Library·Dhanurveda (the science of the bow)·1
श्रीगणेशगीर्भ्यां नमः लम्बोदरं महाकायं लम्बौष्ठं गजकर्णकम् विघ्नघ्नं पार्व्वतीपुत्रं नमामि गणनायकम्
śrīgaṇeśagīrbhyāṃ namaḥ lambodaraṃ mahākāyaṃ lambauṣṭhaṃ gajakarṇakam vighnaghnaṃ pārvvatīputraṃ namāmi gaṇanāyakam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
विना शस्त्रधरं नान्यो धनुर्व्वेदस्य पारगः अतः स्वप्ने निशि प्राप्ते शिवतत्त्वविचारणम्
vinā śastradharaṃ nānyo dhanurvvedasya pāragaḥ ataḥ svapne niśi prāpte śivatattvavicāraṇam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अतः मन्देहदोलायां रोपणीयं न मानसम् ग्रन्थे ऽस्मिन् चापचतुरैर् वीरचिन्तामणौ क्वचित्
ataḥ mandehadolāyāṃ ropaṇīyaṃ na mānasam granthe 'smin cāpacaturair vīracintāmaṇau kvacit
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
यस्याभ्यासे प्रसादेन निष्पद्यन्ते धनुर्धराः जेतारः परसैन्यानां तस्याभ्यासो विधीयताम्
yasyābhyāse prasādena niṣpadyante dhanurdharāḥ jetāraḥ parasainyānāṃ tasyābhyāso vidhīyatām
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
एकोऽपि यत्र नगरे प्रसिद्धः स्याद्धनुर्द्धरः ततो यान्त्यरयो दूरं मृगाः सिंहगृहादिव
eko'pi yatra nagare prasiddhaḥ syāddhanurddharaḥ tato yāntyarayo dūraṃ mṛgāḥ siṃhagṛhādiva
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
आचार्य्येण धनुर्देयं ब्राह्मणेन परीक्षिते शठे धूर्त्ते कृतघ्ने च मन्दबुद्धौ न दीयते
ācāryyeṇa dhanurdeyaṃ brāhmaṇena parīkṣite śaṭhe dhūrtte kṛtaghne ca mandabuddhau na dīyate
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ब्राह्मणाय धनुर्देयं खड्गं वै क्षत्रियाय च वैश्याय दापयेत्कुन्तं गदां शूद्राय दापयेत्
brāhmaṇāya dhanurdeyaṃ khaḍgaṃ vai kṣatriyāya ca vaiśyāya dāpayetkuntaṃ gadāṃ śūdrāya dāpayet
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
धनुश्चक्रं तु कुन्तं च खड्गं च छुरिकां गदाम् सप्तमं बाहूयुद्धं स्यादेवं युद्धानि सप्तधा
dhanuścakraṃ tu kuntaṃ ca khaḍgaṃ ca churikāṃ gadām saptamaṃ bāhūyuddhaṃ syādevaṃ yuddhāni saptadhā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
आचार्य्यः सप्तयुद्धैः स्याच्चतुर्भिर्भार्गवस्तथा द्वाभ्यां चैव भवेद्योद्धा एकेन गणको भवेत्
ācāryyaḥ saptayuddhaiḥ syāccaturbhirbhārgavastathā dvābhyāṃ caiva bhavedyoddhā ekena gaṇako bhavet
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
हस्तः पुनर्वसुः पुष्यो रोहिणी चोत्तरात्रयम् अनुराधाश्विनी चैव रेवती दशमी तथा
hastaḥ punarvasuḥ puṣyo rohiṇī cottarātrayam anurādhāśvinī caiva revatī daśamī tathā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
जन्मस्थे च तृतीये च षष्ठे वै सप्तमे तथा दशमैकादशे चन्द्रे सर्वकर्माणि कारयेत्
janmasthe ca tṛtīye ca ṣaṣṭhe vai saptame tathā daśamaikādaśe candre sarvakarmāṇi kārayet
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तृतीया पञ्चमी चैव सप्तमी नवमी तथा त्रयोदशी द्वादशी च तिथयश्च शुभा मताः
tṛtīyā pañcamī caiva saptamī navamī tathā trayodaśī dvādaśī ca tithayaśca śubhā matāḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
सूर्यवारः शुक्रवारो गुरुवारस्तथैव च एतद् वारत्रयं धन्यं प्रारम्भे शस्त्रकर्मणि
sūryavāraḥ śukravāro guruvārastathaiva ca etad vāratrayaṃ dhanyaṃ prārambhe śastrakarmaṇi
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
एभिर् दिनैश्च शिष्याय गुरुःशस्त्राणि दापयेत् संतर्प्य दानहोमाभ्यां सुरान् शास्त्रविधानतः
ebhir dinaiśca śiṣyāya guruḥśastrāṇi dāpayet saṃtarpya dānahomābhyāṃ surān śāstravidhānataḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ब्राह्मणान् भोजयेत्तत्र कुमारीश्चाप्यनेकशः तापसानर्चयेद्भक्त्या ये चान्ये शिवयोगिनः
brāhmaṇān bhojayettatra kumārīścāpyanekaśaḥ tāpasānarcayedbhaktyā ye cānye śivayoginaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अन्नपानादिभिश्चैव वस्त्रालङ्कारभूषणैः गन्धमाल्यैर् विचित्रैश्च गुरुं तत्र प्रपूजयेत्
annapānādibhiścaiva vastrālaṅkārabhūṣaṇaiḥ gandhamālyair vicitraiśca guruṃ tatra prapūjayet
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
कृतोपवासः शिष्यस्तु कृताञ्जलिपरिग्रहः बद्ध्वाञ्जलिपुटस्तत्र याचयेद्गुरुतो धनुः
kṛtopavāsaḥ śiṣyastu kṛtāñjaliparigrahaḥ baddhvāñjalipuṭastatra yācayedguruto dhanuḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अङ्गन्यासस् ततः कार्यः शिवोक्तः सिद्धिम् इच्छता आचार्य्येण च शिष्यस्य पापघ्नो विघ्ननाशनः
aṅganyāsas tataḥ kāryaḥ śivoktaḥ siddhim icchatā ācāryyeṇa ca śiṣyasya pāpaghno vighnanāśanaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
शिखास्थाने न्यसेदीशं बाहुयुग्मे च केशवम् ब्रह्माणं नाभिमध्ये तु जङ्घयोश्च गणाधिपम् अङ्गन्यासे च मन्त्रः ॐ हौं शिखामध्ये शङ्कराय नमः ॐ हौं बाह्वोः केशवाय नमः ॐ हौं नाभिमध्ये ब्रह्मणे नमः ॐ हौं जङ्घयोर्गणपतये नमः
śikhāsthāne nyasedīśaṃ bāhuyugme ca keśavam brahmāṇaṃ nābhimadhye tu jaṅghayośca gaṇādhipam aṅganyāse ca mantraḥ oṃ hauṃ śikhāmadhye śaṅkarāya namaḥ oṃ hauṃ bāhvoḥ keśavāya namaḥ oṃ hauṃ nābhimadhye brahmaṇe namaḥ oṃ hauṃ jaṅghayorgaṇapataye namaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ईदृशं कारयेन्न्यासं येन श्रेयो भविष्यति अन्येऽपि दुष्टसत्त्वाश्च न हिंसन्ति कदाचन
īdṛśaṃ kārayennyāsaṃ yena śreyo bhaviṣyati anye'pi duṣṭasattvāśca na hiṃsanti kadācana
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
शिष्याय मानुषं चापं धनुर्व्वेदाभिमन्त्रितम् काण्डात्काण्डेति मन्त्रेण दद्याद्वेदविधानतः
śiṣyāya mānuṣaṃ cāpaṃ dhanurvvedābhimantritam kāṇḍātkāṇḍeti mantreṇa dadyādvedavidhānataḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
प्रथमं पुष्पवेधं च फलहीनेन पत्रिणा ततः फलयुतेनैव मत्स्यवेधं च कारयेत्
prathamaṃ puṣpavedhaṃ ca phalahīnena patriṇā tataḥ phalayutenaiva matsyavedhaṃ ca kārayet
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
मांसवेधं ततः कुर्यादेवं वेधो भवेत्त्रिधा पूर्ववेधैः कृताः पुंसा शराः स्युः सर्वसाधकाः
māṃsavedhaṃ tataḥ kuryādevaṃ vedho bhavettridhā pūrvavedhaiḥ kṛtāḥ puṃsā śarāḥ syuḥ sarvasādhakāḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
वेधने चैवमाकृष्य शरपातो यदा भवेत् पूर्वदिग्भागम् आश्रित्य सदा स्याद्विजयी सुखी
vedhane caivamākṛṣya śarapāto yadā bhavet pūrvadigbhāgam āśritya sadā syādvijayī sukhī
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
दक्षिणे कलहो घोरो विदेशगमनं पुनः पश्चिमे धनधान्यं च सर्वं चैवोत्तरे भवेत्
dakṣiṇe kalaho ghoro videśagamanaṃ punaḥ paścime dhanadhānyaṃ ca sarvaṃ caivottare bhavet
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ऐशान्यां पातनं दुष्टं विदिशोऽन्याश्च शोभनाः सर्वपुष्टिकराश्चैव सिद्धिदाः शस्त्रकर्मणि
aiśānyāṃ pātanaṃ duṣṭaṃ vidiśo'nyāśca śobhanāḥ sarvapuṣṭikarāścaiva siddhidāḥ śastrakarmaṇi
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
एवं वेधत्रयं कृत्वा शङ्खदुन्दुभिनिस्वनैः ततः प्रणम्य गुरवे धनुर्बाणान् निवेदयेत्
evaṃ vedhatrayaṃ kṛtvā śaṅkhadundubhinisvanaiḥ tataḥ praṇamya gurave dhanurbāṇān nivedayet
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
प्रथमं पौरुषं चापं युद्धचापं द्वितीयकम् निजबाहुबलोन्मानं किंचिदूनं शुभं भवेत्
prathamaṃ pauruṣaṃ cāpaṃ yuddhacāpaṃ dvitīyakam nijabāhubalonmānaṃ kiṃcidūnaṃ śubhaṃ bhavet
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
वरं प्राणाधिको धन्वी नतु प्राणाधिकं धनुः धनुषा पीड्यमानस्तु धन्वी लक्ष्यं न पश्यति
varaṃ prāṇādhiko dhanvī natu prāṇādhikaṃ dhanuḥ dhanuṣā pīḍyamānastu dhanvī lakṣyaṃ na paśyati
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अतो निजबलोन्मानं धनुः स्याच्छुभकारकम् देवानामुत्तमं चापं ततो न्यूनं च मानवम्
ato nijabalonmānaṃ dhanuḥ syācchubhakārakam devānāmuttamaṃ cāpaṃ tato nyūnaṃ ca mānavam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
सार्द्धपञ्चमहस्तन्तु श्रेष्ठं चापं प्रकीर्तितम् तद् विज्ञेयं धनुर् दिव्यं शङ्करेण धृतं पुरा
sārddhapañcamahastantu śreṣṭhaṃ cāpaṃ prakīrtitam tad vijñeyaṃ dhanur divyaṃ śaṅkareṇa dhṛtaṃ purā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तस्मात् परशुरामेण ततो द्रोणेन धीमता द्रोणाद्गृहीतं पार्थेन ततः सात्यकिना धृतम्
tasmāt paraśurāmeṇa tato droṇena dhīmatā droṇādgṛhītaṃ pārthena tataḥ sātyakinā dhṛtam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
कृतयुगे महादेवः त्रेतायां चैव भार्गवः द्वापरे द्रोणविप्रश्च दैवं चापमधारयत्
kṛtayuge mahādevaḥ tretāyāṃ caiva bhārgavaḥ dvāpare droṇavipraśca daivaṃ cāpamadhārayat
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
चतुर्विंशाङ्गुलो हस्तश् चतुर्हस्तं धनुर् भवेत् तद् भवेन्मानुषं चापं सर्वलक्षणसंयुतम्
caturviṃśāṅgulo hastaś caturhastaṃ dhanur bhavet tad bhavenmānuṣaṃ cāpaṃ sarvalakṣaṇasaṃyutam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
त्रिपर्वं पञ्चपर्वं च सप्तपर्वं च कीर्तितम् नवपर्वं च कोदण्डं चतुर्द्धा शुभदायकम्
triparvaṃ pañcaparvaṃ ca saptaparvaṃ ca kīrtitam navaparvaṃ ca kodaṇḍaṃ caturddhā śubhadāyakam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
चतुःपर्वं च षट्पर्वम् अष्टपर्वं च वर्जयेत् केषांचिच्च भवेच्चापं वितस्तिनवसंमितम्
catuḥparvaṃ ca ṣaṭparvam aṣṭaparvaṃ ca varjayet keṣāṃcicca bhaveccāpaṃ vitastinavasaṃmitam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अतिजीर्णम् अपक्वं च ज्ञातिधृष्टं तथैव च दग्धं छिन्नं न कर्तव्यं बाह्याभ्यन्तरहस्तकम्
atijīrṇam apakvaṃ ca jñātidhṛṣṭaṃ tathaiva ca dagdhaṃ chinnaṃ na kartavyaṃ bāhyābhyantarahastakam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
गुणहीनं गुणाक्रान्तं काण्डदोषसमन्वितम् गलग्रन्थि तलग्रन्थि न कर्तव्यं सदा बुधैः
guṇahīnaṃ guṇākrāntaṃ kāṇḍadoṣasamanvitam galagranthi talagranthi na kartavyaṃ sadā budhaiḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अपक्वं भङ्गमायाति अतिजीर्णं तु कर्कशम् ज्ञातिधृष्टं तु सोद्वेगं कलहो बान्धवैः सह
apakvaṃ bhaṅgamāyāti atijīrṇaṃ tu karkaśam jñātidhṛṣṭaṃ tu sodvegaṃ kalaho bāndhavaiḥ saha
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
दग्धेन दह्यते वेश्म छिद्रं बुद्धिविनाशनम् बाह्ये लक्ष्यं न लभ्येत तथैवाभ्यन्तरेऽपि च
dagdhena dahyate veśma chidraṃ buddhivināśanam bāhye lakṣyaṃ na labhyeta tathaivābhyantare'pi ca
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
हीने तु संधिते बाणे संग्रामे भङ्गकारकम् आक्रान्ते तु पुनर्लक्ष्ये लक्ष्यं न प्राप्यते दृढम्
hīne tu saṃdhite bāṇe saṃgrāme bhaṅgakārakam ākrānte tu punarlakṣye lakṣyaṃ na prāpyate dṛḍham
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
गलग्रन्थि तलग्रन्थि धनहानिकरं धनुः एतैर् दोषैर् विनिर्मुक्तं सर्वलक्षणकारकम्
galagranthi talagranthi dhanahānikaraṃ dhanuḥ etair doṣair vinirmuktaṃ sarvalakṣaṇakārakam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
शार्ङ्गं तु वै धनुर्दिव्यं तद्विष्णोः परमायुधम् वितस्तिसप्तमं मानं निर्मितं विश्वकर्मणा
śārṅgaṃ tu vai dhanurdivyaṃ tadviṣṇoḥ paramāyudham vitastisaptamaṃ mānaṃ nirmitaṃ viśvakarmaṇā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
न स्वर्गे न च पाताले न भूमौ कस्यचित्करे तद्धनुर्न वशं घाति मुक्त्वैकं पुरुषोत्तमम्
na svarge na ca pātāle na bhūmau kasyacitkare taddhanurna vaśaṃ ghāti muktvaikaṃ puruṣottamam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
पौरुषेयं तु यत् कार्यं बहुयत्नेन योजितम् वितस्तिभिः सप्तभिश्च मितं सर्वार्थसाधकम्
pauruṣeyaṃ tu yat kāryaṃ bahuyatnena yojitam vitastibhiḥ saptabhiśca mitaṃ sarvārthasādhakam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
प्रायो ज्ञेयं धनुः शार्ङ्गं गजारोहस्य साधनम् रथिनां च पदातीनां वांशं चापं प्रकीर्तितम्
prāyo jñeyaṃ dhanuḥ śārṅgaṃ gajārohasya sādhanam rathināṃ ca padātīnāṃ vāṃśaṃ cāpaṃ prakīrtitam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
गुणानां लक्षणं वक्ष्ये यादृशं कारयेद्गुणम् धनुःप्रमाणं निःसन्धिः कार्यस्त्रिगुणतन्तुभिः
guṇānāṃ lakṣaṇaṃ vakṣye yādṛśaṃ kārayedguṇam dhanuḥpramāṇaṃ niḥsandhiḥ kāryastriguṇatantubhiḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
वर्तितः स्याद् गुणः सूक्ष्मः सर्वकार्यसहो युधि पट्टसूत्रैः गुणः कार्यः कनिष्ठामानसंमितः
vartitaḥ syād guṇaḥ sūkṣmaḥ sarvakāryasaho yudhi paṭṭasūtraiḥ guṇaḥ kāryaḥ kaniṣṭhāmānasaṃmitaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अभावे पट्टसूत्रस्य हारिणी स्नायुरिष्यते गुणार्थम् अथ संग्राह्याः स्नायवो महिषीगवाम्
abhāve paṭṭasūtrasya hāriṇī snāyuriṣyate guṇārtham atha saṃgrāhyāḥ snāyavo mahiṣīgavām
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तत्काले हतगोकर्णचर्म वा छागलस्य वा विलोमतन्तुरूपेण कुर्याद्वा गुणमुत्तमम्
tatkāle hatagokarṇacarma vā chāgalasya vā vilomatanturūpeṇa kuryādvā guṇamuttamam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
पक्ववंशत्वचा कार्यो गुणस्तु स्थविरो दृढः पट्टसूत्रेण संनद्धः सर्वकार्यसहो युधि
pakvavaṃśatvacā kāryo guṇastu sthaviro dṛḍhaḥ paṭṭasūtreṇa saṃnaddhaḥ sarvakāryasaho yudhi
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
प्राप्ते भाद्रपदे मासे त्वगर्कस्य प्रशस्यते तस्यास्तत्र गुणः कार्यः पवित्रः स्थावरो दृढः
prāpte bhādrapade māse tvagarkasya praśasyate tasyāstatra guṇaḥ kāryaḥ pavitraḥ sthāvaro dṛḍhaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
वृत्तार्कसूत्रतन्तूनां हस्ता अष्टादशाः स्मृताः तद्वृत्तं त्रिगुणं कार्यं प्रमाणोऽयं गुणस्य च
vṛttārkasūtratantūnāṃ hastā aṣṭādaśāḥ smṛtāḥ tadvṛttaṃ triguṇaṃ kāryaṃ pramāṇo'yaṃ guṇasya ca
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
फलं तु शुद्धलोहस्य सधारं तीक्ष्णमस्तकम् योजयेद् वज्रलेपेन सारपक्षानुसारतः
phalaṃ tu śuddhalohasya sadhāraṃ tīkṣṇamastakam yojayed vajralepena sārapakṣānusārataḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
आरामुखं क्षुरप्रं च गोपुच्छं चार्धचन्द्रकम् सूचीमुखं च भल्लं च वत्सदन्तं सुवल्लभम्
ārāmukhaṃ kṣurapraṃ ca gopucchaṃ cārdhacandrakam sūcīmukhaṃ ca bhallaṃ ca vatsadantaṃ suvallabham
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
कर्णिकं काकतुण्डं च तथा चान्येऽप्यनेकशः फलानि देशदेशेषु भवन्ति बहुरूपतः
karṇikaṃ kākatuṇḍaṃ ca tathā cānye'pyanekaśaḥ phalāni deśadeśeṣu bhavanti bahurūpataḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
आरामुखेनैव चर्म क्षुरप्रेण च कार्मुकम् सूचीमुखेन कवचम् अर्धचन्द्रेण मस्तकम्
ārāmukhenaiva carma kṣurapreṇa ca kārmukam sūcīmukhena kavacam ardhacandreṇa mastakam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
भल्लेन हृदयं वेध्यं द्विभल्लेन तथैव च लोहं च काकतुण्डेन लक्ष्यं गोपुच्छकेन च
bhallena hṛdayaṃ vedhyaṃ dvibhallena tathaiva ca lohaṃ ca kākatuṇḍena lakṣyaṃ gopucchakena ca
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अन्यद्गोपुच्छकं ज्ञेयं शुद्धकांस्यैर् विनिर्मितम् मुखेन चापि कण्ठेन वेधम् अङ्गुलिसंमितम्
anyadgopucchakaṃ jñeyaṃ śuddhakāṃsyair vinirmitam mukhena cāpi kaṇṭhena vedham aṅgulisaṃmitam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
फलस्य पायनं वक्ष्ये दिव्यौषधिविलेपनम् येन दुर्वेध्यवर्माणि भेदयेत्तरुपत्त्रवत्
phalasya pāyanaṃ vakṣye divyauṣadhivilepanam yena durvedhyavarmāṇi bhedayettarupattravat
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
पिप्पली सैन्धवं कुष्ठं गोमूत्रेण च पेषयेत् अनेन लेपयेच्छस्त्रं लिप्तं चाग्नौ प्रतापयेत्
pippalī saindhavaṃ kuṣṭhaṃ gomūtreṇa ca peṣayet anena lepayecchastraṃ liptaṃ cāgnau pratāpayet
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अविष्पातं बलाविद्धं पीतमग्नौ तथौषधम् ततो निर्वापितं लोहं तत्र वेधे विशिष्यते
aviṣpātaṃ balāviddhaṃ pītamagnau tathauṣadham tato nirvāpitaṃ lohaṃ tatra vedhe viśiṣyate
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
पञ्चभिर् लवणैः पिष्टं मधुसिक्थैः ससर्षपैः एभिः प्रलेपयेच्छस्त्रं लिप्तं चाग्नौ प्रतापयेत्
pañcabhir lavaṇaiḥ piṣṭaṃ madhusikthaiḥ sasarṣapaiḥ ebhiḥ pralepayecchastraṃ liptaṃ cāgnau pratāpayet
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
शिखिग्रीवाप्तवर्णाभं तप्तशीर्षं तथौषधम् ततस्तु विमलं ज्ञेयं पाययेच्छस्त्रम् उत्तमम्
śikhigrīvāptavarṇābhaṃ taptaśīrṣaṃ tathauṣadham tatastu vimalaṃ jñeyaṃ pāyayecchastram uttamam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
सर्वलोहास्तु ये बाणा नाराचास्ते प्रकीर्तिताः पञ्चभिः पृथुलैः पक्षैर्युक्ताः सिध्यन्ति कर्हिचित्
sarvalohāstu ye bāṇā nārācāste prakīrtitāḥ pañcabhiḥ pṛthulaiḥ pakṣairyuktāḥ sidhyanti karhicit
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
नालिका लघवो बाणा नालयन्त्रेण चोदिताः युज्यन्ते दूरपातेषु दुर्गे युद्धेषु ते मताः
nālikā laghavo bāṇā nālayantreṇa coditāḥ yujyante dūrapāteṣu durge yuddheṣu te matāḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
स्थानान्यष्टौ विधेयानि योजयेद्भिन्नकर्मणा सृष्ट्यः पञ्च समाख्याता व्यायाः पञ्च प्रकीर्तिताः
sthānānyaṣṭau vidheyāni yojayedbhinnakarmaṇā sṛṣṭyaḥ pañca samākhyātā vyāyāḥ pañca prakīrtitāḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अग्रतोवामपादेन दक्षिणं जानु कुञ्चितम् आलीढे तु प्रकर्तकं तथा चैवानु कुञ्चितम्
agratovāmapādena dakṣiṇaṃ jānu kuñcitam ālīḍhe tu prakartakaṃ tathā caivānu kuñcitam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
दक्षिणं तु पुरस्ताद्वा दूरपाते विशिष्यते पादौ न विस्तरौ कार्यौ समौ हस्तप्रमाणतः
dakṣiṇaṃ tu purastādvā dūrapāte viśiṣyate pādau na vistarau kāryau samau hastapramāṇataḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
विशेषस्थानकं ज्ञेयं कूटलक्ष्यस्य भेदने समे पाते समौ पादौ निष्कम्पं च सुसंगतौ
viśeṣasthānakaṃ jñeyaṃ kūṭalakṣyasya bhedane same pāte samau pādau niṣkampaṃ ca susaṃgatau
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
असमे च पुरोभागे हस्तमात्रेण तं विदुः आकुञ्चितोरू द्वौ तत्र जानुभ्यां धरणीगतौ
asame ca purobhāge hastamātreṇa taṃ viduḥ ākuñcitorū dvau tatra jānubhyāṃ dharaṇīgatau
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
व्यद्रवद्भुवम् आस्थाय स्थानकं दृढभेदनम् सव्यजानुगतं भूमौ दक्षिणं च सुकुञ्चितम्
vyadravadbhuvam āsthāya sthānakaṃ dṛḍhabhedanam savyajānugataṃ bhūmau dakṣiṇaṃ ca sukuñcitam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
सव्यं जानु नतं भूमौ दक्षिणं न च कुञ्चितम् अग्रतो यत्र दातव्यं तं विद्याद् गरुडं क्रमम्
savyaṃ jānu nataṃ bhūmau dakṣiṇaṃ na ca kuñcitam agrato yatra dātavyaṃ taṃ vidyād garuḍaṃ kramam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
पद्मासनं प्रसिद्धं तु उपविश्य यथाक्रमम् धन्विनाम् अत्र विज्ञेयं स्थानकं शुभलक्षणम्
padmāsanaṃ prasiddhaṃ tu upaviśya yathākramam dhanvinām atra vijñeyaṃ sthānakaṃ śubhalakṣaṇam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
पताका गुणमुष्टिश्च सिंहकर्णस्तथैव च मत्सरी काकतुण्डी च योजनीया यथाक्रमम्
patākā guṇamuṣṭiśca siṃhakarṇastathaiva ca matsarī kākatuṇḍī ca yojanīyā yathākramam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
दीर्घा तु तर्जनी यत्र ह्याश्रिताङ्गुष्ठमूलकम् पताका सा च विज्ञेया नालिका दूरमोक्षणे
dīrghā tu tarjanī yatra hyāśritāṅguṣṭhamūlakam patākā sā ca vijñeyā nālikā dūramokṣaṇe
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तर्जनीं मध्यमामध्यम् अङ्गुष्ठो विशते यदि गुणमुष्टिस्तु सा ज्ञेया स्थूले नाराचमोचणैः
tarjanīṃ madhyamāmadhyam aṅguṣṭho viśate yadi guṇamuṣṭistu sā jñeyā sthūle nārācamocaṇaiḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अङ्गुष्ठमध्यदेशं तु तर्जन्यग्रं शुभं स्थितम् सिंहकर्णः स विज्ञेयः दृढलक्ष्यस्य वेधने
aṅguṣṭhamadhyadeśaṃ tu tarjanyagraṃ śubhaṃ sthitam siṃhakarṇaḥ sa vijñeyaḥ dṛḍhalakṣyasya vedhane
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अङ्गुष्ठनखमूले तु तर्जन्यग्रं सुसंस्थितम् मत्सरी सा च विज्ञेया सूक्ष्मलक्ष्यस्य भेदने
aṅguṣṭhanakhamūle tu tarjanyagraṃ susaṃsthitam matsarī sā ca vijñeyā sūkṣmalakṣyasya bhedane
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अङ्गुष्ठाग्रे तु तर्जन्या मुखं यत्र निवेशितम् काकतुण्डी च सा ज्ञेया स्थूललक्ष्येषु योजिता
aṅguṣṭhāgre tu tarjanyā mukhaṃ yatra niveśitam kākatuṇḍī ca sā jñeyā sthūlalakṣyeṣu yojitā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
सन्धानं त्रिविधं प्रोक्तम् अध ऊर्ध्वं समं यदा योजयेत् त्रिप्रकारं हि कार्येष्वपि यथाक्रमम्
sandhānaṃ trividhaṃ proktam adha ūrdhvaṃ samaṃ yadā yojayet triprakāraṃ hi kāryeṣvapi yathākramam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अत्यन्तदूरपातित्वं समे लक्ष्यं सुनिश्चितम् दृढास्कोटं प्रकुर्वीत ऊर्ध्वं सन्धानयोजितम्
atyantadūrapātitvaṃ same lakṣyaṃ suniścitam dṛḍhāskoṭaṃ prakurvīta ūrdhvaṃ sandhānayojitam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
कैशिकः शरमूले च शरशूङ्गे च सात्त्विकः श्रवणे वत्सकर्णश्च ग्रीवायां भरतो भवेत्
kaiśikaḥ śaramūle ca śaraśūṅge ca sāttvikaḥ śravaṇe vatsakarṇaśca grīvāyāṃ bharato bhavet
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अंसके स्कन्धनामा च व्यायाः पञ्च प्रकीर्तिताः कैशिकश्चित्रयुद्धेषु अधोलक्ष्येषु सात्त्विकः
aṃsake skandhanāmā ca vyāyāḥ pañca prakīrtitāḥ kaiśikaścitrayuddheṣu adholakṣyeṣu sāttvikaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
वत्सकर्णश्च विज्ञेयः भरतो दृढभेदने दृढभेदे च दूरे च स्कन्धनामानम् उद्दिशेत्
vatsakarṇaśca vijñeyaḥ bharato dṛḍhabhedane dṛḍhabhede ca dūre ca skandhanāmānam uddiśet
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
लक्ष्यं चतुर्विधं ज्ञेयं स्थिरं चैव चलं तथा चलाचलं द्वयचलं इति भेदा यथाक्रमम्
lakṣyaṃ caturvidhaṃ jñeyaṃ sthiraṃ caiva calaṃ tathā calācalaṃ dvayacalaṃ iti bhedā yathākramam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
आत्मानं सुस्थिरं कृत्वा लक्ष्यं चैव स्थिरं बुधः वेधयेत् त्रिप्रकारं तु स्थिरवेधी स उच्यते
ātmānaṃ susthiraṃ kṛtvā lakṣyaṃ caiva sthiraṃ budhaḥ vedhayet triprakāraṃ tu sthiravedhī sa ucyate
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
चलं तु वेधयेद्यस्तु आत्मना स्थिरसंस्थितः चलवेधीति स प्रोक्त आचार्येण शिवेन वै
calaṃ tu vedhayedyastu ātmanā sthirasaṃsthitaḥ calavedhīti sa prokta ācāryeṇa śivena vai
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
धन्वी तु चलते यत्र स्थिरलक्ष्ये समाहितः चलाचलं भवेत्तत्र स्वप्नमेयम् उदीरितम्
dhanvī tu calate yatra sthiralakṣye samāhitaḥ calācalaṃ bhavettatra svapnameyam udīritam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
उभावेव चलौ यत्र लक्ष्यं वापि धनुर्धरः तद् विज्ञेयं द्वयचलं श्रमेणैव हि साधकः
ubhāveva calau yatra lakṣyaṃ vāpi dhanurdharaḥ tad vijñeyaṃ dvayacalaṃ śrameṇaiva hi sādhakaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
श्रमेणाचलितं लक्ष्यं दूरं च बहुभेदनम् श्रमेण कठिना मुष्टिः शीघ्रसाधनकारिणी
śrameṇācalitaṃ lakṣyaṃ dūraṃ ca bahubhedanam śrameṇa kaṭhinā muṣṭiḥ śīghrasādhanakāriṇī
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
श्रमेण चित्रवेधित्वं श्रमेण प्राप्यते जयः तस्माद् गुरुसमीपे तु श्रमः कार्यो विजानता
śrameṇa citravedhitvaṃ śrameṇa prāpyate jayaḥ tasmād gurusamīpe tu śramaḥ kāryo vijānatā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
प्रथमं वामहस्तेन यः श्रमं कुरुते नरः तस्य चापक्रियासिद्धिर् जायते शीघ्रमेव च
prathamaṃ vāmahastena yaḥ śramaṃ kurute naraḥ tasya cāpakriyāsiddhir jāyate śīghrameva ca
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
वामहस्तेन संसिद्धे पश्चाद्दक्षिणम् आरभेत् उभाभ्यां च श्रमं कुर्यान्नाराचैश्च शरैस्तथा
vāmahastena saṃsiddhe paścāddakṣiṇam ārabhet ubhābhyāṃ ca śramaṃ kuryānnārācaiśca śaraistathā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
वामेनैव श्रमं कुर्यात् सुसिद्धे दक्षिणे करे विशाखस्थानके चैव तथा व्याये च कैशिके
vāmenaiva śramaṃ kuryāt susiddhe dakṣiṇe kare viśākhasthānake caiva tathā vyāye ca kaiśike
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
उदिते भास्करे लक्ष्यं पश्चिमायां निवेशयेत् अपराह्णे च कर्तव्यं लक्ष्यं पूर्वदिगाश्रितम्
udite bhāskare lakṣyaṃ paścimāyāṃ niveśayet aparāhṇe ca kartavyaṃ lakṣyaṃ pūrvadigāśritam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
उत्तरेण सदा कार्यं प्रशस्यमवरोधकम् संग्रामेण विना कार्यं न लक्ष्यं दक्षिणामुखम्
uttareṇa sadā kāryaṃ praśasyamavarodhakam saṃgrāmeṇa vinā kāryaṃ na lakṣyaṃ dakṣiṇāmukham
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
षष्टिकाण्डान्तरे लक्ष्यं ज्येष्ठलक्ष्यं प्रकीर्तितम् चत्वारिंशन्मध्यमं च विंशतिश्च कनिष्ठकम्
ṣaṣṭikāṇḍāntare lakṣyaṃ jyeṣṭhalakṣyaṃ prakīrtitam catvāriṃśanmadhyamaṃ ca viṃśatiśca kaniṣṭhakam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
शराणां कथितं ह्येतन्नाराचानाम् अथो शृणु
śarāṇāṃ kathitaṃ hyetannārācānām atho śṛṇu
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
चत्वारिंशत् षोडशैव नाराचानां भवेत्ततः चतुःशतैश्च काण्डानां यो हि लक्ष्यं समभ्यसेत् सूर्योदये चास्तकाले स ज्येष्ठो धन्विनां भवेत्
catvāriṃśat ṣoḍaśaiva nārācānāṃ bhavettataḥ catuḥśataiśca kāṇḍānāṃ yo hi lakṣyaṃ samabhyaset sūryodaye cāstakāle sa jyeṣṭho dhanvināṃ bhavet
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
त्रिशतैर्मध्यमश्चैव द्विशताभ्यां कनिष्ठकः लक्ष्यं च पुरुषोन्मानं कुर्याच्चन्द्रकसंयुतम्
triśatairmadhyamaścaiva dviśatābhyāṃ kaniṣṭhakaḥ lakṣyaṃ ca puruṣonmānaṃ kuryāccandrakasaṃyutam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ऊर्ध्ववेधी भवेच्छ्रेष्ठो नाभिवेधी तु मध्यमः यः पादवेधी लक्ष्यस्य स कनिष्ठतमो भवेत्
ūrdhvavedhī bhavecchreṣṭho nābhivedhī tu madhyamaḥ yaḥ pādavedhī lakṣyasya sa kaniṣṭhatamo bhavet
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अतः परं प्रवक्ष्यामि शराणां लक्षणं शुभम् स्थूलं चैवाति सूक्ष्मं च ह्यपक्वपक्वभूमिजम्
ataḥ paraṃ pravakṣyāmi śarāṇāṃ lakṣaṇaṃ śubham sthūlaṃ caivāti sūkṣmaṃ ca hyapakvapakvabhūmijam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
आद्रवं यद् विशीर्णं च वर्जयेद् ईदृशं शरम् पूर्णग्रन्थि सुपक्वं च पाण्डुरं समयाहृतम्
ādravaṃ yad viśīrṇaṃ ca varjayed īdṛśaṃ śaram pūrṇagranthi supakvaṃ ca pāṇḍuraṃ samayāhṛtam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
कठिनं वर्तुलं काण्डं गृह्णीयात्सुप्रदेशजम् द्वौ हस्तौ मुष्टिहीनौ च दैर्घ्ये स्थौल्ये कनिष्ठिकाः
kaṭhinaṃ vartulaṃ kāṇḍaṃ gṛhṇīyātsupradeśajam dvau hastau muṣṭihīnau ca dairghye sthaulye kaniṣṭhikāḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
विधेयाः शरमाणे तु चन्द्रेणाकर्षयेत्ततः कङ्कहंसशशादानां मत्स्यादक्रौञ्चकोकिलाः गृध्राणां च कुरङ्गानां पक्षा एतेषु शोभनाः
vidheyāḥ śaramāṇe tu candreṇākarṣayettataḥ kaṅkahaṃsaśaśādānāṃ matsyādakrauñcakokilāḥ gṛdhrāṇāṃ ca kuraṅgānāṃ pakṣā eteṣu śobhanāḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
एकस्यैव शरस्यैव चतुःपक्षांश्च कारयेत् षडङ्गुलप्रमाणेण पक्षभेदं न कारयेत् दशाङ्गुलमिताः पक्षाः शार्ङ्गचापस्य मार्गणे
ekasyaiva śarasyaiva catuḥpakṣāṃśca kārayet ṣaḍaṅgulapramāṇeṇa pakṣabhedaṃ na kārayet daśāṅgulamitāḥ pakṣāḥ śārṅgacāpasya mārgaṇe
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
योज्या दृढाश्चतुःसंख्याः संनद्धाः स्नायुः तन्तुभिः शराश्च त्रिविधा ज्ञेयाः स्त्रीपुंसकनपुंसकाः
yojyā dṛḍhāścatuḥsaṃkhyāḥ saṃnaddhāḥ snāyuḥ tantubhiḥ śarāśca trividhā jñeyāḥ strīpuṃsakanapuṃsakāḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अग्रे स्थूला भवेन्नारी पश्चात्स्थूलो भवेन्नरः समं नपुंसकं ज्ञेयं तल्लक्ष्यार्थं प्रशस्यते
agre sthūlā bhavennārī paścātsthūlo bhavennaraḥ samaṃ napuṃsakaṃ jñeyaṃ tallakṣyārthaṃ praśasyate
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
दूरपातं युवत्याश्च पुरुषो भेदने दृढम् नपुंसको लक्ष्यभेदी शराणां लक्षणं विदुः
dūrapātaṃ yuvatyāśca puruṣo bhedane dṛḍham napuṃsako lakṣyabhedī śarāṇāṃ lakṣaṇaṃ viduḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अष्टमी च तथामा च वर्जनीया चतुर्दशी पूर्णिमा च दिनं यावद्वर्जयेच्चापकर्मसु
aṣṭamī ca tathāmā ca varjanīyā caturdaśī pūrṇimā ca dinaṃ yāvadvarjayeccāpakarmasu
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अकालगर्जितो देवो दुर्दिनं वा यदा भवेत् पूर्वकाण्डहते लक्ष्ये अनध्यायं प्रचक्षते
akālagarjito devo durdinaṃ vā yadā bhavet pūrvakāṇḍahate lakṣye anadhyāyaṃ pracakṣate
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
श्रमं च कुर्वतो यत्र भुजङ्गो यदि दृश्यते अथवा भज्यते चापं यदैव श्रमकर्मणि
śramaṃ ca kurvato yatra bhujaṅgo yadi dṛśyate athavā bhajyate cāpaṃ yadaiva śramakarmaṇi
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
त्रुट्यते वा गुणो यत्र प्रथमे बाणमोक्षणे श्रमं तत्र न कुर्वीत शस्त्रे मतिमतां वरः
truṭyate vā guṇo yatra prathame bāṇamokṣaṇe śramaṃ tatra na kurvīta śastre matimatāṃ varaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
क्रियाकपालान् वक्ष्यामि श्रमसाध्यान् सुविश्रुतान् येषां विज्ञानमात्रेण सिद्धिर्भवति नान्यथा
kriyākapālān vakṣyāmi śramasādhyān suviśrutān yeṣāṃ vijñānamātreṇa siddhirbhavati nānyathā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
प्रथमं चापमारोप्य तूलिकां वल्लयेत् ततः स्थानकं तु ततः कुर्याद् बाणोपरि करं न्यसेत्
prathamaṃ cāpamāropya tūlikāṃ vallayet tataḥ sthānakaṃ tu tataḥ kuryād bāṇopari karaṃ nyaset
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तोलनं धनुषः स्थैर्यं कर्तव्यं वामपाणिना आदानं तु ततः कृत्वा सन्धानं तु ततः परम्
tolanaṃ dhanuṣaḥ sthairyaṃ kartavyaṃ vāmapāṇinā ādānaṃ tu tataḥ kṛtvā sandhānaṃ tu tataḥ param
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
लक्ष्यादाकृष्य चापेन भूमिवेधं न कारयेत् नमस्कुर्युः शिवं विघ्नराजं गुरुवरं रणे
lakṣyādākṛṣya cāpena bhūmivedhaṃ na kārayet namaskuryuḥ śivaṃ vighnarājaṃ guruvaraṃ raṇe
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
याचितव्या गुरोराज्ञा बाणस्याकर्षणं प्रति प्राणवायुं प्रयतेन बाणेन सह पूरयेत्
yācitavyā gurorājñā bāṇasyākarṣaṇaṃ prati prāṇavāyuṃ prayatena bāṇena saha pūrayet
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
कुम्भकेन समाकृष्य हुंकारेण विसर्जयेत् इत्यभ्यासक्रिया कार्या धन्विना सिद्धिमिच्छता
kumbhakena samākṛṣya huṃkāreṇa visarjayet ityabhyāsakriyā kāryā dhanvinā siddhimicchatā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.