Dvavimsatyavadanakatha 14

अथ खलु मैत्रेयो बोधिसत्त्वो महासत्त्वो भगवन्तम् एतद् अवोचत् ॥ श्रोतुम् इच्छामि तन् नाथ तव वचो ऽमृतोपमम् । वस्त्राणां च कथां भव्यां कथयस्व महाविभो

atha khalu maitreyo bodhisattvo mahāsattvo bhagavantam etad avocat // śrotum icchāmi tan nātha tava vaco 'mṛtopamam / vastrāṇāṃ ca kathāṃ bhavyāṃ kathayasva mahāvibho

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

भगवान् आह ॥ शृणु मैत्रेय वक्ष्ये ऽहं वस्त्रदानस्य वर्णनम् । कथिनवस्त्रदानेन सह वस्त्रेण जायते

bhagavān āha // śṛṇu maitreya vakṣye 'haṃ vastradānasya varṇanam / kathinavastradānena saha vastreṇa jāyate

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अथास्य दैवयोगाद् अचिरेणान्यतमदेवनिकायाच् च्युत्वा तस्याः प्रजापत्याः कुक्षिम् अवक्रान्ता । ततस् तया स्वामी निवेदितः । ततः स्वामिनैवं विदितं ततः स्वामिनोच्यते ॥ भद्रे यदि पुत्रं जनिष्यसीत्य् एवं कुशलम् । अथ दुहितरं तयैव सह त्वां निष्कासयामीति ॥ यावद् अष्टानां नवानां वा मासानाम् अत्ययात् प्रसूता दारिका जाता अभिरूपा प्रासादिका अतिक्रान्ता मनुष्यवर्णम् असंप्राप्ता च दिव्यवर्णशुक्लवस्त्रैः प्रावृता अलिप्ता गर्भमलेन । यावद् रोहिणेन श्रुतं प्रजापती ते प्रसूता दारिका जातेति । स कुपितः प्रविष्टः । ततो ऽस्य प्रजापत्या दिव्यवस्त्रप्रावृता दारिकोपनीता । ततो रोहिणः शाक्यो दारिकां दृष्ट्वा परं विस्मयम् आपनः ॥ अहो आश्चर्य मे पुत्री कीदृशी रूपशोभिता । वस्त्रेण सह जातासौ केन कर्मण जायते

athāsya daivayogād acireṇānyatamadevanikāyāc cyutvā tasyāḥ prajāpatyāḥ kukṣim avakrāntā / tatas tayā svāmī niveditaḥ / tataḥ svāminaivaṃ viditaṃ tataḥ svāminocyate // bhadre yadi putraṃ janiṣyasīty evaṃ kuśalam / atha duhitaraṃ tayaiva saha tvāṃ niṣkāsayāmīti // yāvad aṣṭānāṃ navānāṃ vā māsānām atyayāt prasūtā dārikā jātā abhirūpā prāsādikā atikrāntā manuṣyavarṇam asaṃprāptā ca divyavarṇaśuklavastraiḥ prāvṛtā aliptā garbhamalena / yāvad rohiṇena śrutaṃ prajāpatī te prasūtā dārikā jāteti / sa kupitaḥ praviṣṭaḥ / tato 'sya prajāpatyā divyavastraprāvṛtā dārikopanītā / tato rohiṇaḥ śākyo dārikāṃ dṛṣṭvā paraṃ vismayam āpanaḥ // aho āścarya me putrī kīdṛśī rūpaśobhitā / vastreṇa saha jātāsau kena karmaṇa jāyate

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

यदा शुक्ला दारिका क्रमेण महती संवृत्ता तदास्या बहवः कुमारा भार्यार्थे याचनका आगच्छन्ति राजपुत्रा अमात्यपुत्राश् च । ततस् तैर् उपद्रूयमाणः पिता चास्याः करे कपोलं दत्त्वा चिन्तापरो व्यवस्थितः । यद्य् एकस्मै दास्यामि, अन्ये मे ऽमित्रा भविष्यन्तीति ॥ यावद् असौ दारिका पितरं चिन्तापरम् अवेक्ष्योवाच ॥ तात किम् असि चिन्तापर इति । तेन सो ऽर्थो विस्तरेण समाख्यातः । शृणु चिन्तापरस्यार्थं कथयामि दारिके न्व् अहम् । त्वाम् एव सह धर्माय राजपुत्राः समागताः

yadā śuklā dārikā krameṇa mahatī saṃvṛttā tadāsyā bahavaḥ kumārā bhāryārthe yācanakā āgacchanti rājaputrā amātyaputrāś ca / tatas tair upadrūyamāṇaḥ pitā cāsyāḥ kare kapolaṃ dattvā cintāparo vyavasthitaḥ / yady ekasmai dāsyāmi, anye me 'mitrā bhaviṣyantīti // yāvad asau dārikā pitaraṃ cintāparam avekṣyovāca // tāta kim asi cintāpara iti / tena so 'rtho vistareṇa samākhyātaḥ / śṛṇu cintāparasyārthaṃ kathayāmi dārike nv aham / tvām eva saha dharmāya rājaputrāḥ samāgatāḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

बहवो ऽमात्यपुत्राश् च, आगच्छन्ति दिने दिने । तस्माच् चिन्तापरो ऽभूवं कस्मै दास्याम्य् अहं नु भो

bahavo 'mātyaputrāś ca, āgacchanti dine dine / tasmāc cintāparo 'bhūvaṃ kasmai dāsyāmy ahaṃ nu bho

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

दारिका कथयति तात न ते शोकः कर्तव्यो नाहं कामेनार्थिनी ॥ यतश् च ॥ कामोपभोग्यधनधान्यशरीरगेहं सर्वं ह्य् अनर्थम् अतिचञ्चलभङ्गुरं च । सौदामनीव जगतां क्षणमात्रहृद्यं दृष्ट्वाप्य् अनर्थं सुगते खलु संव्रजामि

dārikā kathayati tāta na te śokaḥ kartavyo nāhaṃ kāmenārthinī // yataś ca // kāmopabhogyadhanadhānyaśarīragehaṃ sarvaṃ hy anartham aticañcalabhaṅguraṃ ca / saudāmanīva jagatāṃ kṣaṇamātrahṛdyaṃ dṛṣṭvāpy anarthaṃ sugate khalu saṃvrajāmi

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अनित्य संसारम् अनित्य कोषम् अनित्य सौहृद्य सपुत्रदारा । अनित्य राज्यं विविधोपभोग्यं संसारके सर्वम् अनित्यम् एव

anitya saṃsāram anitya koṣam anitya sauhṛdya saputradārā / anitya rājyaṃ vividhopabhogyaṃ saṃsārake sarvam anityam eva

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तस्मात् सुसारं खलु पुण्यम् एव बन्धुर् न पुण्याद् अपरो ऽस्ति कश् चित् । दीपश् च रात्रौ सघनान्धकारे सुखप्रदाता कलुषप्रहर्ता

tasmāt susāraṃ khalu puṇyam eva bandhur na puṇyād aparo 'sti kaś cit / dīpaś ca rātrau saghanāndhakāre sukhapradātā kaluṣaprahartā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

ततो तस्माद् भगवच्छासने प्रव्रजिष्यामि, अनुजानीहि मां तातेति ॥ यावद् असौ माता पितराव् अनुज्ञाप्य भगवच्छासने प्रव्रजिता । येनैव वस्त्रेण प्रवृता जाता तत् तेनैवं परिपूर्णं पञ्चचीवरं संपन्नम् । तया युज्यमानया घटमानया व्यायच्छमानया, इदम् एव पञ्चगण्डकसंसारचक्रं चलाचलं विदित्वा सर्वसंस्कारगतीः शतनपतनविकरणविध्वंसनधर्मतया प्राहत्य सर्वक्लेशप्रहाणाद् अर्हत्त्वं साक्षात्कृतम् । अर्हन्ती संवृत्ता, त्रैधातुकवीतरागा समलोष्टकाञ्चना आकाशपाणितलसमचित्ता वासीचन्दनकल्पा विद्याविदारिताण्डकोशा विद्याभिज्ञा प्रतिसंवित्प्राप्ता भवलाभलोभसत्कारपराङ्मुखा सेन्द्रोपेन्द्राणां देवानां पूज्या मन्याभिवाद्या च संवृत्ता ॥ तदा भिक्षवः संशयजाताः सर्वसंशयच्छेत्तारं बुद्धं भगवन्तं पप्रच्छुः ॥ कानि भदन्त शुक्लया कर्माणि कृतानि यनाढ्ये कुले जाताभिरूपा दर्शनीया प्रासादिका शुक्लवस्त्रप्रावृता जाता प्रव्रज्य चार्हत्त्वं साक्षात्कृतम् इति ॥ भगवान् आह ॥ शुक्लयैव भिक्षवः पूर्वम् अन्यासु जातिषु कर्मणि कृतान्य् उपचितानि विपच्यन्ते शुभान्य् अशुभानि । तच् छृणु ॥ भूतपूर्वं भिक्षवो ऽतीते ऽध्वनि अस्मिन्न् एव भद्रकल्पे विंशतिवर्षसहस्रायुषि प्रजायां काश्यपो नाम सम्यक्संबुद्धो लोक उदपादि विद्याचरणसंपन्नः सुगतो लोकविद् अनुत्तरः पुरुसदम्यसारथिः शास्ता देवानां च मनुष्याणां च बुद्धो भगवान् वाराणसीं नगरीम् उपनिश्रित्य विहरति ऋषिपतने मृगदावे । यावद् अन्यतरा श्रेष्ठिभार्या श्रद्धा भद्रा कल्याणाशया, केन चिद् एव करणीयेन ऋषिपतनं गता ॥ अथासौ ददर्श बुद्धं भगवन्तं द्वात्रिंशता महापुरुषलक्षणैः समलंकृतम् अशीत्या चानुव्यञ्जनैर् विराजितगात्रं व्यामप्रभालंकृतं सूर्यसहस्रातिरेकप्रभं जङ्गमम् इव रत्नपर्वतं समन्ततो भद्रकं सहदर्शनाच् च भगवतः पादाभिवन्दनं कृत्वा पुरस्तान् निषण्णा धर्मश्रवणाय । ततो ऽस्या भगवता काश्यपेन धर्मो देशितस् तया लब्धप्रसादया भगवन्तं सश्रावकसंघं मम गृहे पूजायामि । इत्य् उक्त्वा सा भिक्षुसंघाय कथिनचीवरम् अनुप्रदत्तं क्रमेण च मातापितराव् अनुज्ञाप्य भगवच्छासने प्रव्रजिता ॥ किं मन्यध्वे भिक्षवो यासौ श्रेष्ठिभार्या, एषैवासौ शुक्ला भिक्षुणी । यद् अनया भिक्षुसंघाय कथिनचीवरम् अनुप्रदत्तं तेन शुक्लवस्त्रप्रावृता जाता । यद् ब्रह्मचर्यवासः परिपालितस् तेनेह जन्मन्य् अर्हत्त्वं साक्षात्कृतम् इति ॥ वस्त्रप्रदानस्य महानुशंसा मनुष्यलोकेषु च देवलोके । यत् काङ्क्षवस्त्रं तद् एव लभन्ते ये चैव लोकाः खलु भक्तिपूर्वैः

tato tasmād bhagavacchāsane pravrajiṣyāmi, anujānīhi māṃ tāteti // yāvad asau mātā pitarāv anujñāpya bhagavacchāsane pravrajitā / yenaiva vastreṇa pravṛtā jātā tat tenaivaṃ paripūrṇaṃ pañcacīvaraṃ saṃpannam / tayā yujyamānayā ghaṭamānayā vyāyacchamānayā, idam eva pañcagaṇḍakasaṃsāracakraṃ calācalaṃ viditvā sarvasaṃskāragatīḥ śatanapatanavikaraṇavidhvaṃsanadharmatayā prāhatya sarvakleśaprahāṇād arhattvaṃ sākṣātkṛtam / arhantī saṃvṛttā, traidhātukavītarāgā samaloṣṭakāñcanā ākāśapāṇitalasamacittā vāsīcandanakalpā vidyāvidāritāṇḍakośā vidyābhijñā pratisaṃvitprāptā bhavalābhalobhasatkāraparāṅmukhā sendropendrāṇāṃ devānāṃ pūjyā manyābhivādyā ca saṃvṛttā // tadā bhikṣavaḥ saṃśayajātāḥ sarvasaṃśayacchettāraṃ buddhaṃ bhagavantaṃ papracchuḥ // kāni bhadanta śuklayā karmāṇi kṛtāni yanāḍhye kule jātābhirūpā darśanīyā prāsādikā śuklavastraprāvṛtā jātā pravrajya cārhattvaṃ sākṣātkṛtam iti // bhagavān āha // śuklayaiva bhikṣavaḥ pūrvam anyāsu jātiṣu karmaṇi kṛtāny upacitāni vipacyante śubhāny aśubhāni / tac chṛṇu // bhūtapūrvaṃ bhikṣavo 'tīte 'dhvani asminn eva bhadrakalpe viṃśativarṣasahasrāyuṣi prajāyāṃ kāśyapo nāma samyaksaṃbuddho loka udapādi vidyācaraṇasaṃpannaḥ sugato lokavid anuttaraḥ purusadamyasārathiḥ śāstā devānāṃ ca manuṣyāṇāṃ ca buddho bhagavān vārāṇasīṃ nagarīm upaniśritya viharati ṛṣipatane mṛgadāve / yāvad anyatarā śreṣṭhibhāryā śraddhā bhadrā kalyāṇāśayā, kena cid eva karaṇīyena ṛṣipatanaṃ gatā // athāsau dadarśa buddhaṃ bhagavantaṃ dvātriṃśatā mahāpuruṣalakṣaṇaiḥ samalaṃkṛtam aśītyā cānuvyañjanair virājitagātraṃ vyāmaprabhālaṃkṛtaṃ sūryasahasrātirekaprabhaṃ jaṅgamam iva ratnaparvataṃ samantato bhadrakaṃ sahadarśanāc ca bhagavataḥ pādābhivandanaṃ kṛtvā purastān niṣaṇṇā dharmaśravaṇāya / tato 'syā bhagavatā kāśyapena dharmo deśitas tayā labdhaprasādayā bhagavantaṃ saśrāvakasaṃghaṃ mama gṛhe pūjāyāmi / ity uktvā sā bhikṣusaṃghāya kathinacīvaram anupradattaṃ krameṇa ca mātāpitarāv anujñāpya bhagavacchāsane pravrajitā // kiṃ manyadhve bhikṣavo yāsau śreṣṭhibhāryā, eṣaivāsau śuklā bhikṣuṇī / yad anayā bhikṣusaṃghāya kathinacīvaram anupradattaṃ tena śuklavastraprāvṛtā jātā / yad brahmacaryavāsaḥ paripālitas teneha janmany arhattvaṃ sākṣātkṛtam iti // vastrapradānasya mahānuśaṃsā manuṣyalokeṣu ca devaloke / yat kāṅkṣavastraṃ tad eva labhante ye caiva lokāḥ khalu bhaktipūrvaiḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

॥

//

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

॥

//

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

दत्त्वा सत्पिङ्गचित्रस्तबकविरचिता नीलपीतावदातै रक्तैर् अन्यैश् च रम्यैः सुरुचिरवसनैश् चीवरैश् चारुमालाः । दिव्यं वामुक्तवस्त्रं सुगतसुतगणायाभिरूपो मनोज्ञो ह्रीवस्त्रालंकृतात्मा भवति पटुमतिः सर्वधर्मेश्वरः सः

dattvā satpiṅgacitrastabakaviracitā nīlapītāvadātai raktair anyaiś ca ramyaiḥ suruciravasanaiś cīvaraiś cārumālāḥ / divyaṃ vāmuktavastraṃ sugatasutagaṇāyābhirūpo manojño hrīvastrālaṃkṛtātmā bhavati paṭumatiḥ sarvadharmeśvaraḥ saḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

पुनश् च ॥ ग्रीवाशिरश्चरणबाहुसमाश्रितस्य वैडूर्यहाटकमयस्य समुक्तकस्य । गात्रस्य भूषणविधेर् दिवि वा क्षितौ वा श्रेष्ठं विभूषणम् अतः प्रवदन्ति वस्त्रम्

punaś ca // grīvāśiraścaraṇabāhusamāśritasya vaiḍūryahāṭakamayasya samuktakasya / gātrasya bhūṣaṇavidher divi vā kṣitau vā śreṣṭhaṃ vibhūṣaṇam ataḥ pravadanti vastram

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

न केवलम् ॥ रूपान्वितो ऽपि कुलजो ऽपि विचक्षणो ऽपि लोकेषु शास्त्रमय ^ कृतश्रमो ऽपि । शीलादिभिर् गुणगणैः समलंकृतो ऽपि न भ्राजते दिवि सुवस्त्रम् ऋते मनुष्यः

na kevalam // rūpānvito 'pi kulajo 'pi vicakṣaṇo 'pi lokeṣu śāstramaya ^ kṛtaśramo 'pi / śīlādibhir guṇagaṇaiḥ samalaṃkṛto 'pi na bhrājate divi suvastram ṛte manuṣyaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

ह्रीवस्त्रम् अप्रतिसमं समवाप्तुकामैर् वस्त्रप्रदानम् असकृन् मनुजैः प्रदेयम्

hrīvastram apratisamaṃ samavāptukāmair vastrapradānam asakṛn manujaiḥ pradeyam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

चन्द्रांशुविस्फुरितचामरहेमदण्डैः सिंहासने परिनिषद्य सितातपत्रैः । सौवर्णरत्नमकुटैः शिरभूषितो ऽपि श्रीचक्रवर्तिर् अपि वस्त्रम् ऋते न भाति

candrāṃśuvisphuritacāmarahemadaṇḍaiḥ siṃhāsane pariniṣadya sitātapatraiḥ / sauvarṇaratnamakuṭaiḥ śirabhūṣito 'pi śrīcakravartir api vastram ṛte na bhāti

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

श्रीमद्धनेन्द्रनिवसत्यलकापुरे च जिह्वासहस्रफणिभूषितभोगवत्याम् । कैलासमेरुशिखरे सुरसंघमध्ये ब्रह्मेन्द्ररुद्रम् अपि वस्त्रम् ऋते न भाति

śrīmaddhanendranivasatyalakāpure ca jihvāsahasraphaṇibhūṣitabhogavatyām / kailāsameruśikhare surasaṃghamadhye brahmendrarudram api vastram ṛte na bhāti

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.