Library·Chandogya-Upanisad (Chandogyopanisad) with commentary·4·4.1

Chandogya-Upanisad (Chandogyopanisad) with commentary 4.1

वायुप्राणयोर्ब्रह्मणः पाददृष्ट्यध्यासः पुरस्ताद्वर्णितः ।

vāyuprāṇayorbrahmaṇaḥ pādadṛṣṭyadhyāsaḥ purastādvarṇitaḥ /

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तत्रैवं सति राजनि तस्मिन्धर्मकाले हर्म्यतलस्थे ऽथ ह हंसा निशायां रात्रावतिपेतुः ।

tatraivaṃ sati rājani tasmindharmakāle harmyatalasthe 'tha ha haṃsā niśāyāṃ rātrāvatipetuḥ /

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तमेवमुक्तवन्तं पर इतरो ऽग्रगामी प्रत्युवाचारे निकृष्टो ऽयं राजा वराकस्तं कमु एनं सन्तं केन माहात्म्येन युक्तं सन्तमिति कुत्सयत्येनमेवं सबहुमानमेतद्वचनमात्थ रैक्वमिव, सयुग्वानं सह युग्वना गन्त्र्या वर्तत इति सयुग्वा रैक्वः ।

tamevamuktavantaṃ para itaro 'gragāmī pratyuvācāre nikṛṣṭo 'yaṃ rājā varākastaṃ kamu enaṃ santaṃ kena māhātmyena yuktaṃ santamiti kutsayatyenamevaṃ sabahumānametadvacanamāttha raikvamiva, sayugvānaṃ saha yugvanā gantryā vartata iti sayugvā raikvaḥ /

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

यथा लोके कृतायः कृतो नामायो द्यूतसमये प्रसिद्धश्चतुरङ्कः स यदा जयति द्यूते प्रवृत्तानां तस्मै विजिताय तदर्थमितरे त्रिद्व्येकाङ्का अधरे ऽयास्त्रेताद्वापरकलिनामानः संयन्ति संगच्छन्ते ऽन्तर्भवन्ति ।

yathā loke kṛtāyaḥ kṛto nāmāyo dyūtasamaye prasiddhaścaturaṅkaḥ sa yadā jayati dyūte pravṛttānāṃ tasmai vijitāya tadarthamitare tridvyekāṅkā adhare 'yāstretādvāparakalināmānaḥ saṃyanti saṃgacchante 'ntarbhavanti /

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तदु ह तदेतदीदृशं हंसवाक्यमात्मनः कुत्सारूपमन्यस्य विदुषो रैक्वादेः प्रशंसारूपमुपशुश्राव श्रुतवान्हर्म्यतलस्थो राजा जानश्रुतिः पौत्रायणः ।

tadu ha tadetadīdṛśaṃ haṃsavākyamātmanaḥ kutsārūpamanyasya viduṣo raikvādeḥ praśaṃsārūpamupaśuśrāva śrutavānharmyatalastho rājā jānaśrutiḥ pautrāyaṇaḥ /

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तस्य स्मरन्स ह क्षत्ता नगरं ग्रामं वा गत्वान्विष्य रैक्वं नाविदं न व्यज्ञासिषमिति प्रत्येयाय प्रत्यागतवान् ।

tasya smaransa ha kṣattā nagaraṃ grāmaṃ vā gatvānviṣya raikvaṃ nāvidaṃ na vyajñāsiṣamiti pratyeyāya pratyāgatavān /

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

इत्युक्तः क्षत्तान्विष्य तं विजने देशे ऽधस्ताच्छकटस्य गन्त्र्याः पामानं खर्जूं कषमाणं कण्डूयमानं दृष्ट्वायं नूनं सयुग्वा रैक्व इत्युप समीप उपविवेश विनयेनोपविष्टवान् ।

ityuktaḥ kṣattānviṣya taṃ vijane deśe 'dhastācchakaṭasya gantryāḥ pāmānaṃ kharjūṃ kaṣamāṇaṃ kaṇḍūyamānaṃ dṛṣṭvāyaṃ nūnaṃ sayugvā raikva ityupa samīpa upaviveśa vinayenopaviṣṭavān /

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.