Library·Caraka-saṃhitā (the text alone)·2·2.4·2.4.8

Caraka-saṃhitā (the text alone) 2.4.8

CS 2.4.8

त्रयाणामेषां निदानादिविशेषाणां सन्निपाते क्षिप्रं श्लेष्मा प्रकोपमापद्यते प्राग् अतिभूयस्त्वात् स प्रकुपितः क्षिप्रमेव शरीरे विसृप्तिं लभते शरीरशैथिल्यात् स विसर्पञ् शरीरे मेदसैवादितो मिश्रीभावं गच्छति मेदसश्चैव बह्वबद्धत्वान् मेदसश् च गुणैः समानगुणभूयिष्ठत्वात् स मेदसा मिश्रीभवन् दूषयत्येनत् विकृतत्वात् स विकृतो दुष्टेन मेदसोपहितः शरीरक्लेदमांसाभ्यां संसर्गं गच्छति क्लेदमांसयोर् अतिप्रमाणाभिवृद्धत्वात् स मांसे मांसप्रदोषात् पूतिमांसपिडकाः शराविकाकच्छपिकाद्याः संजनयति अप्रकृतिभूतत्वात् शरीरक्लेदं पुनर्दूषयन् मूत्रत्वेन परिणमयति मूत्रवहानां च स्रोतसां वङ्क्षणबस्तिप्रभवाणां मेदःक्लेदोपहितानि गुरूणि मुखान्यासाद्य प्रतिरुध्यते ततः प्रमेहांस्तेषां स्थैर्यमसाध्यतां वा जनयति प्रकृतिविकृतिभूतत्वात्

trayāṇāmeṣāṃ nidānādiviśeṣāṇāṃ sannipāte kṣipraṃ śleṣmā prakopamāpadyate prāg atibhūyastvāt sa prakupitaḥ kṣiprameva śarīre visṛptiṃ labhate śarīraśaithilyāt sa visarpañ śarīre medasaivādito miśrībhāvaṃ gacchati medasaścaiva bahvabaddhatvān medasaś ca guṇaiḥ samānaguṇabhūyiṣṭhatvāt sa medasā miśrībhavan dūṣayatyenat vikṛtatvāt sa vikṛto duṣṭena medasopahitaḥ śarīrakledamāṃsābhyāṃ saṃsargaṃ gacchati kledamāṃsayor atipramāṇābhivṛddhatvāt sa māṃse māṃsapradoṣāt pūtimāṃsapiḍakāḥ śarāvikākacchapikādyāḥ saṃjanayati aprakṛtibhūtatvāt śarīrakledaṃ punardūṣayan mūtratvena pariṇamayati mūtravahānāṃ ca srotasāṃ vaṅkṣaṇabastiprabhavāṇāṃ medaḥkledopahitāni gurūṇi mukhānyāsādya pratirudhyate tataḥ pramehāṃsteṣāṃ sthairyamasādhyatāṃ vā janayati prakṛtivikṛtibhūtatvāt

Devanagari rendered by HREEM from the edition's roman (IAST) text; the IAST is the edition's own.

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

Permanent address: hreem.cc/library/CS/2.4.8

Cite as: Caraka-saṃhitā (the text alone) 2.4.8, in HREEM (hreem.cc/library/CS/2.4.8), after Digital Corpus of Sanskrit: Carakasaṃhitā, Sthānas 1–5 (sūtra, nidāna, vimāna, śārīra, indriya) whole and of….

Edition, numbering and licence

Digital Corpus of Sanskrit: Carakasaṃhitā — Sthānas 1–5 (sūtra, nidāna, vimāna, śārīra, indriya) whole and of the cikitsā (6) chapters 1–5, 22, 23 and 30, from the Digital Corpus of Sanskrit; kalpa (7) and siddhi (8) from Sanskrit Wikisource. Cikitsā 6–21 and 24–29 are not held. Reference = sthāna.adhyāya.verse; the first two chapters of the cikitsā are in four quarters each (6.1.3.12 = chapter 1, quarter 3, verse 12). | Kalpa and siddhi: Sanskrit Wikisource, चरकसंहिता (see content/wikisource-import-report.md).

Digital Corpus of Sanskrit (Oliver Hellwig, 2010–2021), CC BY 4.0 — https://github.com/OliverHellwig/sanskrit. Text as typed there from the printed edition; Devanagari generated mechanically from its IAST. | Sthānas 7–8: Sanskrit Wikisource, public-domain text, page markup CC BY-SA 4.0.

More about this text