Library·Brahmavaivarta Purāṇa·4·4.83
नन्द उवाच वेदानां कारणं त्वं च ब्रह्मादीनां च पुत्रक । सर्वं कथय भद्रं ते कं पृच्छामि त्वया विना
nanda uvāca vedānāṃ kāraṇaṃ tvaṃ ca brahmādīnāṃ ca putraka | sarvaṃ kathaya bhadraṃ te kaṃ pṛcchāmi tvayā vinā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
विप्राणां यो हि धर्मश्च क्षत्रविद्शूद्रकर्मणाम् । संन्यासिनां च यो धर्मो यतीनां ब्रह्मचारिणाम्
viprāṇāṃ yo hi dharmaśca kṣatravidśūdrakarmaṇām | saṃnyāsināṃ ca yo dharmo yatīnāṃ brahmacāriṇām
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
विप्राणां विधवास्त्रीणां वैष्णवानां सतामपि । पतिव्रतानां स्त्रीणां च तत्सर्व वक्तुमर्हसि
viprāṇāṃ vidhavāstrīṇāṃ vaiṣṇavānāṃ satāmapi | pativratānāṃ strīṇāṃ ca tatsarva vaktumarhasi
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
गृहिणां गृहिणीनां च शिष्याणां च विशेषतः । पुत्राणां चापि कन्यानां पितरं मातरं प्रति
gṛhiṇāṃ gṛhiṇīnāṃ ca śiṣyāṇāṃ ca viśeṣataḥ | putrāṇāṃ cāpi kanyānāṃ pitaraṃ mātaraṃ prati
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
स्त्रीजातिश्च कतिविधा भक्तः कतिविधः प्रभो । ब्रह्माण्डं च कतिविधं वदनं च किमात्मकम् ।। किं नित्यं कृत्रिमं किं च ब्रूहि सर्वं क्रमेण च
strījātiśca katividhā bhaktaḥ katividhaḥ prabho | brahmāṇḍaṃ ca katividhaṃ vadanaṃ ca kimātmakam || kiṃ nityaṃ kṛtrimaṃ kiṃ ca brūhi sarvaṃ krameṇa ca
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
श्रीभगवानुवाच संध्यापूतः सदा विप्रः कुरुते मम सेवनम् । नित्यं भुङ्कते मत्प्रसादमनिवेद्य कदा च न
śrībhagavānuvāca saṃdhyāpūtaḥ sadā vipraḥ kurute mama sevanam | nityaṃ bhuṅkate matprasādamanivedya kadā ca na
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अन्नं विष्ठा जलं यद्विष्णोरनिवेदितम् । विष्णुप्रसादभोजी च जीवन्मुक्तश्च ब्राह्मणः
annaṃ viṣṭhā jalaṃ yadviṣṇoraniveditam | viṣṇuprasādabhojī ca jīvanmuktaśca brāhmaṇaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
नित्यं तपस्यानिरतः शुचिः शान्तश्च शास्त्रवित् । व्रततीर्थाश्रितो धर्मी नानाध्यापनसंयुतः
nityaṃ tapasyānirataḥ śuciḥ śāntaśca śāstravit | vratatīrthāśrito dharmī nānādhyāpanasaṃyutaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
विष्णुमन्त्रं गृहीत्वा च कृत्वा च गुरुसेवनम् । गुहीत्वा तदनुज्ञां च पश्चाद्भवति स गृही
viṣṇumantraṃ gṛhītvā ca kṛtvā ca gurusevanam | guhītvā tadanujñāṃ ca paścādbhavati sa gṛhī
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
दक्षिणां नित्यबूजानां गुरवे च निवेदयेत् । गुरूणां पोषणं नित्यं कर्तव्यं नात्र संशयः
dakṣiṇāṃ nityabūjānāṃ gurave ca nivedayet | gurūṇāṃ poṣaṇaṃ nityaṃ kartavyaṃ nātra saṃśayaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
सर्वेषामपि वन्द्यानां पिता चैव महान् गुरुः । पितुः शतगुणैर्माता मातुः शतगुणैः सुरः
sarveṣāmapi vandyānāṃ pitā caiva mahān guruḥ | pituḥ śataguṇairmātā mātuḥ śataguṇaiḥ suraḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
मन्त्रदस्तन्त्रदश्चैव सृराणां च चतुर्गुणः । नारायणाश्च भगवान्गुरुः प्रत्यक्ष ईश्वरः
mantradastantradaścaiva sṛrāṇāṃ ca caturguṇaḥ | nārāyaṇāśca bhagavānguruḥ pratyakṣa īśvaraḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
उद्देशे दीयते तस्मै सुरायेति श्रुतौ श्रुतम् । प्रत्यक्षभोक्ता स्वगुरुः स्वयं देही जनार्दनः
uddeśe dīyate tasmai surāyeti śrutau śrutam | pratyakṣabhoktā svaguruḥ svayaṃ dehī janārdanaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
गुरुर्ब्रह्मा गुरुर्विष्णुर्गुरुरेव स्वयं शिवः । गुरौ च सर्वदेवाश्च तिष्ठन्ति सततं मुदा
gururbrahmā gururviṣṇurgurureva svayaṃ śivaḥ | gurau ca sarvadevāśca tiṣṭhanti satataṃ mudā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
गुरौ तुष्टे हरिस्तुष्टो यस्मिंस्तुष्टे च देवता । गुरुः पुत्रसमं स्नेहं शिष्येषु न करिष्यति
gurau tuṣṭe haristuṣṭo yasmiṃstuṣṭe ca devatā | guruḥ putrasamaṃ snehaṃ śiṣyeṣu na kariṣyati
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
लभते ब्रह्महत्यां च भुङ्क्ते कृत्वा च नाऽऽशिषम् । स्वधर्मनिरतो विप्रो ब्राह्मणश्च सदा शुचिः
labhate brahmahatyāṃ ca bhuṅkte kṛtvā ca nā''śiṣam | svadharmanirato vipro brāhmaṇaśca sadā śuciḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
विष्णुसेवी सदा विप्रस्तदन्योऽप्यशुचिः सदा । ब्राह्मणो वृषवाहश्च शूद्राणां सूपकारकः
viṣṇusevī sadā viprastadanyo'pyaśuciḥ sadā | brāhmaṇo vṛṣavāhaśca śūdrāṇāṃ sūpakārakaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ब्राह्मणो देवलश्चैव संध्याहीनश्च दुर्बलः । ब्राह्मणश्च दिवाशायी शूद्रश्राद्धान्नभोजनः
brāhmaṇo devalaścaiva saṃdhyāhīnaśca durbalaḥ | brāhmaṇaśca divāśāyī śūdraśrāddhānnabhojanaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
शूद्राणां शवदाही च ते च शूद्रसमा द्विजाः । शालग्राममहामन्त्रं कृत्वा पूजां विधानतः
śūdrāṇāṃ śavadāhī ca te ca śūdrasamā dvijāḥ | śālagrāmamahāmantraṃ kṛtvā pūjāṃ vidhānataḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
भुङ्क्ते नंवेद्यशेषं च तत्पादोदकमेव च । हरेः पादोदकं पीत्वा तीर्थस्नायी भवेन्नरः
bhuṅkte naṃvedyaśeṣaṃ ca tatpādodakameva ca | hareḥ pādodakaṃ pītvā tīrthasnāyī bhavennaraḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
मुच्यते सर्वपापेम्यो विष्णुलोकं स गच्छति । स स्नातः सर्वतीर्थेषु सर्वयज्ञेषु दीक्षितः
mucyate sarvapāpemyo viṣṇulokaṃ sa gacchati | sa snātaḥ sarvatīrtheṣu sarvayajñeṣu dīkṣitaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
शालग्रामशिलातोयैर्योऽभिषेकं समाचरेत् । गङ्गाजलाद्दशगुणं शालग्रामजलं व्रज
śālagrāmaśilātoyairyo'bhiṣekaṃ samācaret | gaṅgājalāddaśaguṇaṃ śālagrāmajalaṃ vraja
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
नित्यं भुङ्क्ते च यो विप्रो जीवन्मुक्तः सुरैः समः । विप्राणां नित्यकृत्यं च विष्णोर्नैवेद्यभोजनम्
nityaṃ bhuṅkte ca yo vipro jīvanmuktaḥ suraiḥ samaḥ | viprāṇāṃ nityakṛtyaṃ ca viṣṇornaivedyabhojanam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
यत्नेन पूजनं तस्य तत्पाजोदकमेवनम् । नित्यं त्रिसंध्यं कुरुते भक्त्या च मम पूजनम्
yatnena pūjanaṃ tasya tatpājodakamevanam | nityaṃ trisaṃdhyaṃ kurute bhaktyā ca mama pūjanam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
एकादश्यां न भुङ्क्ते च मम वै जन्मवासरे । शिवरात्रौ च हे तात श्रीरामनवमीदिने
ekādaśyāṃ na bhuṅkte ca mama vai janmavāsare | śivarātrau ca he tāta śrīrāmanavamīdine
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
न च भुङ्क्ते व्रती यो हि जीवन्मुक्तो हि स द्विजः । पृथिव्यां यानि तीर्थानि तस्य पादे च तानि च
na ca bhuṅkte vratī yo hi jīvanmukto hi sa dvijaḥ | pṛthivyāṃ yāni tīrthāni tasya pāde ca tāni ca
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
विप्रपादोदकं पीत्वा तीर्थस्नायी भवेन्नरः । विप्रपादोदकक्लिन्ना यावत्तिष्ठति मेदिनी
viprapādodakaṃ pītvā tīrthasnāyī bhavennaraḥ | viprapādodakaklinnā yāvattiṣṭhati medinī
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तावत्पुष्करपात्रेषु पिवन्ति पितरो जलम् । विष्णुप्रसादभोजी च पवित्रां कुरुते महीम्
tāvatpuṣkarapātreṣu pivanti pitaro jalam | viṣṇuprasādabhojī ca pavitrāṃ kurute mahīm
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तीर्थानि च नरांश्चैव जीवन्मुक्तो हि स द्विजः । सर्वतीर्थेषु स स्नातो व्रतानां च फलं लभेत्
tīrthāni ca narāṃścaiva jīvanmukto hi sa dvijaḥ | sarvatīrtheṣu sa snāto vratānāṃ ca phalaṃ labhet
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
पदे पदेऽश्वमेधस्य लभते निश्चितं फलम् । वह्निवायुसमः पूतस्तेजसा भास्करोपमः
pade pade'śvamedhasya labhate niścitaṃ phalam | vahnivāyusamaḥ pūtastejasā bhāskaropamaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
यमदूतं यमं चैव स च स्वप्ने न पश्यति । वैकुण्ठे मोदते सोऽपि पार्षदो हरिणा सह
yamadūtaṃ yamaṃ caiva sa ca svapne na paśyati | vaikuṇṭhe modate so'pi pārṣado hariṇā saha
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
न भवेत्तस्य पातो हि विप्रस्य हरिसेविनः । विष्णुमन्त्रोपासकश्य स एव वैष्णवो द्विजः
na bhavettasya pāto hi viprasya harisevinaḥ | viṣṇumantropāsakaśya sa eva vaiṣṇavo dvijaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ब्राह्मणो वैष्णवः प्राज्ञो न हि तस्मात्परः पुमात् । वेदोक्तो वा पुराणोक्स्तन्त्रोक्तो वा ।। मनुः शुचिः
brāhmaṇo vaiṣṇavaḥ prājño na hi tasmātparaḥ pumāt | vedokto vā purāṇokstantrokto vā || manuḥ śuciḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
विचारतो गृहीत्वा तं शैवः शाक्तश्च वैष्णवः । गुरुवक्त्राद्विष्णुमन्त्रोयस्य कर्णे विशत्ययम्
vicārato gṛhītvā taṃ śaivaḥ śāktaśca vaiṣṇavaḥ | guruvaktrādviṣṇumantroyasya karṇe viśatyayam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तं वैष्णवं महापूतं प्रवदन्ति मनीषिणः । मन्त्रग्रहणमात्रेण जीवन्मुक्तो भवेन्नरः
taṃ vaiṣṇavaṃ mahāpūtaṃ pravadanti manīṣiṇaḥ | mantragrahaṇamātreṇa jīvanmukto bhavennaraḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
भीत्तवा ब्रह्मण्डमखिलं यास्यत्येव हरेः पदम् । पूर्वान्सप्त परान्सप्त सप्त मातामहादिकान्
bhīttavā brahmaṇḍamakhilaṃ yāsyatyeva hareḥ padam | pūrvānsapta parānsapta sapta mātāmahādikān
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
सोदरानृद्धरेद्भक्तस्तत्प्रसूं तत्प्रसूं तथा । जपेन्नारायणक्षेत्रे पुरश्चरणपूर्वकम्
sodarānṛddharedbhaktastatprasūṃ tatprasūṃ tathā | japennārāyaṇakṣetre puraścaraṇapūrvakam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
पुरुषाणां सहस्रं च लीलयाऽ।त्मानमुद्वरेत् । मन्त्रग्रहणमात्रेण फलमेतद्व्रजेश्वर
puruṣāṇāṃ sahasraṃ ca līlayā'|tmānamudvaret | mantragrahaṇamātreṇa phalametadvrajeśvara
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
पुरश्चरणसंपर्कात्पुरुषाणां शतं शतम् । ऐकान्तिको वैष्णवश्चपुंसां लक्षं समुद्धरेत्
puraścaraṇasaṃparkātpuruṣāṇāṃ śataṃ śatam | aikāntiko vaiṣṇavaścapuṃsāṃ lakṣaṃ samuddharet
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
क्रिया विष्णुपदे यस्य संकल्पाश्च बहिःकृता । द्विजाः सुरा मम प्राणा भक्तः प्राणत्परः प्रियः
kriyā viṣṇupade yasya saṃkalpāśca bahiḥkṛtā | dvijāḥ surā mama prāṇā bhaktaḥ prāṇatparaḥ priyaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
विश्वेषु प्रियपात्रेषु न मे भक्तात्परः प्रियः । तेजीयांसं गुरुं दृष्ट्वा सर्वत्र रक्षितुं क्षमम्
viśveṣu priyapātreṣu na me bhaktātparaḥ priyaḥ | tejīyāṃsaṃ guruṃ dṛṣṭvā sarvatra rakṣituṃ kṣamam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
कनोति मन्त्रग्रहणं तस्माद्भूयाद्विचक्षणः । वयोहीनाज्ज्ञानहीनाद्विद्याहीनात्तथैव च ।। जातिहीनाद्गुरोर्मन्त्रं गृह्णीयान्न कदाचन
kanoti mantragrahaṇaṃ tasmādbhūyādvicakṣaṇaḥ | vayohīnājjñānahīnādvidyāhīnāttathaiva ca || jātihīnādgurormantraṃ gṛhṇīyānna kadācana
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अशास्त्रार्थ क्षतं मन्त्रं न गुह्णीयात्कदाचन । मूर्खादाश्रमहीनाच्च पितुः संन्यासिनस्तथा
aśāstrārtha kṣataṃ mantraṃ na guhṇīyātkadācana | mūrkhādāśramahīnācca pituḥ saṃnyāsinastathā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
रोगिणो वंशहीनाच्च भार्याहीनात्तथैव च । मन्त्रक्षिप्तात्तथा मन्त्रं न गृह्णीयात्कदाचन
rogiṇo vaṃśahīnācca bhāryāhīnāttathaiva ca | mantrakṣiptāttathā mantraṃ na gṛhṇīyātkadācana
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
विष्णुमन्त्रं न गृह्णीयाद्विष्णुभक्ति विहीनतः । न च शैवान्न शाक्ताच्च गृह्णीयाद्वैष्णवाद्द्विजात्
viṣṇumantraṃ na gṛhṇīyādviṣṇubhakti vihīnataḥ | na ca śaivānna śāktācca gṛhṇīyādvaiṣṇavāddvijāt
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
वयोहीनात्तथाऽल्पायुर्ज्ञानहीनादपण्डितः । विद्याहीनाद्भवेन्मूढो जातिहीनात्क्षयो भवेत्
vayohīnāttathā'lpāyurjñānahīnādapaṇḍitaḥ | vidyāhīnādbhavenmūḍho jātihīnātkṣayo bhavet
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
मूर्खान्मूर्खो भवेत्सद्यो दुःखी स्वाश्रमहीनतः । यशोहानिः पितुश्चैव मृत्युः संन्यासिनस्तथा
mūrkhānmūrkho bhavetsadyo duḥkhī svāśramahīnataḥ | yaśohāniḥ pituścaiva mṛtyuḥ saṃnyāsinastathā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
रोगिणो व्याधियुक्तश्च निर्वंशो वंशहीनतः । भार्याहीनोऽपि स्त्रीहीनान्मन्त्रक्षिप्ताद्गुरो समः
rogiṇo vyādhiyuktaśca nirvaṃśo vaṃśahīnataḥ | bhāryāhīno'pi strīhīnānmantrakṣiptādguro samaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
विष्णुभक्तिविहीनाच्च भक्तिहीनो भवेन्नरः । शैवाच्छाक्ताद्गृहीत्वा च हरौ भक्तिर्न वर्धते
viṣṇubhaktivihīnācca bhaktihīno bhavennaraḥ | śaivācchāktādgṛhītvā ca harau bhaktirna vardhate
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ब्राह्मणो वैष्णवः शुद्धः पक्वान्नं दातुमीश्वरः । पक्वान्नं हरये दातुमक्षमश्चेतरो जनः
brāhmaṇo vaiṣṇavaḥ śuddhaḥ pakvānnaṃ dātumīśvaraḥ | pakvānnaṃ haraye dātumakṣamaścetaro janaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ओंकारोच्चारणाद्धोमाच्छालग्रामशिलार्चनात् । मह्यं पक्वान्नदानाच्च विप्रादन्यो व्रजेदधः
oṃkāroccāraṇāddhomācchālagrāmaśilārcanāt | mahyaṃ pakvānnadānācca viprādanyo vrajedadhaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
उदासीनाद्दूराचारान्न गृङ्णीयान्मनुं सुधीः । दैवाद्यदि च गृह्णीयाद्धनहीनो भवेद्ध्रुवम्
udāsīnāddūrācārānna gṛṅṇīyānmanuṃ sudhīḥ | daivādyadi ca gṛhṇīyāddhanahīno bhaveddhruvam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ब्राह्मणानां सदा भक्ष्यं हविष्यं च निरामिषम् । आमिषस्य परित्यागात्सूर्यंवत्तेजसा भवेत्
brāhmaṇānāṃ sadā bhakṣyaṃ haviṣyaṃ ca nirāmiṣam | āmiṣasya parityāgātsūryaṃvattejasā bhavet
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
नित्यं नूतनभाण्डेन कर्तव्यः पाक एव च । अथवा पक्षपर्यन्तं ततस्त्याज्यं मनीथिभि।
nityaṃ nūtanabhāṇḍena kartavyaḥ pāka eva ca | athavā pakṣaparyantaṃ tatastyājyaṃ manīthibhi|
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
स्थानं सुसंस्कृतं कृत्वा पाकं निर्वृ त्य पूजकः । स्थाने परिष्कृते विप्रो दत्त्वा मह्यं च भक्तितः
sthānaṃ susaṃskṛtaṃ kṛtvā pākaṃ nirvṛ tya pūjakaḥ | sthāne pariṣkṛte vipro dattvā mahyaṃ ca bhaktitaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तदा निवेद्य भुङ्क्ते च दत्त्वा विप्राय सादरम् । अनिवेद्य च भुक्त्त्वा च सुरापीतिर्भवेद्द्विजः
tadā nivedya bhuṅkte ca dattvā viprāya sādaram | anivedya ca bhukttvā ca surāpītirbhaveddvijaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
चन्द्रसूर्येपरागे वै चाऽऽशौचे मृतजातयोः । स्पृष्टेनाशुचिना सद्याः पाकभाण़्डं परित्यजेत्
candrasūryeparāge vai cā''śauce mṛtajātayoḥ | spṛṣṭenāśucinā sadyāḥ pākabhāṇa़ḍaṃ parityajet
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
भृष्टं द्रव्यं तथाऽन्नं च धृत्वा धौते च वाससी । पादप्रक्षालनं कृत्वा भुङ्कते स्थानो परिष्कृते
bhṛṣṭaṃ dravyaṃ tathā'nnaṃ ca dhṛtvā dhaute ca vāsasī | pādaprakṣālanaṃ kṛtvā bhuṅkate sthāno pariṣkṛte
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
द्विर्भोजनं न कर्तव्यं स्थिते सूर्ये द्विजातिभिः । निष्फलं तद्भवेत्कर्म भुक्त्वा च नरकं व्रजेत्
dvirbhojanaṃ na kartavyaṃ sthite sūrye dvijātibhiḥ | niṣphalaṃ tadbhavetkarma bhuktvā ca narakaṃ vrajet
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
यात्रां युद्वं नदीतीरं पुनर्भोजनमैथुने । वर्जंयेच्छ्राद्धदिवसे हविष्याशी च संयमी
yātrāṃ yudvaṃ nadītīraṃ punarbhojanamaithune | varjaṃyecchrāddhadivase haviṣyāśī ca saṃyamī
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
द्विजाय विष्णुभक्ताय पात्रं दद्याद्वुधाय च । वृषलीपतये चैव न दद्याय्छूद्रयाजिने
dvijāya viṣṇubhaktāya pātraṃ dadyādvudhāya ca | vṛṣalīpataye caiva na dadyāychūdrayājine
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
संध्याहीनाय दुष्टाय वृषवाहाय यत्नतः । शुक्रविक्रयिणे चैव देवलाय कदाचन
saṃdhyāhīnāya duṣṭāya vṛṣavāhāya yatnataḥ | śukravikrayiṇe caiva devalāya kadācana
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
प्रदत्तं पात्रमेतेभ्यो ब्राह्मणं नरकं नयेत् । पात्रे भुक्तवा तद्दिवसे मैथुनान्नरकं व्रजेतु
pradattaṃ pātrametebhyo brāhmaṇaṃ narakaṃ nayet | pātre bhuktavā taddivase maithunānnarakaṃ vrajetu
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
सर्वेभ्यः पातकी तात कन्याविक्रयकारकः । मून्यं गृहीत्वा यो दद्यात्स महारौरवं व्रजेत्
sarvebhyaḥ pātakī tāta kanyāvikrayakārakaḥ | mūnyaṃ gṛhītvā yo dadyātsa mahārauravaṃ vrajet
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
कन्यालोमप्रमाणान्तं वर्षं च पितृभिः सह । कुम्भीपाके पच्यते च पुत्रश्चापि पुरोहितः
kanyālomapramāṇāntaṃ varṣaṃ ca pitṛbhiḥ saha | kumbhīpāke pacyate ca putraścāpi purohitaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तस्मात्कन्यां सुपात्राय दानं कुर्याद्विचक्षणः । शूद्रवद्ब्राह्मणेभ्यश्च नैव तद्वंशचाय च
tasmātkanyāṃ supātrāya dānaṃ kuryādvicakṣaṇaḥ | śūdravadbrāhmaṇebhyaśca naiva tadvaṃśacāya ca
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
विप्रवैष्णवयोर्धर्मः कथितश्च व्रजेश्वरः । यदुक्तं च पुराणैश्च चतुर्भिः श्रुतिभिस्तथा
vipravaiṣṇavayordharmaḥ kathitaśca vrajeśvaraḥ | yaduktaṃ ca purāṇaiśca caturbhiḥ śrutibhistathā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
द्विजार्चनं क्षत्रियाणां तथा नारायणार्चनम् । राज्यानां पालनं चैव रणे निर्भयता तथा
dvijārcanaṃ kṣatriyāṇāṃ tathā nārāyaṇārcanam | rājyānāṃ pālanaṃ caiva raṇe nirbhayatā tathā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
नित्यं दानं ब्राह्मणेभ्यः शरणागतरक्षणम् । पुत्रतुल्यं प्रजानां च दुःखिनां परिपालनम्
nityaṃ dānaṃ brāhmaṇebhyaḥ śaraṇāgatarakṣaṇam | putratulyaṃ prajānāṃ ca duḥkhināṃ paripālanam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
शस्त्रास्त्राणां च नैपुण्यं रणे शौण्डीर्यमेव च । तपश्च धर्मकृत्यं च यत्नतः कुरुते मुदा
śastrāstrāṇāṃ ca naipuṇyaṃ raṇe śauṇḍīryameva ca | tapaśca dharmakṛtyaṃ ca yatnataḥ kurute mudā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
पण्डितं नीतिज्ञास्त्रज्ञं नित्यं च परिपालयेत् । नियोजयेत्सभामध्ये नित्यं सद्भिश्च संयुते
paṇḍitaṃ nītijñāstrajñaṃ nityaṃ ca paripālayet | niyojayetsabhāmadhye nityaṃ sadbhiśca saṃyute
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
हस्त्यश्वरथपादातं सेनाङ्गं च चतुष्टयम् । पालयेद्यत्नतो नित्यं यशस्वी च प्रतापवान्
hastyaśvarathapādātaṃ senāṅgaṃ ca catuṣṭayam | pālayedyatnato nityaṃ yaśasvī ca pratāpavān
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
रणे निमन्त्रितश्चैव दाने न विमुखो भवेत् । रणे वा यस्त्यजेत्प्राणांस्तस्य स्वर्गो यशस्करः
raṇe nimantritaścaiva dāne na vimukho bhavet | raṇe vā yastyajetprāṇāṃstasya svargo yaśaskaraḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
वैश्यानामपि वाणिज्यमीश्वरः कृषिपालने । विप्रदेवार्चनं दानं तपस्या व्रतसेवनम्
vaiśyānāmapi vāṇijyamīśvaraḥ kṛṣipālane | vipradevārcanaṃ dānaṃ tapasyā vratasevanam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
विप्राणामर्चनं नित्यं शूद्रधर्मो विधीयते । तत्कृषी तद्धनग्राही शूद्रश्चाण्डालतां व्रजेत्
viprāṇāmarcanaṃ nityaṃ śūdradharmo vidhīyate | tatkṛṣī taddhanagrāhī śūdraścāṇḍālatāṃ vrajet
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
गृध्रः कोटिसहस्राणि शतजन्मानि सूकरः । श्वापदः शतजन्मानि शूदो विप्रधनापहः
gṛdhraḥ koṭisahasrāṇi śatajanmāni sūkaraḥ | śvāpadaḥ śatajanmāni śūdo vipradhanāpahaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
यः शूद्रो ब्राह्मणीगामी मातृगामी स पातकी । कृम्भीपाके पच्यते स यावद्वै ब्रह्मणः शातम्
yaḥ śūdro brāhmaṇīgāmī mātṛgāmī sa pātakī | kṛmbhīpāke pacyate sa yāvadvai brahmaṇaḥ śātam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
कुम्भीपाके तप्रतैले भुक्तः सर्पैरहर्निशम् । शब्दं च विकृताकारं कुरुते यमताडनात्
kumbhīpāke taprataile bhuktaḥ sarpairaharniśam | śabdaṃ ca vikṛtākāraṃ kurute yamatāḍanāt
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ततश्चाण्डालयोनिः स्यात्सप्तजन्मसु पातकी । सप्तजन्मसु सर्पश्च जलौकाः सप्तजन्मसु
tataścāṇḍālayoniḥ syātsaptajanmasu pātakī | saptajanmasu sarpaśca jalaukāḥ saptajanmasu
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
जन्मकोटिसहत्रं च विष्ठायां जायते कृमिः । पुंश्चलीनां योनिकृमिः स भवेत्सप्तजन्मसु
janmakoṭisahatraṃ ca viṣṭhāyāṃ jāyate kṛmiḥ | puṃścalīnāṃ yonikṛmiḥ sa bhavetsaptajanmasu
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
गर्वा व्रणकृमिः स्याच्च पातकी सप्तजन्मसु । योनौ योनौ भ्रमत्येवं न पुनर्जायते नरः
garvā vraṇakṛmiḥ syācca pātakī saptajanmasu | yonau yonau bhramatyevaṃ na punarjāyate naraḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
संन्यासिनां च यो धर्मो मन्मुखाच्च निशामय। दण्डग्रहणमात्रेण नरो नारायणो भवेत्
saṃnyāsināṃ ca yo dharmo manmukhācca niśāmaya| daṇḍagrahaṇamātreṇa naro nārāyaṇo bhavet
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
पूर्वकर्माणि दग्ध्वा च परकर्मनिकृन्तनम् । कुरुते चिन्तयेन्मां च ह्यायाति मम मन्दिरम्
pūrvakarmāṇi dagdhvā ca parakarmanikṛntanam | kurute cintayenmāṃ ca hyāyāti mama mandiram
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
संन्यासिनां पदस्पर्शात्सद्यः पूता वसुंधरा । सद्यः पुनन्ति तीर्थानि वैष्णवस्य यथा व्रज
saṃnyāsināṃ padasparśātsadyaḥ pūtā vasuṃdharā | sadyaḥ punanti tīrthāni vaiṣṇavasya yathā vraja
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
संन्यासिनश्च स्पर्शेन निष्पापो जायते नरः । संन्यासिनं भोजयित्वा चाश्वमेधफलं लभेत्
saṃnyāsinaśca sparśena niṣpāpo jāyate naraḥ | saṃnyāsinaṃ bhojayitvā cāśvamedhaphalaṃ labhet
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
नत्वा च कामतो दृष्ट्वा राजसूयफलं लभेत् । फलं संन्यासिनां तुन्यं यतीनां ब्रह्मचारिणाम्
natvā ca kāmato dṛṣṭvā rājasūyaphalaṃ labhet | phalaṃ saṃnyāsināṃ tunyaṃ yatīnāṃ brahmacāriṇām
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
संन्याची याति सायाह्ने क्षुधितो गृहिणां गृहम् । सदन्नं वा कदन्नं वा तद्दत्तं नैव वर्जयेत्
saṃnyācī yāti sāyāhne kṣudhito gṛhiṇāṃ gṛham | sadannaṃ vā kadannaṃ vā taddattaṃ naiva varjayet
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
न याचते च मिष्टान्नं न कुर्यात्कोपमेव च । न धनग्रहणं कुर्यादेकवासा निरीहतः
na yācate ca miṣṭānnaṃ na kuryātkopameva ca | na dhanagrahaṇaṃ kuryādekavāsā nirīhataḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
शीतग्रीष्मसमानश्च लोभमोहविवर्जितः । तत्र स्थित्वैकरात्रं च प्रातरन्यत्स्थलं व्रजेत्
śītagrīṣmasamānaśca lobhamohavivarjitaḥ | tatra sthitvaikarātraṃ ca prātaranyatsthalaṃ vrajet
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
यानमानोहणं कृत्वा गृहीत्वा गृहिणो धनम् । गृहं कृत्वा गृही रम्यात्स्वधर्मात्पतितो भवेत्
yānamānohaṇaṃ kṛtvā gṛhītvā gṛhiṇo dhanam | gṛhaṃ kṛtvā gṛhī ramyātsvadharmātpatito bhavet
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
कृत्वा चकृषिवाणिज्यं कुवृत्तिं कुरुते च यः । स संन्यासी हृताचारः स्वधर्मात्वतितो भवेत्
kṛtvā cakṛṣivāṇijyaṃ kuvṛttiṃ kurute ca yaḥ | sa saṃnyāsī hṛtācāraḥ svadharmātvatito bhavet
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अशुभं च शुभं वाऽपि स्वकर्म कुरुते यदि । बहिष्कृतः स्वधर्मो वाऽप्युपहास्यश्च वै भवेत्
aśubhaṃ ca śubhaṃ vā'pi svakarma kurute yadi | bahiṣkṛtaḥ svadharmo vā'pyupahāsyaśca vai bhavet
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ब्राह्मणी पतिहीना या भवेन्निष्कामिनी सदा । एकभुक्ता दिनान्ते सा हविष्यान्नरता सदा
brāhmaṇī patihīnā yā bhavenniṣkāminī sadā | ekabhuktā dinānte sā haviṣyānnaratā sadā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
न धत्ते दिव्यवस्त्रं च गन्धद्रव्यं सुतैलकम् । स्रजं च चन्दनं चैव शङ्खसिन्दूरभूषणम्
na dhatte divyavastraṃ ca gandhadravyaṃ sutailakam | srajaṃ ca candanaṃ caiva śaṅkhasindūrabhūṣaṇam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
त्यक्त्वा मलिनवस्त्रा स्यान्नित्यं नारायणं स्मरेत् । नारायणस्य सेवां च कुरुते नित्यमेव च
tyaktvā malinavastrā syānnityaṃ nārāyaṇaṃ smaret | nārāyaṇasya sevāṃ ca kurute nityameva ca
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तन्नामोच्चारणं शश्वत्कुरुते नान्यभक्तितः । पुत्रतुल्यं च पुरुषं सदा पश्यति धर्मतः
tannāmoccāraṇaṃ śaśvatkurute nānyabhaktitaḥ | putratulyaṃ ca puruṣaṃ sadā paśyati dharmataḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
मिष्टान्नं न च भुङ्क्ते सा न कुर्याद्विभवं व्रज । एकादश्यां न भोक्तव्यं कृष्णजन्माष्टमीदिने
miṣṭānnaṃ na ca bhuṅkte sā na kuryādvibhavaṃ vraja | ekādaśyāṃ na bhoktavyaṃ kṛṣṇajanmāṣṭamīdine
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
श्रीरामस्य नवम्यां तु शिवरात्रौ पवित्रया । अघोरायां च प्रेतायां चन्द्रसूर्योपरागयोः
śrīrāmasya navamyāṃ tu śivarātrau pavitrayā | aghorāyāṃ ca pretāyāṃ candrasūryoparāgayoḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
भृष्टं द्रव्यं परित्यज्य भुज्यते परमेव च । ताम्बूलं विधवास्त्रीणां यतीनां ब्रह्मचानिणाम्
bhṛṣṭaṃ dravyaṃ parityajya bhujyate parameva ca | tāmbūlaṃ vidhavāstrīṇāṃ yatīnāṃ brahmacāniṇām
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
संन्यासिनां च सौमांससुरातुल्यं श्रुतौ श्रुतम् । रक्तशाकं मसूरं च जम्बीरं पर्णमेव च
saṃnyāsināṃ ca saumāṃsasurātulyaṃ śrutau śrutam | raktaśākaṃ masūraṃ ca jambīraṃ parṇameva ca
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अलाबुर्वर्तुलाकारा वर्जनीया च तैरवि । पर्यङ्कशायिनी नारी विधवा पातयेत्पतिम्
alāburvartulākārā varjanīyā ca tairavi | paryaṅkaśāyinī nārī vidhavā pātayetpatim
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
यानमारोहणं कृत्वा विधवा नरकं व्रजेत् । न कुर्यात्केशसंस्कारं गात्रसंस्कारमेव च
yānamārohaṇaṃ kṛtvā vidhavā narakaṃ vrajet | na kuryātkeśasaṃskāraṃ gātrasaṃskārameva ca
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
केशवेणी जटारूपे तत्क्षौरं तीर्थकं विना । तैलाभ्यङ्गंन कुर्वीत नहि पश्यति दर्पणम्
keśaveṇī jaṭārūpe tatkṣauraṃ tīrthakaṃ vinā | tailābhyaṅgaṃna kurvīta nahi paśyati darpaṇam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
मुखं च परपुंसां च यात्रां नृत्यं महोत्सवम् । नर्तनं गायनं चैव सुवेषं पुरुषं शुभम्
mukhaṃ ca parapuṃsāṃ ca yātrāṃ nṛtyaṃ mahotsavam | nartanaṃ gāyanaṃ caiva suveṣaṃ puruṣaṃ śubham
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
शृणुयाच्च सतां धर्म सामवेदनिरूपितम् । परमार्थ परं चैव निबोध कथयामि ते
śṛṇuyācca satāṃ dharma sāmavedanirūpitam | paramārtha paraṃ caiva nibodha kathayāmi te
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अध्यापनमध्यानं शिष्याणां परिपालनम् । गुरुणां सेवनं नित्यं द्विचदेवार्चनं तथा
adhyāpanamadhyānaṃ śiṣyāṇāṃ paripālanam | guruṇāṃ sevanaṃ nityaṃ dvicadevārcanaṃ tathā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
सिद्धान्तशास्त्रनैपुण्यं भावनं स्वात्मतोषणम् । व्याख्यानं परिशुद्धं च ग्रन्थाभ्यस्तं च संततम्
siddhāntaśāstranaipuṇyaṃ bhāvanaṃ svātmatoṣaṇam | vyākhyānaṃ pariśuddhaṃ ca granthābhyastaṃ ca saṃtatam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
प्यवस्थापरिशुद्ध्यर्थ विचारो वेदसंमतः । शास्त्रार्थाचरणं चैव कतध्यं स्वयमेव च
pyavasthāpariśuddhyartha vicāro vedasaṃmataḥ | śāstrārthācaraṇaṃ caiva katadhyaṃ svayameva ca
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
देवाह्निकेषु नैपुण्यं वेदाचरणमीप्सितम् । वेदोक्तभक्षणं चैव पवित्राचरणं सदा
devāhnikeṣu naipuṇyaṃ vedācaraṇamīpsitam | vedoktabhakṣaṇaṃ caiva pavitrācaraṇaṃ sadā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
पतिव्रतानां यं धर्म तं निबोध व्रजेश्वर । नित्यंतु भर्तर्यौत्सुक्यात्तत्पादोदकमीप्सितम्
pativratānāṃ yaṃ dharma taṃ nibodha vrajeśvara | nityaṃtu bhartaryautsukyāttatpādodakamīpsitam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
भक्तिभावेन सततं भोक्तव्यं तदनुज्ञया । व्रतं तपस्यां देवार्चां परित्यज्य प्रयत्नतः
bhaktibhāvena satataṃ bhoktavyaṃ tadanujñayā | vrataṃ tapasyāṃ devārcāṃ parityajya prayatnataḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
कुर्याच्चरणसेवां च स्तवनं परितोषणम् । तदाज्ञारहितं कर्म न कुयद्विरैतः सती
kuryāccaraṇasevāṃ ca stavanaṃ paritoṣaṇam | tadājñārahitaṃ karma na kuyadviraitaḥ satī
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
नारायणात्परं कान्तं ध्यायते सततं सती । परपुंसां मुखं चैव सुवेषपुरुषं परम्
nārāyaṇātparaṃ kāntaṃ dhyāyate satataṃ satī | parapuṃsāṃ mukhaṃ caiva suveṣapuruṣaṃ param
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
यात्रामहोत्सवं नृत्यं नर्तनं गायनं व्रज । परक्रीडां च सततं न हि पश्यति सुव्रता
yātrāmahotsavaṃ nṛtyaṃ nartanaṃ gāyanaṃ vraja | parakrīḍāṃ ca satataṃ na hi paśyati suvratā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
यद्भक्ष्यं स्वामिनो नित्यं तदेवमपि योषिताम् । नहि त्यजेत्तु तत्सङ्गं क्षणमेव च सुव्रता
yadbhakṣyaṃ svāmino nityaṃ tadevamapi yoṣitām | nahi tyajettu tatsaṅgaṃ kṣaṇameva ca suvratā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
उत्तरे नोत्तरं दद्यात्स्वामिनश्य पतिव्रता । न कोपं कुरुते शुद्वा ताडिता चापि कोपतः
uttare nottaraṃ dadyātsvāminaśya pativratā | na kopaṃ kurute śudvā tāḍitā cāpi kopataḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
क्षुधितं भोजयेत्कान्तं दद्यात्पानं च भोजनम् । न बोधयेत्तं निद्रालुं प्ररेयेन्नैव कर्मसु ।।
kṣudhitaṃ bhojayetkāntaṃ dadyātpānaṃ ca bhojanam | na bodhayettaṃ nidrāluṃ prareyennaiva karmasu ||
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
पुत्राणां च शतगुणं स्नेहं कुर्यात्पतीं सती । पतिर्बन्धुर्गतिर्भर्ता दैवतं कुलयोषितः
putrāṇāṃ ca śataguṇaṃ snehaṃ kuryātpatīṃ satī | patirbandhurgatirbhartā daivataṃ kulayoṣitaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
शुभं दृष्ट्वा सुधातुल्यं कान्तं पश्यति सुन्दरी । सस्मितं वदनं कृत्वा भक्तिभावेन यत्नतः
śubhaṃ dṛṣṭvā sudhātulyaṃ kāntaṃ paśyati sundarī | sasmitaṃ vadanaṃ kṛtvā bhaktibhāvena yatnataḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
पुरुषाणां सहस्रं च सती स्त्री च समुद्धरेत् । पतिः पतिव्रतानां च मुच्यते सर्वपातकात्
puruṣāṇāṃ sahasraṃ ca satī strī ca samuddharet | patiḥ pativratānāṃ ca mucyate sarvapātakāt
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.