कामस्य नरकहेतुत्वम् न कामेषु रतिं कुर्यात् कामाः परमवञ्चकाः । संसारबन्धना घोराः सर्वे नरकहेतवः
kāmasya narakahetutvam na kāmeṣu ratiṃ kuryāt kāmāḥ paramavañcakāḥ / saṃsārabandhanā ghorāḥ sarve narakahetavaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
यः संरक्षति कामेषु तस्य दुःखमनन्तकम् । न कामोरगदष्टस्य सुखमस्ति कथञ्चन
yaḥ saṃrakṣati kāmeṣu tasya duḥkhamanantakam / na kāmoragadaṣṭasya sukhamasti kathañcana
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
रागादिवशगानां चेष्टितम् वरं निशितधारेण क्षुरेण स्वयमात्मनः । संक्षोदिता भवेज्जिह्वा न चोक्तं कामगंव(चः)
rāgādivaśagānāṃ ceṣṭitam varaṃ niśitadhāreṇa kṣureṇa svayamātmanaḥ / saṃkṣoditā bhavejjihvā na coktaṃ kāmagaṃva(caḥ)
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
रागेण वञ्चिताः सत्त्वा द्वेषेण परिपीडिताः । मोहस्य वशमापन्ना भाषन्ते ऽमधुरं वचः
rāgeṇa vañcitāḥ sattvā dveṣeṇa paripīḍitāḥ / mohasya vaśamāpannā bhāṣante 'madhuraṃ vacaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
रागवशगः सदा दुःखतममनुभवति अल्परागान्निरुद्धो यः कुरुते दुष्कृतं बहु । स रागवशगो मूढो दुःखाद् दुःखमवाप्नुयात्
rāgavaśagaḥ sadā duḥkhatamamanubhavati alparāgānniruddho yaḥ kurute duṣkṛtaṃ bahu / sa rāgavaśago mūḍho duḥkhād duḥkhamavāpnuyāt
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
कामपरिणतिमाह अतृप्तिरस्मात् कामास्ते न सुखा नापि शाश्वताः । परिणामे महातीव्रास्तस्मात् तान् परिवर्जयेत्
kāmapariṇatimāha atṛptirasmāt kāmāste na sukhā nāpi śāśvatāḥ / pariṇāme mahātīvrāstasmāt tān parivarjayet
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
रागाभिभूताः पुरुषा नरकालयवर्तिनः । न रागवशगा ये तु न तेषां नरकाद् भयम्
rāgābhibhūtāḥ puruṣā narakālayavartinaḥ / na rāgavaśagā ye tu na teṣāṃ narakād bhayam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
कामविषं परित्याज्यम् चण्डाचण्डिसमुत्थाश्च चण्डाश्च परिणामतः । कामा विषाग्निप्रतिमाः परिवर्ज्याः प्रयत्नतः
kāmaviṣaṃ parityājyam caṇḍācaṇḍisamutthāśca caṇḍāśca pariṇāmataḥ / kāmā viṣāgnipratimāḥ parivarjyāḥ prayatnataḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
परिवर्जितकामस्य नित्यं मोक्षरतस्य च । नश्यन्त्यकुशला धर्मास्तमः सूर्योदये तथा
parivarjitakāmasya nityaṃ mokṣaratasya ca / naśyantyakuśalā dharmāstamaḥ sūryodaye tathā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
कामानलः नरके पातयति इन्द्रियाणीन्द्रियार्थज्ञो मोहयित्वा पृथग्विधाः । नरके पातयन्त्येते कामाः बालमनोहराः
kāmānalaḥ narake pātayati indriyāṇīndriyārthajño mohayitvā pṛthagvidhāḥ / narake pātayantyete kāmāḥ bālamanoharāḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
रागाग्नेः महिमा पञ्चेन्द्रियप्रसक्तस्य विषयैः पञ्चभिस्तथा । मुहूर्तमपि रागाग्निर्विषयैर्नैव तृप्यति
rāgāgneḥ mahimā pañcendriyaprasaktasya viṣayaiḥ pañcabhistathā / muhūrtamapi rāgāgnirviṣayairnaiva tṛpyati
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
संश्लेषाज्जायते वह्निर्विश्लेषान्नैव जायते । संश्लेषादपि विश्लेषो (रागा) ग्निर्जीर्यते नृणाम्
saṃśleṣājjāyate vahnirviśleṣānnaiva jāyate / saṃśleṣādapi viśleṣo (rāgā) gnirjīryate nṛṇām
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
दूरान्न दाहको वह्निर्विषयस्तस्य नास्ति सः । दूरान्तिकसमो घोरो रागाग्निरतिदाहकः
dūrānna dāhako vahnirviṣayastasya nāsti saḥ / dūrāntikasamo ghoro rāgāgniratidāhakaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
सङ्कल्पकाष्ठप्रभवः स्पृहाकुटिलवेगवान् । तृष्णा घृतप्रसक्तो ऽयं रागाग्निरपि दाहकः
saṅkalpakāṣṭhaprabhavaḥ spṛhākuṭilavegavān / tṛṣṇā ghṛtaprasakto 'yaṃ rāgāgnirapi dāhakaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
दग्ध्वा शरीरमेतद्धि ज्वलनः सम्प्रशाम्यते । नामरूपविनिर्मुक्तो रागाग्निर्नैव शाम्यते
dagdhvā śarīrametaddhi jvalanaḥ sampraśāmyate / nāmarūpavinirmukto rāgāgnirnaiva śāmyate
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
उद्वेजयति भूतानि वह्निः परमदाहकः । रागाग्निरतितीक्ष्णो ऽपि नोद्वेगं कुरुते नृणाम्
udvejayati bhūtāni vahniḥ paramadāhakaḥ / rāgāgniratitīkṣṇo 'pi nodvegaṃ kurute nṛṇām
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
पञ्चेन्द्रियसमुत्थो ऽयं विषयैः पञ्चभिर्वृतः । तृष्णासमीरणबलाद् रागाग्नि(र्दहति) प्रजाः
pañcendriyasamuttho 'yaṃ viṣayaiḥ pañcabhirvṛtaḥ / tṛṣṇāsamīraṇabalād rāgāgni(rdahati) prajāḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
वितर्कारणिसम्भूतो विषयैः परिवर्धितः । काष्ठवद् दह्यते तेन न च दृश्यो जनस्य सः
vitarkāraṇisambhūto viṣayaiḥ parivardhitaḥ / kāṣṭhavad dahyate tena na ca dṛśyo janasya saḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
यथा यथा हि प्रबलो रागाग्निस्तप्यते महान् । तथा तथा (च) रागान्धैः स्वसुखं परिसेव्यते
yathā yathā hi prabalo rāgāgnistapyate mahān / tathā tathā (ca) rāgāndhaiḥ svasukhaṃ parisevyate
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अग्निः प्रकाशको भवति रागाग्निस्तमसावृतः । तस्माच्छिशिरवद् धीमान् रागाग्निं परिवर्जयेत्
agniḥ prakāśako bhavati rāgāgnistamasāvṛtaḥ / tasmācchiśiravad dhīmān rāgāgniṃ parivarjayet
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
विषयपरिणाममाह विषयाभिरतो जन्तुर्न सुखी स्यात् कथञ्चन । विषयाः विषयैर्दष्टाः परिणामे च दारुणाः
viṣayapariṇāmamāha viṣayābhirato janturna sukhī syāt kathañcana / viṣayāḥ viṣayairdaṣṭāḥ pariṇāme ca dāruṇāḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
नाद्ये नान्ते न मध्ये च नास्मिंल्लोके न चापरे । सुखदा विषया कामं भवन्तीह कथञ्चन
nādye nānte na madhye ca nāsmiṃlloke na cāpare / sukhadā viṣayā kāmaṃ bhavantīha kathañcana
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
बालिशस्य हि सर्वस्य तृष्णाक्रीडनसंभवैः । न तृप्तो विषयैरग्निर्ज्वलनस्य यथेन्धनैः
bāliśasya hi sarvasya tṛṣṇākrīḍanasaṃbhavaiḥ / na tṛpto viṣayairagnirjvalanasya yathendhanaiḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अतृप्तोः विषयैः सर्वो जनो ऽयं परिवञ्चितः । मृत्युनाभ्यासनिरत एतैर्दोषैर्विदह्यते
atṛptoḥ viṣayaiḥ sarvo jano 'yaṃ parivañcitaḥ / mṛtyunābhyāsanirata etairdoṣairvidahyate
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
काममोहान्धानां स्थितिमाह सुखानां कामचाराणां मोहस्य खलु चेष्टितम् । तदेव यदि देवानां खगैः स्युस्ते समाः सुराः
kāmamohāndhānāṃ sthitimāha sukhānāṃ kāmacārāṇāṃ mohasya khalu ceṣṭitam / tadeva yadi devānāṃ khagaiḥ syuste samāḥ surāḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
कल्पान्तेष्वभिसन्तप्तः शस्यते सरितां पतिः । न दृष्टिस्तृप्यते रूपैः कल्पकोटिशतैरपि
kalpānteṣvabhisantaptaḥ śasyate saritāṃ patiḥ / na dṛṣṭistṛpyate rūpaiḥ kalpakoṭiśatairapi
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
स्यात् समुद्रस्य चर्याप्तिः सलिलैर्वशगादिभिः । न तु दृष्टिः समुद्रस्य रूपार्थैस्तृप्तिरस्ति हि
syāt samudrasya caryāptiḥ salilairvaśagādibhiḥ / na tu dṛṣṭiḥ samudrasya rūpārthaistṛptirasti hi
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अवितृप्तस्य कामेभ्यः किं सुखं परिकल्प्यते । तृप्तिर्यास्ति वितृष्णस्य गतशोकस्य देहिनः
avitṛptasya kāmebhyaḥ kiṃ sukhaṃ parikalpyate / tṛptiryāsti vitṛṣṇasya gataśokasya dehinaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
माद्यन्ते बहुमोहान्धा न च बुद्धयन्ति बालिशाः । मन्देन क्षणिका यद्वत् मलयेन्धनपादपाः
mādyante bahumohāndhā na ca buddhayanti bāliśāḥ / mandena kṣaṇikā yadvat malayendhanapādapāḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
कामा असाराः वञ्चकाश्च भवन्ति स्वप्नप्रमोषधर्माणो गन्धर्वनगरोपमाः । रिक्तास्तुच्छा असाराश्च कामाः परमवञ्चकाः
kāmā asārāḥ vañcakāśca bhavanti svapnapramoṣadharmāṇo gandharvanagaropamāḥ / riktāstucchā asārāśca kāmāḥ paramavañcakāḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
कामा लोकहितकरा वह्निवत् परिकीर्तिताः
kāmā lokahitakarā vahnivat parikīrtitāḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
कामस्यादीनवं ज्ञात्वा येन तत्फलमोहिताः । तेन तद्दर्शकाः प्रीता गतकांक्षस्य (देहिनः)
kāmasyādīnavaṃ jñātvā yena tatphalamohitāḥ / tena taddarśakāḥ prītā gatakāṃkṣasya (dehinaḥ)
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
सर्वतः पापकर्तारः कामा लोके विषोपमाः
sarvataḥ pāpakartāraḥ kāmā loke viṣopamāḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
कामैरतृप्तमनसस्ते ते देवाश्च्युताः पुनः । पतन्ति नरके मूढाः कामेन परिवञ्चिताः
kāmairatṛptamanasaste te devāścyutāḥ punaḥ / patanti narake mūḍhāḥ kāmena parivañcitāḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
नारीं निन्दयति नदीतरङ्गचपला विद्युल्लेखसमाश्च ते । मीनावर्तबला नार्यः कामलोकविषास्पदाः
nārīṃ nindayati nadītaraṅgacapalā vidyullekhasamāśca te / mīnāvartabalā nāryaḥ kāmalokaviṣāspadāḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
विचिन्तिता विवर्धन्ते वर्द्धिता वह्निसन्निभाः । आदौ चान्ते तथा कामास्तस्मात् कामान् विवर्जयेत्
vicintitā vivardhante varddhitā vahnisannibhāḥ / ādau cānte tathā kāmāstasmāt kāmān vivarjayet
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
कामसेवनफलम् यथा यथा हि सेव्यन्ते विवर्धन्ते तथा तथा । वह्निज्वालासमासृष्टाः कामाः कटुविपाकिनः
kāmasevanaphalam yathā yathā hi sevyante vivardhante tathā tathā / vahnijvālāsamāsṛṣṭāḥ kāmāḥ kaṭuvipākinaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
कामवर्जनफलम् आह एवं दोषं सदा ज्ञात्वा धीरः कामान् विवर्जयेत् । परिवर्तितकामस्य सुखं भवति नैष्ठिकम्
kāmavarjanaphalam āha evaṃ doṣaṃ sadā jñātvā dhīraḥ kāmān vivarjayet / parivartitakāmasya sukhaṃ bhavati naiṣṭhikam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
कामाग्निः देवान्नपि पातयति असङ्ख्यानि सहस्राणि देवानां नियुतानि च । पतन्ति कामदहनं नरकं वह्निभैरवम्
kāmāgniḥ devānnapi pātayati asaṅkhyāni sahasrāṇi devānāṃ niyutāni ca / patanti kāmadahanaṃ narakaṃ vahnibhairavam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
यथाग्निविषशस्त्राणि वर्जयन्ति सुखार्थिनः । तथा कामाः सदा वर्ज्या हेतवो नरकस्य ते
yathāgniviṣaśastrāṇi varjayanti sukhārthinaḥ / tathā kāmāḥ sadā varjyā hetavo narakasya te
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
न दृष्टो न श्रुतः कश्चिद् यः कामवशगः पुमान् । न कामैर्विप्रलब्धः स्यान्न च दुःखेन पीडितः
na dṛṣṭo na śrutaḥ kaścid yaḥ kāmavaśagaḥ pumān / na kāmairvipralabdhaḥ syānna ca duḥkhena pīḍitaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तस्मादलमलं कामैर्मा चैतेषु मनः कृथाः । सर्वे सर्वास्ववस्थासु कामा वह्निविषोपमाः
tasmādalamalaṃ kāmairmā caiteṣu manaḥ kṛthāḥ / sarve sarvāsvavasthāsu kāmā vahniviṣopamāḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अनादिर्मति संसारे शत्रवश्चित्तसम्भवाः । अहन्त्वात्तु भवेत् प्रीतिर्न सा कामैः कथञ्चन
anādirmati saṃsāre śatravaścittasambhavāḥ / ahantvāttu bhavet prītirna sā kāmaiḥ kathañcana
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
सकल्मषा कटुफला दुःखात् कामोद्भवा रतिः । या तु कामविनिर्मुक्ता सा रतिः परि(भाषिता)
sakalmaṣā kaṭuphalā duḥkhāt kāmodbhavā ratiḥ / yā tu kāmavinirmuktā sā ratiḥ pari(bhāṣitā)
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
योगिनः परमा गतिः तां समाश्रित्य गच्छन्ति योगिनः परमां गतिम् । न तु कामकृता प्रीतिर्नयते पदमच्युतम्
yoginaḥ paramā gatiḥ tāṃ samāśritya gacchanti yoginaḥ paramāṃ gatim / na tu kāmakṛtā prītirnayate padamacyutam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
कामजरतिं निन्दति आपातमधुरा रम्या विपाके ज्वलनोपमा । रतिर्भवति कामाग्निजन्या नरकगामिनी
kāmajaratiṃ nindati āpātamadhurā ramyā vipāke jvalanopamā / ratirbhavati kāmāgnijanyā narakagāminī
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
आपातरम्या मधुरा मध्ये रम्या च सर्वदा । शान्तमन्ते च विमलं नयते पदमच्युतम्
āpātaramyā madhurā madhye ramyā ca sarvadā / śāntamante ca vimalaṃ nayate padamacyutam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
आद्यन्तमध्यकल्याणी नित्यं मातेव शोभना । तां व्युदस्य कथं बाला रक्षन्ते (कामजां रतिम्)
ādyantamadhyakalyāṇī nityaṃ māteva śobhanā / tāṃ vyudasya kathaṃ bālā rakṣante (kāmajāṃ ratim)
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
कामकृता रतिः निरतं तपति मध्यादिनिधने दुःखा नित्यं दोषादिभिर्वृता । कथं सा सेव्यते बालैर्या न दृष्टा सुखावहा
kāmakṛtā ratiḥ nirataṃ tapati madhyādinidhane duḥkhā nityaṃ doṣādibhirvṛtā / kathaṃ sā sevyate bālairyā na dṛṣṭā sukhāvahā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
विषमञ्जरिवद् रम्या स्पर्शे ज्वलनसम्भवा । तथा कामकृता प्रीतिः परिणामे विषोपमा
viṣamañjarivad ramyā sparśe jvalanasambhavā / tathā kāmakṛtā prītiḥ pariṇāme viṣopamā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
हूयमानो यथा वह्निर्ज्वलनेन प्रशाम्यति । दाहेन च प्ररोहः स्यात् तद्वत् कामकृता रतिः
hūyamāno yathā vahnirjvalanena praśāmyati / dāhena ca prarohaḥ syāt tadvat kāmakṛtā ratiḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
पतङ्गः पश्यति ह्यग्नि दाहदोषं न पश्यति । तथा कामकृतां प्रीतिं पश्यन्त्यकृतबुद्धयः
pataṅgaḥ paśyati hyagni dāhadoṣaṃ na paśyati / tathā kāmakṛtāṃ prītiṃ paśyantyakṛtabuddhayaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
यस्तु रागकृतो दाहः पच्यते कामिनां सदा । पतङ्गसदृशं दाहं सर्वथा नै(व) पश्यति
yastu rāgakṛto dāhaḥ pacyate kāmināṃ sadā / pataṅgasadṛśaṃ dāhaṃ sarvathā nai(va) paśyati
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
कामप्रमादात् पतनं ध्रुवमेव तस्मात् काम(विषं) त्यक्त्वा नित्यं जीवथ हे सुराः । भवन्तु मा वृथा जन्मप्रमादेन प्रपातनम्
kāmapramādāt patanaṃ dhruvameva tasmāt kāma(viṣaṃ) tyaktvā nityaṃ jīvatha he surāḥ / bhavantu mā vṛthā janmapramādena prapātanam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
संक्षीणशुभकर्माणो नित्यं कामैर्विमोहिताः । तं हित्वा नरकं यान्ति काममोहेन वञ्चिताः
saṃkṣīṇaśubhakarmāṇo nityaṃ kāmairvimohitāḥ / taṃ hitvā narakaṃ yānti kāmamohena vañcitāḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
काममोहितः विषवृक्षमयं पुष्पं पिबति विषवृक्षमयं पुष्पं पीयते भ्रमरैर्यथा । तथा विषात्मकमिदं सुखं भुङ्क्ते हि मोहितः
kāmamohitaḥ viṣavṛkṣamayaṃ puṣpaṃ pibati viṣavṛkṣamayaṃ puṣpaṃ pīyate bhramarairyathā / tathā viṣātmakamidaṃ sukhaṃ bhuṅkte hi mohitaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
जीवेयुः पामराः केचित् विषं पीत्वापि दुर्भगाः । न कामविषपीतस्य जीवितं दुर्लभं भवेत्
jīveyuḥ pāmarāḥ kecit viṣaṃ pītvāpi durbhagāḥ / na kāmaviṣapītasya jīvitaṃ durlabhaṃ bhavet
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
यथा हि नरके वह्निर्ज्वलयत्य विचारिणम् । तथा काममयो वह्निर्दहतीह दिवौकसः
yathā hi narake vahnirjvalayatya vicāriṇam / tathā kāmamayo vahnirdahatīha divaukasaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
कामाग्निः हिंसक एव श्रुतिपाशमयो वह्निः प्रेतानेष दहत्यति । दहने हिंसको वह्निर्नृणां पर्येषणात्मकः
kāmāgniḥ hiṃsaka eva śrutipāśamayo vahniḥ pretāneṣa dahatyati / dahane hiṃsako vahnirnṛṇāṃ paryeṣaṇātmakaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
एवमग्निसमं तावत् परिहार्य समन्ततः । सर्वलोकमशेषेण दह्यते काममोहितः
evamagnisamaṃ tāvat parihārya samantataḥ / sarvalokamaśeṣeṇa dahyate kāmamohitaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
विषयासक्तं मनः व्यसने पातयति विषयेषु सदाचित्तं धावन्तं चञ्चलं महत् । न त्याज्यं व्यसने मूढ यद् पश्यसि भविष्यति
viṣayāsaktaṃ manaḥ vyasane pātayati viṣayeṣu sadācittaṃ dhāvantaṃ cañcalaṃ mahat / na tyājyaṃ vyasane mūḍha yad paśyasi bhaviṣyati
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
कामेषु रक्ष ते चित्तं व्यसनेनावबुध्यते । व्यसनौघे समुत्पन्ने तत् पश्चात् परितप्यते
kāmeṣu rakṣa te cittaṃ vyasanenāvabudhyate / vyasanaughe samutpanne tat paścāt paritapyate
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
काममोहिताः महद्भयमपि न पश्यन्ति वृथा काममदैर्मत्ता देवाः प्रकृतिदुर्बलाः । भ्रमन्ति भ्रमिताः कामैर्न पश्यन्ति महद् भयम्
kāmamohitāḥ mahadbhayamapi na paśyanti vṛthā kāmamadairmattā devāḥ prakṛtidurbalāḥ / bhramanti bhramitāḥ kāmairna paśyanti mahad bhayam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
विश्वसन्ति हि ये देवाः कामेष्वहितकारिषु । व्यतिरेकेषु ते पश्चात् प्रतिबुध्यन्त्यमेधसः
viśvasanti hi ye devāḥ kāmeṣvahitakāriṣu / vyatirekeṣu te paścāt pratibudhyantyamedhasaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
कामाः परमवञ्चका भवन्ति न च पश्यन्ति (वि)बुधाश्चित्तेन परिवञ्चिताः । क्षणिका मधुरा जाताः कामाः परमवञ्चकाः
kāmāḥ paramavañcakā bhavanti na ca paśyanti (vi)budhāścittena parivañcitāḥ / kṣaṇikā madhurā jātāḥ kāmāḥ paramavañcakāḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
काम प्रति न विश्वसेत् शतशश्च सहस्त्रैश्च कोटिशः पद्मशस्तथा । लब्धा नष्टा पुनः कामा न तेषां विश्चसेत् पुमान्
kāma prati na viśvaset śataśaśca sahastraiśca koṭiśaḥ padmaśastathā / labdhā naṣṭā punaḥ kāmā na teṣāṃ viścaset pumān
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
कामैर्मोहितः पतङ्गसमो नरकाग्निना दह्यते विषयाद् बन्धनं तीव्रं सर्वे नरकहेतवः । तस्मादत्यन्ततस्त्यक्त्वा श्रेयसे क्रियतां मनः
kāmairmohitaḥ pataṅgasamo narakāgninā dahyate viṣayād bandhanaṃ tīvraṃ sarve narakahetavaḥ / tasmādatyantatastyaktvā śreyase kriyatāṃ manaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
रागेण रञ्जिताः पूर्वं द्वेषेण च तिरस्कृताः । मोहेन मोहिताश्चैव ते ऽश्रुताकृतकारिणः
rāgeṇa rañjitāḥ pūrvaṃ dveṣeṇa ca tiraskṛtāḥ / mohena mohitāścaiva te 'śrutākṛtakāriṇaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
कामार्थैरेष्यते बालः पुनः कामैर्विमोहितः । स पतङ्गसमो मूढः दह्यते नरकाग्निना
kāmārthaireṣyate bālaḥ punaḥ kāmairvimohitaḥ / sa pataṅgasamo mūḍhaḥ dahyate narakāgninā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
कामवशगाः सुरलोकादपि पतन्ति अवश्यम्भावि पतनं सुरलोकात् समन्ततः । न ज्ञात्वा कामवशगो स्यादिह कथञ्चन
kāmavaśagāḥ suralokādapi patanti avaśyambhāvi patanaṃ suralokāt samantataḥ / na jñātvā kāmavaśago syādiha kathañcana
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
कामेन वञ्चिताः सत्त्वाः कामेन च विमोहिताः । कामपाशापकृष्टास्ते पतन्ति नरके सदा
kāmena vañcitāḥ sattvāḥ kāmena ca vimohitāḥ / kāmapāśāpakṛṣṭāste patanti narake sadā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
कामं त्यक्त्व स्वहिते मनः कर्त्तव्यम् तदेतद् व्यसनं सत्त्वाः स्वहिते क्रियतां मनः । मनसापि स्वदान्तेन नानुतप्यन्ति देहिनः
kāmaṃ tyaktva svahite manaḥ karttavyam tadetad vyasanaṃ sattvāḥ svahite kriyatāṃ manaḥ / manasāpi svadāntena nānutapyanti dehinaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
मनोविषेण ये दष्टाः कामवेगेन सर्वदा । ते मूढा मृत्युवशगाः कामानलहता नराः
manoviṣeṇa ye daṣṭāḥ kāmavegena sarvadā / te mūḍhā mṛtyuvaśagāḥ kāmānalahatā narāḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
न तृप्तिरस्ति कामानां तृष्णया हितकारिणाम् । तृष्णापि तृप्तिजनिका मनो नैव हि तृप्यति
na tṛptirasti kāmānāṃ tṛṣṇayā hitakāriṇām / tṛṣṇāpi tṛptijanikā mano naiva hi tṛpyati
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ज्ञानदीपेनैजेन्द्रियाणां विषयेभ्यस्तृप्तिर्जायते न जातु विषयैस्तृप्तिरिन्द्रियाणां भविष्यति । यदि न ज्ञानदीपेन क्षपयिष्यन्ति (ते नराः)
jñānadīpenaijendriyāṇāṃ viṣayebhyastṛptirjāyate na jātu viṣayaistṛptirindriyāṇāṃ bhaviṣyati / yadi na jñānadīpena kṣapayiṣyanti (te narāḥ)
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
नारीसेवनेन नाशः सुनिश्चितः योषितः सेव्यमाना हि वितर्कशतमालिकाः । प्रवर्धति यथा वह्निर्वायुना समुदीरितः
nārīsevanena nāśaḥ suniścitaḥ yoṣitaḥ sevyamānā hi vitarkaśatamālikāḥ / pravardhati yathā vahnirvāyunā samudīritaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
कामाग्निदीप्ताः कदापि शान्तिं नाप्नुवन्ति तं मत्वा वेगरभसा नित्यं कामो ऽग्निदीपितः । कामान् हापयति ज्ञानी बुद्धतत्त्वविचिन्तकः
kāmāgnidīptāḥ kadāpi śāntiṃ nāpnuvanti taṃ matvā vegarabhasā nityaṃ kāmo 'gnidīpitaḥ / kāmān hāpayati jñānī buddhatattvavicintakaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ये नित्यं भ्रान्तमनसो नित्यं विषयतत्पराः । रमन्ते विबुधाः सर्वे तत् सर्वं मोहचेष्टितम्
ye nityaṃ bhrāntamanaso nityaṃ viṣayatatparāḥ / ramante vibudhāḥ sarve tat sarvaṃ mohaceṣṭitam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
सेव्यमानो हि विबुधैर्विषयाग्निर्विवर्धते । पाशेनानेन संयुक्तो वह्निर्वायुसमीरितः
sevyamāno hi vibudhairviṣayāgnirvivardhate / pāśenānena saṃyukto vahnirvāyusamīritaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
रागविवशा अमरा अपि पतन्ति अमराः रागविवशा नित्यं विषयतत्पराः । देवलोकात् पतन्त्येते मोहरागेण वञ्चिताः
rāgavivaśā amarā api patanti amarāḥ rāgavivaśā nityaṃ viṣayatatparāḥ / devalokāt patantyete moharāgeṇa vañcitāḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
रमन्ते विषयैरेते तत्र तल्लीनमानसाः । न च विन्दन्ति यद् दुःखं विप्रयोगो भविष्यति
ramante viṣayairete tatra tallīnamānasāḥ / na ca vindanti yad duḥkhaṃ viprayogo bhaviṣyati
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
वियोगजं दुःखं कष्टप्रदमेव यदेतत् सुखमेवादौ दिव्यं पञ्चगुणान्वितम् । वियोगजस्य दुःखस्य कलां नार्हतिषोडशीम्
viyogajaṃ duḥkhaṃ kaṣṭapradameva yadetat sukhamevādau divyaṃ pañcaguṇānvitam / viyogajasya duḥkhasya kalāṃ nārhatiṣoḍaśīm
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
कामानां तद्विघातो हि जनेनैवोपयुज्यते । सतृष्णस्य तथा तृप्तिः कामेभ्यो नैव जायते
kāmānāṃ tadvighāto hi janenaivopayujyate / satṛṣṇasya tathā tṛptiḥ kāmebhyo naiva jāyate
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
कामानुसेविनः दुःखं कदापि शान्तिं नाधिगच्छति अनपेक्षितचित्तस्य नित्यं कामानुसेविनः । दीर्घरात्रानुशयिकं दुःखं नैव प्रशाम्यते
kāmānusevinaḥ duḥkhaṃ kadāpi śāntiṃ nādhigacchati anapekṣitacittasya nityaṃ kāmānusevinaḥ / dīrgharātrānuśayikaṃ duḥkhaṃ naiva praśāmyate
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
त्वरितं रक्ष्यते मूढो व्यसनेनैव बुध्यते । पश्चात्तु व्यसने प्राप्ते जानीते यस्य तत् फलम्
tvaritaṃ rakṣyate mūḍho vyasanenaiva budhyate / paścāttu vyasane prāpte jānīte yasya tat phalam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
आस्वादभद्रका ह्येते कामाः परमदारुणाः । दूतकान् नरकस्यैतान् चरन्त्यहितकारिणः
āsvādabhadrakā hyete kāmāḥ paramadāruṇāḥ / dūtakān narakasyaitān carantyahitakāriṇaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
विषयाग्निदग्धाः नरकं यान्ति यस्तेषां विश्वसेत् मर्त्यो ज्ञानचक्षुर्विगर्हितः । विषयाग्निरभ्रतुल्यः स याति नरकं नरः
viṣayāgnidagdhāḥ narakaṃ yānti yasteṣāṃ viśvaset martyo jñānacakṣurvigarhitaḥ / viṣayāgnirabhratulyaḥ sa yāti narakaṃ naraḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अल्पास्वादाल्पहृदया नित्यं पुरुषवञ्चकाः । गन्धर्वनगरप्रख्याः कामा आस्वादभद्रकाः
alpāsvādālpahṛdayā nityaṃ puruṣavañcakāḥ / gandharvanagaraprakhyāḥ kāmā āsvādabhadrakāḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
न च बिन्दत्यमनसो देवा विषयमोहिताः
na ca bindatyamanaso devā viṣayamohitāḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
विषयेणातिरभसा नित्यं कामवशानुगाः । न विदन्ति महद् दुःखं यदवश्यं भविष्यति
viṣayeṇātirabhasā nityaṃ kāmavaśānugāḥ / na vidanti mahad duḥkhaṃ yadavaśyaṃ bhaviṣyati
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
रमणीयानि कामानि यस्यैवं जायते मतिः । स पश्चाद् व्यसने प्राप्ते मूढो ऽसौ विप्रलप्यते
ramaṇīyāni kāmāni yasyaivaṃ jāyate matiḥ / sa paścād vyasane prāpte mūḍho 'sau vipralapyate
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
न कामेन मदान्धस्य विषयैर्मोहितस्य च । नैत्यिकं भवति शर्म्म यत्सुखानामनुत्तमम्
na kāmena madāndhasya viṣayairmohitasya ca / naityikaṃ bhavati śarmma yatsukhānāmanuttamam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
आध्यात्मिकसुखापेक्षया कामसुखं हीनतमम् यच्च कामसुखं लोके यच्च तृष्णोद्भवं सुखम् । एकस्याध्यात्मिकस्येदं कलां नार्हतिषोडशीम्
ādhyātmikasukhāpekṣayā kāmasukhaṃ hīnatamam yacca kāmasukhaṃ loke yacca tṛṣṇodbhavaṃ sukham / ekasyādhyātmikasyedaṃ kalāṃ nārhatiṣoḍaśīm
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
कामी कदापि सुखं नाश्नुते न सुखी वर्तते तावद्य यस्य कामो हृदि स्थितः । स सर्वदुःखभागार्हो नरकानुपधावति
kāmī kadāpi sukhaṃ nāśnute na sukhī vartate tāvadya yasya kāmo hṛdi sthitaḥ / sa sarvaduḥkhabhāgārho narakānupadhāvati
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
न तृप्तिर्विद्यते कामैरपि (भोगः) शतं नृणाम् । यत्र सौख्यं न तत्रास्ति तृप्तिर्विषयसेविनाम्
na tṛptirvidyate kāmairapi (bhogaḥ) śataṃ nṛṇām / yatra saukhyaṃ na tatrāsti tṛptirviṣayasevinām
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
सेव्यमानाः सदा कामा वर्धन्ते च मुहुर्मुहुः । ते वर्धिता विषसमा भवन्ति विनिपातिनः
sevyamānāḥ sadā kāmā vardhante ca muhurmuhuḥ / te vardhitā viṣasamā bhavanti vinipātinaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
विपत्तिकुशला घोरा नित्यं पतनहेतवः । न च तेषां परित्यागं कुर्वन्ति विषयोत्सवाः
vipattikuśalā ghorā nityaṃ patanahetavaḥ / na ca teṣāṃ parityāgaṃ kurvanti viṣayotsavāḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
यस्य दृष्टिसमुद्रस्य रूपैस्तृप्तिर्न विद्यते । तथा शर्ममनोज्ञैश्च रसतृप्तिर्न विद्यते
yasya dṛṣṭisamudrasya rūpaistṛptirna vidyate / tathā śarmamanojñaiśca rasatṛptirna vidyate
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
गन्धैरपि सदा घ्राणं न तृप्तिमधिगच्छति । स्पर्शाः सम्मुखसंस्पर्शाः सेव्यन्ते नैव तृप्यते
gandhairapi sadā ghrāṇaṃ na tṛptimadhigacchati / sparśāḥ sammukhasaṃsparśāḥ sevyante naiva tṛpyate
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
शब्दैः कान्तैः सुमधुरैः श्रोत्रमेति न तर्पणम् । मनो ऽपि तृप्तिविश्वस्तं वर्धमानं न तृप्यति
śabdaiḥ kāntaiḥ sumadhuraiḥ śrotrameti na tarpaṇam / mano 'pi tṛptiviśvastaṃ vardhamānaṃ na tṛpyati
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
इन्द्रियाणि कामभूमिषु पातयन्ति षडेन्द्रियाणि चपलान्याधृतानि रतौ पुनः । भ्रमन्ति मुषिता नित्यं कामभूमिष्वनेकशः
indriyāṇi kāmabhūmiṣu pātayanti ṣaḍendriyāṇi capalānyādhṛtāni ratau punaḥ / bhramanti muṣitā nityaṃ kāmabhūmiṣvanekaśaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
न तृप्तिरस्ति देवानां गजानां वै तृणैर्यथा । अनलस्य स्वभावो ऽयं तस्य तृप्तिर्न विद्यते
na tṛptirasti devānāṃ gajānāṃ vai tṛṇairyathā / analasya svabhāvo 'yaṃ tasya tṛptirna vidyate
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
षडेते वह्नयस्तीव्रा वितर्कानिलमूर्छिताः । भ्रमन्ति मुषिता नित्यं कामभूमिष्वनेकशः
ṣaḍete vahnayastīvrā vitarkānilamūrchitāḥ / bhramanti muṣitā nityaṃ kāmabhūmiṣvanekaśaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
इन्द्रियदग्धा नरकं यान्ति तैरयं दह्यते लोको न च विन्दत्यबुद्धिमान् । आस्वादभद्रका हयेते नरकस्य च हेतवः
indriyadagdhā narakaṃ yānti tairayaṃ dahyate loko na ca vindatyabuddhimān / āsvādabhadrakā hayete narakasya ca hetavaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
काममोहितः सुखवञ्चितो भवति कामा विषयलोभास्ते लेलिहाना यथोरगाः । विलोचनवरो हयेष न च कामैर्विमोहितः
kāmamohitaḥ sukhavañcito bhavati kāmā viṣayalobhāste lelihānā yathoragāḥ / vilocanavaro hayeṣa na ca kāmairvimohitaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
कामवशीनरः नेत्रहीना मूढतरः सुखानुसारिणः कामो नरकानुपधावति । न नेत्रहीनो नरके पात्यते सत्क्रियान्वितः
kāmavaśīnaraḥ netrahīnā mūḍhataraḥ sukhānusāriṇaḥ kāmo narakānupadhāvati / na netrahīno narake pātyate satkriyānvitaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तस्माद् वरं विचक्षुः स्यान्न तु कामवशो नरः । अशक्यवञ्चिता मूढाः कामैरहितकारिभिः
tasmād varaṃ vicakṣuḥ syānna tu kāmavaśo naraḥ / aśakyavañcitā mūḍhāḥ kāmairahitakāribhiḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
कामचारिणां ज्ञानादिकं दुर्लभम् अनिर्विद्यन्ति कामेभ्यो मोहिताः स्वेन चेतसा । न ज्ञानं नापि विज्ञानं विद्यते कामचारिणाम्
kāmacāriṇāṃ jñānādikaṃ durlabham anirvidyanti kāmebhyo mohitāḥ svena cetasā / na jñānaṃ nāpi vijñānaṃ vidyate kāmacāriṇām
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
कामः मृत्युभवनं नयति यद् दुःखकामजं हत्वा पुनः कामवशानुगाः । मित्ररूपा च ये कामाः किम्पाकफलसन्निभाः । नयन्ति मृत्युभवनं दुर्गतीश्च पुनः पुनः
kāmaḥ mṛtyubhavanaṃ nayati yad duḥkhakāmajaṃ hatvā punaḥ kāmavaśānugāḥ / mitrarūpā ca ye kāmāḥ kimpākaphalasannibhāḥ / nayanti mṛtyubhavanaṃ durgatīśca punaḥ punaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अनिवर्त्त्य यथा तोयमापगानामनेकशः । तथा सौख्यगतं नृणां सर्वथा न विवर्तते
anivarttya yathā toyamāpagānāmanekaśaḥ / tathā saukhyagataṃ nṛṇāṃ sarvathā na vivartate
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
वनोपवनभोगेषु सुखप्राप्तेष्वनेकशः । यो न तृप्यति कामेषु स नरो ऽधमगामिकः
vanopavanabhogeṣu sukhaprāpteṣvanekaśaḥ / yo na tṛpyati kāmeṣu sa naro 'dhamagāmikaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
प्रमादो पहतो जन्तुः कामास्वादेषु तत्परः । रूपेषु रक्ष्यते नित्यं परिणामे च विद्यते
pramādo pahato jantuḥ kāmāsvādeṣu tatparaḥ / rūpeṣu rakṣyate nityaṃ pariṇāme ca vidyate
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
घनच्छायास्वरूपाणि कर्ममिश्राणि यानि वै । तानि चैव कथं देवाः शक्ष्यन्ते कामगोचरे
ghanacchāyāsvarūpāṇi karmamiśrāṇi yāni vai / tāni caiva kathaṃ devāḥ śakṣyante kāmagocare
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
कामाः कदापि न सेव्याः यदि नित्या भवेयुर्न कामास्ते स्युर्विषोपमाः
kāmāḥ kadāpi na sevyāḥ yadi nityā bhaveyurna kāmāste syurviṣopamāḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
कामतृष्णादुःखकरी तथापि कामतृष्णा या न सा जाति विलक्षणा । प्रागेव नित्यं दुःखाय शून्यमात्मानमेव च
kāmatṛṣṇāduḥkhakarī tathāpi kāmatṛṣṇā yā na sā jāti vilakṣaṇā / prāgeva nityaṃ duḥkhāya śūnyamātmānameva ca
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तेषु दुःखविपाकेषु कथं रक्षन्त्यबुद्धयः । कामास्वादेषु रक्ष्यन्ते बालिशाः मन्दबुद्धयः । आदीनवं न बुद्धयन्ते किम्पाकफलसन्निभम्
teṣu duḥkhavipākeṣu kathaṃ rakṣantyabuddhayaḥ / kāmāsvādeṣu rakṣyante bāliśāḥ mandabuddhayaḥ / ādīnavaṃ na buddhayante kimpākaphalasannibham
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
रूपशब्दादिबद्धो ऽयं तृष्णाविप्रकृतो जनः । दीप्यते विवशो नित्यं, कुकर्मफलमोहितम्
rūpaśabdādibaddho 'yaṃ tṛṣṇāviprakṛto janaḥ / dīpyate vivaśo nityaṃ, kukarmaphalamohitam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
आस्वादयित्वा पुरुषाः कामान् विषफलोपमान् । तृष्णया तृप्तमनसः पतन्ति नरके पुनः
āsvādayitvā puruṣāḥ kāmān viṣaphalopamān / tṛṣṇayā tṛptamanasaḥ patanti narake punaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
यथाभिवर्षते तोयं वर्धन्ते सरितो यथा । तथा कामाभिवर्षेण देवानां वर्धते ऽनलः
yathābhivarṣate toyaṃ vardhante sarito yathā / tathā kāmābhivarṣeṇa devānāṃ vardhate 'nalaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
कामसुखस्य नान्तो विद्यते जलसम्भवमीनो ऽपि दृश्यते तृष्णयातुरः । एवं सुखाभिवृद्धा च न वितृप्यति देवता
kāmasukhasya nānto vidyate jalasambhavamīno 'pi dṛśyate tṛṣṇayāturaḥ / evaṃ sukhābhivṛddhā ca na vitṛpyati devatā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.