अत्र क्रियाक्रूरनायकनासीरभटविषयः शत्रुसमाश्रयः स्थायीभावो धाटीश्रवणोद्दीपितो धावनगुहाप्रवेशगर्तान्तरान्वेषणादिभि रनुभावैरभिव्यक्तो व्याकुलत्वतालुशोषण पदस्खलनाद्यनुमितैरावेगशङ्कात्रासादिभिर्व्यभिचारिभिरभिपुष्टो भावकचेतसि विक्षेपलक्षणां भूमिकां बिभ्राणो भयानक इत्याख्यायते । सेयमखिलो ऽपि रसपुरुषार्थो जननसाहस्रसंपादितसाहित्यदेवतापदारविन्दयुगलोपासनाजनितवासनाप्रौढपरिपाकभावनाविशेषसहकारिणां सहृदयानां मानसेन गोचरी कृतो येन केनचिदाकारेण भासते । ननु को ऽयमाकारो रसस्य येनायं भावकमानसैरनुभूयत इति चेत्स्वस्वानुभवैकवेदनीये तस्मिन्नाकारे कथमस्मादृशां वाचोव्यापार मात्मीयमापूरयेयुः । न हि क्षीरसागरमागलं पिबन्नपि तं माधुरीविशेषमिदंतया निर्देष्टुं ब्रह्मापि शक्नोति । किन्तु विगलितवेद्यान्तरत्वमिति वचनपरिपाटीं मनसि मुहुरावर्तयता भावनासिद्धिपर्यन्तं संतोष्टव्यमायुष्मता । ननु आकाशापूपिकान्यायादसौ रस इति स्फुटम् । आमीलितदृशां पुंसां सेयं भावक भूमिका
atra kriyākrūranāyakanāsīrabhaṭaviṣayaḥ śatrusamāśrayaḥ sthāyībhāvo dhāṭīśravaṇoddīpito dhāvanaguhāpraveśagartāntarānveṣaṇādibhi ranubhāvairabhivyakto vyākulatvatāluśoṣaṇa padaskhalanādyanumitairāvegaśaṅkātrāsādibhirvyabhicāribhirabhipuṣṭo bhāvakacetasi vikṣepalakṣaṇāṃ bhūmikāṃ bibhrāṇo bhayānaka ityākhyāyate / seyamakhilo 'pi rasapuruṣārtho jananasāhasrasaṃpāditasāhityadevatāpadāravindayugalopāsanājanitavāsanāprauḍhaparipākabhāvanāviśeṣasahakāriṇāṃ sahṛdayānāṃ mānasena gocarī kṛto yena kenacidākāreṇa bhāsate / nanu ko 'yamākāro rasasya yenāyaṃ bhāvakamānasairanubhūyata iti cetsvasvānubhavaikavedanīye tasminnākāre kathamasmādṛśāṃ vācovyāpāra mātmīyamāpūrayeyuḥ / na hi kṣīrasāgaramāgalaṃ pibannapi taṃ mādhurīviśeṣamidaṃtayā nirdeṣṭuṃ brahmāpi śaknoti / kintu vigalitavedyāntaratvamiti vacanaparipāṭīṃ manasi muhurāvartayatā bhāvanāsiddhiparyantaṃ saṃtoṣṭavyamāyuṣmatā / nanu ākāśāpūpikānyāyādasau rasa iti sphuṭam / āmīlitadṛśāṃ puṃsāṃ seyaṃ bhāvaka bhūmikā
Devanagari rendered by HREEM from the edition's roman (IAST) text; the IAST is the edition's own.
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.