तौ कथयतह्--पुत्र आवां त्वदीयेन शोकेन रुदन्तावन्धीभूतौ। इदानीं त्वामेवागम्य चक्षुः प्रतिलब्धम्।
tau kathayatah--putra āvāṃ tvadīyena śokena rudantāvandhībhūtau/ idānīṃ tvāmevāgamya cakṣuḥ pratilabdham/
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
यावदावां जीवामः, तावन्न प्रव्रजितव्यम्। यदा कालं करिष्यामः, तदा प्रव्रजिष्यसि।
yāvadāvāṃ jīvāmaḥ, tāvanna pravrajitavyam/ yadā kālaṃ kariṣyāmaḥ, tadā pravrajiṣyasi/
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तेनायुष्मतो महाकात्यायनस्यान्तिकाद्धर्मं श्रुत्वा स्रोतापत्तिफलं साक्षात्कृतम्, मातापितरौ च शरणगमनशिक्षापदेषु प्रतिष्ठापितौ।
tenāyuṣmato mahākātyāyanasyāntikāddharmaṃ śrutvā srotāpattiphalaṃ sākṣātkṛtam, mātāpitarau ca śaraṇagamanaśikṣāpadeṣu pratiṣṭhāpitau/
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
आगमचतुष्टयमधीतम्, सकृदागामिफलं साक्षात्कृतम्।
āgamacatuṣṭayamadhītam, sakṛdāgāmiphalaṃ sākṣātkṛtam/
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
मातापितरौ सत्येषु प्रतिष्ठापितौ॥
mātāpitarau satyeṣu pratiṣṭhāpitau//
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अपरेण समयेन तस्य मातापितरौ कालगतौ। स तं धनजातं दीनानाथकृपणेभ्यो दत्त्वा दरिद्रानदरिद्रान् कृत्वा येनायुष्मान् महाकात्यायनस्तेनोपसंक्रान्तः।
apareṇa samayena tasya mātāpitarau kālagatau/ sa taṃ dhanajātaṃ dīnānāthakṛpaṇebhyo dattvā daridrānadaridrān kṛtvā yenāyuṣmān mahākātyāyanastenopasaṃkrāntaḥ/
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
उपसंक्रम्यायुष्मतो महाकात्यायनस्य पादौ शिरसा वन्दित्वा एकान्ते ऽस्थात्।
upasaṃkramyāyuṣmato mahākātyāyanasya pādau śirasā vanditvā ekānte 'sthāt/
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
एकान्ते स्थितः श्रोणः कोटिकर्ण आयुष्मन्तं महाकात्यायनमिदमवोचत्--लभेयाहमार्यमहाकात्यायन स्वाख्याते धर्मविनये प्रव्रज्याम्, यावच्चरेयाहं भगवतो ऽन्तिके ब्रह्मचर्यम्।
ekānte sthitaḥ śroṇaḥ koṭikarṇa āyuṣmantaṃ mahākātyāyanamidamavocat--labheyāhamāryamahākātyāyana svākhyāte dharmavinaye pravrajyām, yāvaccareyāhaṃ bhagavato 'ntike brahmacaryam/
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
स आयुष्मता महाकात्यायनेन प्रव्रजितः।
sa āyuṣmatā mahākātyāyanena pravrajitaḥ/
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तेन प्रव्रज्य मातृकाधीता, अनागामिफलं साक्षात्कृतम्। अस्मात् परान्तकेषु जनपदेष्वल्पभिक्षुकम्।
tena pravrajya mātṛkādhītā, anāgāmiphalaṃ sākṣātkṛtam/ asmāt parāntakeṣu janapadeṣvalpabhikṣukam/
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
कृच्छ्रेण देशवर्गो गणः परिपूर्यते। स त्रैमासीं श्रामणेरो धारितः। धर्मता खलु यथा बुद्धानां भगवतां श्रावकाणां द्वौ संनिपातौ भवतः।
kṛcchreṇa deśavargo gaṇaḥ paripūryate/ sa traimāsīṃ śrāmaṇero dhāritaḥ/ dharmatā khalu yathā buddhānāṃ bhagavatāṃ śrāvakāṇāṃ dvau saṃnipātau bhavataḥ/
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
यच्चाषाढ्यां वर्षोपनायिकायाम् यच्च कार्तिक्यां पूर्णमास्याम्।
yaccāṣāḍhyāṃ varṣopanāyikāyām yacca kārtikyāṃ pūrṇamāsyām/
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तत्र ये आषाढ्यां वर्षोपनायिकायां संनिपतन्ति, ते तांस्तानुद्देशयोगमनसिकारानुद्गृह्य पर्यवाप्य तासु ग्रामनगरनिगमराष्ट्रराजधानीषु वर्षामुपगच्छन्ति।
tatra ye āṣāḍhyāṃ varṣopanāyikāyāṃ saṃnipatanti, te tāṃstānuddeśayogamanasikārānudgṛhya paryavāpya tāsu grāmanagaranigamarāṣṭrarājadhānīṣu varṣāmupagacchanti/
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ये कार्तिक्यां पौर्णमास्यां संनिपतन्ति, ते यथाधिगतमारोचयन्ति, उत्तरे च परिपृच्छन्ति सूत्रस्य विनयस्य मातृकायाः।
ye kārtikyāṃ paurṇamāsyāṃ saṃnipatanti, te yathādhigatamārocayanti, uttare ca paripṛcchanti sūtrasya vinayasya mātṛkāyāḥ/
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
एवमेव महाश्रावकाणामपि। अथ ये आयुष्मतो महाकात्यायनस्य सार्धंविहार्यन्तेवासिका भिक्षवस् तांस्तानुद्देशयोगमनसिकारविशेषान् गृह्य पर्यवाप्य तासु तासु ग्रामनगरनिगमराष्ट्रराजधानीषु वर्षामुपगताः, ते त्रयाणां वार्षिकाणां मासानामत्ययात् कृतचीवरा निष्ठितचीवराः समादाय पात्रचीवरम् येनायुष्मान् महाकात्यायनस्तेनोपसंक्रान्ताः।
evameva mahāśrāvakāṇāmapi/ atha ye āyuṣmato mahākātyāyanasya sārdhaṃvihāryantevāsikā bhikṣavas tāṃstānuddeśayogamanasikāraviśeṣān gṛhya paryavāpya tāsu tāsu grāmanagaranigamarāṣṭrarājadhānīṣu varṣāmupagatāḥ, te trayāṇāṃ vārṣikāṇāṃ māsānāmatyayāt kṛtacīvarā niṣṭhitacīvarāḥ samādāya pātracīvaram yenāyuṣmān mahākātyāyanastenopasaṃkrāntāḥ/
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
उपसंक्रम्यायुष्मतो महाकात्यायनस्य पादौ शिरसा वन्दित्वैकान्ते निषण्णाः। एकान्ते निषद्य यथाधिगतमारोचयन्ति, उत्तरे च परिपृच्छन्ति।
upasaṃkramyāyuṣmato mahākātyāyanasya pādau śirasā vanditvaikānte niṣaṇṇāḥ/ ekānte niṣadya yathādhigatamārocayanti, uttare ca paripṛcchanti/
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
देशवर्गो गणः परिपूर्णः। स तेनोपसम्पादितः।
deśavargo gaṇaḥ paripūrṇaḥ/ sa tenopasampāditaḥ/
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तेन तृतीयपिटकमधीतम्। सर्वक्लेशप्रहाणादर्हत्त्वं साक्षात्कृतम्। अर्हन् संवृत्तस् त्रैधातुकवीतरागो यावद् अभिवाद्यश्च संवृत्तः॥
tena tṛtīyapiṭakamadhītam/ sarvakleśaprahāṇādarhattvaṃ sākṣātkṛtam/ arhan saṃvṛttas traidhātukavītarāgo yāvad abhivādyaśca saṃvṛttaḥ//
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अथायुष्मतो महाकात्यायनस्य सार्धंविहार्यन्तेवासिका आयुष्मन्तं महाकात्यायनम् यावत्तावत् पर्युपास्यायुष्मन्तं महाकात्यायनमिदमवोचन्--दृष्टो ऽस्माभिरुपाध्यायः पर्युपासितश्च।
athāyuṣmato mahākātyāyanasya sārdhaṃvihāryantevāsikā āyuṣmantaṃ mahākātyāyanam yāvattāvat paryupāsyāyuṣmantaṃ mahākātyāyanamidamavocan--dṛṣṭo 'smābhirupādhyāyaḥ paryupāsitaśca/
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
गच्छामो वयम्, भगवन्तं पर्युपासिष्यामहे। स चाह--वत्सा एवं कुरुध्वम्। द्रष्टव्या एव पर्युपासितव्या एव हि तथागता अर्हन्तः सम्यक्सम्बुद्धाः। तेन खलु पुनः समयेन श्रोणः कोटिकर्णस्तस्यामेव पर्षदि संनिषण्णो ऽभूत् संनिपतितः।
gacchāmo vayam, bhagavantaṃ paryupāsiṣyāmahe/ sa cāha--vatsā evaṃ kurudhvam/ draṣṭavyā eva paryupāsitavyā eva hi tathāgatā arhantaḥ samyaksambuddhāḥ/ tena khalu punaḥ samayena śroṇaḥ koṭikarṇastasyāmeva parṣadi saṃniṣaṇṇo 'bhūt saṃnipatitaḥ/
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अथायुष्माञ् श्रोणः कोटिकर्ण उत्थायासनाद् एकांसमुत्तरासङ्गं कृत्वा दक्षिणं जानुमण्डलं पृथिव्यां प्रतिष्ठाप्य येनायुष्मान् महाकात्यायनस्तेनाञ्जलिं कृत्वा प्रणम्यायुष्मन्तं महाकात्यायनमिदमवोचत्--दृष्टो मयोपाध्यायानुभावेन स भगवान् धर्मकायेन, नो तु रूपकायेन।
athāyuṣmāñ śroṇaḥ koṭikarṇa utthāyāsanād ekāṃsamuttarāsaṅgaṃ kṛtvā dakṣiṇaṃ jānumaṇḍalaṃ pṛthivyāṃ pratiṣṭhāpya yenāyuṣmān mahākātyāyanastenāñjaliṃ kṛtvā praṇamyāyuṣmantaṃ mahākātyāyanamidamavocat--dṛṣṭo mayopādhyāyānubhāvena sa bhagavān dharmakāyena, no tu rūpakāyena/
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
गच्छामि उपाध्याय, रूपकायेनापि तं भगवन्तं द्रक्ष्यामि। स <१२>आह--एवं वत्स कुरुष्व।
gacchāmi upādhyāya, rūpakāyenāpi taṃ bhagavantaṃ drakṣyāmi/ sa <12>āha--evaṃ vatsa kuruṣva/
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
A library of Sanskrit texts, held as their editions give them, with a search and a study companion that quote only what is held.
532 texts, 7,62,517 verses.
© 2026 HREEM. Sanskrit from GRETIL (CC BY-NC-SA 4.0, or the terms of the individual file), Sanskrit Wikisource (public-domain texts; page markup CC BY-SA 4.0) and the Digital Corpus of Sanskrit (CC BY 4.0). Translations are public domain unless a verse says otherwise.