Library·Anandavardhana: Dhvanyaloka [DhvA]·3·3.3

Anandavardhana: Dhvanyaloka [DhvA] 3.3

DhvA 3.3

पदावयवेन द्योतनं यथा- व्रीडा-योगान् नत-वदनया सन्निधाने गुरूणां बद्धोत्कम्पं कुच-कलशयोर् मन्युम् अन्तर् निगृह्य । तिष्ठेत्य् उक्तं किम् इव न तया यत् समुत्सृज्य बाष्पं मय्य् आसक्तश् चकित-हरिणी-हारि-नेत्र-त्रिभागः ॥ इत्य् अत्र त्रिभाग-शब्दः । वाक्य-रूपश् चालक्ष्य-क्रम-व्यङ्ग्यो ध्वनिः शुद्धो ऽलङ्कार-सङ्कीर्णश् चेति द्विधा मतः । तत्र शुद्धस्योदाहरणं यथा रामाभ्युदये-"कृतक-कुपितैः" इत्य् आदि श्लोकः । एतद् धि वाक्यं परस्परानुरागं परिपोष-प्राप्तं प्रदर्शयत् सर्वत एव परं रस-तत्त्वं प्रकाशयति । अलङ्कारान्तर-सङ्कीर्णो, यथा-"स्मर-नव-नदी-पूरेणोढाः" इत्य् आदि-श्लोकः । अत्र हि रूपकेण यथोक्त-व्यञ्जक-लक्षणानुगतेन प्रसाधितो रसः सुतराम् अभिव्यज्यते

padāvayavena dyotanaṃ yathā- vrīḍā-yogān nata-vadanayā sannidhāne gurūṇāṃ baddhotkampaṃ kuca-kalaśayor manyum antar nigṛhya / tiṣṭhety uktaṃ kim iva na tayā yat samutsṛjya bāṣpaṃ mayy āsaktaś cakita-hariṇī-hāri-netra-tribhāgaḥ // ity atra tribhāga-śabdaḥ / vākya-rūpaś cālakṣya-krama-vyaṅgyo dhvaniḥ śuddho 'laṅkāra-saṅkīrṇaś ceti dvidhā mataḥ / tatra śuddhasyodāharaṇaṃ yathā rāmābhyudaye-"kṛtaka-kupitaiḥ" ity ādi ślokaḥ / etad dhi vākyaṃ parasparānurāgaṃ paripoṣa-prāptaṃ pradarśayat sarvata eva paraṃ rasa-tattvaṃ prakāśayati / alaṅkārāntara-saṅkīrṇo, yathā-"smara-nava-nadī-pūreṇoḍhāḥ" ity ādi-ślokaḥ / atra hi rūpakeṇa yathokta-vyañjaka-lakṣaṇānugatena prasādhito rasaḥ sutarām abhivyajyate

Devanagari rendered by HREEM from the edition's roman (IAST) text; the IAST is the edition's own.

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

Permanent address: hreem.cc/library/DhvA/3.3

Cite as: Anandavardhana: Dhvanyaloka [DhvA] 3.3, in HREEM (hreem.cc/library/DhvA/3.3), after GRETIL, Anandavardhana: Dhvanyaloka[*1] Based on the edition by K.

Edition, numbering and licence

GRETIL 5_poetry/1_alam/andhvy_u.htm — Anandavardhana: Dhvanyaloka[*1] Based on the edition by K. Krishnamoorthy, Delhi: Motilal Banarsidass, 1982. [*1: also known as Sahrdayaloka] Revised version of the electronic text typed in by Rajani Arjun Shankar with added Prakrit texts and references by Jan

GRETIL (SUB Göttingen), CC BY-NC-SA 4.0 — non-commercial use with attribution; the Companion is kept free while this corpus is held. Devanagari generated mechanically from GRETIL's IAST.

More about this text