Library·Agnivesa: Carakasamhita·6·6.2·6.2.2·6.2.2.10

Agnivesa: Carakasamhita 6.2.2.10

Car 6.2.2.10

आसिक्तक्षीरमिति क्षीरसेकवृद्धम् ॥ १ यदुक्तं जतूकर्णे । क्षीरसेकवृद्धं षष्टिकं पक्वम् इत्यादि ॥ २ शुद्धषष्टिकमिति गौरषष्टिकम् ॥ ३ अत्र बलादिरसानां तुल्यमानताः किंवा मात्राशब्दस्याल्पवचनत्वाद् बलादिरसानाम् अल्पमात्रत्वम् ॥ ४ प्रक्षेप्यचूर्णप्रमाणम् आह यैः स सान्द्रीभवेद् रस इति यावन्मानेन चूर्णेन रसस्य सान्द्रता भवति तावन्मात्रं चूर्णं ग्राह्यम् ॥ ५ प्रभूतत्वं मधुशर्करयोर् यावतात्यर्थमधुरत्वं स्यात् तावज्ज्ञेयम् ॥ ६ अत्र च प्रयोगमहिम्नैव मधुयुक्तस्यापि प्रयोगस्य भर्जनक्रियायाम् अग्निसंयोगो न विरोधम् आवहति तथा हि सुश्रुते ऽपि त्रिफलायस्कृतौ मधुनो ऽग्निसम्बन्धो भवत्येव ॥ ७ आत्मजमिति हर्षभूतात्मजं शुक्रमिति यावत् ॥ ८] चटकानां सहंसानां दक्षाणां शिखिनां तथा । शिशुमारस्य नक्रस्य भिषक्शुक्राणि संहरेत्

āsiktakṣīramiti kṣīrasekavṛddham // 1 yaduktaṃ jatūkarṇe / kṣīrasekavṛddhaṃ ṣaṣṭikaṃ pakvam ityādi // 2 śuddhaṣaṣṭikamiti gauraṣaṣṭikam // 3 atra balādirasānāṃ tulyamānatāḥ kiṃvā mātrāśabdasyālpavacanatvād balādirasānām alpamātratvam // 4 prakṣepyacūrṇapramāṇam āha yaiḥ sa sāndrībhaved rasa iti yāvanmānena cūrṇena rasasya sāndratā bhavati tāvanmātraṃ cūrṇaṃ grāhyam // 5 prabhūtatvaṃ madhuśarkarayor yāvatātyarthamadhuratvaṃ syāt tāvajjñeyam // 6 atra ca prayogamahimnaiva madhuyuktasyāpi prayogasya bharjanakriyāyām agnisaṃyogo na virodham āvahati tathā hi suśrute 'pi triphalāyaskṛtau madhuno 'gnisambandho bhavatyeva // 7 ātmajamiti harṣabhūtātmajaṃ śukramiti yāvat // 8] caṭakānāṃ sahaṃsānāṃ dakṣāṇāṃ śikhināṃ tathā / śiśumārasya nakrasya bhiṣakśukrāṇi saṃharet

Devanagari rendered by HREEM from the edition's roman (IAST) text; the IAST is the edition's own.

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

Permanent address: hreem.cc/library/Car/6.2.2.10

Cite as: Agnivesa: Carakasamhita 6.2.2.10, in HREEM (hreem.cc/library/Car/6.2.2.10), after GRETIL, Agnivesa: Carakasamhita (selected parts; see below) with the Ayurvedadipika Based on the ed.

Edition, numbering and licence

GRETIL 6_sastra/7_ayur/caraka_u.htm — Agnivesa: Carakasamhita (selected parts; see below) with the Ayurvedadipika Based on the ed. by J. Trikamji Varanasi: Chaukhambha Sanskrit Sansthan, 1994 (Kashi Sanskrit Series, 228) Input by Oliver Hellwig This e-text comprises the following parts: 1,1.1 - 1,

GRETIL (SUB Göttingen), CC BY-NC-SA 4.0 — non-commercial use with attribution; the Companion is kept free while this corpus is held. Devanagari generated mechanically from GRETIL's IAST.

More about this text