balājjahāra tadrājyaṃ nahuṣo nāma dhārmikaḥ | dṛṣṭvā śacīṃ varārohā manapatyāṃ ca sundarīm
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
स्वर्गगङ्गं च गच्छन्तीं हृदयेन विदूयता । नवयौवनसंपन्नां रत्नालंकारभूषिताम्
svargagaṅgaṃ ca gacchantīṃ hṛdayena vidūyatā | navayauvanasaṃpannāṃ ratnālaṃkārabhūṣitām
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
सुकोमलं तां सुदतीं वदन्तीं च महासतीम् । मूर्च्छां संप्राप राजान्द्रः कामेन यौवनेन च ।। उवाच तत्पुरः स्थित्वा सुविनीतश्च दासवत्
sukomalaṃ tāṃ sudatīṃ vadantīṃ ca mahāsatīm | mūrcchāṃ saṃprāpa rājāndraḥ kāmena yauvanena ca || uvāca tatpuraḥ sthitvā suvinītaśca dāsavat
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
नहुष उवाच थातुर्गतिर्विचित्राऽहोन बौध्या च सतामपि
nahuṣa uvāca thāturgatirvicitrā'hona baudhyā ca satāmapi
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ईदृशी स्त्री भगाङ्गस्य लुब्धस्य परयोषिति । ईदृशी सुन्दरी यस्य परभार्यासु तन्मनः
īdṛśī strī bhagāṅgasya lubdhasya parayoṣiti | īdṛśī sundarī yasya parabhāryāsu tanmanaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अस्या अग्रे च का रम्भा कोर्वशी का तिलोत्तमा। का वा मेना घृताची वा रत्नमाला कलावती
asyā agre ca kā rambhā korvaśī kā tilottamā| kā vā menā ghṛtācī vā ratnamālā kalāvatī
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
कालिका सुन्दरी भद्रावती चम्पावती तथा । एदाश्चाप्सरसश्चान्याः कलां नार्हन्ति षोडशीम्
kālikā sundarī bhadrāvatī campāvatī tathā | edāścāpsarasaścānyāḥ kalāṃ nārhanti ṣoḍaśīm
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
इमां विहाय मूढोऽन्यां कथं गच्छति मन्दधीः । अस्माकं योबितोऽस्याश्च चेटितुल्याश्च निश्चितम्
imāṃ vihāya mūḍho'nyāṃ kathaṃ gacchati mandadhīḥ | asmākaṃ yobito'syāśca ceṭitulyāśca niścitam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
मां भजस्व वरारोहे सुप्रीत भव किंकरम् । यथा राधा च गोलोके कृष्णवक्षसि राजते
māṃ bhajasva varārohe suprīta bhava kiṃkaram | yathā rādhā ca goloke kṛṣṇavakṣasi rājate
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
वैकुण्ठोरसि वैकुण्ठे यथा लक्ष्मीः सरस्वती । ब्रह्मलोके च ब्रह्माणी यथैव ब्रह्मवक्षसि
vaikuṇṭhorasi vaikuṇṭhe yathā lakṣmīḥ sarasvatī | brahmaloke ca brahmāṇī yathaiva brahmavakṣasi
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
यथा मूर्तिर्महासाध्वी धर्मवक्षःस्थलस्थिता । पातालतललक्ष्मीर्वा यथैवाऽनन्तवक्षसि
yathā mūrtirmahāsādhvī dharmavakṣaḥsthalasthitā | pātālatalalakṣmīrvā yathaivā'nantavakṣasi
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
यथा पुष्टिर्गणेणे च देवसेना च कार्तिके ।। वरुणे वरुणानी च यथा स्वाहा हताशने
yathā puṣṭirgaṇeṇe ca devasenā ca kārtike || varuṇe varuṇānī ca yathā svāhā hatāśane
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
यथारतिःकामदेवे यथा संज्ञा दिनेश्क्रे । वायोःपत्नी यथा वायौ यथा चन्द्रे च रोहिणी
yathāratiḥkāmadeve yathā saṃjñā dineśkre | vāyoḥpatnī yathā vāyau yathā candre ca rohiṇī
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
यथाऽदितिर्देवमाता तव श्वश्रूश्च कश्यपे । यथा हिमालये मेना पितृकन्या च मानसी
yathā'ditirdevamātā tava śvaśrūśca kaśyape | yathā himālaye menā pitṛkanyā ca mānasī
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
लोपामुद्रा यथाऽगस्त्ये यथा तारा बृहस्पतौ । कर्दमे देवहूतिश्च वसिष्ठेऽरुन्धती यथा
lopāmudrā yathā'gastye yathā tārā bṛhaspatau | kardame devahūtiśca vasiṣṭhe'rundhatī yathā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
मनौ च शतरुपेव दमयन्ती नले यथा । तथा भव त्वं सौभाग्या मम वक्षसि सुन्दरि
manau ca śatarupeva damayantī nale yathā | tathā bhava tvaṃ saubhāgyā mama vakṣasi sundari
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
लीलया च सहस्रेन्द्राञ्छेतुं शक्तोऽहमीश्वरः । नारी वाञ्छति जारं च स्वामिनो बलवत्तरम्
līlayā ca sahasrendrāñchetuṃ śakto'hamīśvaraḥ | nārī vāñchati jāraṃ ca svāmino balavattaram
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
सुमेरुगिरिकूटे च दुर्गमेति रहःस्यले । अथवा मलये रम्ये रम्ये चन्दनवायुना
sumerugirikūṭe ca durgameti rahaḥsyale | athavā malaye ramye ramye candanavāyunā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
विश्रम्भके सुरसने किंवा नन्दनकानने । निकटे शतश्रृङ्गस्य पुष्पभद्रानदीतटे
viśrambhake surasane kiṃvā nandanakānane | nikaṭe śataśrṛṅgasya puṣpabhadrānadītaṭe
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
गोदावरीतीरनीरे समीपे शीतवायुना । चम्पावतीनदीतीरे रम्ये चम्पककानने
godāvarītīranīre samīpe śītavāyunā | campāvatīnadītīre ramye campakakānane
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
श्मशानेऽतिश्मशाने च रम्येऽतिनिर्जने वने । शैले शैलेऽतिरहसि कंदरे कंदरे वने
śmaśāne'tiśmaśāne ca ramye'tinirjane vane | śaile śaile'tirahasi kaṃdare kaṃdare vane
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
द्वीपे द्वीपे दुर्गदुर्गै नद्यां नद्यां नदे नदे । समुद्रपुलिने रम्ये सर्वजन्तुविवर्जिते
dvīpe dvīpe durgadurgai nadyāṃ nadyāṃ nade nade | samudrapuline ramye sarvajantuvivarjite
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
विदग्धाया विदग्धेन संगमो निर्जने सुखः । पुष्पचन्दनशय्यायां पुष्पचन्दनचर्चिते
vidagdhāyā vidagdhena saṃgamo nirjane sukhaḥ | puṣpacandanaśayyāyāṃ puṣpacandanacarcite
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
मां गृहीत्वी कुरु रतिं पुष्पचन्दनचर्चितम् । ब्रह्मणश्च वरैर्देवि जरामृत्युविवर्जितम्
māṃ gṛhītvī kuru ratiṃ puṣpacandanacarcitam | brahmaṇaśca varairdevi jarāmṛtyuvivarjitam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
मां कुरुष्व पतिं भद्रे नित्यं सुस्थिरयौवनम् । सुवेषं सुन्दरं धीरं कामशास्त्रविशारदम्
māṃ kuruṣva patiṃ bhadre nityaṃ susthirayauvanam | suveṣaṃ sundaraṃ dhīraṃ kāmaśāstraviśāradam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
शरत्पार्वणचन्द्रास्यं चन्द्रवंशसमुद्भवम् । आगतामृर्वशीं मह्यां त्यक्तवन्तं च याचातीम्
śaratpārvaṇacandrāsyaṃ candravaṃśasamudbhavam | āgatāmṛrvaśīṃ mahyāṃ tyaktavantaṃ ca yācātīm
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
न मेस्पृहा परस्त्रीषु त्वां दृष्ट्वा लोलुपं मनः । त्यक्ता मया स्वभायश्चि रत्नभूषणभूषिताः
na mespṛhā parastrīṣu tvāṃ dṛṣṭvā lolupaṃ manaḥ | tyaktā mayā svabhāyaści ratnabhūṣaṇabhūṣitāḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अथावा रक्षिताःसर्वा दासीः कृत्वा वहानने । रत्नेन्द्रसारां मालां ते दास्यामि वरुणस्य च
athāvā rakṣitāḥsarvā dāsīḥ kṛtvā vahānane | ratnendrasārāṃ mālāṃ te dāsyāmi varuṇasya ca
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
निर्जित्य वरुणं युद्धे ब्रह्मस्त्रेणातितेजसा । वह्निशुद्धंवस्त्रयुगं जित्वा वह्निं सुदुर्बलम्
nirjitya varuṇaṃ yuddhe brahmastreṇātitejasā | vahniśuddhaṃvastrayugaṃ jitvā vahniṃ sudurbalam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
दास्याम्यद्यैव ते देवि नियोज्यं मां नियोज्य । मणीन्द्रसारनिर्माणमकानाकानकुण्डले
dāsyāmyadyaiva te devi niyojyaṃ māṃ niyojya | maṇīndrasāranirmāṇamakānākānakuṇḍale
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
दास्यामि देवान्निर्जित्य देवमातुश्च सुन्दरि । करभूषणयुग्मं चात्यमूल्यरत्ननिर्मितम्
dāsyāmi devānnirjitya devamātuśca sundari | karabhūṣaṇayugmaṃ cātyamūlyaratnanirmitam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
दास्याम्यद्यैव रोहिण्याश्चन्द्रं जित्वाऽतिदुर्लमम् । यक्ष्मग्रस्तमतिकृशं ममैव पूर्वपूरुषम्
dāsyāmyadyaiva rohiṇyāścandraṃ jitvā'tidurlamam | yakṣmagrastamatikṛśaṃ mamaiva pūrvapūruṣam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
विना युद्धेन भीतो मां कृपया वा प्रदास्यति । अमूल्यरत्ननिर्माणं क्तणन्मञ्जीरयुग्मकम्
vinā yuddhena bhīto māṃ kṛpayā vā pradāsyati | amūlyaratnanirmāṇaṃ ktaṇanmañjīrayugmakam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
दास्याम्यद्यैव पार्वत्या भिक्षां कृत्वा महेश्वरम् । आशुतोषं स्तुतिवशं भक्तेशं चे कृबामयम्
dāsyāmyadyaiva pārvatyā bhikṣāṃ kṛtvā maheśvaram | āśutoṣaṃ stutivaśaṃ bhakteśaṃ ce kṛbāmayam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
सर्वसंपत्तिदातारं परं कल्पतरुं शुभे । अमूल्यरत्ननिर्माणकेयूरयुगुलं प्रिये
sarvasaṃpattidātāraṃ paraṃ kalpataruṃ śubhe | amūlyaratnanirmāṇakeyūrayugulaṃ priye
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
दास्यामि तेऽद्य गङ्गाया युद्धं कृत्वा सुदुर्लभम् । बहुलीयुगुलं चारु सूर्यपत्न्या मनोहरम्
dāsyāmi te'dya gaṅgāyā yuddhaṃ kṛtvā sudurlabham | bahulīyugulaṃ cāru sūryapatnyā manoharam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
सद्रत्नसारनिर्माणं दास्याम्यद्य सुशोभने । अमूल्यरत्ननिर्माणं दर्पणां चातिनिर्मलम्
sadratnasāranirmāṇaṃ dāsyāmyadya suśobhane | amūlyaratnanirmāṇaṃ darpaṇāṃ cātinirmalam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
दास्यामि ते कामपत्न्याः कामं जित्वा च लीलया । क्रीडाकमलमम्लानं कमलायाश्च सुन्दरि
dāsyāmi te kāmapatnyāḥ kāmaṃ jitvā ca līlayā | krīḍākamalamamlānaṃ kamalāyāśca sundari
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
भिक्षां कृत्वा च दास्यामि स्तुत्वा च कमलापतिम् । अङ्गुलीयकरत्नानि विश्वेषु दुर्लभानि च
bhikṣāṃ kṛtvā ca dāsyāmi stutvā ca kamalāpatim | aṅgulīyakaratnāni viśveṣu durlabhāni ca
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
सावित्र्याश्च प्रदास्यामि कृत्वा च ब्रह्मणस्तपः । स्वयं गीतं प्रगायन्तीं मूर्च्छनाश्रुतिसंयुताम्
sāvitryāśca pradāsyāmi kṛtvā ca brahmaṇastapaḥ | svayaṃ gītaṃ pragāyantīṃ mūrcchanāśrutisaṃyutām
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
वाणीवीणां प्रदास्यामि कृत्वा नारायणव्रतम् । रत्नपाशकसंधं च विश्वकर्मविनिर्मितम्
vāṇīvīṇāṃ pradāsyāmi kṛtvā nārāyaṇavratam | ratnapāśakasaṃdhaṃ ca viśvakarmavinirmitam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
कुबेरपत्न्या दास्यामि पादाङ्गुलिविभूषणम । इत्येवमुक्त्वा नहुषः पपात तत्पदाम्बुजे
kuberapatnyā dāsyāmi pādāṅgulivibhūṣaṇama | ityevamuktvā nahuṣaḥ papāta tatpadāmbuje
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
उवाच तं शची त्रस्ता राजमार्गगतं नृपम् । उत्थाप्य तं करे धूत्वा शुष्ककण्ठोष्ठतालुका ।। स्मारं स्मारं पदाम्भोजं महासाध्वी हरेर्गुरोः
uvāca taṃ śacī trastā rājamārgagataṃ nṛpam | utthāpya taṃ kare dhūtvā śuṣkakaṇṭhoṣṭhatālukā || smāraṃ smāraṃ padāmbhojaṃ mahāsādhvī harerguroḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
शच्युवाच शृणु वत्स महाराज हे तात भयभञ्जन
śacyuvāca śṛṇu vatsa mahārāja he tāta bhayabhañjana
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
भयत्राता च राजा च सर्वेषां पालकः पिता । भ्रष्टश्रीश्च महेन्द्रोऽद्य त्वं च स्वर्गे नृपोऽधुना
bhayatrātā ca rājā ca sarveṣāṃ pālakaḥ pitā | bhraṣṭaśrīśca mahendro'dya tvaṃ ca svarge nṛpo'dhunā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
यो राजा स पिता पाता प्रजानामेव निश्चितम् । गुरुपत्नी राजपत्नी देवपत्नी तथा वधूः
yo rājā sa pitā pātā prajānāmeva niścitam | gurupatnī rājapatnī devapatnī tathā vadhūḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
पित्रोः स्वसा शिष्यपत्नी भृत्यपली च मातुली । पितृपत्नी भ्रातृपत्नी श्वश्रूश्च भगिनी सुता
pitroḥ svasā śiṣyapatnī bhṛtyapalī ca mātulī | pitṛpatnī bhrātṛpatnī śvaśrūśca bhaginī sutā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
गर्भधात्रीष्टदेवी च पुंसः षोडश मातरः । त्वं नरो देवभार्याऽहं माता ते देवसंमता
garbhadhātrīṣṭadevī ca puṃsaḥ ṣoḍaśa mātaraḥ | tvaṃ naro devabhāryā'haṃ mātā te devasaṃmatā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
गच्छ वत्सादितिं रन्तुं यदि चेच्छसि मातरम् । सर्वेषां निष्कृतिश्चास्तिन वत्स मातृगामिनाम्
gaccha vatsāditiṃ rantuṃ yadi cecchasi mātaram | sarveṣāṃ niṣkṛtiścāstina vatsa mātṛgāminām
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
कुम्भीपाके ने पचन्ति यावद्वै ब्रह्मणो वयः । ततो भवन्ति कृमयः कल्पाः स्पत भवन्ति ते
kumbhīpāke ne pacanti yāvadvai brahmaṇo vayaḥ | tato bhavanti kṛmayaḥ kalpāḥ spata bhavanti te
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ततश्च कुष्ठिनो म्लेच्छा भवन्ति सप्तजन्मसु । नास्तयेव निष्कृतिस्तेषामित्याह कमलोद्भवः
tataśca kuṣṭhino mlecchā bhavanti saptajanmasu | nāstayeva niṣkṛtisteṣāmityāha kamalodbhavaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
एवं विट्क्षत्त्रशूद्राणां ब्रह्मणीगमने नृप । वैदेषु निष्कृतिर्नास्ति चेत्याङ्गिरसभाषितम्
evaṃ viṭkṣattraśūdrāṇāṃ brahmaṇīgamane nṛpa | vaideṣu niṣkṛtirnāsti cetyāṅgirasabhāṣitam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
स्वर्गसंपत्तिभोगश्च सुखं संसारिणां ध्रुवम् । मुमुक्षूणां च मोक्षण्च तपश्चैव तवस्विनाम्
svargasaṃpattibhogaśca sukhaṃ saṃsāriṇāṃ dhruvam | mumukṣūṇāṃ ca mokṣaṇca tapaścaiva tavasvinām
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ब्राह्मणानां च ब्रह्मण्यं मुनीनां मौनमेव च । वेदाभ्यासो वैदिकानां कवीनां काव्यवर्णनम्
brāhmaṇānāṃ ca brahmaṇyaṃ munīnāṃ maunameva ca | vedābhyāso vaidikānāṃ kavīnāṃ kāvyavarṇanam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
विष्णुदास्यं वैष्णवानां विष्णुभक्तिरसं परम् । विष्णुभक्तिं विना नैव मुक्तिं वाञ्छन्ति वैष्णवाः
viṣṇudāsyaṃ vaiṣṇavānāṃ viṣṇubhaktirasaṃ param | viṣṇubhaktiṃ vinā naiva muktiṃ vāñchanti vaiṣṇavāḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
मलाढचेषु च क्लेदेषु दुर्गन्धिनिलयेषु च । साधूनां किं सुकं साधो स्त्रीणां योनिषु मां वद
malāḍhaceṣu ca kledeṣu durgandhinilayeṣu ca | sādhūnāṃ kiṃ sukaṃ sādho strīṇāṃ yoniṣu māṃ vada
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
कुलप्रदीब राजेन्द्र राज्ञं मण्डलवर्तिनाम् । लब्धं च भारते जन्म पुण्येन बहुजन्मनाम्
kulapradība rājendra rājñaṃ maṇḍalavartinām | labdhaṃ ca bhārate janma puṇyena bahujanmanām
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
पद्मानां चन्द्रवंश्यानां नृपाणां दीप्तिहेतवे । त्वमाविरासीस्तेजस्वी ग्रूष्ममध्याह्नभास्करः
padmānāṃ candravaṃśyānāṃ nṛpāṇāṃ dīptihetave | tvamāvirāsīstejasvī grūṣmamadhyāhnabhāskaraḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
सर्वेषामश्रमाणां च स्वधर्मश्च यशः परम् । स्वधर्महीना नरके पतन्ति मूढयेतसः
sarveṣāmaśramāṇāṃ ca svadharmaśca yaśaḥ param | svadharmahīnā narake patanti mūḍhayetasaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ब्राह्मणस्या स्वधर्मश्च त्रिसंध्यमर्चनं हरेः । तत्पादोदकनैवेद्यभक्षणं च सुधाधिकम्
brāhmaṇasyā svadharmaśca trisaṃdhyamarcanaṃ hareḥ | tatpādodakanaivedyabhakṣaṇaṃ ca sudhādhikam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अन्नं विष्ठा जलं मूत्रमनिवेद्य हरेर्नृप । भवन्ति सूकराःसर्वे ब्राह्मणा यदिभुञ्जते
annaṃ viṣṭhā jalaṃ mūtramanivedya harernṛpa | bhavanti sūkarāḥsarve brāhmaṇā yadibhuñjate
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
आजीवं भुञ्जते विप्रा एकादश्यां न भुञ्जते । कृष्णजन्मदिने चैव शिवरात्रौ सुनिश्चेतम्
ājīvaṃ bhuñjate viprā ekādaśyāṃ na bhuñjate | kṛṣṇajanmadine caiva śivarātrau suniścetam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तथा रामनवभ्यां च यत्नतः पुण्यवासरे । ब्राह्मणानां स्वधर्मश्च कथितो ब्रह्मणा नृप
tathā rāmanavabhyāṃ ca yatnataḥ puṇyavāsare | brāhmaṇānāṃ svadharmaśca kathito brahmaṇā nṛpa
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
व्रतं पतिव्रतानां च पतिसेवा परं तपः । यथा पुत्रः परपतिरेष धर्मश्च योषिताम्
vrataṃ pativratānāṃ ca patisevā paraṃ tapaḥ | yathā putraḥ parapatireṣa dharmaśca yoṣitām
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
पालयन्ति यथा भूपाः प्रजाः पुत्रानिवौरसान् । प्रजास्त्रियं च पश्यन्ति राजानो मातरं यथा
pālayanti yathā bhūpāḥ prajāḥ putrānivaurasān | prajāstriyaṃ ca paśyanti rājāno mātaraṃ yathā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
यज्ञं कुर्वन्ति विष्णोश्च सेवनं देवविप्रयोः । निवारणं च दुष्टानां शिष्टानां प्रतिपालनम्
yajñaṃ kurvanti viṣṇośca sevanaṃ devaviprayoḥ | nivāraṇaṃ ca duṣṭānāṃ śiṣṭānāṃ pratipālanam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
इति धर्मः क्षत्रियाणां कथितो ब्रह्मणा पुरा । वाणिज्यं चैव वैश्यानां स्वधर्मो धर्मसंचयः
iti dharmaḥ kṣatriyāṇāṃ kathito brahmaṇā purā | vāṇijyaṃ caiva vaiśyānāṃ svadharmo dharmasaṃcayaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
शूद्राणां विप्रसेवा च परो धर्में विधीयते । सर्वन्यासो हरौ भूव धर्मः संन्यासिनां ध्रुवम्
śūdrāṇāṃ viprasevā ca paro dharmeṃ vidhīyate | sarvanyāso harau bhūva dharmaḥ saṃnyāsināṃ dhruvam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
रक्तैकवासा दण्डी च बिभर्ति मृत्कमण्डलुम् । सर्वत्र समदर्शो च स्मरेन्नानायणं सदा
raktaikavāsā daṇḍī ca bibharti mṛtkamaṇḍalum | sarvatra samadarśo ca smarennānāyaṇaṃ sadā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
करोति भ्रमणं नित्यं गेहे गेहे न तिष्ठति । विद्यामन्त्रं च कस्मैचिन्न ददाति च लोभतः
karoti bhramaṇaṃ nityaṃ gehe gehe na tiṣṭhati | vidyāmantraṃ ca kasmaicinna dadāti ca lobhataḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
करोति नाऽऽश्रमं भिक्षुः करोति नान्यवासनाम् । करोति नान्यसङ्गं च निर्मोह सङ्गवर्जितः
karoti nā''śramaṃ bhikṣuḥ karoti nānyavāsanām | karoti nānyasaṅgaṃ ca nirmoha saṅgavarjitaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
न स्वादुभुङ्क्ते लोभाच्चा स्त्रीमुखं न हि पश्यति । न वाञ्छितं भक्ष्यवस्तु याचते गुहिणां व्रती
na svādubhuṅkte lobhāccā strīmukhaṃ na hi paśyati | na vāñchitaṃ bhakṣyavastu yācate guhiṇāṃ vratī
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
इति संन्यासिनां धर्म इत्याह कमलोद्भवः । इति ते कथितं पुत्र गच्छ वत्स यथासुखम्
iti saṃnyāsināṃ dharma ityāha kamalodbhavaḥ | iti te kathitaṃ putra gaccha vatsa yathāsukham
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
इत्युक्त्वा च महेन्द्राणी विरराम च वर्त्मनि । उवाच नहुषो राजा शचीं वक्रप्रकंधरः
ityuktvā ca mahendrāṇī virarāma ca vartmani | uvāca nahuṣo rājā śacīṃ vakraprakaṃdharaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
नहुष उवाच त्वया यत्कथितं देवी सर्व ततु विपर्ययम् । यथार्थधर्मं वेदोक्तं निबोध कथायामि ते
nahuṣa uvāca tvayā yatkathitaṃ devī sarva tatu viparyayam | yathārthadharmaṃ vedoktaṃ nibodha kathāyāmi te
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
कर्मणां फलभोगश्च सर्वेषां सुरसुन्दरि । नैव स्वर्गे न पाताले नान्यद्वीपे श्रुतौ श्रुतम्
karmaṇāṃ phalabhogaśca sarveṣāṃ surasundari | naiva svarge na pātāle nānyadvīpe śrutau śrutam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
कृत्वा शुभाशुभं कर्म पुण्यक्षेत्रे च भारते । अन्यत्र तत्फलं भुङ्क्ते कर्मी कर्मनिबन्धनात्
kṛtvā śubhāśubhaṃ karma puṇyakṣetre ca bhārate | anyatra tatphalaṃ bhuṅkte karmī karmanibandhanāt
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
हिमालयादासमुद्रं पुण्यक्षेत्रं च भारतम् । श्रेष्ठं सर्वस्थलानां च मुनीनां च तपःस्थलम्
himālayādāsamudraṃ puṇyakṣetraṃ ca bhāratam | śreṣṭhaṃ sarvasthalānāṃ ca munīnāṃ ca tapaḥsthalam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तत्र लब्ध्वा जन्म जीवी वञ्चितो विष्णुमायया । शश्वत्करोति विषयं विहाय सेवनं हरेः
tatra labdhvā janma jīvī vañcito viṣṇumāyayā | śaśvatkaroti viṣayaṃ vihāya sevanaṃ hareḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
कृत्वा तत्र महत्पुण्यं स्वर्ग गच्छति पुण्यवान् । गृहीत्वा सर्वकन्याश्च चिरं स्वर्गे प्रमोदते
kṛtvā tatra mahatpuṇyaṃ svarga gacchati puṇyavān | gṛhītvā sarvakanyāśca ciraṃ svarge pramodate
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
स्वर्गमागच्छति नरो विहाय मानवीं तनुम् । स्वशरीरेणाऽऽगतोऽहं मत्पुण्यं पश्य सुन्दरि
svargamāgacchati naro vihāya mānavīṃ tanum | svaśarīreṇā''gato'haṃ matpuṇyaṃ paśya sundari
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अनेकजन्मपुण्येन चाऽऽगतः स्वर्गमीप्सितम् । ततः किं केन पुण्येन दर्शनं मे त्वया सह
anekajanmapuṇyena cā''gataḥ svargamīpsitam | tataḥ kiṃ kena puṇyena darśanaṃ me tvayā saha
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
न हि कर्मस्थलमिदं स्वभोगस्थलमेव च । सारं च सर्वभोगानां वरस्त्रीभोगमेव च
na hi karmasthalamidaṃ svabhogasthalameva ca | sāraṃ ca sarvabhogānāṃ varastrībhogameva ca
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
भोगस्थले भोगवस्तु न हि त्यक्तुं प्रशस्यते । भावानुरक्ता रसिका भोग्या त्वं भोगिनामिह
bhogasthale bhogavastu na hi tyaktuṃ praśasyate | bhāvānuraktā rasikā bhogyā tvaṃ bhogināmiha
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
द्रव्यमस्वामिकं भोग्यं सुखं त्यजति सन्दधीः । अविरोधसुखत्यागी पशुरेव न संशयः
dravyamasvāmikaṃ bhogyaṃ sukhaṃ tyajati sandadhīḥ | avirodhasukhatyāgī paśureva na saṃśayaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
गच्छ कान्ते गुहं गत्वा कुरु तल्पं मनोहरम् । रमणीयं च रहसि वरं रतिकरं परम्
gaccha kānte guhaṃ gatvā kuru talpaṃ manoharam | ramaṇīyaṃ ca rahasi varaṃ ratikaraṃ param
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
त्यज द्वैधं च मनसो निश्चितं वरवर्णिरि । वरानने मया सार्धं मोदस्व वरमन्दिरे
tyaja dvaidhaṃ ca manaso niścitaṃ varavarṇiri | varānane mayā sārdhaṃ modasva varamandire
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अमूल्यरत्नमालां च मणिराजविराजिताम् । भिक्षां कृत्वा च दास्यामि लक्ष्मीवक्षसि शोभिताम्
amūlyaratnamālāṃ ca maṇirājavirājitām | bhikṣāṃ kṛtvā ca dāsyāmi lakṣmīvakṣasi śobhitām
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
मणिं चानन्तशिरसः सर्वेषामतिदुर्लभम् । दुष्प्राप्यं त्रिषुलोकेषु तुभ्यं दास्यामि सुन्दरि
maṇiṃ cānantaśirasaḥ sarveṣāmatidurlabham | duṣprāpyaṃ triṣulokeṣu tubhyaṃ dāsyāmi sundari
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
मणिरत्नं कौस्तुभं च यो नारायणवक्षसि । भिक्षां कृत्वा तु दास्यामि कृत्वा नारायणव्रतम्
maṇiratnaṃ kaustubhaṃ ca yo nārāyaṇavakṣasi | bhikṣāṃ kṛtvā tu dāsyāmi kṛtvā nārāyaṇavratam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
चन्द्रशेखरमौलेश्च यदर्धं चन्द्रभूषणम् । जरामृत्युव्याधिहरं शक्तं क्रीडाकरं वरम्
candraśekharamauleśca yadardhaṃ candrabhūṣaṇam | jarāmṛtyuvyādhiharaṃ śaktaṃ krīḍākaraṃ varam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अतीव विश्वदुष्प्राप्यं विश्ववन्द्यं च सुन्दरम् । विश्वनाथव्रतं कृत्वा तुभ्यं दास्यामि निश्चितम्
atīva viśvaduṣprāpyaṃ viśvavandyaṃ ca sundaram | viśvanāthavrataṃ kṛtvā tubhyaṃ dāsyāmi niścitam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
दास्यामि ते श्रीसूर्यस्य मणिश्रेष्ठं स्यमन्तकम् । भक्त्या सूर्यव्रतं कृत्वा त्रिषु लोकेषु दुर्लभम्
dāsyāmi te śrīsūryasya maṇiśreṣṭhaṃ syamantakam | bhaktyā sūryavrataṃ kṛtvā triṣu lokeṣu durlabham
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अष्टौ भारान्सुवर्णं च यश्च नित्यं प्रसूयते । जरासृत्युहरं चव परं क्रीडाकरं प्रिये
aṣṭau bhārānsuvarṇaṃ ca yaśca nityaṃ prasūyate | jarāsṛtyuharaṃ cava paraṃ krīḍākaraṃ priye
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अमूल्यरत्ननिर्माणं पात्ररत्नं मनोहरम् । संततं मधृपूर्णं च दास्यामि मदनस्य च
amūlyaratnanirmāṇaṃ pātraratnaṃ manoharam | saṃtataṃ madhṛpūrṇaṃ ca dāsyāmi madanasya ca
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अमूल्यरत्ननिर्माणं सुर्यतुल्यं च तेजसा । नानचित्रविचित्राढ्यं निर्माणमीश्वरेच्छया
amūlyaratnanirmāṇaṃ suryatulyaṃ ca tejasā | nānacitravicitrāḍhyaṃ nirmāṇamīśvarecchayā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
निर्मलं मण्डलाकारं सणिराजविराजितम् । हस्तलक्षपरिमितं चतुरस्रं च सुन्दरि
nirmalaṃ maṇḍalākāraṃ saṇirājavirājitam | hastalakṣaparimitaṃ caturasraṃ ca sundari
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
पद्मापद्मासनं श्रेष्ठं प्रेष्ठं तस्या सुदुर्लभम् । ध्रुवं तुम्यं प्रदास्यामि कृत्वा पद्मालयाव्रतम्
padmāpadmāsanaṃ śreṣṭhaṃ preṣṭhaṃ tasyā sudurlabham | dhruvaṃ tumyaṃ pradāsyāmi kṛtvā padmālayāvratam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
इत्येवमुक्त्वा नहुषः कृत्वा वर्त्मनिरौधनम् । पुनः पपात चरणे महेन्द्राण्या मुहुर्मुहुः
ityevamuktvā nahuṣaḥ kṛtvā vartmaniraudhanam | punaḥ papāta caraṇe mahendrāṇyā muhurmuhuḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
नृपस्य वचनं श्रुत्वा शुष्ककण्ठौष्ठतालुका । तमुवाच महेन्द्राणी स्मारं स्मारं गुरुं हरिम्
nṛpasya vacanaṃ śrutvā śuṣkakaṇṭhauṣṭhatālukā | tamuvāca mahendrāṇī smāraṃ smāraṃ guruṃ harim
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
शच्युवाच अचेतनस्य मूढस्य कार्याकार्यमजानतः । श्रोष्याम्यद्य कतिविधां कथां कामातुरस्य च
śacyuvāca acetanasya mūḍhasya kāryākāryamajānataḥ | śroṣyāmyadya katividhāṃ kathāṃ kāmāturasya ca
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
मधुमत्तः सुरासत्तः काममत्तो दिचेतनः । मृत्युं न गणचेत्कामी कामेन हृतमानसः
madhumattaḥ surāsattaḥ kāmamatto dicetanaḥ | mṛtyuṃ na gaṇacetkāmī kāmena hṛtamānasaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
त्यज मामध हे मत्त मातृतुल्यां रजक्वलाम् । ऋतोः प्रथामो दिवसो ह्यद्य हे नृप मे ध्रुवम्
tyaja māmadha he matta mātṛtulyāṃ rajakvalām | ṛtoḥ prathāmo divaso hyadya he nṛpa me dhruvam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
प्रथमे दिवसे स्त्री च चाण्डाली सा रजस्वला । द्वितीये दिवसे म्लेच्छा तृतीये रजकी तथा
prathame divase strī ca cāṇḍālī sā rajasvalā | dvitīye divase mlecchā tṛtīye rajakī tathā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
शुद्धा भर्तुश्चतुर्येऽह्नि न शुद्धा दैवपै ययौः । असच्छूद्रासमा सा च तद्दिने च परं प्रति
śuddhā bhartuścaturye'hni na śuddhā daivapai yayauḥ | asacchūdrāsamā sā ca taddine ca paraṃ prati
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
प्रथमे दिवसे कान्तां यो हि गच्छेद्रजस्वलाम् । ब्रह्महत्याचतुर्थाशं लभते नात्र संशयः
prathame divase kāntāṃ yo hi gacchedrajasvalām | brahmahatyācaturthāśaṃ labhate nātra saṃśayaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
स पुमान्न रि कर्मार्हों दैवे पित्र्ये च कर्मणि । अधमः स च सर्वेषां निन्दितश्च यशस्करः
sa pumānna ri karmārhoṃ daive pitrye ca karmaṇi | adhamaḥ sa ca sarveṣāṃ ninditaśca yaśaskaraḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
द्वितीये दिवसे नारीं यो व्रजेच्च रजस्वलाम् । कामतः परिपूर्णाञ्च गोहत्यां लभते ध्रुवम्
dvitīye divase nārīṃ yo vrajecca rajasvalām | kāmataḥ paripūrṇāñca gohatyāṃ labhate dhruvam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
आजीवनं नाधिकारी पितृविप्रसुरार्चने । अमनुष्योऽयशस्यः स्यादित्याङ्गिरसभाषितम्
ājīvanaṃ nādhikārī pitṛviprasurārcane | amanuṣyo'yaśasyaḥ syādityāṅgirasabhāṣitam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
दृतीये दिवसे जायां यो हि गच्छेद्रजस्वलाम् । स मूढो भ्रूणहत्यां च लभते नात्र संशयाः
dṛtīye divase jāyāṃ yo hi gacchedrajasvalām | sa mūḍho bhrūṇahatyāṃ ca labhate nātra saṃśayāḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
पूर्ववत्पतितः सोऽपि न चार्हः सर्वकर्मसु । असच्छूद्रा चतुर्थेऽह्नि न गच्छेत्तां विचक्षणः ।। यदि मां मातरं मूढ ग्रहीष्यसि बलेन च
pūrvavatpatitaḥ so'pi na cārhaḥ sarvakarmasu | asacchūdrā caturthe'hni na gacchettāṃ vicakṣaṇaḥ || yadi māṃ mātaraṃ mūḍha grahīṣyasi balena ca
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.