शब्द-शक्त्यार्थ-शक्त्या शब्दार्थ-शक्त्या वाक्षिप्तो ऽपि व्यङ्ग्यो ऽर्थः कविना पुनर्यत्र स्वोक्त्या प्रकाशी-क्रियते सो ऽस्माद् अनुस्वानोपम-व्यङ्ग्याद् ध्वनेर् अन्य एवालङ्कारः । अलक्ष्य-क्रम-व्यङ्ग्यस्य वा ध्वनेः सति सम्भवे स तादृग् अन्यो ऽलङ्कारः । तत्र शब्द-शक्त्या यथा- वत्से मा गा विषादं श्वसनम् उरुजवं सन्त्यजोर्ध्व-प्रवृत्तं कम्पः को वा गुरुस् ते भवतु बलभिदा जृम्भितेनात्र याहि । प्रत्याख्यानं सुराणाम् इति भय-शमन-च्छद्मना कारयित्वा यस्मै लक्ष्मी-मदाद् वः स दहतु दुरितं मन्थ-मूढां पयोधिः ॥ अर्थ-शक्त्या यथा- अम्बा शेते ऽत्र वृद्धा परिणत-वयसाम् अग्रणीर् अत्र तातो निःशेषागार-कर्म-श्रम-शिथिल-तनुः कुम्भ-दासी तथात्र । अस्मिन् पापाहम् एका कतिपय-दिवस-प्रोषित-प्राणनाथा पान्थायेत्थं तरुण्या कथितम् अवसर-व्याहृति-व्याज-पूर्वम् ॥ उभय-शक्त्या, यथा-"दृष्ट्या केशव-गोप-राग-हृतया" इत्य् आदौ
śabda-śaktyārtha-śaktyā śabdārtha-śaktyā vākṣipto 'pi vyaṅgyo 'rthaḥ kavinā punaryatra svoktyā prakāśī-kriyate so 'smād anusvānopama-vyaṅgyād dhvaner anya evālaṅkāraḥ / alakṣya-krama-vyaṅgyasya vā dhvaneḥ sati sambhave sa tādṛg anyo 'laṅkāraḥ / tatra śabda-śaktyā yathā- vatse mā gā viṣādaṃ śvasanam urujavaṃ santyajordhva-pravṛttaṃ kampaḥ ko vā gurus te bhavatu balabhidā jṛmbhitenātra yāhi / pratyākhyānaṃ surāṇām iti bhaya-śamana-cchadmanā kārayitvā yasmai lakṣmī-madād vaḥ sa dahatu duritaṃ mantha-mūḍhāṃ payodhiḥ // artha-śaktyā yathā- ambā śete 'tra vṛddhā pariṇata-vayasām agraṇīr atra tāto niḥśeṣāgāra-karma-śrama-śithila-tanuḥ kumbha-dāsī tathātra / asmin pāpāham ekā katipaya-divasa-proṣita-prāṇanāthā pānthāyetthaṃ taruṇyā kathitam avasara-vyāhṛti-vyāja-pūrvam // ubhaya-śaktyā, yathā-"dṛṣṭyā keśava-gopa-rāga-hṛtayā" ity ādau
Devanagari rendered by HREEM from the edition's roman (IAST) text; the IAST is the edition's own.
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.