नन्द उवाच
वर्णानां च चतुर्णां च भक्ष्याभक्ष्यं च सांप्रतम् ।
विपाकं कर्मणां चैव सर्वेषां प्राणिनामपि
nanda uvāca
varṇānāṃ ca caturṇāṃ ca bhakṣyābhakṣyaṃ ca sāṃpratam |
vipākaṃ karmaṇāṃ caiva sarveṣāṃ prāṇināmapi
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
कथयस्व महाभाग कारणानां च कारणम् ।
त्वत्तोऽन्यं कं च पृच्छामि नितान्तं सन्तमीश्वरम्
kathayasva mahābhāga kāraṇānāṃ ca kāraṇam |
tvatto'nyaṃ kaṃ ca pṛcchāmi nitāntaṃ santamīśvaram
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
श्रीभगवानुवाच
भक्ष्याभक्ष्यं चतुर्णां च वर्णानां च यथोचितम् ।
वेदोक्तं श्रूयता तात सावधानं निशामय
śrībhagavānuvāca
bhakṣyābhakṣyaṃ caturṇāṃ ca varṇānāṃ ca yathocitam |
vedoktaṃ śrūyatā tāta sāvadhānaṃ niśāmaya
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अयःपात्रे पयःपानं गव्यं सिद्धान्नमेव च ।
भृष्टादिकं पधु गुडं नालिकेरोदकं तथा
ayaḥpātre payaḥpānaṃ gavyaṃ siddhānnameva ca |
bhṛṣṭādikaṃ padhu guḍaṃ nālikerodakaṃ tathā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
फलं मूलं च यत्किंचिदभक्षयं मनुरब्रवीत् ।
दग्धान्नं तप्तसौवीरमभक्ष्यं व्रह्मनिर्मितम्
phalaṃ mūlaṃ ca yatkiṃcidabhakṣayaṃ manurabravīt |
dagdhānnaṃ taptasauvīramabhakṣyaṃ vrahmanirmitam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
नालिकेरोदकं कांस्ये ताम्रपात्रे स्थितं मधु ।
गव्यं च ताम्रपात्रस्थं सर्वं मद्यं घृतं विना
nālikerodakaṃ kāṃsye tāmrapātre sthitaṃ madhu |
gavyaṃ ca tāmrapātrasthaṃ sarvaṃ madyaṃ ghṛtaṃ vinā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ताम्रपात्रे पयःपानमुच्छिष्टे घृतभोजनम् ।
दुग्धं सलवणं चैव सद्यो गोमांसभक्षणम्
tāmrapātre payaḥpānamucchiṣṭe ghṛtabhojanam |
dugdhaṃ salavaṇaṃ caiva sadyo gomāṃsabhakṣaṇam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अभक्ष्यं मधुमिक्षं च घृतं तैलं गुडं तथा ।
आर्द्रकं गुडसंयुक्तमभक्ष्यं श्रुतिसंमतम्
abhakṣyaṃ madhumikṣaṃ ca ghṛtaṃ tailaṃ guḍaṃ tathā |
ārdrakaṃ guḍasaṃyuktamabhakṣyaṃ śrutisaṃmatam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
पीतशेषजलं चैव माघे च मूलकं तथा ।
जपादिकं च शयने सदा प्राज्ञः परित्यजेत्
pītaśeṣajalaṃ caiva māghe ca mūlakaṃ tathā |
japādikaṃ ca śayane sadā prājñaḥ parityajet
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
द्विर्भोजनं च दिवसे संध्ययोह्भोजनं तथा ।
भक्ष्यं च रात्रिशेषे च ध्रुवं प्राज्ञः परित्यजेत्
dvirbhojanaṃ ca divase saṃdhyayohbhojanaṃ tathā |
bhakṣyaṃ ca rātriśeṣe ca dhruvaṃ prājñaḥ parityajet
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
पानीयं पायसं चूर्णं घुतं लवणमेव च ।
स्वस्तिकं गुडकं चैव क्षीरं तक्रं तथा मधु
pānīyaṃ pāyasaṃ cūrṇaṃ ghutaṃ lavaṇameva ca |
svastikaṃ guḍakaṃ caiva kṣīraṃ takraṃ tathā madhu
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
हस्ताद्धस्तगृहीतं च सद्यो गोमांसमेव च ।
कर्पूरं रौप्यपात्रस्थमभक्ष्यं श्रुतिसंमतम्
hastāddhastagṛhītaṃ ca sadyo gomāṃsameva ca |
karpūraṃ raupyapātrasthamabhakṣyaṃ śrutisaṃmatam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
परिवेषणकारी चेद्भोक्तारं स्पृशते यदि ।
मभक्ष्यं च तदन्नं च सर्वेषामेव संमतम्
pariveṣaṇakārī cedbhoktāraṃ spṛśate yadi |
mabhakṣyaṃ ca tadannaṃ ca sarveṣāmeva saṃmatam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
नकुलानां गण्डकानां महिषाणां च पक्षिणाम् ।
सर्पाणां सूकराणां च गर्दभानां विशेषतः
nakulānāṃ gaṇḍakānāṃ mahiṣāṇāṃ ca pakṣiṇām |
sarpāṇāṃ sūkarāṇāṃ ca gardabhānāṃ viśeṣataḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
मर्जाराणां सृगालानां कुक्कुटानां व्रजेश्वर ।
व्याघ्राणामपि सिंहानां त्याज्यं मांसं नृणां सदा
marjārāṇāṃ sṛgālānāṃ kukkuṭānāṃ vrajeśvara |
vyāghrāṇāmapi siṃhānāṃ tyājyaṃ māṃsaṃ nṛṇāṃ sadā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
जलौकसां च नक्राणां गेधिकानां तथैव च ।
मण्डूकानां कर्कटानां चुञ्चुकानां च निश्चितम्
jalaukasāṃ ca nakrāṇāṃ gedhikānāṃ tathaiva ca |
maṇḍūkānāṃ karkaṭānāṃ cuñcukānāṃ ca niścitam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
गवां च चमरीणां च न कलौ मांसभक्षणम् ।
हस्तिनां घोटकानां च नृणामेव च रक्षसाम्
gavāṃ ca camarīṇāṃ ca na kalau māṃsabhakṣaṇam |
hastināṃ ghoṭakānāṃ ca nṛṇāmeva ca rakṣasām
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
दंशश्च मशकश्चैव मक्षिका च पिपीनिका ।
अन्येधां च निषिद्धानां लोके वेदे व्रजेश्वर
daṃśaśca maśakaścaiva makṣikā ca pipīnikā |
anyedhāṃ ca niṣiddhānāṃ loke vede vrajeśvara
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
वानराणां भल्लुकानां शरभाणां तथैव च ।
निषिद्धं मृगनाभीनां गर्दभानां च मांसकम्
vānarāṇāṃ bhallukānāṃ śarabhāṇāṃ tathaiva ca |
niṣiddhaṃ mṛganābhīnāṃ gardabhānāṃ ca māṃsakam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अभक्ष्यं महिषीणां च दुग्धं दधि घृतं तथा ।
स्वस्तिकं च तथा तत्र विप्राणां नवनीतकम्
abhakṣyaṃ mahiṣīṇāṃ ca dugdhaṃ dadhi ghṛtaṃ tathā |
svastikaṃ ca tathā tatra viprāṇāṃ navanītakam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
मांसमुच्छैःश्रवसकं तस्य दुग्धादिकं तथा ।
वर्णानां च चतुर्णां चाप्यभक्ष्यं च श्रुतौ श्रुतम्
māṃsamucchaiḥśravasakaṃ tasya dugdhādikaṃ tathā |
varṇānāṃ ca caturṇāṃ cāpyabhakṣyaṃ ca śrutau śrutam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अभक्ष्यमार्द्रकं चैव सर्वेषां च रवेर्दिने ।
पर्युषितं चलं चान्नं विप्राणां दुग्धमेव च
abhakṣyamārdrakaṃ caiva sarveṣāṃ ca raverdine |
paryuṣitaṃ calaṃ cānnaṃ viprāṇāṃ dugdhameva ca
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
वर्णानां च चतुर्णां चाप्यवीरान्नस्य भक्षणम् ।
तदन्नं च सुरातुल्यं गोमांसाधिकमेव च
varṇānāṃ ca caturṇāṃ cāpyavīrānnasya bhakṣaṇam |
tadannaṃ ca surātulyaṃ gomāṃsādhikameva ca
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अवीरान्नं च योभुङ्क्ते ब्राह्मणो ज्ञानदुर्बलः ।
पितृदेवार्चनं तस्य निष्फलं मनुरब्रवीत्
avīrānnaṃ ca yobhuṅkte brāhmaṇo jñānadurbalaḥ |
pitṛdevārcanaṃ tasya niṣphalaṃ manurabravīt
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ब्रह्माणानां व२ष्णवानामभक्ष्यं मत्स्यमेव च ।
इतरेषामभक्ष्यं च पञ्चपर्वसु निश्चितम्
brahmāṇānāṃ va2ṣṇavānāmabhakṣyaṃ matsyameva ca |
itareṣāmabhakṣyaṃ ca pañcaparvasu niścitam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
पितृदेवावशेषे च भक्ष्यं मांसं न दूथितम् ।
पञ्चपर्वसु त्याज्यं च सर्वेषां मनुरब्रवीत्
pitṛdevāvaśeṣe ca bhakṣyaṃ māṃsaṃ na dūthitam |
pañcaparvasu tyājyaṃ ca sarveṣāṃ manurabravīt
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
असंस्कृतं च लवणं तैलं चाभक्ष्यमेव च ।
भक्ष्यं पवित्रं सर्वेषां व्यञ्जनं वह्निसंस्कृतम्
asaṃskṛtaṃ ca lavaṇaṃ tailaṃ cābhakṣyameva ca |
bhakṣyaṃ pavitraṃ sarveṣāṃ vyañjanaṃ vahnisaṃskṛtam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
एकहस्ते घृतं तोयमभक्ष्यं सर्वमंमतम् ।
आविलं कृमियुक्तं च परिशुद्धं च निर्मलम्
ekahaste ghṛtaṃ toyamabhakṣyaṃ sarvamaṃmatam |
āvilaṃ kṛmiyuktaṃ ca pariśuddhaṃ ca nirmalam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अभक्ष्यं ब्रह्माणानां च वैष्णवानां विशेषतः ।
अनिवेद्यं हरेरेव यतीनां ब्रह्मचारिणाम्
abhakṣyaṃ brahmāṇānāṃ ca vaiṣṇavānāṃ viśeṣataḥ |
anivedyaṃ harereva yatīnāṃ brahmacāriṇām
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
पिपीलिकामिश्रितं च मधु गव्यं गुडं तथा ।
यत्किंचिद्वस्तु वा तात न भक्ष्यं च श्रुतौ श्रुतम्
pipīlikāmiśritaṃ ca madhu gavyaṃ guḍaṃ tathā |
yatkiṃcidvastu vā tāta na bhakṣyaṃ ca śrutau śrutam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
पक्षिभक्ष्यं कीटभक्ष्यं शृद्धं पक्वफलं तथा ।
काकभक्ष्यमभक्ष्यं च सर्वेषां द्रव्यमेव च
pakṣibhakṣyaṃ kīṭabhakṣyaṃ śṛddhaṃ pakvaphalaṃ tathā |
kākabhakṣyamabhakṣyaṃ ca sarveṣāṃ dravyameva ca
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
घृतपक्वं तैलपक्वं मिष्टान्नं शूद्रसंस्कृतम् ।
अभक्ष्यं ब्राह्मणानां च शूद्रभक्ष्यं च पीठकम्
ghṛtapakvaṃ tailapakvaṃ miṣṭānnaṃ śūdrasaṃskṛtam |
abhakṣyaṃ brāhmaṇānāṃ ca śūdrabhakṣyaṃ ca pīṭhakam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
सर्वेषामशुचीनां च जलमन्नं परित्यजेत् ।
आशौचान्तात्परदिने शुद्धमेव न संशयः
sarveṣāmaśucīnāṃ ca jalamannaṃ parityajet |
āśaucāntātparadine śuddhameva na saṃśayaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
विपाकं कर्मणामेव दुष्करं श्रुतिसंमतम् ।
भक्ष्याभक्ष्यं च कथितं यथाज्ञानं व्रचेश्वर
vipākaṃ karmaṇāmeva duṣkaraṃ śrutisaṃmatam |
bhakṣyābhakṣyaṃ ca kathitaṃ yathājñānaṃ vraceśvara
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
क्रमाच्चतुर्षु वेदेषु चौक्तं मतचतुष्टयम् ।
सर्वेषां सारभूतं च कथयामि पितः शृणु
kramāccaturṣu vedeṣu cauktaṃ matacatuṣṭayam |
sarveṣāṃ sārabhūtaṃ ca kathayāmi pitaḥ śṛṇu
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तीर्थानां च सुराणां च सहायेन नृणामपि ।
किंचिद्भवति साहाय्यं कायव्यूहेन सर्वतः
tīrthānāṃ ca surāṇāṃ ca sahāyena nṛṇāmapi |
kiṃcidbhavati sāhāyyaṃ kāyavyūhena sarvataḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
प्रायश्चितानि चीर्णानि निश्चितममत्पराङमुखम् ।
न निष्पुनन्ति हे तात सुराकुम्भमिवाऽऽपगाः
prāyaścitāni cīrṇāni niścitamamatparāṅamukham |
na niṣpunanti he tāta surākumbhamivā''pagāḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
प्रायश्चित्तेन पुण्येन न हि शुध्यन्ति मानवा ।
सर्वारम्भेण वैश्येन्द्र दानेन योगतोऽपि वा
prāyaścittena puṇyena na hi śudhyanti mānavā |
sarvārambheṇa vaiśyendra dānena yogato'pi vā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
शुभाशुभं च यत्कर्म विना भोगान्न च क्षयः ।
भोगेन शुद्धिमाप्नोति ततो मुक्तिर्भवेन्नृणाम्
śubhāśubhaṃ ca yatkarma vinā bhogānna ca kṣayaḥ |
bhogena śuddhimāpnoti tato muktirbhavennṛṇām
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
न नष्टं दुष्कृतं कर्म सुकृतेन च कर्मणा ।
न नष्टं सुकृतं कर्म कृतेन दुष्कृतेन च
na naṣṭaṃ duṣkṛtaṃ karma sukṛtena ca karmaṇā |
na naṣṭaṃ sukṛtaṃ karma kṛtena duṣkṛtena ca
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
यज्ञेन तपसा वाऽपि व्रतेनानशनेन च ।
तीर्थस्नानेन दानेन जपेन नियमेन च
yajñena tapasā vā'pi vratenānaśanena ca |
tīrthasnānena dānena japena niyamena ca
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
भुवः प्रदक्षिणेनैव पुराणश्रवणेन च ।
उपदेणेन पुण्येन पूजया गुरुदेवयोः
bhuvaḥ pradakṣiṇenaiva purāṇaśravaṇena ca |
upadeṇena puṇyena pūjayā gurudevayoḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
स्वधर्माचरणेनैवातिथीनां पूजनेन च ।
ब्रह्मणां पूजनेनैव भोजनेन विशेषतः
svadharmācaraṇenaivātithīnāṃ pūjanena ca |
brahmaṇāṃ pūjanenaiva bhojanena viśeṣataḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
यद्धत्तमपि विप्राय तत्प्राप्तं पूर्णरूपतः ।
बीजरूपं च तद्दानं क्षेत्ररूपं च ब्रह्मणः ४५
एकेन कर्मणा तात स्वर्गं प्राप्नोति मानवः ।
कर्मणा न हि मोक्षं च तदेव मम सेवया
yaddhattamapi viprāya tatprāptaṃ pūrṇarūpataḥ |
bījarūpaṃ ca taddānaṃ kṣetrarūpaṃ ca brahmaṇaḥ 45
ekena karmaṇā tāta svargaṃ prāpnoti mānavaḥ |
karmaṇā na hi mokṣaṃ ca tadeva mama sevayā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
स्वर्गं च सुकृतेनैव नरकं दुष्कृतेन च ।
व्याधिर्जन्म च योनौ च कुत्सिते च ततः शुचिः
svargaṃ ca sukṛtenaiva narakaṃ duṣkṛtena ca |
vyādhirjanma ca yonau ca kutsite ca tataḥ śuciḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
गोघ्नो यो ब्राह्मणानां च कामतश्चोपपातकी ।
दन्दशूकत्वमाप्नोति गोलोमसमवर्षकम्
goghno yo brāhmaṇānāṃ ca kāmataścopapātakī |
dandaśūkatvamāpnoti golomasamavarṣakam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
सर्पेण भक्षितस्तेन च्वालया गरलस्य च ।
तृषितो व्यथितश्चैव निराहारः कृशोदरः
sarpeṇa bhakṣitastena cvālayā garalasya ca |
tṛṣito vyathitaścaiva nirāhāraḥ kṛśodaraḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ततः कुण्डात्समुत्थाय गौर्भवेल्लोमवर्षकम् ।
ततः कुष्ठी च चाण्डालो वर्षलक्षंततो नरः
tataḥ kuṇḍātsamutthāya gaurbhavellomavarṣakam |
tataḥ kuṣṭhī ca cāṇḍālo varṣalakṣaṃtato naraḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तदा भवेद्ब्राह्मणश्च कुष्ठयुक्तो हि कर्मणा ।
भोजयित्वा विप्रलक्षं निर्व्याधिश्च भवेच्छुचिः
tadā bhavedbrāhmaṇaśca kuṣṭhayukto hi karmaṇā |
bhojayitvā vipralakṣaṃ nirvyādhiśca bhavecchuciḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अकामतस्तदर्धं च क्षत्रियस्यापि कामतः ।
अकामतस्तदर्धं च तदर्धं च विशस्तथा
akāmatastadardhaṃ ca kṣatriyasyāpi kāmataḥ |
akāmatastadardhaṃ ca tadardhaṃ ca viśastathā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तदर्ध शूद्रगोघ्नश्च भुङ्क्ते पापं न संशयः ।
प्रायश्चित्तेन शुद्धश्च भुङ्क्ते शेषं च कर्मणः
tadardha śūdragoghnaśca bhuṅkte pāpaṃ na saṃśayaḥ |
prāyaścittena śuddhaśca bhuṅkte śeṣaṃ ca karmaṇaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अनुकल्पे चतुर्थं च पापं भुङ्क्ते न संशयः ।
चतुर्गुणं च गोघ्नानां ब्राह्मणानां च पातकम्
anukalpe caturthaṃ ca pāpaṃ bhuṅkte na saṃśayaḥ |
caturguṇaṃ ca goghnānāṃ brāhmaṇānāṃ ca pātakam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
भुङ्क्ते पापं च ब्रह्मन्नो ब्राह्मणाश्चेतरोऽपि वा ।
क्रमेणानेन बोध्यं च कामतोऽकामतोऽपि वा
bhuṅkte pāpaṃ ca brahmanno brāhmaṇāścetaro'pi vā |
krameṇānena bodhyaṃ ca kāmato'kāmato'pi vā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
प्रायश्चित्तं जन्म कर्म व्याधिरेव प संशयः ।
गोघ्नो भवति गौश्चापि यावद्वर्ष च निश्चितम्
prāyaścittaṃ janma karma vyādhireva pa saṃśayaḥ |
goghno bhavati gauścāpi yāvadvarṣa ca niścitam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
चतुर्गुणं च तेषां च ब्रह्मघ्नो विट्कृमिर्भवेत् ।
ततो भवति म्लेच्छश्च तावद्वर्षचतुर्गुणम्
caturguṇaṃ ca teṣāṃ ca brahmaghno viṭkṛmirbhavet |
tato bhavati mlecchaśca tāvadvarṣacaturguṇam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ततश्चान्धो भवेद्विप्रः पूर्वेषां च चतुर्गुणम् ।
ब्रह्मणानां चतुर्लक्षं भोजयित्वा शुचिर्भवेत्
tataścāndho bhavedvipraḥ pūrveṣāṃ ca caturguṇam |
brahmaṇānāṃ caturlakṣaṃ bhojayitvā śucirbhavet
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
चक्षुष्मांश्च यशस्वी च भवेत्सोऽप्यतिपातकात् ।
स्त्रीघ्नचतुर्णां वर्णानां वेदे सोऽप्यतिपातकी
cakṣuṣmāṃśca yaśasvī ca bhavetso'pyatipātakāt |
strīghnacaturṇāṃ varṇānāṃ vede so'pyatipātakī
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
कालसूत्रं च प्राप्नोति स्त्रीलोमसमवर्षकम् ।
भक्षितः कृमिणा तत्र निराहारो व्यथायुतः
kālasūtraṃ ca prāpnoti strīlomasamavarṣakam |
bhakṣitaḥ kṛmiṇā tatra nirāhāro vyathāyutaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ततो भवति लोके च तावद्वर्ष च पातकी ।
ततः पापी भवेत्सोऽपि यक्ष्मग्रस्तश्च कर्मणा
tato bhavati loke ca tāvadvarṣa ca pātakī |
tataḥ pāpī bhavetso'pi yakṣmagrastaśca karmaṇā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
वर्षाणां शतकं चैव विप्रलक्षं च भोजयेत् ।
ततः शुद्धो ब्राह्मणश्च विद्वांस्तपसि संयतः
varṣāṇāṃ śatakaṃ caiva vipralakṣaṃ ca bhojayet |
tataḥ śuddho brāhmaṇaśca vidvāṃstapasi saṃyataḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
किंचिद्भुङक्ते पापशेषं स्वर्णदानाच्छुचिर्भवेत् ।
गर्भघ्नश्च महापापी संप्राप्नोति शुनीमुखम्
kiṃcidbhuṅakte pāpaśeṣaṃ svarṇadānācchucirbhavet |
garbhaghnaśca mahāpāpī saṃprāpnoti śunīmukham
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
वर्षाणां सतकं चैव घोटकश्च भवेद्ध्रुवम् ।
वर्षाणां शतकं चैव सूक्ष्मशस्त्रेण पीडीतः
varṣāṇāṃ satakaṃ caiva ghoṭakaśca bhaveddhruvam |
varṣāṇāṃ śatakaṃ caiva sūkṣmaśastreṇa pīḍītaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ततः पापी भवेद्वैश्यो द्रव्ययुक्तो हि कमंणा ।
पञ्चाशद्वर्षपर्यन्तं स्वर्णदानाद्भवेच्छुचिः
tataḥ pāpī bhavedvaiśyo dravyayukto hi kamaṃṇā |
pañcāśadvarṣaparyantaṃ svarṇadānādbhavecchuciḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ततः स्वकुलजातोऽपि निर्व्याधिर्ब्राह्मणःशुचिः ।
ब्राह्मणः क्षत्रियघ्नश्च क्षत्रियो वा विना रणात्
tataḥ svakulajāto'pi nirvyādhirbrāhmaṇaḥśuciḥ |
brāhmaṇaḥ kṣatriyaghnaśca kṣatriyo vā vinā raṇāt
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तप्तशूलं च प्राप्नोति वर्षाणां च सहस्रकम् ।
क्वथितं तप्तलोहेन चाऽऽर्तनादं करोति च
taptaśūlaṃ ca prāpnoti varṣāṇāṃ ca sahasrakam |
kvathitaṃ taptalohena cā''rtanādaṃ karoti ca
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ततो भवेन्मत्तगजो वर्षाणां शतकं तथा ।
ततो रक्तविकारी च शूद्रो वर्षशतं तथा
tato bhavenmattagajo varṣāṇāṃ śatakaṃ tathā |
tato raktavikārī ca śūdro varṣaśataṃ tathā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
गजदानेन मुक्तश्च व्याधितश्च ततो द्विजः ।
वैश्यघ्नश्चापि वैश्यश्च शूद्रघ्नो वैश्य एव च
gajadānena muktaśca vyādhitaśca tato dvijaḥ |
vaiśyaghnaścāpi vaiśyaśca śūdraghno vaiśya eva ca
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
वैश्यघ्नश्चापि शूद्रश्च समं पापं लभेद्ध्रुवम् ।
कृमिकुण्डं च प्राप्नोति वर्षाणां शतकं तथा
vaiśyaghnaścāpi śūdraśca samaṃ pāpaṃ labheddhruvam |
kṛmikuṇḍaṃ ca prāpnoti varṣāṇāṃ śatakaṃ tathā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
कृमिभिर्भक्षितो दुःशी किरातश्च भवेत्ततः ।
वर्षाणां शतकं चैव कृमिव्याधिसमन्वितः
kṛmibhirbhakṣito duḥśī kirātaśca bhavettataḥ |
varṣāṇāṃ śatakaṃ caiva kṛmivyādhisamanvitaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ततो मन्दाग्नियुक्तश्च ब्राह्मणो दैन्यवान्व्रज ।
पञ्चाशद्वर्षपर्यन्तं दुर्बलश्च कृशोदरः
tato mandāgniyuktaśca brāhmaṇo dainyavānvraja |
pañcāśadvarṣaparyantaṃ durbalaśca kṛśodaraḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
मुक्तिर्भवति युक्तेन तीर्थेचाश्वप्रदानतः ।
शूद्रघ्नो ब्रह्मणश्चैव कामतोऽकामतोऽपि वा
muktirbhavati yuktena tīrthecāśvapradānataḥ |
śūdraghno brahmaṇaścaiva kāmato'kāmato'pi vā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
सावित्री लक्षयाप्येन तदर्धेन शुचिर्भवेत् ।
चतुर्वर्णः कुक्कुरघ्नो ह्यभिशप्तश्च शंभुना
sāvitrī lakṣayāpyena tadardhena śucirbhavet |
caturvarṇaḥ kukkuraghno hyabhiśaptaśca śaṃbhunā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
वर्षाणां शतकं चैव प्राप्नोति रौरवं नरः ।
ततो भवेत्कुक्कुलश्च वर्षाणामपि षोडश
varṣāṇāṃ śatakaṃ caiva prāpnoti rauravaṃ naraḥ |
tato bhavetkukkulaśca varṣāṇāmapi ṣoḍaśa
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ततः शुद्धो भवेद्विप्रो भक्षितः कुक्कुरेणै च ।
गङ्गास्नानेन दानेन स्वर्णस्यापि भवेच्छुचिः
tataḥ śuddho bhavedvipro bhakṣitaḥ kukkureṇai ca |
gaṅgāsnānena dānena svarṇasyāpi bhavecchuciḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
मार्जारघ्नश्चतुर्वर्णो गङ्गास्नानाद्भवेच्छुचिः ।
विप्राय लवणं दत्त्वा षट्पलं च प्रमुच्यते
mārjāraghnaścaturvarṇo gaṅgāsnānādbhavecchuciḥ |
viprāya lavaṇaṃ dattvā ṣaṭpalaṃ ca pramucyate
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
हत्वा सर्पांश्चतुर्वर्णो मम पादेन चिह्नितान् ।
ब्रह्महत्याचतुर्थं च पातकं च लभेद्ध्रुवम्
hatvā sarpāṃścaturvarṇo mama pādena cihnitān |
brahmahatyācaturthaṃ ca pātakaṃ ca labheddhruvam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
असिपत्रं च नरकं वर्षांणां शतकं तथा ।
प्राप्नोति यातनायुक्तो विच्छिन्नस्तीक्ष्णधारया
asipatraṃ ca narakaṃ varṣāṃṇāṃ śatakaṃ tathā |
prāpnoti yātanāyukto vicchinnastīkṣṇadhārayā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ततो भवति सर्पश्च डुण्डुभो वर्षपञ्चकम् ।
नरेण ताडितो दुःखी मृत्योर्भवति पीडितः
tato bhavati sarpaśca ḍuṇḍubho varṣapañcakam |
nareṇa tāḍito duḥkhī mṛtyorbhavati pīḍitaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ततो भवेन्नरः पापी ज्वरयुक्तो हि दुर्बलः ।
वर्षाणां पञ्चकेनैव मृतो भवति कर्मणा
tato bhavennaraḥ pāpī jvarayukto hi durbalaḥ |
varṣāṇāṃ pañcakenaiva mṛto bhavati karmaṇā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अश्वघ्नश्च गजघ्नश्च चतुर्वर्णश्च पातकी ।
वर्षाणां पञ्चकेनैव मृतो भवति कर्मणा
aśvaghnaśca gajaghnaśca caturvarṇaśca pātakī |
varṣāṇāṃ pañcakenaiva mṛto bhavati karmaṇā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ततो भवति हस्ती च घोटको वा व्रजेश्वर ।
यावद्विंशतिवर्षाणि ततः शूद्रो भवेद्ध्रुवम्
tato bhavati hastī ca ghoṭako vā vrajeśvara |
yāvadviṃśativarṣāṇi tataḥ śūdro bhaveddhruvam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अहंकृती व्याधियुक्तो रौप्यदानेन मुच्यते ।
ब्राह्मणानां च शतकं भोजयित्वा शुचिर्भवेत्
ahaṃkṛtī vyādhiyukto raupyadānena mucyate |
brāhmaṇānāṃ ca śatakaṃ bhojayitvā śucirbhavet
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
क्षुद्रजन्तुवधेनैव क्षुद्रजन्तुर्भवेन्नरः ।
वर्षाणां शतकं चैव क्षुद्रव्याधिं तरेत्ततः
kṣudrajantuvadhenaiva kṣudrajanturbhavennaraḥ |
varṣāṇāṃ śatakaṃ caiva kṣudravyādhiṃ tarettataḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
कृपा कार्या सता शश्वतहिंस्रेषु च जन्तुषु ।
हिंसायां न हि दोषश्च हिंस्राणां च व्रजेश्वर
kṛpā kāryā satā śaśvatahiṃsreṣu ca jantuṣu |
hiṃsāyāṃ na hi doṣaśca hiṃsrāṇāṃ ca vrajeśvara
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अश्वत्थघ्नश्चतुवंर्णो ब्रह्महत्याचतुर्थकम् ।
पापं च लभते तात चासिपत्रं व्रजेद्ध्रुवम्
aśvatthaghnaścatuvaṃrṇo brahmahatyācaturthakam |
pāpaṃ ca labhate tāta cāsipatraṃ vrajeddhruvam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
स तीक्ष्णेनापि शस्त्रेण विच्छिन्नश्च दिवानिशम् ।
वर्षाणां शतकं चैव भुङ्क्ते परमयातनाम्
sa tīkṣṇenāpi śastreṇa vicchinnaśca divāniśam |
varṣāṇāṃ śatakaṃ caiva bhuṅkte paramayātanām
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ततो भवति वृक्षश्च शालमलिरह्वर्षलक्षकम् ।
ततो भवति शूद्रश्च च्छिन्नाङ्गो व्याधिसंयुतः
tato bhavati vṛkṣaśca śālamalirahvarṣalakṣakam |
tato bhavati śūdraśca cchinnāṅgo vyādhisaṃyutaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
यावज्जीवनपर्यन्तं ततो विप्रो भवेद्ध्रुवम् ।
व्रणव्याधिसमायुक्तो मुच्यते स्वर्णदानतः
yāvajjīvanaparyantaṃ tato vipro bhaveddhruvam |
vraṇavyādhisamāyukto mucyate svarṇadānataḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
मिथ्यासाक्ष्यप्रदाता च कृतघ्नोऽतिकृतघ्नकः ।
विश्वासघाती मित्रघ्नो विप्राणां धनहारकः
mithyāsākṣyapradātā ca kṛtaghno'tikṛtaghnakaḥ |
viśvāsaghātī mitraghno viprāṇāṃ dhanahārakaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
शूद्रश्राद्धान्नभोजी च शूद्राणां शवदाहकः ।
शूद्राणां सूपकारश्च वृषवाहकपातकी
śūdraśrāddhānnabhojī ca śūdrāṇāṃ śavadāhakaḥ |
śūdrāṇāṃ sūpakāraśca vṛṣavāhakapātakī
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
धावको देवलश्चापि चैतेऽतिपापिनस्तथा ।
कुम्भीपाकं प्रयान्तयेव वर्षाणां च सहस्रकम्
dhāvako devalaścāpi caite'tipāpinastathā |
kumbhīpākaṃ prayāntayeva varṣāṇāṃ ca sahasrakam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तत्रैव तप्ततैलेन संतप्तश्च दिवानिशम् ।
णक्षितो व्यथितश्चैव सर्वाकारेण जन्तुना
tatraiva taptatailena saṃtaptaśca divāniśam |
ṇakṣito vyathitaścaiva sarvākāreṇa jantunā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
गृध्रः कोटिसमस्राणि शतजन्मानि शूकरः ।
श्वापदः शतजन्मानि शूद्रो रोगी भवेत्ततः
gṛdhraḥ koṭisamasrāṇi śatajanmāni śūkaraḥ |
śvāpadaḥ śatajanmāni śūdro rogī bhavettataḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
मन्दाग्निज्वरसंयुक्तः पञ्चाशद्वर्षकं तथा ।
सुवर्णानां शतपलं दत्तवा शुद्धो भवेद्ध्रुवम्
mandāgnijvarasaṃyuktaḥ pañcāśadvarṣakaṃ tathā |
suvarṇānāṃ śatapalaṃ dattavā śuddho bhaveddhruvam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
चतुर्वर्णो वस्त्रहारी गव्यहारी च मानवः ।
रौप्यमुक्तापहारी च शूद्रद्रव्यापहारकः
caturvarṇo vastrahārī gavyahārī ca mānavaḥ |
raupyamuktāpahārī ca śūdradravyāpahārakaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
वर्षाणां च सहस्रं च बकजातिर्भवेद्ध्रुवम् ।
मुत्रकुण्डं च वै भुक्त्वा वर्षाणां शतकं तथा
varṣāṇāṃ ca sahasraṃ ca bakajātirbhaveddhruvam |
mutrakuṇḍaṃ ca vai bhuktvā varṣāṇāṃ śatakaṃ tathā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ततो भवेच्छूद्रजातिर्वर्षाणां शतकं व्रज ।
कुष्ठव्याधिसमायुक्तो गलितश्चैव पातकी
tato bhavecchūdrajātirvarṣāṇāṃ śatakaṃ vraja |
kuṣṭhavyādhisamāyukto galitaścaiva pātakī
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ततो भवेद्ब्राह्मणश्च कुष्ठावशेषसंयुतः ।
स्वर्णषट्पलदानेन व्याधितो मुच्यते शुचिः
tato bhavedbrāhmaṇaśca kuṣṭhāvaśeṣasaṃyutaḥ |
svarṇaṣaṭpaladānena vyādhito mucyate śuciḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
शाकापहारकश्चैव फलापहारकस्तथा ।
यक्षः पृथिव्यां संभूतो लीलाद्रव्यापहारकः
śākāpahārakaścaiva phalāpahārakastathā |
yakṣaḥ pṛthivyāṃ saṃbhūto līlādravyāpahārakaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
वर्षाणां शतकं चैव चाषपक्षी भवेद्ध्रुवम् ।
ततो भवेत्कृष्णवर्णः शूद्रश्च भारते भुवि
varṣāṇāṃ śatakaṃ caiva cāṣapakṣī bhaveddhruvam |
tato bhavetkṛṣṇavarṇaḥ śūdraśca bhārate bhuvi
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ततो भवेद्ब्राह्मणश्चाप्यधिकाङ्गोऽपि जन्मनि ।
पुनर्जन्मद्विजो भूत्वा सुच्यते विप्रभोजनात्
tato bhavedbrāhmaṇaścāpyadhikāṅgo'pi janmani |
punarjanmadvijo bhūtvā sucyate viprabhojanāt
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
पक्वद्रव्यापहारी च पशुयोनिर्भवेद्रध्रुवम् ।
यस्याण्डकोशो गन्धाक्तः कस्तूरी यस्य नाम च
pakvadravyāpahārī ca paśuyonirbhavedradhruvam |
yasyāṇḍakośo gandhāktaḥ kastūrī yasya nāma ca
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
सप्तजन्ममृगो भूत्वा ततो भवति गन्धकः ।
जन्मैकं च ततः शूद्रो गलत्कुष्ठी च जन्मनि
saptajanmamṛgo bhūtvā tato bhavati gandhakaḥ |
janmaikaṃ ca tataḥ śūdro galatkuṣṭhī ca janmani
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ततो रोगावशेषेण संयुतो ब्रह्मणः कृशः ।
स्वर्णषट्पलदानेन मुच्यते नात्र संशयः
tato rogāvaśeṣeṇa saṃyuto brahmaṇaḥ kṛśaḥ |
svarṇaṣaṭpaladānena mucyate nātra saṃśayaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
धान्यापहारी दुःखी च कृपणः सप्तजन्मसु ।
विष्ठाकुण्डं वर्षशतं संप्राप्य मुच्यते भिया
dhānyāpahārī duḥkhī ca kṛpaṇaḥ saptajanmasu |
viṣṭhākuṇḍaṃ varṣaśataṃ saṃprāpya mucyate bhiyā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
स्वर्णापहारी कुष्ठी च मानव पतितो भवेत् ।
स्वर्णदानप्रतिग्राही विट्कुण्डं च प्रयाति य
svarṇāpahārī kuṣṭhī ca mānava patito bhavet |
svarṇadānapratigrāhī viṭkuṇḍaṃ ca prayāti ya
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ततो वर्षशतं भुक्त्वा पुरीषं च दिवानिशम् ।
ततो व्याघो भवेच्छूद्रो रक्तदोषेण संयुतः
tato varṣaśataṃ bhuktvā purīṣaṃ ca divāniśam |
tato vyāgho bhavecchūdro raktadoṣeṇa saṃyutaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तज्जन्मपातकं भुक्त्वा ब्राह्मणश्च पुनर्भवेत् ।
व्याधिरोषावयुक्तश्च मुच्यते स्वर्णदानतः
tajjanmapātakaṃ bhuktvā brāhmaṇaśca punarbhavet |
vyādhiroṣāvayuktaśca mucyate svarṇadānataḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अगम्यानां च गामी च पूर्वोक्तं रौरवं व्रजेत् ।
कुम्भीपाकं महाघोरं वर्षाणां चाप्यसंख्यकम्
agamyānāṃ ca gāmī ca pūrvoktaṃ rauravaṃ vrajet |
kumbhīpākaṃ mahāghoraṃ varṣāṇāṃ cāpyasaṃkhyakam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ततो भवेत्पुंश्चलीनां योनीनां च कृमिस्तथा ।
वर्षाणां च सहस्रं च विट्कृमिर्वर्षलक्षकम्
tato bhavetpuṃścalīnāṃ yonīnāṃ ca kṛmistathā |
varṣāṇāṃ ca sahasraṃ ca viṭkṛmirvarṣalakṣakam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
पशुयोनिर्भवेत्तस्मात्तस्माच्च क्षुद्रजन्तवः ।
ततो भवेन्म्लेच्छजातिस्ततः शूद्राधमस्तदा
paśuyonirbhavettasmāttasmācca kṣudrajantavaḥ |
tato bhavenmlecchajātistataḥ śūdrādhamastadā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ततो भवति विप्रश्च व्याधियुक्तो नपुंसकः ।
पुनश्च ब्राह्मणो भूत्वा तीर्थपर्यटनेन च
tato bhavati vipraśca vyādhiyukto napuṃsakaḥ |
punaśca brāhmaṇo bhūtvā tīrthaparyaṭanena ca
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
क्रमेण शुद्धो भवति वंशहीनश्च पातकात् ।
भोजयित्वा विप्रलक्षं पुत्रं च लभते शुचिः
krameṇa śuddho bhavati vaṃśahīnaśca pātakāt |
bhojayitvā vipralakṣaṃ putraṃ ca labhate śuciḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
मानवः क्रोधयुक्तश्च गर्दभः सप्तजन्मसु ।
मानवः कलहाविष्टः सप्तजन्मसु वायसः
mānavaḥ krodhayuktaśca gardabhaḥ saptajanmasu |
mānavaḥ kalahāviṣṭaḥ saptajanmasu vāyasaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
शालग्रामप्रतिग्राही कालसूत्रं व्रजेद्ध्रुवम् ।
वर्षाणां शतकं चैव शञ्जरीटो भवेत्ततः
śālagrāmapratigrāhī kālasūtraṃ vrajeddhruvam |
varṣāṇāṃ śatakaṃ caiva śañjarīṭo bhavettataḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
लोहचोरश्च निर्वंशो मषीचोरश्च कोकिलः ।
शुकोऽप्यञ्जनचोरश्च मिष्टचोरः कृमिर्भवेत्
lohacoraśca nirvaṃśo maṣīcoraśca kokilaḥ |
śuko'pyañjanacoraśca miṣṭacoraḥ kṛmirbhavet
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
विप्रद्वेषी गुरुद्वेषी शिरसां च कृमिर्भवेत् ।
पुंश्चलीं कामिनीं तात भुक्त्वा च रौरवं व्रजेत्
vipradveṣī gurudveṣī śirasāṃ ca kṛmirbhavet |
puṃścalīṃ kāminīṃ tāta bhuktvā ca rauravaṃ vrajet
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ततो वृथा कृमिश्चैव वर्षाणां शतकं तथा ।
ततोऽपि विधवा चैव वन्ध्या च सप्तजन्मसु
tato vṛthā kṛmiścaiva varṣāṇāṃ śatakaṃ tathā |
tato'pi vidhavā caiva vandhyā ca saptajanmasu
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अस्पृश्या जातिहीना च च्चिन्ननासा भवेत्क्रमात् ।
रक्तद्रव्यापहारी च रक्तदोषान्वितो भवेत्
aspṛśyā jātihīnā ca ccinnanāsā bhavetkramāt |
raktadravyāpahārī ca raktadoṣānvito bhavet
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
आचारहीनो यवनः खञ्जो भवति हिंसकः ।
अदीक्षितो वङ्खरश्च दुष्टदर्शो च काणकः
ācārahīno yavanaḥ khañjo bhavati hiṃsakaḥ |
adīkṣito vaṅkharaśca duṣṭadarśo ca kāṇakaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
A library of Sanskrit texts, held as their editions give them, with a search and a study companion that quote only what is held.
532 texts, 7,62,517 verses.
© 2026 HREEM. Sanskrit from GRETIL (CC BY-NC-SA 4.0, or the terms of the individual file), Sanskrit Wikisource (public-domain texts; page markup CC BY-SA 4.0) and the Digital Corpus of Sanskrit (CC BY 4.0). Translations are public domain unless a verse says otherwise.