Library·Agnivesa: Carakasamhita·6·6.1·6.1.25

Agnivesa: Carakasamhita 6.1.25

Car 6.1.25

कुटीप्रवेशेन यत् क्रियते तत् कुटीप्रावेशिकम् ॥ १ वातातपसेवयापि यत् क्रियते तद् वातातपिकम् ॥ २ त्रिगर्भां प्रथममेकं गृहं तस्याभ्यन्तरे द्वितीयम् एवं त्रिगर्भास्त्रयो गर्भा अन्तराणि यस्यां सा त्रिगर्भामिति अन्तस् त्रिप्रकोष्ठाम् ॥ ३ सूक्ष्मलोचनामिति अल्पद्वारजालकाम् ॥ ४ शुक्ले शुक्लपक्षे ॥ ५ सज्जा वैद्यादयो यस्यां सा तथा ॥ ६ तिथिनक्षत्रपूजित इति शुभतिथिनक्षत्रयोगात् पूजिते ॥ ७ कृतवापन इति कृतक्षौरः ॥ ८ मानसान् दोषानिति कामक्रोधादीन् ॥ ९ संशोधनैर् इति वमनविरेचनास्थापनशिरोविरेचनैः ॥ १० सुखीति अरोगः ॥ ११ जातबल इति संशोधनापहृतमलतया संसर्जनादिक्रमेण पुनर् जातबलः ॥ १२ यद्यपीह संशोधनैर् इति बहुवचनप्रयोगात् सर्वाण्येव संशोधनानि संमतानि तथापीह रसायने विशेषेण यौगिकत्वाद्धरीतक्यादिप्रयोग एवोक्तः अन्ये तु हरीतक्यादिप्रयोगेणैव परं संशोधनं कर्तव्यम् इत्याहुः संशोधनैर् इति बहुवचनं पुनर् यावच्छुद्धेर् हरीतक्यादिप्रयोगस्यैव करणं दर्शयति ॥ १३] हरीतकीनां चूर्णानि सैन्धवामलके गुडम् । वचां विडङ्गं रजनीं पिप्पलीं विश्वभेषजम्

kuṭīpraveśena yat kriyate tat kuṭīprāveśikam // 1 vātātapasevayāpi yat kriyate tad vātātapikam // 2 trigarbhāṃ prathamamekaṃ gṛhaṃ tasyābhyantare dvitīyam evaṃ trigarbhāstrayo garbhā antarāṇi yasyāṃ sā trigarbhāmiti antas triprakoṣṭhām // 3 sūkṣmalocanāmiti alpadvārajālakām // 4 śukle śuklapakṣe // 5 sajjā vaidyādayo yasyāṃ sā tathā // 6 tithinakṣatrapūjita iti śubhatithinakṣatrayogāt pūjite // 7 kṛtavāpana iti kṛtakṣauraḥ // 8 mānasān doṣāniti kāmakrodhādīn // 9 saṃśodhanair iti vamanavirecanāsthāpanaśirovirecanaiḥ // 10 sukhīti arogaḥ // 11 jātabala iti saṃśodhanāpahṛtamalatayā saṃsarjanādikrameṇa punar jātabalaḥ // 12 yadyapīha saṃśodhanair iti bahuvacanaprayogāt sarvāṇyeva saṃśodhanāni saṃmatāni tathāpīha rasāyane viśeṣeṇa yaugikatvāddharītakyādiprayoga evoktaḥ anye tu harītakyādiprayogeṇaiva paraṃ saṃśodhanaṃ kartavyam ityāhuḥ saṃśodhanair iti bahuvacanaṃ punar yāvacchuddher harītakyādiprayogasyaiva karaṇaṃ darśayati // 13] harītakīnāṃ cūrṇāni saindhavāmalake guḍam / vacāṃ viḍaṅgaṃ rajanīṃ pippalīṃ viśvabheṣajam

Devanagari rendered by HREEM from the edition's roman (IAST) text; the IAST is the edition's own.

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

Permanent address: hreem.cc/library/Car/6.1.25

Cite as: Agnivesa: Carakasamhita 6.1.25, in HREEM (hreem.cc/library/Car/6.1.25), after GRETIL, Agnivesa: Carakasamhita (selected parts; see below) with the Ayurvedadipika Based on the ed.

Edition, numbering and licence

GRETIL 6_sastra/7_ayur/caraka_u.htm — Agnivesa: Carakasamhita (selected parts; see below) with the Ayurvedadipika Based on the ed. by J. Trikamji Varanasi: Chaukhambha Sanskrit Sansthan, 1994 (Kashi Sanskrit Series, 228) Input by Oliver Hellwig This e-text comprises the following parts: 1,1.1 - 1,

GRETIL (SUB Göttingen), CC BY-NC-SA 4.0 — non-commercial use with attribution; the Companion is kept free while this corpus is held. Devanagari generated mechanically from GRETIL's IAST.

More about this text