Library·Chandogya-Upanisad (Chandogyopanisad) with commentary·2·2.24

Chandogya-Upanisad (Chandogyopanisad) with commentary 2.24

सामोपासनप्रसङ्गेन कर्मगुणभूतत्वान्निवर्त्योङ्कारं परमात्मप्रतीकत्वादमृतत्वहेतुत्वेन महीकृत्य प्रकृतस्यैव यज्ञस्याङ्गभूतानि सामहोममन्त्रोत्थानान्युपदिदिक्षन्नाह-ब्रह्मवादिनो वदन्ति यत्प्रातःसवनं तद्वसूनाम् ।

sāmopāsanaprasaṅgena karmaguṇabhūtatvānnivartyoṅkāraṃ paramātmapratīkatvādamṛtatvahetutvena mahīkṛtya prakṛtasyaiva yajñasyāṅgabhūtāni sāmahomamantrotthānānyupadidikṣannāha-brahmavādino vadanti yatprātaḥsavanaṃ tadvasūnām /

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अतः क्व तर्हि यजमानस्य लोको यदर्थं यजते ।

ataḥ kva tarhi yajamānasya loko yadarthaṃ yajate /

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

किं तद्वेद्यमित्याह-पुरा पूर्वं प्रातरनुवाकस्य शस्रस्य प्रारम्भाज्जघनेन गार्हपत्यस्य पश्चादुदङ्मुखः सन्नुपविश्य स वासवं वसुदैवत्यं सामाभिगायति ॥३ ॥

kiṃ tadvedyamityāha-purā pūrvaṃ prātaranuvākasya śasrasya prārambhājjaghanena gārhapatyasya paścādudaṅmukhaḥ sannupaviśya sa vāsavaṃ vasudaivatyaṃ sāmābhigāyati //3 //

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

लोकद्वारमस्य पृथिवीलोकस्य प्राप्तये द्वारमपावृणु हे ऽग्ने तेन द्वारेण पश्येम त्वा त्वां राज्यायेति ॥४ ॥

lokadvāramasya pṛthivīlokasya prāptaye dvāramapāvṛṇu he 'gne tena dvāreṇa paśyema tvā tvāṃ rājyāyeti //4 //

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अथानन्तरं जुहोत्यनेन मन्त्रेण नमो ऽग्नये प्रह्वीभूतास्तुभ्यं वयं पृथिवीक्षिते पृथिवीनिवासाय लोकक्षिते पृथिवीलोकनिवासायेत्यर्थः ।

athānantaraṃ juhotyanena mantreṇa namo 'gnaye prahvībhūtāstubhyaṃ vayaṃ pṛthivīkṣite pṛthivīnivāsāya lokakṣite pṛthivīlokanivāsāyetyarthaḥ /

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अत्रास्मिंल्लोके यजमानो ऽहमायुषः परस्तादूर्ध्वं मृतः सन्नित्यर्थः ।

atrāsmiṃlloke yajamāno 'hamāyuṣaḥ parastādūrdhvaṃ mṛtaḥ sannityarthaḥ /

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तथाऽग्नीध्रीयस्य दक्षिणाग्नेर्जघनेनोदङ्मुख उपविश्य स रौद्रं सामाभिगायति यजमानो रुद्रदैवत्यंवैराज्याय ॥७-८ ॥

tathā'gnīdhrīyasya dakṣiṇāgnerjaghanenodaṅmukha upaviśya sa raudraṃ sāmābhigāyati yajamāno rudradaivatyaṃvairājyāya //7-8 //

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अन्तरिक्षक्षित इत्यादि समानम् ॥९॥

antarikṣakṣita ityādi samānam //9//

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तथाऽहवनीयस्योदङ्मुख उपविश्य स आदित्यदैवत्यमादित्यं वैश्वदेवं च सामाभिगायति क्रमेण स्वाराज्याय साम्राज्याय ॥११-१३ ॥

tathā'havanīyasyodaṅmukha upaviśya sa ādityadaivatyamādityaṃ vaiśvadevaṃ ca sāmābhigāyati krameṇa svārājyāya sāmrājyāya //11-13 //

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

दिविक्षिद्भ्य इत्येवमादि समानमन्यत् ।

divikṣidbhya ityevamādi samānamanyat /

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

एष ह वै यजमान एवंवित् यथोक्तस्य सामादेर्विद्वान्यज्ञस्य मात्रां यज्ञयाथात्म्यं वेद यथोक्तम् ।

eṣa ha vai yajamāna evaṃvit yathoktasya sāmādervidvānyajñasya mātrāṃ yajñayāthātmyaṃ veda yathoktam /

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.