Library·Anandavardhana: Dhvanyaloka [DhvA]·2·2.9

Anandavardhana: Dhvanyaloka [DhvA] 2.9

DhvA 2.9

रौद्रादयो हि रसाः परां दीप्तिम् उज्ज्वलतां जनयन्तीति लक्षणया त एव दीप्तिर् इत्य् उच्यते । तत्-प्रकाशन-परः शब्दो दीर्घ-समास-रचनालङ्कृतं वाक्यम् । यथा- चञ्चद्-भुज-भ्रमित-चण्ड-गदाभिघात- सञ्चूर्णितोरु-युगलस्य सुयोधनस्य । स्त्यानावबद्ध-घन-शोणित-शोण-पाणिर् उत्तंसयिष्यति कचांस् तव देवि भीमः ॥(वेणि १।२१) तत्-प्रकाशन-परश् चार्थो ऽनपेक्षित-दीर्घ-समास-रचनः प्रसन्न-वाचकाभिधेयः । यथा- यो यः शस्त्रं बिभर्ति स्व-भुज-गुरु-मदः पाण्डवीनां चमूनां यो यः पाञ्चाल-गोत्रे शिशुर् अधिक-वया गर्भ-शय्यां गतो वा । यो यस् तत्-कर्म-साक्षी चरति मयि रणे यश् च यश् च प्रतीपः क्रोधान्धस् तस्य तस्य स्वयम् अपि जगताम् अन्तकस्यान्तको ऽहम् ॥(वेणि ३।३२) इत्य् आदौ द्वयोर् ओजस्त्वम्

raudrādayo hi rasāḥ parāṃ dīptim ujjvalatāṃ janayantīti lakṣaṇayā ta eva dīptir ity ucyate / tat-prakāśana-paraḥ śabdo dīrgha-samāsa-racanālaṅkṛtaṃ vākyam / yathā- cañcad-bhuja-bhramita-caṇḍa-gadābhighāta- sañcūrṇitoru-yugalasya suyodhanasya / styānāvabaddha-ghana-śoṇita-śoṇa-pāṇir uttaṃsayiṣyati kacāṃs tava devi bhīmaḥ //(veṇi 1.21) tat-prakāśana-paraś cārtho 'napekṣita-dīrgha-samāsa-racanaḥ prasanna-vācakābhidheyaḥ / yathā- yo yaḥ śastraṃ bibharti sva-bhuja-guru-madaḥ pāṇḍavīnāṃ camūnāṃ yo yaḥ pāñcāla-gotre śiśur adhika-vayā garbha-śayyāṃ gato vā / yo yas tat-karma-sākṣī carati mayi raṇe yaś ca yaś ca pratīpaḥ krodhāndhas tasya tasya svayam api jagatām antakasyāntako 'ham //(veṇi 3.32) ity ādau dvayor ojastvam

Devanagari rendered by HREEM from the edition's roman (IAST) text; the IAST is the edition's own.

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

Permanent address: hreem.cc/library/DhvA/2.9

Cite as: Anandavardhana: Dhvanyaloka [DhvA] 2.9, in HREEM (hreem.cc/library/DhvA/2.9), after GRETIL, Anandavardhana: Dhvanyaloka[*1] Based on the edition by K.

Edition, numbering and licence

GRETIL 5_poetry/1_alam/andhvy_u.htm — Anandavardhana: Dhvanyaloka[*1] Based on the edition by K. Krishnamoorthy, Delhi: Motilal Banarsidass, 1982. [*1: also known as Sahrdayaloka] Revised version of the electronic text typed in by Rajani Arjun Shankar with added Prakrit texts and references by Jan

GRETIL (SUB Göttingen), CC BY-NC-SA 4.0 — non-commercial use with attribution; the Companion is kept free while this corpus is held. Devanagari generated mechanically from GRETIL's IAST.

More about this text