Library·Dharmasamuccaya·16

Dharmasamuccaya 16

अष्टौ नरकाग्नयः कृत्वा दुष्कृतकर्माणि सत्त्वा विषमजीविनः । या गतिः प्रेत्य गच्छन्ती तानपायान् (हि मे) शृणु

aṣṭau narakāgnayaḥ kṛtvā duṣkṛtakarmāṇi sattvā viṣamajīvinaḥ / yā gatiḥ pretya gacchantī tānapāyān (hi me) śṛṇu

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

सञ्जीवं कामसूत्रं च सम्पातं द्वौ च रौरवौ । तमोपरं महाचित्रपतनं च प्रतापनम्

sañjīvaṃ kāmasūtraṃ ca sampātaṃ dvau ca rauravau / tamoparaṃ mahācitrapatanaṃ ca pratāpanam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

इत्येते नरका अष्टावाख्याता दुरतिक्रमाः । रौद्रकर्माभिसङ्कीर्णाः प्रत्येकं क्षोभदा (मताः)

ityete narakā aṣṭāvākhyātā duratikramāḥ / raudrakarmābhisaṅkīrṇāḥ pratyekaṃ kṣobhadā (matāḥ)

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

नरकाग्नीनां भयानकत्वम् चतुःस्कन्धाश्चतुर्द्वारा विभक्ता भागशो मिताः । अयः प्राकारपर्यन्ता अयसा प्रतिदुःखिताः

narakāgnīnāṃ bhayānakatvam catuḥskandhāścaturdvārā vibhaktā bhāgaśo mitāḥ / ayaḥ prākāraparyantā ayasā pratiduḥkhitāḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तप्तायोमयसं भूमिर्ज्वलन्ती तेजसोद्गता । अनेकयोजनशतं दहति स्वचिंषा(भृशम्)

taptāyomayasaṃ bhūmirjvalantī tejasodgatā / anekayojanaśataṃ dahati svaciṃṣā(bhṛśam)

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

कन्दर्पदमना घोरा अर्चिष्मन्तो दुरासदाः । रोमहर्षणरूपास्ते ऽप्याहुर्दुःखा भयानकाः

kandarpadamanā ghorā arciṣmanto durāsadāḥ / romaharṣaṇarūpāste 'pyāhurduḥkhā bhayānakāḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

नरके पतिता भृशं तप्यन्ते एते पतन्ति नरके ऊर्ध्वपादा अवाङ्मुखाः । ऋषीणामतिवक्तारः संयतानां तपस्विनाम्

narake patitā bhṛśaṃ tapyante ete patanti narake ūrdhvapādā avāṅmukhāḥ / ṛṣīṇāmativaktāraḥ saṃyatānāṃ tapasvinām

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

ते पुनस्तत्र पच्यन्ते तप्ताम्भसि कृता इव । क्रन्दमाना दिवारात्रौ, नगा वातेरिता इव

te punastatra pacyante taptāmbhasi kṛtā iva / krandamānā divārātrau, nagā vāteritā iva

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

प्रणदन्ति महानादं तीव्रदुःखैः प्रतापिताः । सर्वा दिशश्च धावन्ति नारकैः पुरुषैर्द्रुताः

praṇadanti mahānādaṃ tīvraduḥkhaiḥ pratāpitāḥ / sarvā diśaśca dhāvanti nārakaiḥ puruṣairdrutāḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

कुदृष्ट्या मोहयित्वार्थे मोहपाशावृतो जनः । प्राप्नोति नरकं घोरं कारणोदधिसंवृतः

kudṛṣṭyā mohayitvārthe mohapāśāvṛto janaḥ / prāpnoti narakaṃ ghoraṃ kāraṇodadhisaṃvṛtaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

कुदृष्ट्या दग्धसर्वस्वो मनुष्यः पुरुषाधमः । तथा बद्धो ऽस्ति नरके मानिनां घोरकारणम्

kudṛṣṭyā dagdhasarvasvo manuṣyaḥ puruṣādhamaḥ / tathā baddho 'sti narake mānināṃ ghorakāraṇam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

ये मिथ्यावशमापन्नाः पुरुषा मन्दमेधसः । ते सर्वे नरकं यान्ति चित्तैर्हि परिवञ्चिताः

ye mithyāvaśamāpannāḥ puruṣā mandamedhasaḥ / te sarve narakaṃ yānti cittairhi parivañcitāḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

कुकृतफलम् यस्त्वया दुष्कृतं पूर्व कृतं चित्तानुवर्तिना । तस्य भुङ्क्तफलं मूढ विपाकोत्तम (माप्स्यसि)

kukṛtaphalam yastvayā duṣkṛtaṃ pūrva kṛtaṃ cittānuvartinā / tasya bhuṅktaphalaṃ mūḍha vipākottama (māpsyasi)

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

हार्याणि परिचित्तानि, संसेव्याः परयोषितः । ह्रस्वा (हि) जन्तवो नित्यं स्वचित्तपरिवञ्चिताः

hāryāṇi paricittāni, saṃsevyāḥ parayoṣitaḥ / hrasvā (hi) jantavo nityaṃ svacittaparivañcitāḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तस्य कर्मविपाकस्य वश एव त्वमागतः । किं क्रन्दसि स्वयं कृत्वा कुकर्म पुरुषाधम!

tasya karmavipākasya vaśa eva tvamāgataḥ / kiṃ krandasi svayaṃ kṛtvā kukarma puruṣādhama!

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

ये नराः कुकृतं कृत्वा पञ्चत्वं यान्त्यमेधसः । येषां तु निष्फलं जन्म बीजमुप्तं यथोषरे

ye narāḥ kukṛtaṃ kṛtvā pañcatvaṃ yāntyamedhasaḥ / yeṣāṃ tu niṣphalaṃ janma bījamuptaṃ yathoṣare

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अल्पमाधुर्यसंयुक्तान् कामान् कटुविपाकिनः । सेवते यस्त्वसौ मूढः स याति तमसो तमः

alpamādhuryasaṃyuktān kāmān kaṭuvipākinaḥ / sevate yastvasau mūḍhaḥ sa yāti tamaso tamaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

किं कृतं मूढ भवता पुत्रदारसुखार्थिना । दहस्ये नरके चैकः स्वकर्मफलवञ्चितः

kiṃ kṛtaṃ mūḍha bhavatā putradārasukhārthinā / dahasye narake caikaḥ svakarmaphalavañcitaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

केषां दुष्करं जीवनम्? यः पुत्रदारवशगः सेवते दुष्करं नरः । स याति नरकत्वं (च) पापं तदनुभूयते

keṣāṃ duṣkaraṃ jīvanam? yaḥ putradāravaśagaḥ sevate duṣkaraṃ naraḥ / sa yāti narakatvaṃ (ca) pāpaṃ tadanubhūyate

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

न दारा न सुता नार्थ न मित्राणि कथञ्चन । मृत्युकाले समुत्पन्ने रक्षन्ति समुपस्थिताः

na dārā na sutā nārtha na mitrāṇi kathañcana / mṛtyukāle samutpanne rakṣanti samupasthitāḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

येषां सांक्लेशिकं चित्तं तृष्णया परिवञ्चितम् । सहायता कुतस्तेषां कस्मात् (त्वं) परितप्यसे?

yeṣāṃ sāṃkleśikaṃ cittaṃ tṛṣṇayā parivañcitam / sahāyatā kutasteṣāṃ kasmāt (tvaṃ) paritapyase?

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

हृतो ऽसि पूर्वविषयैस्तृष्णया परिवञ्चितः । किं क्रन्दसि स्वयं कृत्वा कुकृतं मूढचेतनः

hṛto 'si pūrvaviṣayaistṛṣṇayā parivañcitaḥ / kiṃ krandasi svayaṃ kṛtvā kukṛtaṃ mūḍhacetanaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

न तथाग्निर्न शस्त्राणि न विषं नारयः स्थिताः । बाधते पुरुषं लोके यथा दुष्कृत्यमात्मजम्

na tathāgnirna śastrāṇi na viṣaṃ nārayaḥ sthitāḥ / bādhate puruṣaṃ loke yathā duṣkṛtyamātmajam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

पक्षिणां नीडवासवत् भवचक्रम् दिग्भागे हि यथा गत्वा संश्रयन्ते वनस्पतीन् । विहगाः कालमुत्थाय तथा प्राणिसमागमः

pakṣiṇāṃ nīḍavāsavat bhavacakram digbhāge hi yathā gatvā saṃśrayante vanaspatīn / vihagāḥ kālamutthāya tathā prāṇisamāgamaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

नाशयित्वा परं द्रव्यं कृत्वा लोकव्यतिक्रमं । किं करोत्यशुभं कर्म मोहेन परिवञ्चितः

nāśayitvā paraṃ dravyaṃ kṛtvā lokavyatikramaṃ / kiṃ karotyaśubhaṃ karma mohena parivañcitaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

येन याति परां शान्तिं येन यात्यसुरालयम् । तत्र हेतुः परं मोहस्तमसामपि यत् तमः

yena yāti parāṃ śāntiṃ yena yātyasurālayam / tatra hetuḥ paraṃ mohastamasāmapi yat tamaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

कुटुम्बाय कृतं पापं नरके पातयति पुत्रदारमयैः पाशैश्चानीता नरकालयम् । यदर्थ क्रियते पापं युष्माभिश्चित्तवञ्चितैः

kuṭumbāya kṛtaṃ pāpaṃ narake pātayati putradāramayaiḥ pāśaiścānītā narakālayam / yadartha kriyate pāpaṃ yuṣmābhiścittavañcitaiḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

मित्राणि पुत्राः (पितरौ किं) बन्धुजनबान्धवाः । येषामर्थे कृतं पापं भवद्भिर्मन्दबुद्धिभिः

mitrāṇi putrāḥ (pitarau kiṃ) bandhujanabāndhavāḥ / yeṣāmarthe kṛtaṃ pāpaṃ bhavadbhirmandabuddhibhiḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

नूनमात्मा न ते कान्तो बभूव नरभूमिषु । येन त्वया कृतं पापं पुत्रार्थेन नराधमः

nūnamātmā na te kānto babhūva narabhūmiṣu / yena tvayā kṛtaṃ pāpaṃ putrārthena narādhamaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

येन पूर्वकृतं पापं पश्चान्न परितप्यते । स याति नरकं घोरं पुत्रकारणवञ्चितः

yena pūrvakṛtaṃ pāpaṃ paścānna paritapyate / sa yāti narakaṃ ghoraṃ putrakāraṇavañcitaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

पापकर्मफलम् किं करिष्यन्ति पुत्रास्ते किं दाराः किं च बान्धवाः । दहस्यनादिनरके वह्निः कर्म दुनोत्यसौ

pāpakarmaphalam kiṃ kariṣyanti putrāste kiṃ dārāḥ kiṃ ca bāndhavāḥ / dahasyanādinarake vahniḥ karma dunotyasau

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

स्वयं कृत्वाशुभं कर्मासुखोदयमनिन्दितः । तप्यसे ऽपि वृथाधानः पश्चान्मोहेन वञ्चिकः

svayaṃ kṛtvāśubhaṃ karmāsukhodayamaninditaḥ / tapyase 'pi vṛthādhānaḥ paścānmohena vañcikaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

रागद्वेषानुगाः पापं मोहेन परिवञ्चिताः । अघं प्रयान्ति ते सर्वे पुत्रदारसुखार्थिनः

rāgadveṣānugāḥ pāpaṃ mohena parivañcitāḥ / aghaṃ prayānti te sarve putradārasukhārthinaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अन्तर्गतेन च पुनर्बहिःस्थेन च वह्निना । दह्यमानो(हि)दुःखेन नरके पापकर्मणा

antargatena ca punarbahiḥsthena ca vahninā / dahyamāno(hi)duḥkhena narake pāpakarmaṇā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

वशं प्राप्ताः स्वचित्तस्य सर्व एव विडम्बिताः । किं क्रन्दसि वृथा नादे वह्निना परितापितः

vaśaṃ prāptāḥ svacittasya sarva eva viḍambitāḥ / kiṃ krandasi vṛthā nāde vahninā paritāpitaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

पापानुगफलं दृष्टम् अथ पापानि कर्माणि कृतवानसि मन्यसे । दुर्मते तत्र मा क्रन्द किं वृथा परिदेवसे

pāpānugaphalaṃ dṛṣṭam atha pāpāni karmāṇi kṛtavānasi manyase / durmate tatra mā kranda kiṃ vṛthā paridevase

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

पापेषु रक्ष्यते मूढः कारणाशुचि रक्ष्यते । पापानुगफलं दृष्टं हेतुप्रत्ययसम्भवम्

pāpeṣu rakṣyate mūḍhaḥ kāraṇāśuci rakṣyate / pāpānugaphalaṃ dṛṣṭaṃ hetupratyayasambhavam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

कस्मान्न सेवितो धर्मः पापञ्च नहि वर्जितम् । पापाद् बहिश्च पुरुषो नरकं नैव पश्यति

kasmānna sevito dharmaḥ pāpañca nahi varjitam / pāpād bahiśca puruṣo narakaṃ naiva paśyati

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

यो न विन्दन्ति मूढात्मा फलं पापस्य कर्त्तृकम् । सो ऽवश्यं लभते दोषान् कथं भोक्ष्यसि दुर्मते

yo na vindanti mūḍhātmā phalaṃ pāpasya karttṛkam / so 'vaśyaṃ labhate doṣān kathaṃ bhokṣyasi durmate

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

पापेन वञ्चित पूर्वं पापेन परिदह्यते । न करिष्यसि पापानि त्वदुःखेनैव यास्यसि

pāpena vañcita pūrvaṃ pāpena paridahyate / na kariṣyasi pāpāni tvaduḥkhenaiva yāsyasi

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

कृतवानसि पापानि शुभानि न कथञ्चन । पापेन दह्यते तस्मादशुभे न मनः कृथाः

kṛtavānasi pāpāni śubhāni na kathañcana / pāpena dahyate tasmādaśubhe na manaḥ kṛthāḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

किं दुःखादपि दुःखम्? नास्ति दुःखादतो दुःखं यः पापमनुसेवते । तस्मात् पापं न सेवेत यदि दुःखं न वाञ्छसि

kiṃ duḥkhādapi duḥkham? nāsti duḥkhādato duḥkhaṃ yaḥ pāpamanusevate / tasmāt pāpaṃ na seveta yadi duḥkhaṃ na vāñchasi

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

कुटुम्बिजनानां स्पष्टोक्तिः तस्यान्तर्हृदये बिम्बं किन्तु शान्तिर्न विद्यते । कारुण्यास्पदभूताः स्मो नास्माकं करुणाहृदि

kuṭumbijanānāṃ spaṣṭoktiḥ tasyāntarhṛdaye bimbaṃ kintu śāntirna vidyate / kāruṇyāspadabhūtāḥ smo nāsmākaṃ karuṇāhṛdi

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

यथा कृतं भवद्भिश्च पापं मोहावृतैर्बहु । तद् वः प्रधावते गाढं न च ये तत्र हेतवः

yathā kṛtaṃ bhavadbhiśca pāpaṃ mohāvṛtairbahu / tad vaḥ pradhāvate gāḍhaṃ na ca ye tatra hetavaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

शीलं न रक्षितं मूढ पापं च बहु सञ्चितम् । सम्भूतस्य च पापस्य फलमेतदुपस्थितम्

śīlaṃ na rakṣitaṃ mūḍha pāpaṃ ca bahu sañcitam / sambhūtasya ca pāpasya phalametadupasthitam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

न वयं कारणं तत्र यूयमेव हि कारणम् । यः पापं कुरुते कर्म स हेतुस्तस्य कर्मणः

na vayaṃ kāraṇaṃ tatra yūyameva hi kāraṇam / yaḥ pāpaṃ kurute karma sa hetustasya karmaṇaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

भवद्भिर्यत् कृतं पापं तृष्णाशापविडम्बितैः । तद् वो प्रपद्यते घोरं किमस्मान् परिभाषत

bhavadbhiryat kṛtaṃ pāpaṃ tṛṣṇāśāpaviḍambitaiḥ / tad vo prapadyate ghoraṃ kimasmān paribhāṣata

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

नाकृतं पच्यते पापं न पापं स्यादहेतुकम् । येन यद्धि कृतं पापं तस्य तत् परिपच्यते

nākṛtaṃ pacyate pāpaṃ na pāpaṃ syādahetukam / yena yaddhi kṛtaṃ pāpaṃ tasya tat paripacyate

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

पापी नरकं याति तद् भवन्तः क्रियाहीना मद्यपानेन वञ्चिताः । पतिता नरके तीव्रे किं वृथा परितप्यथ

pāpī narakaṃ yāti tad bhavantaḥ kriyāhīnā madyapānena vañcitāḥ / patitā narake tīvre kiṃ vṛthā paritapyatha

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

ते यूयं कामपरमाः घोरं नरकमागताः । कारणेष्वपि तीव्रेषु किं तथा परितप्यथ

te yūyaṃ kāmaparamāḥ ghoraṃ narakamāgatāḥ / kāraṇeṣvapi tīvreṣu kiṃ tathā paritapyatha

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

यदा कृतानि पापानि भवद्भिः काममोहितैः । तदा कस्मान्न निकृष्टं किमद्य परितप्यथ

yadā kṛtāni pāpāni bhavadbhiḥ kāmamohitaiḥ / tadā kasmānna nikṛṣṭaṃ kimadya paritapyatha

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

हेतुभूतो हि नरको मृषावादस्य देशितः । हेतुर्वै सेवितं पूर्व निष्फलं परिदेवथ

hetubhūto hi narako mṛṣāvādasya deśitaḥ / heturvai sevitaṃ pūrva niṣphalaṃ paridevatha

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

नार्थेन लभते सत्यं न कृच्छ्रेणोपपद्यते । तस्मात् सत्यं परित्यज्य मृषावादेषु रज्यसे

nārthena labhate satyaṃ na kṛcchreṇopapadyate / tasmāt satyaṃ parityajya mṛṣāvādeṣu rajyase

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

पूर्वेषु पापमहितं भवता मूढचेतसा । कृतं भवद्भिः कुकृतं (दुष्कृत्यं) परिपच्यते

pūrveṣu pāpamahitaṃ bhavatā mūḍhacetasā / kṛtaṃ bhavadbhiḥ kukṛtaṃ (duṣkṛtyaṃ) paripacyate

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

पापक्षयाद् विनिर्मुक्तो नरकं नोपलभ्यते । नाक्रन्दमानाः पुरुषाः विमुच्यन्ते कथञ्चन

pāpakṣayād vinirmukto narakaṃ nopalabhyate / nākrandamānāḥ puruṣāḥ vimucyante kathañcana

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

पापकर्तृ फलं स्वयमेव भुङ्क्ते किं क्रन्दथ वृथा मूढा वञ्चिताः स्वेन कर्मणा । मुञ्चिता वञ्चिता बाला वृथा क्रन्दन्त्यबुद्धयः

pāpakartṛ phalaṃ svayameva bhuṅkte kiṃ krandatha vṛthā mūḍhā vañcitāḥ svena karmaṇā / muñcitā vañcitā bālā vṛthā krandantyabuddhayaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अहितैर्हितरूपैस्त्वं मित्ररूपैश्च शत्रुभिः । विप्रलब्धो ऽसि भो मर्त्य! गच्छन्नसि महत् तमः

ahitairhitarūpaistvaṃ mitrarūpaiśca śatrubhiḥ / vipralabdho 'si bho martya! gacchannasi mahat tamaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

नान्यः शत्रुर्यथा कर्म दुष्कृतं तव पापकम् । कर्मणा त्रिविधेनाथ नीयसे यमसाधनम्

nānyaḥ śatruryathā karma duṣkṛtaṃ tava pāpakam / karmaṇā trividhenātha nīyase yamasādhanam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

कस्मादसि ततो मूढ, वञ्चितः पुत्रसंज्ञकैः । न दानादिषु बुद्धिस्तैः कृता (ते) मोहवञ्चिता

kasmādasi tato mūḍha, vañcitaḥ putrasaṃjñakaiḥ / na dānādiṣu buddhistaiḥ kṛtā (te) mohavañcitā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अस्मांल्लोकात्परं लोकं शत्रुपृष्ठोरगो यथा । शत्रूणां प्रथमः शत्रुः सर्वपापनिदर्शकः

asmāṃllokātparaṃ lokaṃ śatrupṛṣṭhorago yathā / śatrūṇāṃ prathamaḥ śatruḥ sarvapāpanidarśakaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

विषाग्निशस्त्रप्रतिम! स्वयं हि दुष्कृतं कृतम् । त्वया कृतानि कर्माणि त्वमेवमनुभोक्ष्यसे

viṣāgniśastrapratima! svayaṃ hi duṣkṛtaṃ kṛtam / tvayā kṛtāni karmāṇi tvamevamanubhokṣyase

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

यस्य शान्तं सदा चित्तं विषयैर्यो न हन्यते । न ह्यवस्थामिमां यान्ति तथात्वमनुपश्यसि

yasya śāntaṃ sadā cittaṃ viṣayairyo na hanyate / na hyavasthāmimāṃ yānti tathātvamanupaśyasi

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

नरकस्य ध्वनिं श्रुत्वा कथं क्रन्दसि दुर्मते! । किं पुनर्यत्र वह्निस्त्वां धक्ष्यति शुष्ककाष्ठवत्

narakasya dhvaniṃ śrutvā kathaṃ krandasi durmate! / kiṃ punaryatra vahnistvāṃ dhakṣyati śuṣkakāṣṭhavat

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

न दग्धा वह्निना ये च दग्धास्ते कुकृतैः स्वकैः । वह्निस्तु शाम्यते क्वापि दुष्कृताग्निर्न शाम्यति

na dagdhā vahninā ye ca dagdhāste kukṛtaiḥ svakaiḥ / vahnistu śāmyate kvāpi duṣkṛtāgnirna śāmyati

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

नाग्निर्निर्याति लोकान्तं नाग्निस्पृष्टो नरो (मृतः) । कुकृताग्निमयं पापं यद् धक्ष्यति हि तत्त्वतः

nāgnirniryāti lokāntaṃ nāgnispṛṣṭo naro (mṛtaḥ) / kukṛtāgnimayaṃ pāpaṃ yad dhakṣyati hi tattvataḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

कुकृताग्निविदग्धा ये ते दग्धा नरके नराः । पापाग्निवर्जिता ये तु न तेषां नरकोदयः । यद्यात्मनः प्रियो नित्यं विभेषि नरकाद् यदि

kukṛtāgnividagdhā ye te dagdhā narake narāḥ / pāpāgnivarjitā ye tu na teṣāṃ narakodayaḥ / yadyātmanaḥ priyo nityaṃ vibheṣi narakād yadi

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

विवर्जय स्वपापानि ततो दुःखं न यास्यसि । यान्ति पापमये नित्यं(नरा) मोहवशानुगाः

vivarjaya svapāpāni tato duḥkhaṃ na yāsyasi / yānti pāpamaye nityaṃ(narā) mohavaśānugāḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

प्राप्नोषि नरकं घोरं किमश्रूणि विमुञ्चसि? । दुःखं दुःखविपाकं च दुःखान्तगमनं तथा

prāpnoṣi narakaṃ ghoraṃ kimaśrūṇi vimuñcasi? / duḥkhaṃ duḥkhavipākaṃ ca duḥkhāntagamanaṃ tathā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

सुकृतं नादिमध्यान्तशोभनं परिपच्यते । नात्र लोके त्वयापापं यत्कृतं सुकृतं (मुहुः)

sukṛtaṃ nādimadhyāntaśobhanaṃ paripacyate / nātra loke tvayāpāpaṃ yatkṛtaṃ sukṛtaṃ (muhuḥ)

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तस्य तीव्रविपाकस्य फलमद्योपभोक्ष्यसे । हेतुप्रत्ययसादृश्यं विपरीतं न कल्प्यते

tasya tīvravipākasya phalamadyopabhokṣyase / hetupratyayasādṛśyaṃ viparītaṃ na kalpyate

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

हेतुः कृतो यथा पूर्व तथा फलमवाप्स्यसि । यथा तव तथान्येषां प्राणरक्षा प्रयत्नतः

hetuḥ kṛto yathā pūrva tathā phalamavāpsyasi / yathā tava tathānyeṣāṃ prāṇarakṣā prayatnataḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

कस्मात् प्राणातिपातास्ते कृताः पापानुवर्तिना । प्राणत्यागेन पुरुषैर्यद् धनं समुपार्जितम्

kasmāt prāṇātipātāste kṛtāḥ pāpānuvartinā / prāṇatyāgena puruṣairyad dhanaṃ samupārjitam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

कर्मोदयकृतं तत्ते यत्त्वया समुपार्जितम् । सर्वेषां दयिता दाराः प्राणेभ्यो ऽपि गरीयसः

karmodayakṛtaṃ tatte yattvayā samupārjitam / sarveṣāṃ dayitā dārāḥ prāṇebhyo 'pi garīyasaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तत्त्वया रागरक्तेन कस्मादपकृतावनात् । बुद्धेर्व्यामोहजनकं धर्माणां दूषणं परम्

tattvayā rāgaraktena kasmādapakṛtāvanāt / buddhervyāmohajanakaṃ dharmāṇāṃ dūṣaṇaṃ param

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

धर्मपानं त्वया कार्य कर्मानुपरिवर्जितम् । जिह्वाविषसमुत्थं यत् सर्वाप्रत्ययकारकम्

dharmapānaṃ tvayā kārya karmānuparivarjitam / jihvāviṣasamutthaṃ yat sarvāpratyayakārakam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

मृषावादं त्वया पापं कर्मानुपरिवर्जितम् । एवं पञ्चविधेयेषु यस्मात् त्वमनुरक्तवान्

mṛṣāvādaṃ tvayā pāpaṃ karmānuparivarjitam / evaṃ pañcavidheyeṣu yasmāt tvamanuraktavān

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तस्मात् संमुक्ष्य मा रोदि किं वृथा परिदेवसे । विषयं पापका धर्मा यस्मान्नु परिवञ्चितः

tasmāt saṃmukṣya mā rodi kiṃ vṛthā paridevase / viṣayaṃ pāpakā dharmā yasmānnu parivañcitaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तस्मात् प्राप्नोषि नरकं ज्वालामालाकुलं महत् । एतत् तृष्णाग्निना सर्व प्रदीप्तं भुवनत्रयम्

tasmāt prāpnoṣi narakaṃ jvālāmālākulaṃ mahat / etat tṛṣṇāgninā sarva pradīptaṃ bhuvanatrayam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

धर्माचरणे सावहितेन भवितव्यम् दृष्ट्वा नाचरितो धर्मः किमद्य परितप्यसे । (श्रुत्वा) ते मधुरं चित्तं काममन्दिरकं वचः

dharmācaraṇe sāvahitena bhavitavyam dṛṣṭvā nācarito dharmaḥ kimadya paritapyase / (śrutvā) te madhuraṃ cittaṃ kāmamandirakaṃ vacaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

उदीरिते महापापे तस्मै तत्फलमागतम् । स कृत्वा पापकं कर्म नियता पापवेदना

udīrite mahāpāpe tasmai tatphalamāgatam / sa kṛtvā pāpakaṃ karma niyatā pāpavedanā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

करुणं विकलं दीनं किमद्य परितप्यसे । कर्मक्षयेण नरकात् मुच्यन्ते पापकारिणः

karuṇaṃ vikalaṃ dīnaṃ kimadya paritapyase / karmakṣayeṇa narakāt mucyante pāpakāriṇaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

विक्रोशमग्ना बहुशो न मुच्यन्ते कथञ्चन । अनिष्टं पापकं कर्म कृत्वा रोगवशे स्थिताः

vikrośamagnā bahuśo na mucyante kathañcana / aniṣṭaṃ pāpakaṃ karma kṛtvā rogavaśe sthitāḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अज्ञानिनो ऽशुभमाचरन्ति परिदेवति यो मूढो वृथा स परिदेवति । अनागतफलज्ञो यः प्रत्युत्पन्नशुभे रतः

ajñānino 'śubhamācaranti paridevati yo mūḍho vṛthā sa paridevati / anāgataphalajño yaḥ pratyutpannaśubhe rataḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

क्रोशते नरके नासौ यथा त्वमनुतप्यसे । मया कृतानि कर्माणि फलदानि ममैव हि

krośate narake nāsau yathā tvamanutapyase / mayā kṛtāni karmāṇi phaladāni mamaiva hi

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

रोगेण शत्रुणा दग्धः पश्चान्नरकमागतः । प्रमादभूमिरशुभा रागदग्धस्य देहिनः

rogeṇa śatruṇā dagdhaḥ paścānnarakamāgataḥ / pramādabhūmiraśubhā rāgadagdhasya dehinaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तेन पाशेन बद्धो ऽहं गतो ऽवस्थामिमां भृशम् । दुराचाररतानां तु नृणामस्य फलं कटु

tena pāśena baddho 'haṃ gato 'vasthāmimāṃ bhṛśam / durācāraratānāṃ tu nṛṇāmasya phalaṃ kaṭu

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अज्ञानबाधितो ऽस्मीति स्वकृतं भुज्यते मया । निर्दयानां सुघोराणां पापानां वशमागतः

ajñānabādhito 'smīti svakṛtaṃ bhujyate mayā / nirdayānāṃ sughorāṇāṃ pāpānāṃ vaśamāgataḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

मुक्तिः कथं स्यात्? मुक्तिरस्मात् कथं स्याद्वै दुःखसंसारसागरात् । दुःखाद् दुःखतरं कर्म मयेदं परिपच्यते

muktiḥ kathaṃ syāt? muktirasmāt kathaṃ syādvai duḥkhasaṃsārasāgarāt / duḥkhād duḥkhataraṃ karma mayedaṃ paripacyate

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

सुखावाप्तिं न पश्यामि क्षेमं वा नरकस्य मे । जीवलोकादहं भ्रष्टो अबुद्ध इव मार्गतः

sukhāvāptiṃ na paśyāmi kṣemaṃ vā narakasya me / jīvalokādahaṃ bhraṣṭo abuddha iva mārgataḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

जीवो ऽयं विवशो भूत्वा विकृतैः परिवारितः । ज्वालामालाकुलं सर्वमन्तरिक्षं निरन्तरम्

jīvo 'yaṃ vivaśo bhūtvā vikṛtaiḥ parivāritaḥ / jvālāmālākulaṃ sarvamantarikṣaṃ nirantaram

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

दिशश्च त्रिदिशश्चैव पृथि(वी) च निरन्तरा । कृपणो ऽज्ञानगो दुःखी निवासं नोपलक्षये

diśaśca tridiśaścaiva pṛthi(vī) ca nirantarā / kṛpaṇo 'jñānago duḥkhī nivāsaṃ nopalakṣaye

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

क्षुरधारावितप्तस्य नृपस्यास्यातिभीषणम् । कान्तारे बाह्यमानस्य निः सहायस्य सर्वतः । त्रातारं नावगच्छामि यो ऽस्माद् दुःखात् प्रमोचयेत्

kṣuradhārāvitaptasya nṛpasyāsyātibhīṣaṇam / kāntāre bāhyamānasya niḥ sahāyasya sarvataḥ / trātāraṃ nāvagacchāmi yo 'smād duḥkhāt pramocayet

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

निःशक्तिरवशो दुःखी वह्निना परितापितः । नीये ऽहं विवशः क्वापि बाहुबन्धनयन्त्रितः

niḥśaktiravaśo duḥkhī vahninā paritāpitaḥ / nīye 'haṃ vivaśaḥ kvāpi bāhubandhanayantritaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

न वार्था नापि मित्राणि न पुत्रा न च योषितः । त्रायन्ते व्यसनादस्मात् कृतघ्ना बत ते मम

na vārthā nāpi mitrāṇi na putrā na ca yoṣitaḥ / trāyante vyasanādasmāt kṛtaghnā bata te mama

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अधर्मचारिणो न क्वापि शरणम् निरानन्दस्य न सुखं दुःखं (गृह्णामि सर्वशः) । मृत्युपाशेन बद्धस्य शरणं नोपलक्ष्यते

adharmacāriṇo na kvāpi śaraṇam nirānandasya na sukhaṃ duḥkhaṃ (gṛhṇāmi sarvaśaḥ) / mṛtyupāśena baddhasya śaraṇaṃ nopalakṣyate

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

संक्रुद्धा इव ते, क्रूरा भविष्यन्ति समन्ततः । निरानन्दा दिशः सर्वा व्यालैश्च परिवारिता

saṃkruddhā iva te, krūrā bhaviṣyanti samantataḥ / nirānandā diśaḥ sarvā vyālaiśca parivāritā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

नरकं पातकस्यैव पतेयं धृतिभावतः । यच्च यच्चेहं पश्यामि जङ्गमं स्थावरं तथा । तत् सर्व व्याकुलं चैव वह्निना परिदीपितम्

narakaṃ pātakasyaiva pateyaṃ dhṛtibhāvataḥ / yacca yaccehaṃ paśyāmi jaṅgamaṃ sthāvaraṃ tathā / tat sarva vyākulaṃ caiva vahninā paridīpitam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

नाधिगच्छामि शरणं निःसहायो ऽस्मि सर्वतः । घोरे तमसि मज्जासि सागरे च हृतप्लवः

nādhigacchāmi śaraṇaṃ niḥsahāyo 'smi sarvataḥ / ghore tamasi majjāsi sāgare ca hṛtaplavaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

गगनं नैव पश्यामि नक्षत्रग्रहतारकम् । विपरीतमिदं सर्व तमसा परिवारितम्

gaganaṃ naiva paśyāmi nakṣatragrahatārakam / viparītamidaṃ sarva tamasā parivāritam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

पञ्चेन्द्रियाणि सर्वाणि विरतानि हि सर्वतः । क्रकचैस्तु तदा सर्व शरीरं परिपाटयते

pañcendriyāṇi sarvāṇi viratāni hi sarvataḥ / krakacaistu tadā sarva śarīraṃ paripāṭayate

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

नाधिगच्छामि शरणं कामं बन्धो भविष्यति । वर्धन्ते दुःखनिकरा सर्वतः परिवारतः

nādhigacchāmi śaraṇaṃ kāmaṃ bandho bhaviṣyati / vardhante duḥkhanikarā sarvataḥ parivārataḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

मुहुर्मुहुश्च वर्धन्ते वेदनाञ्चितदेहजाः । दुःखैश्च (परिवर्धन्ते) निस्सहायं च सर्वतः

muhurmuhuśca vardhante vedanāñcitadehajāḥ / duḥkhaiśca (parivardhante) nissahāyaṃ ca sarvataḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

समीक्ष्य कर्मजं नित्यं ध्येयो हेतुः पुनः पुनः । कथयन्ति सुखं वृद्धाः स्वकर्मफलजैर्दृढम्

samīkṣya karmajaṃ nityaṃ dhyeyo hetuḥ punaḥ punaḥ / kathayanti sukhaṃ vṛddhāḥ svakarmaphalajairdṛḍham

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

यत् पूर्व करणीयं ते तत्पश्चात् परिचिन्त्यसे । मोहेन वञ्चितः पूर्वं किमद्य परितप्यसे । किं पुनः पापकर्त्तुर्यः कटुकं परिपच्यते

yat pūrva karaṇīyaṃ te tatpaścāt paricintyase / mohena vañcitaḥ pūrvaṃ kimadya paritapyase / kiṃ punaḥ pāpakartturyaḥ kaṭukaṃ paripacyate

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अनेकदुःखहेतूत्थं तव दुःखं भविष्यति । त्राणं नैव (च) यत्रास्ति विना कर्मपरिक्षयात्

anekaduḥkhahetūtthaṃ tava duḥkhaṃ bhaviṣyati / trāṇaṃ naiva (ca) yatrāsti vinā karmaparikṣayāt

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

एवं सत्यस्य नाशेन यमदूतैरनेकशः । नीयते नरकं घोरं कर्मपाशवशङ्गतः

evaṃ satyasya nāśena yamadūtairanekaśaḥ / nīyate narakaṃ ghoraṃ karmapāśavaśaṅgataḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

चतुष्कोणश्चतुर्द्वारो विभक्तो भागशो मितः । पच्यते यत्र विवशा नारकेया ह्यनेकशः

catuṣkoṇaścaturdvāro vibhakto bhāgaśo mitaḥ / pacyate yatra vivaśā nārakeyā hyanekaśaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

भेदप्रायेण बहुशो यत्त्वया कथितं बहु । कल्मषं भूतधर्माणां तस्यैतत् फलमागतम्

bhedaprāyeṇa bahuśo yattvayā kathitaṃ bahu / kalmaṣaṃ bhūtadharmāṇāṃ tasyaitat phalamāgatam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

पैशुन्यसेविनो नरकं यान्ति भस्मीभवन्ति ते नित्यं मित्रस्वजनबान्धवैः । एषामभिमतं दुष्टं पैशुन्यं सद्विगर्हितम्

paiśunyasevino narakaṃ yānti bhasmībhavanti te nityaṃ mitrasvajanabāndhavaiḥ / eṣāmabhimataṃ duṣṭaṃ paiśunyaṃ sadvigarhitam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तस्मान्न चरितो धर्मः पैशुन्यं च न वर्जितम् । पैशुन्यं सफलं भुक्त्वा किमद्य परितप्यसे

tasmānna carito dharmaḥ paiśunyaṃ ca na varjitam / paiśunyaṃ saphalaṃ bhuktvā kimadya paritapyase

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

जिह्वाधनविनिर्मुक्तं तीक्ष्णं विषममुच्छ्रितम् । पारुष्यमिति सन्दृष्टमहो! तत्फलमीदृशम्

jihvādhanavinirmuktaṃ tīkṣṇaṃ viṣamamucchritam / pāruṣyamiti sandṛṣṭamaho! tatphalamīdṛśam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

सत्त्वं पारुष्यपरमं घोरं नरकमागतम् । जिह्वायातं तवाकृत्यै किमद्य परिदेवसे

sattvaṃ pāruṣyaparamaṃ ghoraṃ narakamāgatam / jihvāyātaṃ tavākṛtyai kimadya paridevase

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

सहस्त्रगुणपर्यन्तः स्वतो हृदयसम्भवः । क्षुत्पिपासामयो वह्निः समादहति मारुतम्

sahastraguṇaparyantaḥ svato hṛdayasambhavaḥ / kṣutpipāsāmayo vahniḥ samādahati mārutam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

परुषवाचो नरकस्य चान्तरम् यदन्तरं हिमाग्न्योर्हि मेरुसर्षपयोश्च यत् । तदन्तरं जिह्वयोक्त्या नरके ज्वलनस्य च

paruṣavāco narakasya cāntaram yadantaraṃ himāgnyorhi merusarṣapayośca yat / tadantaraṃ jihvayoktyā narake jvalanasya ca

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

नरकप्रभवो वह्निर्न क्वाप्यन्यत्र प्राप्यते । क्षुत्पिपासामयो वह्निर्देवेष्वप्युपलभ्यते

narakaprabhavo vahnirna kvāpyanyatra prāpyate / kṣutpipāsāmayo vahnirdeveṣvapyupalabhyate

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

यो ह्यतः कारणात्तीक्ष्णो वह्निर्भवति नारकः । न तथा स प्रभवति यथा वह्निस्तदुद्भवः

yo hyataḥ kāraṇāttīkṣṇo vahnirbhavati nārakaḥ / na tathā sa prabhavati yathā vahnistadudbhavaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

पूर्वोत्तरा बद्धपदं निरर्थकमसङ्गतम् । विस्त्रब्ध यत्त्वया प्रोक्तं तस्यैतत्फलमागतम्

pūrvottarā baddhapadaṃ nirarthakamasaṅgatam / vistrabdha yattvayā proktaṃ tasyaitatphalamāgatam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

परेषां सम्पदं दृष्ट्वा मम स्यादिति चिन्तितम् । तमो ऽभिख्यासमुत्थस्य विषस्य फलमागतम्

pareṣāṃ sampadaṃ dṛṣṭvā mama syāditi cintitam / tamo 'bhikhyāsamutthasya viṣasya phalamāgatam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

व्यापारानलदग्धो ऽसि मानुष्यं पुरुषाधम! । दहनाद् दहनं प्राप्तो तप्यसे च विकत्थ्यसे

vyāpārānaladagdho 'si mānuṣyaṃ puruṣādhama! / dahanād dahanaṃ prāpto tapyase ca vikatthyase

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

व्यापारपरमोहे तु नरकायोपपत्तये । रज्ज्वैतयैव बद्धो ऽसि पुरुषः परिक्रन्दसे

vyāpāraparamohe tu narakāyopapattaye / rajjvaitayaiva baddho 'si puruṣaḥ parikrandase

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.