Library·Agnivesa: Carakasamhita·6·6.2·6.2.4·6.2.4.46

Agnivesa: Carakasamhita 6.2.4.46

Car 6.2.4.46

अनुक्तवाजीकरणं संगृह्णन्नाह यत्किंचिद् इत्यादि ॥ १ भावित इति वचनात् प्रयोगेण शरीरभावनायां सत्यां स्त्रीसेवा सम्भवतीति दर्शयति ॥ २ आत्मवेगेनेति संकल्पजातेनात्मवेगेन ॥ ३ बालस्य तडागदृष्टान्तेन पुनरपि शुक्रसद्भावं कफप्राधान्यं च दर्शयति वृद्धस्य तु जन्तुजग्धत्वादिदृष्टान्तेन विनष्टस्यापुनर्भावं शुक्रस्य तथाभूयिष्ठतां च दर्शयति ॥ ४ ननु तृप्तस्य शरीरबलं भवत्येव तत् किं तृप्तस्य स्त्रियो गन्तुमसामर्थ्यम् इत्याह देहेत्यादि ॥ ५ एतेन सत्यपि तृप्तिजनिते बले क्षयादिना देहमनसोर् उपहतत्वाद्धर्षो न भवति हर्षाभावाद् व्यवायशक्तिर् न भवतीत्युक्तं भवति ॥ ६] रस इक्षौ यथा दध्नि सर्पिस्तैलं तिले यथा । सर्वत्रानुगतं देहे शुक्रं संस्पर्शने तथा

anuktavājīkaraṇaṃ saṃgṛhṇannāha yatkiṃcid ityādi // 1 bhāvita iti vacanāt prayogeṇa śarīrabhāvanāyāṃ satyāṃ strīsevā sambhavatīti darśayati // 2 ātmavegeneti saṃkalpajātenātmavegena // 3 bālasya taḍāgadṛṣṭāntena punarapi śukrasadbhāvaṃ kaphaprādhānyaṃ ca darśayati vṛddhasya tu jantujagdhatvādidṛṣṭāntena vinaṣṭasyāpunarbhāvaṃ śukrasya tathābhūyiṣṭhatāṃ ca darśayati // 4 nanu tṛptasya śarīrabalaṃ bhavatyeva tat kiṃ tṛptasya striyo gantumasāmarthyam ityāha dehetyādi // 5 etena satyapi tṛptijanite bale kṣayādinā dehamanasor upahatatvāddharṣo na bhavati harṣābhāvād vyavāyaśaktir na bhavatītyuktaṃ bhavati // 6] rasa ikṣau yathā dadhni sarpistailaṃ tile yathā / sarvatrānugataṃ dehe śukraṃ saṃsparśane tathā

Devanagari rendered by HREEM from the edition's roman (IAST) text; the IAST is the edition's own.

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

Permanent address: hreem.cc/library/Car/6.2.4.46

Cite as: Agnivesa: Carakasamhita 6.2.4.46, in HREEM (hreem.cc/library/Car/6.2.4.46), after GRETIL, Agnivesa: Carakasamhita (selected parts; see below) with the Ayurvedadipika Based on the ed.

Edition, numbering and licence

GRETIL 6_sastra/7_ayur/caraka_u.htm — Agnivesa: Carakasamhita (selected parts; see below) with the Ayurvedadipika Based on the ed. by J. Trikamji Varanasi: Chaukhambha Sanskrit Sansthan, 1994 (Kashi Sanskrit Series, 228) Input by Oliver Hellwig This e-text comprises the following parts: 1,1.1 - 1,

GRETIL (SUB Göttingen), CC BY-NC-SA 4.0 — non-commercial use with attribution; the Companion is kept free while this corpus is held. Devanagari generated mechanically from GRETIL's IAST.

More about this text