नारायण उवाच
उद्धवो विस्मयं प्राप्य भयं च विपुलं मुने ।
चेतनं कारयामास तामुवाच मृतामिव
nārāyaṇa uvāca
uddhavo vismayaṃ prāpya bhayaṃ ca vipulaṃ mune |
cetanaṃ kārayāmāsa tāmuvāca mṛtāmiva
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तद्भक्तिं समभिज्ञाय स्वात्मानं भक्तसंख्यकम् ।
तुच्छं मेने जगत्सर्वं दृष्ट्वा भाग्यवतीं सतीम्
tadbhaktiṃ samabhijñāya svātmānaṃ bhaktasaṃkhyakam |
tucchaṃ mene jagatsarvaṃ dṛṣṭvā bhāgyavatīṃ satīm
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
उद्धव उवाच
चेतनं कुरु कल्याणि जगन्मातर्नमोऽस्तु ते ।
त्वमेद प्राक्तनं सर्वं कृष्णं द्रक्ष्यसि सांप्रतम्
uddhava uvāca
cetanaṃ kuru kalyāṇi jaganmātarnamo'stu te |
tvameda prāktanaṃ sarvaṃ kṛṣṇaṃ drakṣyasi sāṃpratam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
त्वत्तो विश्वं पवित्रं च त्वत्पादरजसा मही ।
सुपवित्रं त्वद्वदनं पुण्यवत्यश्च गोपिकाः
tvatto viśvaṃ pavitraṃ ca tvatpādarajasā mahī |
supavitraṃ tvadvadanaṃ puṇyavatyaśca gopikāḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
लोकास्त्वामेव गायन्ति संगीतैर्मङ्गलस्तवैः ।
त्वत्सुकीर्तिं च देवाश्च सनकाद्याश्च संततम्
lokāstvāmeva gāyanti saṃgītairmaṅgalastavaiḥ |
tvatsukīrtiṃ ca devāśca sanakādyāśca saṃtatam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
कृतपापहरां पुण्यां तीर्थपूजां च निर्मलाम् ।
हरिभक्तिप्रदां भद्रां सर्वविघ्नदिनाशिनीम्
kṛtapāpaharāṃ puṇyāṃ tīrthapūjāṃ ca nirmalām |
haribhaktipradāṃ bhadrāṃ sarvavighnadināśinīm
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
त्वमेव राधा त्वं कृष्णस्त्वं पुमान्प्रकृतिः परा ।
राधामाधवयोर्भेदो न पुराणे श्रुतौ तथा
tvameva rādhā tvaṃ kṛṣṇastvaṃ pumānprakṛtiḥ parā |
rādhāmādhavayorbhedo na purāṇe śrutau tathā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
राधिकां मूर्च्छितां दृष्ट्वा पश्चात्कृत्वा तमुद्ववम् ।
उवाच माधवी गोपी राधायाः पुरतः स्थिता
rādhikāṃ mūrcchitāṃ dṛṣṭvā paścātkṛtvā tamudvavam |
uvāca mādhavī gopī rādhāyāḥ purataḥ sthitā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
माधव्युवाच
किं वा चोरस्य कृष्णस्य रूपं वा वेषमुत्तमम् ।
किं सुखं विभवं किं वा गौरवं चाप्यनुत्तमम्
mādhavyuvāca
kiṃ vā corasya kṛṣṇasya rūpaṃ vā veṣamuttamam |
kiṃ sukhaṃ vibhavaṃ kiṃ vā gauravaṃ cāpyanuttamam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
किं वा तद्वीर्यमैश्वर्यं शौर्य वा दुरतिक्रमम् ।
किं वा सिद्धं प्रसिद्धं वा किं वा तुल्यं गुणोत्तमम्
kiṃ vā tadvīryamaiśvaryaṃ śaurya vā duratikramam |
kiṃ vā siddhaṃ prasiddhaṃ vā kiṃ vā tulyaṃ guṇottamam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
इतो वा कुत आयातः पुनरेव कुतो गतः ।
बालको गोपवेषश्च नहि राजात्मजः पुमान्
ito vā kuta āyātaḥ punareva kuto gataḥ |
bālako gopaveṣaśca nahi rājātmajaḥ pumān
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
त्वं किं स्मरसि कल्याणि गोपालं नन्दनन्दनम् ।
आत्मानं रक्षयत्नेन कः प्रियः स्वात्मनः परः
tvaṃ kiṃ smarasi kalyāṇi gopālaṃ nandanandanam |
ātmānaṃ rakṣayatnena kaḥ priyaḥ svātmanaḥ paraḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
धिक्त्वां राधेऽतिनिर्लज्जां तवैव जीवनं वृथा ।
जगतो युवतीनां च करोषि सुयशःक्षयम्
dhiktvāṃ rādhe'tinirlajjāṃ tavaiva jīvanaṃ vṛthā |
jagato yuvatīnāṃ ca karoṣi suyaśaḥkṣayam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
नारीणां गोपनं कार्य सुव्यक्ते स्वयशःक्षयम् ।
यत्नेन चक्षुषो वाऽर्हं सखि संचरणं कृरु
nārīṇāṃ gopanaṃ kārya suvyakte svayaśaḥkṣayam |
yatnena cakṣuṣo vā'rhaṃ sakhi saṃcaraṇaṃ kṛru
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अन्तरे पतिभावं च संगोप्य भावनं कुरु ।
न वै जातिश्च शत्रूणां मित्राणां च सुरेश्वरि
antare patibhāvaṃ ca saṃgopya bhāvanaṃ kuru |
na vai jātiśca śatrūṇāṃ mitrāṇāṃ ca sureśvari
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
शत्रुः कार्यवशेनैव मित्रं च कर्मणा भवेत् ।
स्वकार्यमुद्धरेत्प्राज्ञः कार्यध्वंसेन मूर्खता
śatruḥ kāryavaśenaiva mitraṃ ca karmaṇā bhavet |
svakāryamuddharetprājñaḥ kāryadhvaṃsena mūrkhatā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
कः कस्य वल्लभो राधे कः कस्याप्रिय एव च ।
कार्यं च समयं ज्ञात्वा सन्तः कुर्वन्ति संततम्
kaḥ kasya vallabho rādhe kaḥ kasyāpriya eva ca |
kāryaṃ ca samayaṃ jñātvā santaḥ kurvanti saṃtatam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
शत्रुर्धनापहारी च प्राणहर्ता ततः परः ।
कटुवक्ता दुःखदाता शत्रूणां लक्षणं श्रृणु
śatrurdhanāpahārī ca prāṇahartā tataḥ paraḥ |
kaṭuvaktā duḥkhadātā śatrūṇāṃ lakṣaṇaṃ śrṛṇu
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
स्वकुलात्त्वां बहिष्कृत्य विसृज्य शोकसागरे ।
गृहीत्वा चेतनं प्राणान्निष्ठुरो दारुणो गतः
svakulāttvāṃ bahiṣkṛtya visṛjya śokasāgare |
gṛhītvā cetanaṃ prāṇānniṣṭhuro dāruṇo gataḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
किं किं स्मरसिमूढे हि त्यज शोकं सुदारुणम् ।
आत्मानं रक्ष यत्नेन कः प्रियः स्वात्मनः परः
kiṃ kiṃ smarasimūḍhe hi tyaja śokaṃ sudāruṇam |
ātmānaṃ rakṣa yatnena kaḥ priyaḥ svātmanaḥ paraḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
पद्मावत्युवाच
भवता कथितं पूर्णं यमुनाजलसंनिधौ ।
अरसस्य रतिर्दूरं नारीणां न सुखं प्रिये
padmāvatyuvāca
bhavatā kathitaṃ pūrṇaṃ yamunājalasaṃnidhau |
arasasya ratirdūraṃ nārīṇāṃ na sukhaṃ priye
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
विद्युज्ज्वारा जले रेखा खलानां प्रीतिरेव च ।
न नीतिर्तीतिशास्त्रेषु सुविश्वासः खलेषु च
vidyujjvārā jale rekhā khalānāṃ prītireva ca |
na nītirtītiśāstreṣu suviśvāsaḥ khaleṣu ca
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
यदा त्वं यमुनाकूले मुखं वीक्ष्य हरेरहो ।
सस्मितं सकटाक्षं च पुनः कृत्वाऽस्य गोपनम्
yadā tvaṃ yamunākūle mukhaṃ vīkṣya hareraho |
sasmitaṃ sakaṭākṣaṃ ca punaḥ kṛtvā'sya gopanam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
पुनः पुनस्त्वं संवीक्ष्य त्वया त्यक्तं च चेतनम् ।
गृहं त्यक्त्वा गुरुभयं सखीनां वचनं शुभम्
punaḥ punastvaṃ saṃvīkṣya tvayā tyaktaṃ ca cetanam |
gṛhaṃ tyaktvā gurubhayaṃ sakhīnāṃ vacanaṃ śubham
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
संततं ध्यायसे कृष्णं नाऽऽहारं जीवनं तथा।
क्व कृष्णो मथुरायां च क्वापि त्वं कदलीवने
saṃtataṃ dhyāyase kṛṣṇaṃ nā''hāraṃ jīvanaṃ tathā|
kva kṛṣṇo mathurāyāṃ ca kvāpi tvaṃ kadalīvane
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
त्वं यदि त्यजसि प्राणान्नाऽऽविर्भवति सोऽधुना ।
काले द्रक्ष्यसि स्वात्मानं यदि रक्षसि सुन्दरि
tvaṃ yadi tyajasi prāṇānnā''virbhavati so'dhunā |
kāle drakṣyasi svātmānaṃ yadi rakṣasi sundari
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
चन्द्रमुख्युवाच
प्राक्तनेन शुभं सर्वं सुखं च विभवश्चिरम् ।
दुःखं शोको प्राक्तनेन विपत्संपच्च सांप्रतम्
candramukhyuvāca
prāktanena śubhaṃ sarvaṃ sukhaṃ ca vibhavaściram |
duḥkhaṃ śoko prāktanena vipatsaṃpacca sāṃpratam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
भारते पुण्यभूमौ च सर्वेषामीप्सिते वरे ।
लभेत्पतिं हरिं कान्तं तपसा प्रकृतेः परम्
bhārate puṇyabhūmau ca sarveṣāmīpsite vare |
labhetpatiṃ hariṃ kāntaṃ tapasā prakṛteḥ param
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तथाऽपि प्रदहेद्गात्रं कामबाणेन सांप्रतम् ।
अस्याः शत्रुः कथं चन्द्रो मधुर्वा मधुमाधवौ
tathā'pi pradahedgātraṃ kāmabāṇena sāṃpratam |
asyāḥ śatruḥ kathaṃ candro madhurvā madhumādhavau
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
शंकरेण प्रदग्धोऽभूत्पुनरेव स मन्मथः ।
चन्द्रं भक्षतु राहुश्च पुनश्चोद्वमनं तथा
śaṃkareṇa pradagdho'bhūtpunareva sa manmathaḥ |
candraṃ bhakṣatu rāhuśca punaścodvamanaṃ tathā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
मधुश्च मित्रशोकेन प्राणांस्त्यक्त्वा ययौयमम् ।
सुधासिन्धुश्च चेन्दुर्यो विषसिन्धुश्च मां प्रति
madhuśca mitraśokena prāṇāṃstyaktvā yayauyamam |
sudhāsindhuśca cenduryo viṣasindhuśca māṃ prati
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
सुवेषः स्याज्ज्वलद्वह्निश्चन्दनं तद् घृताहुतिः ।
संततं प्रदहेद्गात्रं सुगन्धिश्च समीरणः
suveṣaḥ syājjvaladvahniścandanaṃ tad ghṛtāhutiḥ |
saṃtataṃ pradahedgātraṃ sugandhiśca samīraṇaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
त्यक्ताहारा मम सखी पश्य श्वसिति जीवति ।
प्रशंसांकुरु कृष्णस्य मुखेन कुरुनन्दन
tyaktāhārā mama sakhī paśya śvasiti jīvati |
praśaṃsāṃkuru kṛṣṇasya mukhena kurunandana
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तन्नामस्मृतिमात्रेण तद्गुणश्रवणेन च ।
तद्वार्तया च शुभया सहसा चेतनं भवेत्
tannāmasmṛtimātreṇa tadguṇaśravaṇena ca |
tadvārtayā ca śubhayā sahasā cetanaṃ bhavet
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
शशिकलोवाच
त्वं किं माधवि जानासि कृष्णमात्मानमीश्वरम् ।
यं तं ब्रह्मादयो देवा वेदाश्चत्वार एव च
śaśikalovāca
tvaṃ kiṃ mādhavi jānāsi kṛṣṇamātmānamīśvaram |
yaṃ taṃ brahmādayo devā vedāścatvāra eva ca
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ध्यायन्ति संतसं सन्तः पादपद्मं सुरेप्सितम् ।
पद्मा सरस्वती दुर्गा सोऽनन्तोऽपि महेश्वरः
dhyāyanti saṃtasaṃ santaḥ pādapadmaṃ surepsitam |
padmā sarasvatī durgā so'nanto'pi maheśvaraḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
यं न जानन्ति सिद्धेन्द्र मुनीन्द्रां मनवस्तथा ।
सर्वात्मनः कुतो रूपं निर्गुणस्य कुतो गुणाः
yaṃ na jānanti siddhendra munīndrāṃ manavastathā |
sarvātmanaḥ kuto rūpaṃ nirguṇasya kuto guṇāḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
सत्यमुक्तं च सत्यस्य यत्तदेव यथोचितम् ।
धत्ते भारावतरणे पृथिव्याश्च मनोहरम्
satyamuktaṃ ca satyasya yattadeva yathocitam |
dhatte bhārāvataraṇe pṛthivyāśca manoharam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
सुखमाह्लादकं रम्यं भक्तानुग्रहविग्रहम् ।
किमनिर्वचनीयं च रूपं जनमनोहरम्
sukhamāhlādakaṃ ramyaṃ bhaktānugrahavigraham |
kimanirvacanīyaṃ ca rūpaṃ janamanoharam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
कोटिकन्दर्पलावण्यं लीलाधाम शुभाक्षयम् ।
यत्पादपद्ममधुरं मधु मन्दाकिनीजलम्
koṭikandarpalāvaṇyaṃ līlādhāma śubhākṣayam |
yatpādapadmamadhuraṃ madhu mandākinījalam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
दध्रे शिरसि भक्त्या च सर्वेशः शंकरः परः ।
शश्वत्करोति वैरागी तीर्थकीर्तेश्च कीर्तनम्
dadhre śirasi bhaktyā ca sarveśaḥ śaṃkaraḥ paraḥ |
śaśvatkaroti vairāgī tīrthakīrteśca kīrtanam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
क्षणं नृत्यति भक्त्या च पञ्चवक्त्रेण गायति ।
आहारं भूषणं वस्त्रं परित्यज्य दिगम्बरः
kṣaṇaṃ nṛtyati bhaktyā ca pañcavaktreṇa gāyati |
āhāraṃ bhūṣaṇaṃ vastraṃ parityajya digambaraḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ब्रह्म ज्योतिः स्वरूपं च ध्यात्वा शुभ्रं सुनिर्मलम् ।
ब्रह्मा च तपसा जन्म नयत्येव हि सेवया ।।
शेषः सनत्कुमारश्च सिद्धसंघश्य योगवित्
brahma jyotiḥ svarūpaṃ ca dhyātvā śubhraṃ sunirmalam |
brahmā ca tapasā janma nayatyeva hi sevayā ||
śeṣaḥ sanatkumāraśca siddhasaṃghaśya yogavit
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
सुशीलोवाच
निर्मञ्छनार्हं न भवेत्तस्य कामशतं शतम् ।
चन्द्रोऽशिवनीकुमारो वा रुपेषु केन गण्यते
suśīlovāca
nirmañchanārhaṃ na bhavettasya kāmaśataṃ śatam |
candro'śivanīkumāro vā rupeṣu kena gaṇyate
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
असंख्येषु च विश्वेषु ब्रह्मविष्णुशिवादयः ।
मुनयो मनवः सिद्धा भक्ताः सन्तश्च संततम्
asaṃkhyeṣu ca viśveṣu brahmaviṣṇuśivādayaḥ |
munayo manavaḥ siddhā bhaktāḥ santaśca saṃtatam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ध्यायन्ते यत्पदाम्भोजं निर्गुणस्याऽऽत्मनश्च वै ।
वेदाः स्तोतुं न शक्ताश्च यमीशं च सरस्वती
dhyāyante yatpadāmbhojaṃ nirguṇasyā''tmanaśca vai |
vedāḥ stotuṃ na śaktāśca yamīśaṃ ca sarasvatī
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
जडीभूता च भीता च स्तवनेन क्षमाण्येतु ।
सहस्रवक्त्रः स्तवने कम्पितश्च निरन्तरम्
jaḍībhūtā ca bhītā ca stavanena kṣamāṇyetu |
sahasravaktraḥ stavane kampitaśca nirantaram
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
वेदानां जनको ब्रह्मा स्तोत्रेण तस्य हीश्वरः ।
तं सत्यं नित्यमीशं च माधवी परिनिन्दति
vedānāṃ janako brahmā stotreṇa tasya hīśvaraḥ |
taṃ satyaṃ nityamīśaṃ ca mādhavī parinindati
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अपवित्रा सभा भूता गोपीनां जीवनं वृथा ।
तासु पुण्यवती शोकः प्रणश्यति न संशयः
apavitrā sabhā bhūtā gopīnāṃ jīvanaṃ vṛthā |
tāsu puṇyavatī śokaḥ praṇaśyati na saṃśayaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
रत्नमालोवच
दधार वामहस्तेन शैलं गोवर्धनं हरिः) ।
ततः किं तद्दशः शौर्य जगतां जनकस्य च
ratnamālovaca
dadhāra vāmahastena śailaṃ govardhanaṃ hariḥ) |
tataḥ kiṃ taddaśaḥ śaurya jagatāṃ janakasya ca
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
शैलानां च सहस्रं यो भेतुं शक्तश्च दैत्यराट् ।
लीलामात्रेण तेषां च लक्षं हन्तु क्षमो हरिः
śailānāṃ ca sahasraṃ yo bhetuṃ śaktaśca daityarāṭ |
līlāmātreṇa teṣāṃ ca lakṣaṃ hantu kṣamo hariḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
यदंशकलया जातः सूकरो विष्णुरीश्वरः ।
वसुधां दशनाग्रेण चोद्दधार च लीलया
yadaṃśakalayā jātaḥ sūkaro viṣṇurīśvaraḥ |
vasudhāṃ daśanāgreṇa coddadhāra ca līlayā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
शैलानां च सहस्राणि यत्र सन्ति महीतले ।
दैत्याश्च वाऽप्यसंख्याश्च वीराः शूरास्तथैव च
śailānāṃ ca sahasrāṇi yatra santi mahītale |
daityāśca vā'pyasaṃkhyāśca vīrāḥ śūrāstathaiva ca
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तेनैव कर्मणा तस्य न शौर्यं न च पौरुषम् ।
न यशाश्च प्रशंसा वा सखि सर्वात्मनाऽऽत्मना
tenaiva karmaṇā tasya na śauryaṃ na ca pauruṣam |
na yaśāśca praśaṃsā vā sakhi sarvātmanā''tmanā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
पारिजातोवाच
सप्तद्वीपा च वसुधा सशैलवनसागरा ।
काञ्चनीभूमिसहिता सर्वाधारा मनोहरा
pārijātovāca
saptadvīpā ca vasudhā saśailavanasāgarā |
kāñcanībhūmisahitā sarvādhārā manoharā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
सप्त स्वर्गाश्च विविधा ब्रह्मलोकावधि प्रिये ।
विचित्राः सुन्दराश्चैव पातालानां च सप्त च
sapta svargāśca vividhā brahmalokāvadhi priye |
vicitrāḥ sundarāścaiva pātālānāṃ ca sapta ca
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
एतैः परिमितं विश्वं ब्रह्माण्डं ब्रह्मणा कृतम् ।
महद्विष्णोर्लोमकूपे तदेवं चाणुवत्स्थितम्
etaiḥ parimitaṃ viśvaṃ brahmāṇḍaṃ brahmaṇā kṛtam |
mahadviṣṇorlomakūpe tadevaṃ cāṇuvatsthitam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तस्य यावन्ति लोमानि तानि विश्वानि सन्ति च ।
स एव षोडशांशश्च कृष्णस्य परमात्मनः
tasya yāvanti lomāni tāni viśvāni santi ca |
sa eva ṣoḍaśāṃśaśca kṛṣṇasya paramātmanaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तस्यैव किं यशः शौर्चं महिमानमनूपमम् ।
घस्मरी गोपकन्या च किं वा जानाति माधवी
tasyaiva kiṃ yaśaḥ śaurcaṃ mahimānamanūpamam |
ghasmarī gopakanyā ca kiṃ vā jānāti mādhavī
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
माधव्युवाच
मया यदुक्तं न ज्ञात्वा मूढा जल्पन्ति गोपिकाः ।
उद्धव शुणु मे वाक्यं यन्मया कथितं शुभम्
mādhavyuvāca
mayā yaduktaṃ na jñātvā mūḍhā jalpanti gopikāḥ |
uddhava śuṇu me vākyaṃ yanmayā kathitaṃ śubham
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
स्वेच्छया सगुणो विष्णुः स्वेच्छया निर्गुणोभवेत् ।
भुवो भारावतरणे गोपवेषः शिशुर्विभुः
svecchayā saguṇo viṣṇuḥ svecchayā nirguṇobhavet |
bhuvo bhārāvataraṇe gopaveṣaḥ śiśurvibhuḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
यदि वेदाः पुराणानि सिद्धाः सन्तश्च संततम् ।
ब्रह्मेशशेषभक्ताश्च न जानन्ति यमीश्वरम्
yadi vedāḥ purāṇāni siddhāḥ santaśca saṃtatam |
brahmeśaśeṣabhaktāśca na jānanti yamīśvaram
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तं किं जानामि मूढाऽहं घस्मरी गोपकन्यका ।
तथाऽपि मद्वचः सत्यं श्रूयतां वत्स तत्क्षणम्
taṃ kiṃ jānāmi mūḍhā'haṃ ghasmarī gopakanyakā |
tathā'pi madvacaḥ satyaṃ śrūyatāṃ vatsa tatkṣaṇam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
किमनिर्वचनीयं च रूपं शौर्यं यशो बलम् ।
वीर्यं वेषं च सिद्धिं चाप्यन्यो वा यो गुणो हरेः
kimanirvacanīyaṃ ca rūpaṃ śauryaṃ yaśo balam |
vīryaṃ veṣaṃ ca siddhiṃ cāpyanyo vā yo guṇo hareḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
स्वेच्छामयस्य तस्यैव सगुणस्य च सांप्रतम् ।
किमनिर्वचनीयं च वर्तते तद्विशेषणम्
svecchāmayasya tasyaiva saguṇasya ca sāṃpratam |
kimanirvacanīyaṃ ca vartate tadviśeṣaṇam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
निर्गुणस्य च विष्णोश्च वेहहीनस्य स्वात्मनः ।
वर्तते च किमाख्येयं तस्य रूपादिकं च किम्
nirguṇasya ca viṣṇośca vehahīnasya svātmanaḥ |
vartate ca kimākhyeyaṃ tasya rūpādikaṃ ca kim
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
मां निन्दति महामूढा न बुद्धा वचनं मम ।
एषा जानाति किं मूढा तं सत्यं प्रकृतेः परम्
māṃ nindati mahāmūḍhā na buddhā vacanaṃ mama |
eṣā jānāti kiṃ mūḍhā taṃ satyaṃ prakṛteḥ param
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ज्योतिः स्वरूपं परमं परमात्मानमीश्वरम् ।
तमनिर्वचनीयं च भक्तानुग्रहविग्रहम्
jyotiḥ svarūpaṃ paramaṃ paramātmānamīśvaram |
tamanirvacanīyaṃ ca bhaktānugrahavigraham
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
यत्पादपद्भं पद्मा सा त्रैलोक्यजननी परा ।
सेवते कम्पिता भीता दासीवत्सततं भिया
yatpādapadbhaṃ padmā sā trailokyajananī parā |
sevate kampitā bhītā dāsīvatsatataṃ bhiyā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
विष्णुमाया च प्रकृतिर्मूलरूपा सनातनी ।
ब्रह्मस्वरूपा परमा भीता दक्षिणपार्श्वतः
viṣṇumāyā ca prakṛtirmūlarūpā sanātanī |
brahmasvarūpā paramā bhītā dakṣiṇapārśvataḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
सरस्वती जडीभूता भीता च परमेश्वरी ।
स्तोतुं न शक्ता वेदाः किं स्तुवन्ति परमेश्वरम्
sarasvatī jaḍībhūtā bhītā ca parameśvarī |
stotuṃ na śaktā vedāḥ kiṃ stuvanti parameśvaram
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तासां तद्वचनं श्रुत्वा चोद्धवो भक्तिविह्वलः ।
पुलकाञ्चितसर्वाङ्गो रुरोद च पपात च
tāsāṃ tadvacanaṃ śrutvā coddhavo bhaktivihvalaḥ |
pulakāñcitasarvāṅgo ruroda ca papāta ca
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
मूर्च्छं संप्राप्य भक्त्त्या च ध्यात्वा तं परमेश्वरम् ।
तुच्छं मेने स चाऽऽत्मानं गोपीं भक्त्याऽप्युवाच सः
mūrcchaṃ saṃprāpya bhakttyā ca dhyātvā taṃ parameśvaram |
tucchaṃ mene sa cā''tmānaṃ gopīṃ bhaktyā'pyuvāca saḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
उद्धव उवाच
धन्यं यशस्यं द्वीपानां जम्बुद्वीपं मनौहरम् ।
यत्र भारतवर्षं च पुण्यदं शुभदं तथा
uddhava uvāca
dhanyaṃ yaśasyaṃ dvīpānāṃ jambudvīpaṃ manauharam |
yatra bhāratavarṣaṃ ca puṇyadaṃ śubhadaṃ tathā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
वणिजां च पुश्यकृतं वाणिज्यस्थलमीप्सितम् ।
अत्र कृत्वा सुपुण्यं च भुङ्क्तेऽन्यत्र शुभं फलम्
vaṇijāṃ ca puśyakṛtaṃ vāṇijyasthalamīpsitam |
atra kṛtvā supuṇyaṃ ca bhuṅkte'nyatra śubhaṃ phalam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
धन्यं भारतवर्षं तु पुण्यदं शुभदं वरम् ।
गोपीपादाब्जरजसा पूतं परमनिर्मलम्
dhanyaṃ bhāratavarṣaṃ tu puṇyadaṃ śubhadaṃ varam |
gopīpādābjarajasā pūtaṃ paramanirmalam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ततोऽपि गोपिका धन्या सान्या योषित्सु भारते ।
नित्यं पश्यन्ति राधायाः पादपद्मं सुपुण्यदम्
tato'pi gopikā dhanyā sānyā yoṣitsu bhārate |
nityaṃ paśyanti rādhāyāḥ pādapadmaṃ supuṇyadam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
षष्टिवर्षसहस्राणि तपस्तप्तं च ब्रह्मणा ।
राधिकापादपद्मस्य रेणूनामुपलब्धये
ṣaṣṭivarṣasahasrāṇi tapastaptaṃ ca brahmaṇā |
rādhikāpādapadmasya reṇūnāmupalabdhaye
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
गोलोकवासिनी राधा कृष्णप्राणाधिका परा ।
तत्र श्रीदामशापेन वृषभानसुताऽधुना
golokavāsinī rādhā kṛṣṇaprāṇādhikā parā |
tatra śrīdāmaśāpena vṛṣabhānasutā'dhunā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ये ये भक्ताश्च कृष्णस्य देवा ब्रह्मादयस्तथा ।
राधायाश्चापि गोपीनांकरां नार्हन्ति षोडशीम्
ye ye bhaktāśca kṛṣṇasya devā brahmādayastathā |
rādhāyāścāpi gopīnāṃkarāṃ nārhanti ṣoḍaśīm
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
कृष्णभक्तिं विजानाति योगीन्द्रश्च महेश्वरः ।
राधा गोप्यश्च गोपाश्च गोलोकवासिनश्च ये
kṛṣṇabhaktiṃ vijānāti yogīndraśca maheśvaraḥ |
rādhā gopyaśca gopāśca golokavāsinaśca ye
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
किंचित्सनत्कुमारश्च ब्रह्मा चेद्विषयी तथा ।
किंचिदेव विजानन्ति सिद्धा भक्ताश्च निश्चितम्
kiṃcitsanatkumāraśca brahmā cedviṣayī tathā |
kiṃcideva vijānanti siddhā bhaktāśca niścitam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
धन्योऽहं कृतकृत्योऽहमागतो गोकुलं यतः ।
गोपिकाभयो गुरुभ्यश्च हरिभक्तिं लभेऽचलाम्
dhanyo'haṃ kṛtakṛtyo'hamāgato gokulaṃ yataḥ |
gopikābhayo gurubhyaśca haribhaktiṃ labhe'calām
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
मथुरां च न यास्यामि तीर्थकीर्तेश्च कीर्तनम् ।
श्रोष्यामि किंकरो भूत्वा गोपीनां जन्मजन्मनि
mathurāṃ ca na yāsyāmi tīrthakīrteśca kīrtanam |
śroṣyāmi kiṃkaro bhūtvā gopīnāṃ janmajanmani
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
न गोपीभ्यः परो भक्तो हरेश्च परमात्मनः ।
यादृशीं लेभिरेगोप्यो भक्तिं नान्ये च तादृशीम्
na gopībhyaḥ paro bhakto hareśca paramātmanaḥ |
yādṛśīṃ lebhiregopyo bhaktiṃ nānye ca tādṛśīm
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
कलावत्युवाच
पितणां मानसी कन्या धन्या मेना कलावती ।
वयं तिस्रो भगिन्यश्च भ्रमामः पृथिवीतले
kalāvatyuvāca
pitaṇāṃ mānasī kanyā dhanyā menā kalāvatī |
vayaṃ tisro bhaginyaśca bhramāmaḥ pṛthivītale
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
धन्या जनकपत्नी नः सीतामाता पतिव्रता ।
अयोनिसंभवा राधा अहं चायोनिसंभवा
dhanyā janakapatnī naḥ sītāmātā pativratā |
ayonisaṃbhavā rādhā ahaṃ cāyonisaṃbhavā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
राधा श्रीदामशापेन वृषभानसुता भुवि ।
सनत्कुमारशापेन वयमेव महीतले
rādhā śrīdāmaśāpena vṛṣabhānasutā bhuvi |
sanatkumāraśāpena vayameva mahītale
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
क्षीरोदसागरं रम्यं श्वेतद्वीपं मनोहरम् ।
तिस्रो भगिन्यो भक्त्या च विष्णुंद्रष्टुं गता वयम्
kṣīrodasāgaraṃ ramyaṃ śvetadvīpaṃ manoharam |
tisro bhaginyo bhaktyā ca viṣṇuṃdraṣṭuṃ gatā vayam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अम्युत्थानादि न कृतं कोपादस्माञ्छशाप ह ।
सनत्कुमारो भगवान्योगीन्द्राणां गुरोर्गुरुः
amyutthānādi na kṛtaṃ kopādasmāñchaśāpa ha |
sanatkumāro bhagavānyogīndrāṇāṃ gurorguruḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
सनत्कुमार उवाच
मूढास्तिष्ठत भूमौ च पुनः स्वर्गं न यास्यथ ।
मर्त्यप्राणिप्रिया भूत्वा चाहंकारैण हैतुना
sanatkumāra uvāca
mūḍhāstiṣṭhata bhūmau ca punaḥ svargaṃ na yāsyatha |
martyaprāṇipriyā bhūtvā cāhaṃkāraiṇa haitunā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
पुनर्वरं च प्रत्येकं ददौ तुष्टो द्विचेश्वरः ।
विष्णोर्वशस्य शैलस्य हिमाधारस्य कामिनी
punarvaraṃ ca pratyekaṃ dadau tuṣṭo dviceśvaraḥ |
viṣṇorvaśasya śailasya himādhārasya kāminī
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ज्येष्ठा भवतु त्वत्कन्या भविष्यत्येव पार्वती ।
धन्या प्रिया तु भवतु योगिनो जनकस्य च
jyeṣṭhā bhavatu tvatkanyā bhaviṣyatyeva pārvatī |
dhanyā priyā tu bhavatu yogino janakasya ca
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तस्य कन्या महालक्ष्मीः सीतादेवी भविष्यति ।
वृषभानस्य वैश्यस्य योगिनां प्रवरस्य च
tasya kanyā mahālakṣmīḥ sītādevī bhaviṣyati |
vṛṣabhānasya vaiśyasya yogināṃ pravarasya ca
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
दुर्वाससश्च शिष्यस्य कनिष्ठा च कलावती ।
भविष्यति प्रिया साध्वीद्वापरान्ते च गोकुले
durvāsasaśca śiṣyasya kaniṣṭhā ca kalāvatī |
bhaviṣyati priyā sādhvīdvāparānte ca gokule
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
कलावतीसुता राधा देवी गोलोकवासिनी ।
श्रीदामगोपशापेन भविष्यति न संशयः
kalāvatīsutā rādhā devī golokavāsinī |
śrīdāmagopaśāpena bhaviṣyati na saṃśayaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ईशो ब्रह्मेशशेषाणां भारावतरणेन च ।
आगमिष्यति पृथवीं च पुण्यक्षेत्रं च भारतम्
īśo brahmeśaśeṣāṇāṃ bhārāvataraṇena ca |
āgamiṣyati pṛthavīṃ ca puṇyakṣetraṃ ca bhāratam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
कलावती वृष्भानः कौतुकात् कन्यया सह ।
जीवन्मुक्तश्च गोलोकं गमिष्यति न संशयः
kalāvatī vṛṣbhānaḥ kautukāt kanyayā saha |
jīvanmuktaśca golokaṃ gamiṣyati na saṃśayaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
धन्या च सीत्या सार्धं वैकुण्ठं च गमिष्यति ।
मेनका योगिनी सिद्धा पार्वत्याश्च वरेण च
dhanyā ca sītyā sārdhaṃ vaikuṇṭhaṃ ca gamiṣyati |
menakā yoginī siddhā pārvatyāśca vareṇa ca
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
कल्पान्ते विष्णुलोके च लक्ष्मीवन्मोदते चिरम् ।
विना विपत्त्या महिमा केषां कुत्र भविष्यति
kalpānte viṣṇuloke ca lakṣmīvanmodate ciram |
vinā vipattyā mahimā keṣāṃ kutra bhaviṣyati
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
कर्मणा च गते दुःखे प्रभवेद्दुर्लभं सुखम् ।
पुरा पितणां कन्याश्च स्वर्मभोगविलासिकाः
karmaṇā ca gate duḥkhe prabhaveddurlabhaṃ sukham |
purā pitaṇāṃ kanyāśca svarmabhogavilāsikāḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
लक्ष्मीसमा वरेणापि विप्रस्य विष्णुदर्शनात् ।
कर्मक्षयं चाप्यस्माकं बभूव विष्णुदर्शनात्
lakṣmīsamā vareṇāpi viprasya viṣṇudarśanāt |
karmakṣayaṃ cāpyasmākaṃ babhūva viṣṇudarśanāt
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
पुण्ये तेन तीव्रेण कुमारस्यापि दर्शनम् ।
श्रुतं तत्र कुमारास्याज्ज्ञानं परमदुर्लभम्
puṇye tena tīvreṇa kumārasyāpi darśanam |
śrutaṃ tatra kumārāsyājjñānaṃ paramadurlabham
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ब्रह्मविष्णुशिवादीनां सिद्धानां जगतामपि ।
ईश्वरः परमात्मा च श्रीकृष्णः प्रकृतेः परः
निर्गुणश्च निरीहश्च परः स्वेच्छामयो वरः
brahmaviṣṇuśivādīnāṃ siddhānāṃ jagatāmapi |
īśvaraḥ paramātmā ca śrīkṛṣṇaḥ prakṛteḥ paraḥ
nirguṇaśca nirīhaśca paraḥ svecchāmayo varaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तुलस्युवाच
सर्वप्राणिषु देवाश्च तिष्ठन्त्येव पृथक्पृथक् ।
प्राणो विष्णुश्च विषयी मनो ब्रह्मा च चेतना
tulasyuvāca
sarvaprāṇiṣu devāśca tiṣṭhantyeva pṛthakpṛthak |
prāṇo viṣṇuśca viṣayī mano brahmā ca cetanā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
प्रकृतिर्बुद्धिरूपा च सर्वशक्त्यधिदेवता ।
ज्ञानस्वरूपः शंभुश्च स्वयं धर्मश्च पूरुषः
prakṛtirbuddhirūpā ca sarvaśaktyadhidevatā |
jñānasvarūpaḥ śaṃbhuśca svayaṃ dharmaśca pūruṣaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
निर्गुणः परमात्मा च तद्ब्रह्म प्रकृतेः परम् ।
स एव कृष्णः साक्षी च कर्मणां जीविनामपि
nirguṇaḥ paramātmā ca tadbrahma prakṛteḥ param |
sa eva kṛṣṇaḥ sākṣī ca karmaṇāṃ jīvināmapi
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
भोक्ता च सुखदुःखानां जीवस्तत्प्रतिबिम्बकः ।
चक्षुषोश्चन्द्रसूर्यौ च जिह्वायां च सरस्वती
bhoktā ca sukhaduḥkhānāṃ jīvastatpratibimbakaḥ |
cakṣuṣoścandrasūryau ca jihvāyāṃ ca sarasvatī
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
वसुंधरा त्वचि सदा बाह्वोस्ते लोकपालकाः ।
आत्मनश्चापि ते सर्पे परिचारकरूपिणः
vasuṃdharā tvaci sadā bāhvoste lokapālakāḥ |
ātmanaścāpi te sarpe paricārakarūpiṇaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
आत्मन्येव प्रियास्ते च सर्वे गच्छन्ति जीविनः ।
यथा संसदि संसारे नरदेह(व) मिवानुगाः
ātmanyeva priyāste ca sarve gacchanti jīvinaḥ |
yathā saṃsadi saṃsāre naradeha(va) mivānugāḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तस्मात्सर्वात्मनाऽऽत्मानं भजन्ति संततं सदा ।
सन्तश्च परया भक्त्या ध्यायन्ते योगिनो मुदा
tasmātsarvātmanā''tmānaṃ bhajanti saṃtataṃ sadā |
santaśca parayā bhaktyā dhyāyante yogino mudā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
कर्मिणां कर्मणां साक्षी कुतः कर्म च गोपनम् ।
अन्तर्यामी च कृष्णश्च प्रचारं कुरुते मुदा
karmiṇāṃ karmaṇāṃ sākṣī kutaḥ karma ca gopanam |
antaryāmī ca kṛṣṇaśca pracāraṃ kurute mudā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
कालिकोवाच
नरा बालाश्च वृद्धाश्च युवानस्त्रिविधास्तथा ।
देवादयश्च चे सिद्धाः सर्वे जानन्ति तं परम्
kālikovāca
narā bālāśca vṛddhāśca yuvānastrividhāstathā |
devādayaśca ce siddhāḥ sarve jānanti taṃ param
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
उद्धव उवाच
सांप्रतं मूर्च्छितां राधां युक्तो बोधयितुं बुधः ।
अत्र युक्तिः प्रधाना त्वं तां प्रबोधय चोद्धव
uddhava uvāca
sāṃprataṃ mūrcchitāṃ rādhāṃ yukto bodhayituṃ budhaḥ |
atra yuktiḥ pradhānā tvaṃ tāṃ prabodhaya coddhava
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
चेतनं कुरु कल्याणि जगन्मातर्निबोध माम् ।
उद्भवं कृष्णभक्तस्य किंकरस्यापि किंकरम्
cetanaṃ kuru kalyāṇi jaganmātarnibodha mām |
udbhavaṃ kṛṣṇabhaktasya kiṃkarasyāpi kiṃkaram
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
प्रसादं कुरु मातर्मां यास्यामि मथुरां पुनः ।
न स्वतन्त्रः पराधीनो योषा दारुमयी यथा
prasādaṃ kuru mātarmāṃ yāsyāmi mathurāṃ punaḥ |
na svatantraḥ parādhīno yoṣā dārumayī yathā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
यथा वृषो वशीभूतो वृषवाहस्य संततम् ।
तथा मातर्जगत्सर्वं जगन्नाथस्य निश्चितम्
yathā vṛṣo vaśībhūto vṛṣavāhasya saṃtatam |
tathā mātarjagatsarvaṃ jagannāthasya niścitam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.