अनङ्गः पञ्चभिः पुष्पैर् विश्वं व्यजयतेषुभिः & इत्यसंभाव्यम् अथवा विचित्रा वस्तुशक्तयः
anaṅgaḥ pañcabhiḥ puṣpair viśvaṃ vyajayateṣubhiḥ & ityasaṃbhāvyam athavā vicitrā vastuśaktayaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
Dandin: Kavyadarsa 2
इत्यनङ्गजयायोगबुद्धिर् हेतुबलाद् इह & प्रवृत्तैव यद् आक्षिप्ता वृत्ताक्षेपः स ईदृशः
ityanaṅgajayāyogabuddhir hetubalād iha & pravṛttaiva yad ākṣiptā vṛttākṣepaḥ sa īdṛśaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
कुतः कुवलयं कर्णे करोषि कलभाषिणि & किम् अपाङ्गम् अपर्याप्तम् अस्मिन् कर्मणि मन्यसे
kutaḥ kuvalayaṃ karṇe karoṣi kalabhāṣiṇi & kim apāṅgam aparyāptam asmin karmaṇi manyase
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
स वर्तमानाक्षेपो ऽयं कुर्वत्य् एवासितोत्पलम् & कर्णे का चित् प्रियेणैवं चाटुकारेण रुध्यते
sa vartamānākṣepo 'yaṃ kurvaty evāsitotpalam & karṇe kā cit priyeṇaivaṃ cāṭukāreṇa rudhyate
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
सत्यं ब्रवीमि न त्वं मां द्रष्टुं वल्लभ लप्स्यसे & अन्यचुम्बनसंक्रान्तलाक्षारक्तेन चक्षुष
satyaṃ bravīmi na tvaṃ māṃ draṣṭuṃ vallabha lapsyase & anyacumbanasaṃkrāntalākṣāraktena cakṣuṣa
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
सो ऽयं भविष्यद् आक्षेपः प्राग् एवातिमनस्विनी & कदाचिद् अपराधो ऽस्य भावीत्य् एवम् अरुन्द्ध यत्
so 'yaṃ bhaviṣyad ākṣepaḥ prāg evātimanasvinī & kadācid aparādho 'sya bhāvīty evam arunddha yat
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तव तन्वङ्गि मिथ्यैव रूढम् अङ्गेषु मार्दवम् & यदि सत्यं मृदून्य् एव किम् अकाण्डे रुजन्ति माम्
tava tanvaṅgi mithyaiva rūḍham aṅgeṣu mārdavam & yadi satyaṃ mṛdūny eva kim akāṇḍe rujanti mām
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
धर्माक्षेपो ऽयम् आक्षिप्तम् अङ्गनागात्रमार्दवम् & कामुकेन यद् अत्रैवं कर्मणा तद्विरोधिना
dharmākṣepo 'yam ākṣiptam aṅganāgātramārdavam & kāmukena yad atraivaṃ karmaṇā tadvirodhinā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
सुन्दरी सा न वेत्य् एष विवेकः केन जायते & प्रभामात्रं हि तरलं दृश्यते न तदाश्रयः
sundarī sā na vety eṣa vivekaḥ kena jāyate & prabhāmātraṃ hi taralaṃ dṛśyate na tadāśrayaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
धर्म्याक्षेपो ऽयम् आक्षिप्तो धर्मी धर्मं प्रभाह्वयम् & अनुज्ञायैव यद्रूपम् अत्याश्चर्यं विवक्षता
dharmyākṣepo 'yam ākṣipto dharmī dharmaṃ prabhāhvayam & anujñāyaiva yadrūpam atyāścaryaṃ vivakṣatā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
चक्षुषी तव रज्येते स्फुरत्य् अधरपल्लवः & भ्रुवौ च भुग्ने न तथाप्य् अदुष्टस्यास्ति मे भयम्
cakṣuṣī tava rajyete sphuraty adharapallavaḥ & bhruvau ca bhugne na tathāpy aduṣṭasyāsti me bhayam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
स एष कारणाक्षेपः प्रधानं कारणं भियः & स्वापराधो निषिद्धो ऽत्र यत् प्रियेण पटीयसा
sa eṣa kāraṇākṣepaḥ pradhānaṃ kāraṇaṃ bhiyaḥ & svāparādho niṣiddho 'tra yat priyeṇa paṭīyasā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
दूरे प्रियतमः सो ऽयम् आगतो जलदागमः & दृष्टश् च फुल्ला निचुला न मृता चास्मि किं न्व् इदम्
dūre priyatamaḥ so 'yam āgato jaladāgamaḥ & dṛṣṭaś ca phullā niculā na mṛtā cāsmi kiṃ nv idam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
कार्याक्षेपः स कार्यस्य मरणस्य निवर्तनात् & तत्कारणम् उपन्यस्य दारुणं जलदागमम्
kāryākṣepaḥ sa kāryasya maraṇasya nivartanāt & tatkāraṇam upanyasya dāruṇaṃ jaladāgamam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
न चिरं मम तापाय तव यात्रा भविष्यति & यदि यास्यसि यातव्यम् अलम् आशङ्कयात्र ते
na ciraṃ mama tāpāya tava yātrā bhaviṣyati & yadi yāsyasi yātavyam alam āśaṅkayātra te
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
इत्य् अनुज्ञामुखेनैव कन्तस्याक्षिप्यते गतिः & मरणं सूचयन्त्यैव सो ऽनुज्ञाक्षेप उच्यते
ity anujñāmukhenaiva kantasyākṣipyate gatiḥ & maraṇaṃ sūcayantyaiva so 'nujñākṣepa ucyate
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
धनं च बहु लभ्यं ते सुखं क्षेमं च वर्त्मनि & न च मे प्राणसंदेहस् तथापि प्रिय मा स्म गाः
dhanaṃ ca bahu labhyaṃ te sukhaṃ kṣemaṃ ca vartmani & na ca me prāṇasaṃdehas tathāpi priya mā sma gāḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
इत्य् आचक्षाणया हेतून् प्रिययात्रानुबन्धिनः & प्रभुत्वेनैव रुद्धस् तत् प्रभुत्वाक्षेप उच्यते
ity ācakṣāṇayā hetūn priyayātrānubandhinaḥ & prabhutvenaiva ruddhas tat prabhutvākṣepa ucyate
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
जीविताशा बलवती धनाशा दुर्बला मम & गच्छ तिष्ठ वा कान्त स्वावस्था तु निवेदिता
jīvitāśā balavatī dhanāśā durbalā mama & gaccha tiṣṭha vā kānta svāvasthā tu niveditā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
असाव् अनादराक्षेपो यद् अनादरवद् वचः & प्रियप्रयाणं रुन्धत्या प्रयुक्तम् इह रक्तया
asāv anādarākṣepo yad anādaravad vacaḥ & priyaprayāṇaṃ rundhatyā prayuktam iha raktayā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
गच्छ गच्छसि चेत् कान्त पन्थानः सन्तु ते शिवाः & ममापि जन्म तत्रैव भूयाद् यत्र गतो भवान्
gaccha gacchasi cet kānta panthānaḥ santu te śivāḥ & mamāpi janma tatraiva bhūyād yatra gato bhavān
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
इत्य् आशीर्वचनाक्षेपो यद् आशीर्वादवर्त्मना & स्वावस्थां सूचयन्त्यैव कान्तयात्रा निषिध्यते
ity āśīrvacanākṣepo yad āśīrvādavartmanā & svāvasthāṃ sūcayantyaiva kāntayātrā niṣidhyate
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
यदि सत्यैव यात्रा ते काप्य् अन्या मृग्यतां त्वया & अहम् अद्यैव रुद्धास्मि रन्ध्रापेक्षेण मृत्युना
yadi satyaiva yātrā te kāpy anyā mṛgyatāṃ tvayā & aham adyaiva ruddhāsmi randhrāpekṣeṇa mṛtyunā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
इत्य् एष परुषाक्षेपः परुषाक्षरपूर्वकम् & कान्तस्याक्षिप्यते यस्मात् प्रस्थानं प्रेमनिघ्नया
ity eṣa paruṣākṣepaḥ paruṣākṣarapūrvakam & kāntasyākṣipyate yasmāt prasthānaṃ premanighnayā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
गन्ता चेद् गच्छ तूर्णं ते कर्णौ यान्ति पुरा रवाः & आर्तबन्धुमुखोद्गीर्णाः प्रयाणपरिपन्थिनः
gantā ced gaccha tūrṇaṃ te karṇau yānti purā ravāḥ & ārtabandhumukhodgīrṇāḥ prayāṇaparipanthinaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
साचिव्य्वाक्षेप एवैष यद् अत्र प्रतिषिध्यते & प्रियप्रयाणं साचिव्यं कुर्वत्य् एवातिरक्तया
sācivyvākṣepa evaiṣa yad atra pratiṣidhyate & priyaprayāṇaṃ sācivyaṃ kurvaty evātiraktayā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
गच्छेति वक्तुम् इच्छामि मत्प्रिय त्वत्प्रियैषिणी & निर्गच्छति मुखाद् वाणी मा गा इति करोमि किम्
gaccheti vaktum icchāmi matpriya tvatpriyaiṣiṇī & nirgacchati mukhād vāṇī mā gā iti karomi kim
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
यत्नाक्षेपः स यत्नस्य कृतस्यानिष्टवस्तुनि & विपरीतफलोत्पत्तेर् आनर्थक्योपदर्शनात्
yatnākṣepaḥ sa yatnasya kṛtasyāniṣṭavastuni & viparītaphalotpatter ānarthakyopadarśanāt
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
क्षणं दर्शनविघ्नाय पक्ष्मस्पन्दाय कुप्यतः & प्रेम्णः प्रयाणं त्वं ब्रूहि मया तस्येष्टम् इष्यते
kṣaṇaṃ darśanavighnāya pakṣmaspandāya kupyataḥ & premṇaḥ prayāṇaṃ tvaṃ brūhi mayā tasyeṣṭam iṣyate
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
सो ऽयं परवशाक्षेपो यत् प्रेमपरतन्त्रया & तया निषिध्यते यात्रान्यस्यार्थसोपसूचनत्
so 'yaṃ paravaśākṣepo yat premaparatantrayā & tayā niṣidhyate yātrānyasyārthasopasūcanat
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
सहिष्ये विरहं नाथ देह्य् अदृश्याञ्जनं मम & यद् अक्तनेत्रां कन्दर्पः प्रहर्ता मां न पश्यति
sahiṣye virahaṃ nātha dehy adṛśyāñjanaṃ mama & yad aktanetrāṃ kandarpaḥ prahartā māṃ na paśyati
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
दुष्करं जीवनोपायम् उपन्यस्योपरुध्यते & पत्युः प्रस्थानम् इत्य् आहुर् उपायाक्षेपम् ईदृशम्
duṣkaraṃ jīvanopāyam upanyasyoparudhyate & patyuḥ prasthānam ity āhur upāyākṣepam īdṛśam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
प्रवृत्तैव प्रयामीति वाणी वल्लभ ते मुखात् & अयतापि त्वयेदानीं मन्दप्रेम्णा ममास्ति किम्
pravṛttaiva prayāmīti vāṇī vallabha te mukhāt & ayatāpi tvayedānīṃ mandapremṇā mamāsti kim
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
रोषाक्षेपो ऽयम् उद्रिक्तस्नेहनिर्यन्त्रितात्मना & संरब्धया प्रियारब्धं प्रयाणं यन् निषिध्यते
roṣākṣepo 'yam udriktasnehaniryantritātmanā & saṃrabdhayā priyārabdhaṃ prayāṇaṃ yan niṣidhyate
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
मुग्धा कान्तस्य यात्रोक्तिश्रवणाद् एव मूर्छिता & बुद्ध्वा वक्ति प्रियं दृष्ट्वा किं चिरेणागतो भवान्
mugdhā kāntasya yātroktiśravaṇād eva mūrchitā & buddhvā vakti priyaṃ dṛṣṭvā kiṃ cireṇāgato bhavān
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
इति तत्कालसंभूतमूर्छयाक्षिप्यते गतिः & कान्तस्य कातराक्ष्या यन् मूर्छाक्षेप स ईदृशः
iti tatkālasaṃbhūtamūrchayākṣipyate gatiḥ & kāntasya kātarākṣyā yan mūrchākṣepa sa īdṛśaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
नाघ्रातं न कृतं कर्णे स्त्रीभिर् मधुनि नार्पितम् & त्वद्द्विषां दीर्घिकास्येव विशीर्णं नीलम् उत्पलम्
nāghrātaṃ na kṛtaṃ karṇe strībhir madhuni nārpitam & tvaddviṣāṃ dīrghikāsyeva viśīrṇaṃ nīlam utpalam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
असाव् अनुक्रोशाक्षेपः सानुक्रोशम् इवोत्पले & व्यावर्त्य कर्म तद्योग्यं शोच्यावस्थोपदर्शनात्
asāv anukrośākṣepaḥ sānukrośam ivotpale & vyāvartya karma tadyogyaṃ śocyāvasthopadarśanāt
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अमृतात्मनि पद्मानां द्वेष्टरि स्निग्धतारके & मुखेन्दौ तव सत्यस्मिन्न् अपरेण किम् इन्दुना
amṛtātmani padmānāṃ dveṣṭari snigdhatārake & mukhendau tava satyasminn apareṇa kim indunā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
इति मुख्येन्दुर् आक्षिप्तो गुणान् गौणेन्दुवर्तिनः & तत्समान् दर्शयित्वेह श्लिष्टाक्षेपस् तथाविधः
iti mukhyendur ākṣipto guṇān gauṇenduvartinaḥ & tatsamān darśayitveha śliṣṭākṣepas tathāvidhaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अर्थो न संभृतः कश् चिन् न विद्या का चिद् अर्चिता & न तपः संचिन्तं किं चिद् गतं च सकलं वयः
artho na saṃbhṛtaḥ kaś cin na vidyā kā cid arcitā & na tapaḥ saṃcintaṃ kiṃ cid gataṃ ca sakalaṃ vayaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
असाव् अनुशयाक्षेपो यस्माद् अनुशयोत्तरम् & अर्थार्जनादेर् व्यावृत्तिर् दर्शितेह गतायुषा
asāv anuśayākṣepo yasmād anuśayottaram & arthārjanāder vyāvṛttir darśiteha gatāyuṣā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
किम् अयं शरदम्भोदः किं वा हंसकदम्बकम् & रुतं नूपुरसंवादि श्रूयते तन् न तोयदः
kim ayaṃ śaradambhodaḥ kiṃ vā haṃsakadambakam & rutaṃ nūpurasaṃvādi śrūyate tan na toyadaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
इत्य् अयं संशयाक्षेपः संशयो यन् निवर्त्यते & धर्मेण हंससुलभेनास्पृष्टघनजानिता
ity ayaṃ saṃśayākṣepaḥ saṃśayo yan nivartyate & dharmeṇa haṃsasulabhenāspṛṣṭaghanajānitā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
चित्रम् आक्रान्तविश्वो ऽपि विक्रमस् ते न तृप्यति & कदा वा दृश्यते तृप्तिर् उदीर्णस्य हविर् भुजः
citram ākrāntaviśvo 'pi vikramas te na tṛpyati & kadā vā dṛśyate tṛptir udīrṇasya havir bhujaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अयम् अर्थान्तराक्षेपः प्रक्रान्तो यन् निवार्यते & विस्मयो ऽर्थन्तरस्येह दर्शनात् तत्सधर्मणः
ayam arthāntarākṣepaḥ prakrānto yan nivāryate & vismayo 'rthantarasyeha darśanāt tatsadharmaṇaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
न स्तूयसे नरेन्द्र त्वं ददासीति कदा चन & स्वम् एव मत्वा गृह्णन्ति यतस् त्वद् धनम् अर्थिनः
na stūyase narendra tvaṃ dadāsīti kadā cana & svam eva matvā gṛhṇanti yatas tvad dhanam arthinaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
इत्येवमादिर् आक्षेपो हेत्वाक्षेप इति स्मृतः & अनेनैव दिशान्ये ऽपि विकल्पाः शक्यम् ऊहितुम् ॥ इत्य् आक्षेपचक्रम्॥
ityevamādir ākṣepo hetvākṣepa iti smṛtaḥ & anenaiva diśānye 'pi vikalpāḥ śakyam ūhitum // ity ākṣepacakram//
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ज्ञेयह् सो ऽर्थान्तरन्यासो वस्तु प्रस्तुत्य किं चन & तत्साधनसमर्थस्य न्यासो यो ऽन्यस्य वस्तुनः
jñeyah so 'rthāntaranyāso vastu prastutya kiṃ cana & tatsādhanasamarthasya nyāso yo 'nyasya vastunaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
विश्वव्यापी विशेषस्थः श्लेषाविद्धो विरोधवान् & अयुक्तकारी युक्तात्मा युक्तायुक्तो विपर्ययः
viśvavyāpī viśeṣasthaḥ śleṣāviddho virodhavān & ayuktakārī yuktātmā yuktāyukto viparyayaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
इत्येवमादयो भेदाः प्रयोगेष्व् अस्य लक्षिताः & उदाहरणमालैषां रूपव्यक्त्यै निदर्श्यते
ityevamādayo bhedāḥ prayogeṣv asya lakṣitāḥ & udāharaṇamālaiṣāṃ rūpavyaktyai nidarśyate
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
भगवन्तौ जगन्नेत्रे सूर्याचन्द्रमसाव् अपि & पश्य गच्छत एवास्तं नियतिः केन लङ्घ्यते
bhagavantau jagannetre sūryācandramasāv api & paśya gacchata evāstaṃ niyatiḥ kena laṅghyate
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
पयोमुचः परीतापं हरन्त्य् एव शरीरिणाम् & नव् आत्मलाभो महतां परदुःखोपशान्तये
payomucaḥ parītāpaṃ haranty eva śarīriṇām & nav ātmalābho mahatāṃ paraduḥkhopaśāntaye
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
उत्पादयति लोकस्य प्रीतिं मलयमारुतः & ननु दाक्षिण्यसंपन्नः सर्वस्य भवति प्रियः
utpādayati lokasya prītiṃ malayamārutaḥ & nanu dākṣiṇyasaṃpannaḥ sarvasya bhavati priyaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
जगद् आनन्दयत्य् एष मलिनो ऽपि निशाकरः & अनुगृह्णाति हि परान् सदोषो ऽपि द्विजेश्वरः
jagad ānandayaty eṣa malino 'pi niśākaraḥ & anugṛhṇāti hi parān sadoṣo 'pi dvijeśvaraḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
मधुपानकलात् कण्ठान् निर्गतो ऽप्य् अलिनां ध्वनिः & कटुर् भवति कर्णस्य कामिनां पापम् ईदृशम्
madhupānakalāt kaṇṭhān nirgato 'py alināṃ dhvaniḥ & kaṭur bhavati karṇasya kāmināṃ pāpam īdṛśam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अयं मम दहत्य् अङ्गम् अम्भोजदलसंस्तरः & हुताशनप्रतिनिधिर् दाहात्मा ननु युज्यते
ayaṃ mama dahaty aṅgam ambhojadalasaṃstaraḥ & hutāśanapratinidhir dāhātmā nanu yujyate
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
क्षिणोतु कामं शीतांशुः किं वसन्तो दुनोति माम् & मलिनाचरितं कर्म सुरभेर् नन्व् असांप्रतम्
kṣiṇotu kāmaṃ śītāṃśuḥ kiṃ vasanto dunoti mām & malinācaritaṃ karma surabher nanv asāṃpratam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
कुमुदान्य् अपि दाहाय किम् अयं कमलाकरः & न हीन्दुगृह्येषूग्रेषु सूर्यगृह्यो मधुर् भवेत् ॥इत्य् अर्थान्तरन्यासचक्रम्॥
kumudāny api dāhāya kim ayaṃ kamalākaraḥ & na hīndugṛhyeṣūgreṣu sūryagṛhyo madhur bhavet //ity arthāntaranyāsacakram//
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
शब्दोपात्ते प्रातीते वा सादृश्ये वस्तुनोर् द्वयोः & तत्र यद् भेदकथनं व्यतिरेकः स कथ्यते
śabdopātte prātīte vā sādṛśye vastunor dvayoḥ & tatra yad bhedakathanaṃ vyatirekaḥ sa kathyate
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
धैर्यलावण्यगाम्भीर्यप्रमुखैस् त्वम् उदन्वतः & गुणैस् तुल्यो ऽसि भेदस् तु वपुषैवेदृशेन ते
dhairyalāvaṇyagāmbhīryapramukhais tvam udanvataḥ & guṇais tulyo 'si bhedas tu vapuṣaivedṛśena te
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
इत्य् एकव्यतिरेको ऽयं धर्मेणैकत्रवर्तिना & प्रतीतिविषयप्राप्तेर् भेदस्योभयवर्तिनः
ity ekavyatireko 'yaṃ dharmeṇaikatravartinā & pratītiviṣayaprāpter bhedasyobhayavartinaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अभिन्नवेलौ गम्भीराव् अम्बुराशिर् भवान् अपि & असाव् अञ्जनसंकाशस् त्वं तु चामीकरद्युतिः
abhinnavelau gambhīrāv amburāśir bhavān api & asāv añjanasaṃkāśas tvaṃ tu cāmīkaradyutiḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
उभयव्यतिरेको ऽयम् उभयोर् भेदकौ गुणौ & कार्ष्ण्यं पिशङ्गता चोभौ यत् पृथग् दर्शिताव् इह
ubhayavyatireko 'yam ubhayor bhedakau guṇau & kārṣṇyaṃ piśaṅgatā cobhau yat pṛthag darśitāv iha
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
त्वं समुद्रश् च दुर्वारौ महासत्त्वौ सतेजसौ & अयं तु युवयोर् भेदः स जडात्मा पटुर् भवान्
tvaṃ samudraś ca durvārau mahāsattvau satejasau & ayaṃ tu yuvayor bhedaḥ sa jaḍātmā paṭur bhavān
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
स एष श्लेषरूपत्वात् सश्लेष इति गृह्यताम् & साक्षेपश् च सहेतुश् च दर्श्यते तद् अपि द्वयम्
sa eṣa śleṣarūpatvāt saśleṣa iti gṛhyatām & sākṣepaś ca sahetuś ca darśyate tad api dvayam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
स्थितिमान् अपि धीरो ऽपि रत्नानाम् आकरो ऽपि सन् & तव कक्षां न यात्य् एव मलिनो मकरालयः
sthitimān api dhīro 'pi ratnānām ākaro 'pi san & tava kakṣāṃ na yāty eva malino makarālayaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
वहन्न् अपि महीं कृत्स्नां सशैलद्वीपसागराम् & भर्तृभावाद् भुजङ्गानां शेषस् त्वत्तो निकृष्यते
vahann api mahīṃ kṛtsnāṃ saśailadvīpasāgarām & bhartṛbhāvād bhujaṅgānāṃ śeṣas tvatto nikṛṣyate
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
शब्दोपादानसादृश्यव्यतिरेको ऽयम् ईदृशः & प्रतीयमानसादृश्यो ऽप्य् अस्ति सो ऽप्य् अभिधीयते
śabdopādānasādṛśyavyatireko 'yam īdṛśaḥ & pratīyamānasādṛśyo 'py asti so 'py abhidhīyate
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
त्वन्मुखं कमलं चेति द्वयोर् अप्य् अनयोर् भिदा & कमलं जलसंरोहि त्वन्मुखं त्वदुपाश्रयम्
tvanmukhaṃ kamalaṃ ceti dvayor apy anayor bhidā & kamalaṃ jalasaṃrohi tvanmukhaṃ tvadupāśrayam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अभ्रूविलासम् अस्पृष्तमदरागं मृगेक्षणम् & इदं तु नयनद्वन्द्वं तव तगुणभूषितम्
abhrūvilāsam aspṛṣtamadarāgaṃ mṛgekṣaṇam & idaṃ tu nayanadvandvaṃ tava taguṇabhūṣitam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
पूर्वस्मिन् भेदमात्रोक्तिर् अस्मिन्न् आधिक्यदर्शनम् & सदृशव्यतिरेकश् च पुनर् अन्यः प्रदर्श्यते
pūrvasmin bhedamātroktir asminn ādhikyadarśanam & sadṛśavyatirekaś ca punar anyaḥ pradarśyate
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
त्वन्मुखं पुण्डरीकं च फुल्ले सुरभिगन्धिनी & भ्रमद्भ्रमरम् अम्भोजं लोलनेत्रं मुखं तु ते
tvanmukhaṃ puṇḍarīkaṃ ca phulle surabhigandhinī & bhramadbhramaram ambhojaṃ lolanetraṃ mukhaṃ tu te
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
चन्द्रो ऽयम् अम्बरोत्तंसो हंसो ऽयं तोयभूषणम् & नभो नक्षत्रमालीदम् उत्फुल्लकुमुदं पयः
candro 'yam ambarottaṃso haṃso 'yaṃ toyabhūṣaṇam & nabho nakṣatramālīdam utphullakumudaṃ payaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
प्रतीय्मानशौक्ल्यादिसाम्ययोर् वियदम्भसोः & कृतः प्रतीतशुद्ध्योश् च भेदो ऽस्मिंश् चन्द्रहंसयोः
pratīymānaśauklyādisāmyayor viyadambhasoḥ & kṛtaḥ pratītaśuddhyoś ca bhedo 'smiṃś candrahaṃsayoḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
पूर्वत्र शाब्दवत् साम्यम् उभयत्रापि भेदकम् & भृङ्गनेत्रादि तुल्यं तत् सदृशव्यतिरेकता
pūrvatra śābdavat sāmyam ubhayatrāpi bhedakam & bhṛṅganetrādi tulyaṃ tat sadṛśavyatirekatā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अरत्नालोकसंहार्यम् अहार्यं सूर्यरश्मिभिः & दृष्टिरोधकरं यूनां यौवनप्रभवं तमः
aratnālokasaṃhāryam ahāryaṃ sūryaraśmibhiḥ & dṛṣṭirodhakaraṃ yūnāṃ yauvanaprabhavaṃ tamaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
सजातीव्यतिरेको ऽयं तमोजातेर् इदं तमः & दृष्टिरोधितया तुल्यं भिन्नम् अन्यैर् अदर्शि तत् ॥इति व्यतिरेकचक्रम्॥
sajātīvyatireko 'yaṃ tamojāter idaṃ tamaḥ & dṛṣṭirodhitayā tulyaṃ bhinnam anyair adarśi tat //iti vyatirekacakram//
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
प्रसिद्धहेतुव्यावृत्त्या यत् किंचिट् कारणान्तरम् & यत्र स्वाभाविकत्वं वा विभाव्यं सा विभावना
prasiddhahetuvyāvṛttyā yat kiṃciṭ kāraṇāntaram & yatra svābhāvikatvaṃ vā vibhāvyaṃ sā vibhāvanā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अपीतक्षीबकादम्बम् असंमृष्टाभलाम्बरम् & अप्रसादितशुद्धाम्बु जगद् आसीन् मनोहरम्
apītakṣībakādambam asaṃmṛṣṭābhalāmbaram & aprasāditaśuddhāmbu jagad āsīn manoharam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अनञ्जितासिता दृष्टिर् भ्रूर् अनावर्जिता नता & अरञ्जितो ऽरुणश् चायम् अधरस् तव सुन्दरि
anañjitāsitā dṛṣṭir bhrūr anāvarjitā natā & arañjito 'ruṇaś cāyam adharas tava sundari
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
यद् अपीतादिजन्यं स्यात् क्षीबत्वाद्यन्यहेतुजम् & अहेतुकं च तस्येह विवक्षेत्य् अविरुद्धता
yad apītādijanyaṃ syāt kṣībatvādyanyahetujam & ahetukaṃ ca tasyeha vivakṣety aviruddhatā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
वक्त्रं निसर्गसुरभि वपुर् अव्याजसुन्दरम् & अकारणरिपुश् चन्द्रो निर्निमित्तासुहृत् स्मरः
vaktraṃ nisargasurabhi vapur avyājasundaram & akāraṇaripuś candro nirnimittāsuhṛt smaraḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
निसर्गादिपदैर् अत्र हेतुः साक्षान् निवर्तितः & उक्तं च सुरभित्वादि फलं तत् सा विभावना ॥इति विभावनाचक्रम्॥
nisargādipadair atra hetuḥ sākṣān nivartitaḥ & uktaṃ ca surabhitvādi phalaṃ tat sā vibhāvanā //iti vibhāvanācakram//
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
वस्तु किंचिद् अभिप्रेत्य तत्तुल्यस्यान्यवस्तुनः & उक्तिः संक्षेपरूपत्वात् सा समासोक्तिर् इष्यते
vastu kiṃcid abhipretya tattulyasyānyavastunaḥ & uktiḥ saṃkṣeparūpatvāt sā samāsoktir iṣyate
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
पिबन् मधु यथाकामं भ्रमरः फुल्लपङ्कजे & अप्य् असंनद्धसौरभ्यं पश्य चुम्बति कुड्मलम्
piban madhu yathākāmaṃ bhramaraḥ phullapaṅkaje & apy asaṃnaddhasaurabhyaṃ paśya cumbati kuḍmalam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
इति प्रौढाङ्गनाबद्धरतिलीलस्य रागिणः & कस्यां चिद् इह बालायाम् इच्छावृत्तिर् विभाव्यते
iti prauḍhāṅganābaddharatilīlasya rāgiṇaḥ & kasyāṃ cid iha bālāyām icchāvṛttir vibhāvyate
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
विशेष्यमात्रभिन्नापि तुल्याकारविशेषणा & अस्त्य् असाव् अपराप्य् अस्ति भिन्नाभिन्नविशेषणा
viśeṣyamātrabhinnāpi tulyākāraviśeṣaṇā & asty asāv aparāpy asti bhinnābhinnaviśeṣaṇā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
रूढमूलः फलभरैः पुष्णन्न् अनिशम् अर्थिनः & सान्द्रच्छायो महावृक्षः सो ऽयम् आसादितो मया
rūḍhamūlaḥ phalabharaiḥ puṣṇann aniśam arthinaḥ & sāndracchāyo mahāvṛkṣaḥ so 'yam āsādito mayā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अनल्पविटपाभोगः फलपुष्पसमृद्धिमान् & सोच्छ्रयः स्थैर्यवान् दैवाद् एष लब्धो मया द्रुमः
analpaviṭapābhogaḥ phalapuṣpasamṛddhimān & socchrayaḥ sthairyavān daivād eṣa labdho mayā drumaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
उभयत्र पुमान् कश् चिद् वृक्षत्वेनोवर्णितः & सर्वे साधारणा धर्माः पूर्वत्रान्यत्र तु द्वयम्
ubhayatra pumān kaś cid vṛkṣatvenovarṇitaḥ & sarve sādhāraṇā dharmāḥ pūrvatrānyatra tu dvayam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
निवृत्तव्यालसंसर्गो निसर्गमधुराशयः & अयम् अम्भोनिधिः कष्टं कालेन परिशुष्यति
nivṛttavyālasaṃsargo nisargamadhurāśayaḥ & ayam ambhonidhiḥ kaṣṭaṃ kālena pariśuṣyati
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
इत्य् आपूर्वसमासोक्तिः पूर्वधर्मनिवर्तनात् & समुद्रेण समानस्य पुंसो व्यापत्तिसूचनात् ॥इति समासोक्तिचक्रम्॥
ity āpūrvasamāsoktiḥ pūrvadharmanivartanāt & samudreṇa samānasya puṃso vyāpattisūcanāt //iti samāsokticakram//
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
विवक्षा या विशेषस्य लोकसीमातिवर्तिनी & असाव् अतिशयोक्तिः स्याद् अलंकारोत्तमा यथा
vivakṣā yā viśeṣasya lokasīmātivartinī & asāv atiśayoktiḥ syād alaṃkārottamā yathā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
मल्लिकामालभारिण्यः सर्वाङ्गीणार्द्रचन्दनाः [[चोम्: सर्वाङ्गं व्याप्नोतीति सर्वाङ्गीणम्]] & क्षौमवत्यो न लक्ष्यन्ते ज्योत्स्नायाम् अभिसारिकाः
mallikāmālabhāriṇyaḥ sarvāṅgīṇārdracandanāḥ [[com: sarvāṅgaṃ vyāpnotīti sarvāṅgīṇam]] & kṣaumavatyo na lakṣyante jyotsnāyām abhisārikāḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
चन्द्रातपस्य बाहुल्यम् उक्तम् उत्कर्षवत्तया & संशयातिशयादीनां व्यक्त्यै किं चिन् निदर्श्यते
candrātapasya bāhulyam uktam utkarṣavattayā & saṃśayātiśayādīnāṃ vyaktyai kiṃ cin nidarśyate
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
स्तनयोर् जघनस्यापि मध्ये मध्यं प्रिये तव & अस्ति नास्तीति संदेहो न मे ऽद्यापि निवर्तते
stanayor jaghanasyāpi madhye madhyaṃ priye tava & asti nāstīti saṃdeho na me 'dyāpi nivartate
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
निर्णेतुं शक्यम् अस्तीति मध्यं तव नितम्बिनि & अन्यथानुपपत्त्यैव पयोधरभरस्थितेः
nirṇetuṃ śakyam astīti madhyaṃ tava nitambini & anyathānupapattyaiva payodharabharasthiteḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अहो विशालं भूपाल भुवनत्रितयोदरम् & माति मातुम् अशक्यो ऽपि यशोराशिर् यद् अत्र ते
aho viśālaṃ bhūpāla bhuvanatritayodaram & māti mātum aśakyo 'pi yaśorāśir yad atra te
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अलंकारान्तराणाम् अप्य् एकम् आहुः परायणम् & वागीशमहिताम् उक्तिम् इमाम् अतिशयाह्वयम् ॥इत्य् अतिशयोक्तिचक्रम्॥
alaṃkārāntarāṇām apy ekam āhuḥ parāyaṇam & vāgīśamahitām uktim imām atiśayāhvayam //ity atiśayokticakram//
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अन्यथैव स्थिता वृत्तिश् चेतनस्येतरस्य वा & अन्यथोत्प्रेक्ष्यते यत्र ताम् उत्प्रेक्षां विदुर् यथा
anyathaiva sthitā vṛttiś cetanasyetarasya vā & anyathotprekṣyate yatra tām utprekṣāṃ vidur yathā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
माध्यंदिनार्कसंतप्तः सरसीं गाहते गजः & मन्ये मार्तण्डगृह्याणि पद्मान्य् उद्धर्तुम् उद्यतः
mādhyaṃdinārkasaṃtaptaḥ sarasīṃ gāhate gajaḥ & manye mārtaṇḍagṛhyāṇi padmāny uddhartum udyataḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
स्नातुं पातुं बिसान्य् अत्तुं करिणो जलगाहनम् & तद्वैरनिष्क्रयायेति कविनोत्प्रेक्ष्य वर्ण्यते
snātuṃ pātuṃ bisāny attuṃ kariṇo jalagāhanam & tadvairaniṣkrayāyeti kavinotprekṣya varṇyate
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
कर्णस्य भूषणम् इदं ममायातिविरोधिनः & इति कर्णोत्पलं प्रायस् तव दृष्ट्या विलङ्घ्यते
karṇasya bhūṣaṇam idaṃ mamāyātivirodhinaḥ & iti karṇotpalaṃ prāyas tava dṛṣṭyā vilaṅghyate
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अपाङ्गभागपातिन्या दृष्टेर् अंशुभिर् उत्पलम् & स्पृश्यते वा न वेत्य् एवं कविनोत्प्रेक्ष्य वर्ण्यते
apāṅgabhāgapātinyā dṛṣṭer aṃśubhir utpalam & spṛśyate vā na vety evaṃ kavinotprekṣya varṇyate
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
लिम्पतीव तमो ऽङ्गानि वर्षतीवाञ्जनं नभः & इतीदम् अपि भूयिष्ठम् उत्प्रेक्षालक्षणानन्वितम्
limpatīva tamo 'ṅgāni varṣatīvāñjanaṃ nabhaḥ & itīdam api bhūyiṣṭham utprekṣālakṣaṇānanvitam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
केषां चिद् उपमाभ्रान्तिर् इवश्रुत्येह जायते & नोपमानं तिङन्तेनेत्य् अतिक्रम्याप्तभाषितम्
keṣāṃ cid upamābhrāntir ivaśrutyeha jāyate & nopamānaṃ tiṅantenety atikramyāptabhāṣitam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
उपमानोपमेयत्वं तुल्यधर्मव्यपेक्षया & लिम्पतेस् तमसश् चासौ धर्मः को ऽत्र समीक्ष्यते
upamānopameyatvaṃ tulyadharmavyapekṣayā & limpates tamasaś cāsau dharmaḥ ko 'tra samīkṣyate
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
यदि लेपनम् एवेष्टं लिम्पतिर् नाम को ऽपरः & स एव धर्मो धर्मी चेत्य् अनुन्मत्तो न भाषते
yadi lepanam eveṣṭaṃ limpatir nāma ko 'paraḥ & sa eva dharmo dharmī cety anunmatto na bhāṣate
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
कर्ता यद्य् उपमानं स्यान् न्यग्भूतो ऽसौ क्रियापदे & स्वक्रियासाधनव्यग्रो नालम् अन्यद् अपेक्षितुम्
kartā yady upamānaṃ syān nyagbhūto 'sau kriyāpade & svakriyāsādhanavyagro nālam anyad apekṣitum
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
यो लिम्पत्य् अमुना तुल्यं तम इत्य् अपि शंसतः & अङ्गानीति न संबद्धं सो ऽपि मृग्यः समो गुणः
yo limpaty amunā tulyaṃ tama ity api śaṃsataḥ & aṅgānīti na saṃbaddhaṃ so 'pi mṛgyaḥ samo guṇaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
यथेन्दुर् इव ते वक्त्रम् इति कान्तिः प्रतीयते & न तथा लिम्पतेर् लेपाद् अन्यद् अत्र प्रतीयते
yathendur iva te vaktram iti kāntiḥ pratīyate & na tathā limpater lepād anyad atra pratīyate
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तद् उपश्लेषणार्थो ऽयं लिम्पतिर् ध्वान्तकर्तृकः & अङ्गकर्मा च पुंसैवम् उत्प्रेक्ष्यत इतीष्यताम्
tad upaśleṣaṇārtho 'yaṃ limpatir dhvāntakartṛkaḥ & aṅgakarmā ca puṃsaivam utprekṣyata itīṣyatām
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
मन्ये शङ्के ध्रुवं प्रायो नूनम् इत्येवमादिभिः & उत्प्रेक्षा व्यज्यते शब्दैर् इवशब्दो ऽपि तादृशः ॥ इत्य् उत्प्रेक्षाचक्रम्॥
manye śaṅke dhruvaṃ prāyo nūnam ityevamādibhiḥ & utprekṣā vyajyate śabdair ivaśabdo 'pi tādṛśaḥ // ity utprekṣācakram//
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
हेतुश् च सूक्ष्मलेशौ च वाचाम् उत्तमभूषणम् & कारकज्ञापकौ हेतू तौ चानेकविधौ यथा
hetuś ca sūkṣmaleśau ca vācām uttamabhūṣaṇam & kārakajñāpakau hetū tau cānekavidhau yathā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अयम् आन्दोलितप्रौढचन्दनद्रुमपल्लवः & उत्पादयति सर्वस्य प्रीतिं मलयमारुतः
ayam āndolitaprauḍhacandanadrumapallavaḥ & utpādayati sarvasya prītiṃ malayamārutaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
प्रीत्युत्पादनयोग्यस्य रूपस्यात्रोपबृंहणम् & अलंकारतयोद्दिष्टं निवृत्ताव् अपि तत् समम्
prītyutpādanayogyasya rūpasyātropabṛṃhaṇam & alaṃkāratayoddiṣṭaṃ nivṛttāv api tat samam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
चन्दनारण्यम् आधूय स्पृष्ट्वा मलयनिर्झरान् & पथिकानाम् अभावाय पवनो ऽयम् उपस्थितः
candanāraṇyam ādhūya spṛṣṭvā malayanirjharān & pathikānām abhāvāya pavano 'yam upasthitaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अभावसाधनायालम् एवंभूतो हि मारुतः & विरहज्वरसंभूतमनोज्ञारोचके जने
abhāvasādhanāyālam evaṃbhūto hi mārutaḥ & virahajvarasaṃbhūtamanojñārocake jane
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
निवर्त्ये च विकार्ये च हेतुत्वं तदपेक्षया & प्राप्ये तु कर्मणि प्रायः क्रियापेक्षैव हेतुता
nivartye ca vikārye ca hetutvaṃ tadapekṣayā & prāpye tu karmaṇi prāyaḥ kriyāpekṣaiva hetutā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.