पुरुषो वै यज्ञस् तस्य शिर एव हविर्धानम् मुखम् आहवनीयः उदरं सदः अन्नम् उक्थानि बाहू मार्जालीयश् चाग्नीध्रीयश् च या इमा देवतास् ते ऽन्तःसदसं धिष्ण्याः प्रतिष्ठे गार्हपत्यव्रतश्रपणाव् इत्य् अथापरम् तस्य मन एव ब्रह्मा प्राण उद्गाता अपानः प्रस्तोता व्यानः प्रतिहर्ता वाग् घोता चक्षुर् अध्वर्युः प्रजाति सदस्यः अङ्गानि होत्राशंसिनः आत्मा यजमानस् तद् यद् अध्वर्युः स्तोत्रम् उपाकरोति सोमः पवत इति चक्षुर् एव तत् प्राणैः संदधाति अथ यत् प्रस्तोता ब्रह्माणम् आमन्त्रयते ब्रह्मन्त् स्तोष्यामः प्रशास्तर् इति मनो ऽग्रणीर् भवति एतेषां प्राणानां मनसा हि प्रसूता स्तोमेन स्तुयामेति प्राणान् एव तन् मनसा संदधाति अथ यद् ब्रह्मा स्तुतेत्य् उच्चैर् अनुजानाति मनो वै ब्रह्मा मन एव तत् प्राणैः संदधाति अथ यत् प्रस्तोता प्रस्तौत्य् अपानम् एव तत् प्राणैः संदधाति अथ यत् प्रतिहर्ता प्रतिहरति व्यानम् एव तद् अपानैः संदधाति अथ यद् उद्गातोद्गायति समानम् एव तत् प्राणैः संदधाति अथ यद् धोता साम्ना शस्त्रम् उपसंतनोति वाग् वै होता वाचम् एव तत् प्राणैः संदधाति अथ यत् सदस्यो ब्रह्माणम् उपासीदति प्रजातिर् वै सदस्यः प्रजातिम् एवाप्नोति अथ यद् धोत्राशंसिनः सामसंततिं कुर्वन्त्य् अङ्गानि वै होत्राशंसिनो ऽङ्गान्य् एवास्य तत् प्राणैः संदधाति अथ यद् यजमानः स्तोत्रम् उपासीदत्य् आत्मा वै यजमान आत्मानम् एवास्य तत् कल्पयति तस्मान् नैनं बहिर्वेद्यभ्याश्रावयेत् नाभ्युदियात् नाभ्यस्तमियात् नाधिष्ण्ये प्रतपेत् नेत् प्राणेभ्य आत्मानम् अन्तरगाद् इति ॥ ४ ॥
puruṣo vai yajñas tasya śira eva havirdhānam mukham āhavanīyaḥ udaraṃ sadaḥ annam ukthāni bāhū mārjālīyaś cāgnīdhrīyaś ca yā imā devatās te 'ntaḥsadasaṃ dhiṣṇyāḥ pratiṣṭhe gārhapatyavrataśrapaṇāv ity athāparam tasya mana eva brahmā prāṇa udgātā apānaḥ prastotā vyānaḥ pratihartā vāg ghotā cakṣur adhvaryuḥ prajāti sadasyaḥ aṅgāni hotrāśaṃsinaḥ ātmā yajamānas tad yad adhvaryuḥ stotram upākaroti somaḥ pavata iti cakṣur eva tat prāṇaiḥ saṃdadhāti atha yat prastotā brahmāṇam āmantrayate brahmant stoṣyāmaḥ praśāstar iti mano 'graṇīr bhavati eteṣāṃ prāṇānāṃ manasā hi prasūtā stomena stuyāmeti prāṇān eva tan manasā saṃdadhāti atha yad brahmā stutety uccair anujānāti mano vai brahmā mana eva tat prāṇaiḥ saṃdadhāti atha yat prastotā prastauty apānam eva tat prāṇaiḥ saṃdadhāti atha yat pratihartā pratiharati vyānam eva tad apānaiḥ saṃdadhāti atha yad udgātodgāyati samānam eva tat prāṇaiḥ saṃdadhāti atha yad dhotā sāmnā śastram upasaṃtanoti vāg vai hotā vācam eva tat prāṇaiḥ saṃdadhāti atha yat sadasyo brahmāṇam upāsīdati prajātir vai sadasyaḥ prajātim evāpnoti atha yad dhotrāśaṃsinaḥ sāmasaṃtatiṃ kurvanty aṅgāni vai hotrāśaṃsino 'ṅgāny evāsya tat prāṇaiḥ saṃdadhāti atha yad yajamānaḥ stotram upāsīdaty ātmā vai yajamāna ātmānam evāsya tat kalpayati tasmān nainaṃ bahirvedyabhyāśrāvayet nābhyudiyāt nābhyastamiyāt nādhiṣṇye pratapet net prāṇebhya ātmānam antaragād iti || 4 ||
Devanagari rendered by HREEM from the edition's roman (IAST) text; the IAST is the edition's own.
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.