Library·Agnivesa: Carakasamhita·5·5.1·5.1.24

Agnivesa: Carakasamhita 5.1.24

Car 5.1.24

एतदेवोहविचारपूर्वकत्वं बुद्धेर् विवृणोति इन्द्रियेणेत्यादि ॥ १ गृह्यते इति ऊहमात्रेण निर्विकल्पेन गृह्यते ॥ २ गुणत इति उपादेयतया ॥ ३ दोषत इति हेयतया ॥ ४ बुद्ध्यध्यवसायं विवृणोति जायत इत्यादि ॥ ५ विषये तत्रेति मनसा कल्पिते विषये ॥ ६ निश्चयात्मिकेति स्थिरस्वरूपा अध्यवसायरूपेत्यर्थः ॥ ७ व्यवस्यतीति अनुष्ठानं करोति उद्युक्तो भवतीत्यर्थः बुद्ध्यध्यवसितमर्थं वक्तुं कर्तुं वानुतिष्ठतीति यावत् ॥ ८ बुद्धिपूर्वकमित्यनेन यदेव बुद्धिपूर्वकम् अनुष्ठानं तद् एवैवंविधं भवति नोन्मत्ताद्यनुष्ठानमिति दर्शयति ॥ ९] एकैकाधिकयुक्तानि खादीनामिन्द्रियाणि तु । पञ्च कर्मानुमेयानि येभ्यो बुद्धिः प्रवर्तते

etadevohavicārapūrvakatvaṃ buddher vivṛṇoti indriyeṇetyādi // 1 gṛhyate iti ūhamātreṇa nirvikalpena gṛhyate // 2 guṇata iti upādeyatayā // 3 doṣata iti heyatayā // 4 buddhyadhyavasāyaṃ vivṛṇoti jāyata ityādi // 5 viṣaye tatreti manasā kalpite viṣaye // 6 niścayātmiketi sthirasvarūpā adhyavasāyarūpetyarthaḥ // 7 vyavasyatīti anuṣṭhānaṃ karoti udyukto bhavatītyarthaḥ buddhyadhyavasitamarthaṃ vaktuṃ kartuṃ vānutiṣṭhatīti yāvat // 8 buddhipūrvakamityanena yadeva buddhipūrvakam anuṣṭhānaṃ tad evaivaṃvidhaṃ bhavati nonmattādyanuṣṭhānamiti darśayati // 9] ekaikādhikayuktāni khādīnāmindriyāṇi tu / pañca karmānumeyāni yebhyo buddhiḥ pravartate

Devanagari rendered by HREEM from the edition's roman (IAST) text; the IAST is the edition's own.

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

Permanent address: hreem.cc/library/Car/5.1.24

Cite as: Agnivesa: Carakasamhita 5.1.24, in HREEM (hreem.cc/library/Car/5.1.24), after GRETIL, Agnivesa: Carakasamhita (selected parts; see below) with the Ayurvedadipika Based on the ed.

Edition, numbering and licence

GRETIL 6_sastra/7_ayur/caraka_u.htm — Agnivesa: Carakasamhita (selected parts; see below) with the Ayurvedadipika Based on the ed. by J. Trikamji Varanasi: Chaukhambha Sanskrit Sansthan, 1994 (Kashi Sanskrit Series, 228) Input by Oliver Hellwig This e-text comprises the following parts: 1,1.1 - 1,

GRETIL (SUB Göttingen), CC BY-NC-SA 4.0 — non-commercial use with attribution; the Companion is kept free while this corpus is held. Devanagari generated mechanically from GRETIL's IAST.

More about this text