Library·Jiva Gosvami: Gopalacampu - Uttaracampu·2·2.3
बभूवतुः । श्री-व्रजेश-गृहिणी-गतिं गता रोहिणी न पृथग् अत्र वर्ण्यते । प्रतिबिम्ब-रुचि-वर्णनं पुनर् जल्पतां भजति बिम्ब-वर्णने
babhūvatuḥ | śrī-vrajeśa-gṛhiṇī-gatiṃ gatā rohiṇī na pṛthag atra varṇyate | pratibimba-ruci-varṇanaṃ punar jalpatāṃ bhajati bimba-varṇane
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
भीतिं मा कुरुतं व्रज-क्षिति-पती युष्मत्-तनूजः स्फुटं कंसं ध्वंस-गतं विधाय भविता त्रैलोक्य-लक्ष्मी-पतिः । यद् वां कीर्ति-कलाप-नर्तित-मुखी शश्वत् त्रिलोकी भवेद् वेदः पञ्चम-वेद-तन्त्र-सहितः साक्षित्वम् अत्राप्स्यति
bhītiṃ mā kurutaṃ vraja-kṣiti-patī yuṣmat-tanūjaḥ sphuṭaṃ kaṃsaṃ dhvaṃsa-gataṃ vidhāya bhavitā trailokya-lakṣmī-patiḥ | yad vāṃ kīrti-kalāpa-nartita-mukhī śaśvat trilokī bhaved vedaḥ pañcama-veda-tantra-sahitaḥ sākṣitvam atrāpsyati
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
कंस-ध्वंस-कृते यदा निज-गृहात् कृष्णेन यात्रा कृता तर्ह्य् आरम्भत एव दुन्दुभि-शतं वृन्दारकैर् वादितम् । आस्ताम् अन्य-कथा यथा स च पिता माता च सा चिन्तया क्लान्तात्मापि मुदं समस्त-भविकानन्दस्य मूलं ययौ
kaṃsa-dhvaṃsa-kṛte yadā nija-gṛhāt kṛṣṇena yātrā kṛtā tarhy ārambhata eva dundubhi-śataṃ vṛndārakair vāditam | āstām anya-kathā yathā sa ca pitā mātā ca sā cintayā klāntātmāpi mudaṃ samasta-bhavikānandasya mūlaṃ yayau
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
माता भस्त्रेव सेयं बक-शमन तव त्वद्-वश-श्वास-वर्गा सोऽयं तातश् च तद्वत् किम् अपरम् अखिलं गोकुलं तादृग् एव । सर्वेषां शश्वद् अन्तर्-हृदि वससि यतस् त्वं ततस् त्वां विना किं गेहैर् अर्थैः शरीरैर् असुभिर् अपि भवेत् प्राणिनां गोकुलस्य
mātā bhastreva seyaṃ baka-śamana tava tvad-vaśa-śvāsa-vargā so'yaṃ tātaś ca tadvat kim aparam akhilaṃ gokulaṃ tādṛg eva | sarveṣāṃ śaśvad antar-hṛdi vasasi yatas tvaṃ tatas tvāṃ vinā kiṃ gehair arthaiḥ śarīrair asubhir api bhavet prāṇināṃ gokulasya
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
यूयं मे प्राणतोऽपि प्रियतम-सुहृदो यन्-निमित्तं दवाग्निं मेनेऽहं पानकाभं तम् अपि गिरि-वरं कन्दुक-प्रायम् एव । यद्यप्य् एतन् न युक्तं वचसि रचयितुं स्याद् अथापि क्लमं वः पश्यंस् तत् तद् यथा प्राग् अकरवम् अधुना तद्वद् एव प्रवच्मि
yūyaṃ me prāṇato'pi priyatama-suhṛdo yan-nimittaṃ davāgniṃ mene'haṃ pānakābhaṃ tam api giri-varaṃ kanduka-prāyam eva | yadyapy etan na yuktaṃ vacasi racayituṃ syād athāpi klamaṃ vaḥ paśyaṃs tat tad yathā prāg akaravam adhunā tadvad eva pravacmi
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
यन् मयेदं पुरा-वृत्तं पुरा वृत्तं प्रतीयताम् । राजन् सुरारि-हन्तायं तव क्रोडे मुरान्तकः
yan mayedaṃ purā-vṛttaṃ purā vṛttaṃ pratīyatām | rājan surāri-hantāyaṃ tava kroḍe murāntakaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तथा हि- मूर्खत्वं निर्घृणत्वं हरि-हरणम् इह क्रौर्यम् अक्रूर-नाम्ना सर्वेषां बुद्धि-लोपं शकुन-सुभगता-कल्पनं चात्र कृत्ये । धातुः पश्येति शश्वद् विकलित-वचसाम् आर्य-गोष्ठी-गतानां धीराणाम् अप्य् अमूषां भ्रम-जनित-दशा हन्त मां दन्दहीति
tathā hi- mūrkhatvaṃ nirghṛṇatvaṃ hari-haraṇam iha krauryam akrūra-nāmnā sarveṣāṃ buddhi-lopaṃ śakuna-subhagatā-kalpanaṃ cātra kṛtye | dhātuḥ paśyeti śaśvad vikalita-vacasām ārya-goṣṭhī-gatānāṃ dhīrāṇām apy amūṣāṃ bhrama-janita-daśā hanta māṃ dandahīti
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
नोपालभ्यो विधाता स तु भवति परस् तद्वद् अक्रूर-नामा किन्त्व् एष प्राण-नाथः स्व-विरह-कृद् उपालभ्यते नन्द-पुत्रः । एवं तासां मृदूणाम् अपि दूत-हृदय-ज्वाल-रूपैर् विलापैर् अद्यापि स्मर्यमाणैः प्रतिपदम् अपि नस् तप्यते चित्त-वृत्तिः
nopālabhyo vidhātā sa tu bhavati paras tadvad akrūra-nāmā kintv eṣa prāṇa-nāthaḥ sva-viraha-kṛd upālabhyate nanda-putraḥ | evaṃ tāsāṃ mṛdūṇām api dūta-hṛdaya-jvāla-rūpair vilāpair adyāpi smaryamāṇaiḥ pratipadam api nas tapyate citta-vṛttiḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
आभिर् भाग्यं वधूनां मधु-नगर-भुवां यन् नुतं भावि-कृष्ण- प्रेक्षायां हन्त तस्माद् गतिर् अपि च निजा तत्र चैषीति शङ्के । इच्छां चासां मृदूनां स्वयम् अपि रहसि प्रेक्ष्यमाणे निजाङ्गे लज्जा-विस्तार-भाजाम् असकृद् अहह तां चिन्तयित्वा दुनोमि
ābhir bhāgyaṃ vadhūnāṃ madhu-nagara-bhuvāṃ yan nutaṃ bhāvi-kṛṣṇa- prekṣāyāṃ hanta tasmād gatir api ca nijā tatra caiṣīti śaṅke | icchāṃ cāsāṃ mṛdūnāṃ svayam api rahasi prekṣyamāṇe nijāṅge lajjā-vistāra-bhājām asakṛd ahaha tāṃ cintayitvā dunomi
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तासां नाति-प्रतीतिं मधु-पुर-गमने श्री-हरेः कुर्वतीनां वज्राणां पात-तुल्यः शिरसि यद् अभवत् तद् रथारोह-जल्पः । तस्मान् निन्दा कृता यद् व्रज-पति-सदसाम् अप्य् अमूदृग्भिर् उच्चैर् दुःख-प्राचुर्यम् एतन् मम विकलयति स्वान्तम् अद्यापि हन्त
tāsāṃ nāti-pratītiṃ madhu-pura-gamane śrī-hareḥ kurvatīnāṃ vajrāṇāṃ pāta-tulyaḥ śirasi yad abhavat tad rathāroha-jalpaḥ | tasmān nindā kṛtā yad vraja-pati-sadasām apy amūdṛgbhir uccair duḥkha-prācuryam etan mama vikalayati svāntam adyāpi hanta
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
आयात प्राण-सख्यो वयम् इह निकटाः कोटयः प्राण-नाथं प्रीत्यावृत्तं वितन्मः किम् इव गुरु-जना नः करिष्यन्ति नाम । इत्थं तास् तं द्रवन्तीर् मृदु-चरितवतीर् अप्य् अलं तीव्र-भावाः क्षिप्ताश् चक्रुर् यद् अन्ये तद् इह मम बलात् प्राण-घातं करोति
āyāta prāṇa-sakhyo vayam iha nikaṭāḥ koṭayaḥ prāṇa-nāthaṃ prītyāvṛttaṃ vitanmaḥ kim iva guru-janā naḥ kariṣyanti nāma | itthaṃ tās taṃ dravantīr mṛdu-caritavatīr apy alaṃ tīvra-bhāvāḥ kṣiptāś cakrur yad anye tad iha mama balāt prāṇa-ghātaṃ karoti
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
हा हा सा रास-गोष्ठी नव-नव-मिलनोल्लास-शश्वद् विलासा तल्-लीला-कल्प-वल्ली-समुदय-जनुषाम् अङ्कुर-श्रीः क्व याता ? हा धिग् याक्रूर-नाम्ना कितव-नृपतिना दीक्षिता गोप-गोष्ठी सेयं तत्-सर्व-नाशिन्य् अजनि कुत इति क्रोशिका मां दहन्ति
hā hā sā rāsa-goṣṭhī nava-nava-milanollāsa-śaśvad vilāsā tal-līlā-kalpa-vallī-samudaya-januṣām aṅkura-śrīḥ kva yātā ? hā dhig yākrūra-nāmnā kitava-nṛpatinā dīkṣitā gopa-goṣṭhī seyaṃ tat-sarva-nāśiny ajani kuta iti krośikā māṃ dahanti
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
आस्तां रासादि-लीलावलिर् अपि ललिता हा दिनान्ते निशान्तेऽप्य् अञ्चन् गोभिर् विलासी सह-सखि-निचयः साग्रजः कृष्ण-चन्द्रः । अस्मान् नेत्रान्त-लक्ष्मी-विलसित-कलया पुष्टवान् सुष्ठु यस् तं गोपास् तूर्णं नयन्ति क्व समम् इति गिरो गोपिका मां तुदन्ति
āstāṃ rāsādi-līlāvalir api lalitā hā dinānte niśānte'py añcan gobhir vilāsī saha-sakhi-nicayaḥ sāgrajaḥ kṛṣṇa-candraḥ | asmān netrānta-lakṣmī-vilasita-kalayā puṣṭavān suṣṭhu yas taṃ gopās tūrṇaṃ nayanti kva samam iti giro gopikā māṃ tudanti
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
राधा यद्यपि मूर्छिता समभवत् तस्यास् तथापि प्रियश् चित्तान्तः स्फुरति स्म तद्वद् अभितो यद्वच् छताङ्गं गतः । सोऽयं यद्यपि दृष्टि-कृष्टिम् अकरोद् अस्याः सकाशान् निज- क्षोभाद् बिभ्यद् इयं तथाप्य अनुदिशं हा तद्-दृशि व्यानशे
rādhā yadyapi mūrchitā samabhavat tasyās tathāpi priyaś cittāntaḥ sphurati sma tadvad abhito yadvac chatāṅgaṃ gataḥ | so'yaṃ yadyapi dṛṣṭi-kṛṣṭim akarod asyāḥ sakāśān nija- kṣobhād bibhyad iyaṃ tathāpya anudiśaṃ hā tad-dṛśi vyānaśe
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तस्यां सभायां रुरुदुर् यद् एता गोविन्द दामोदर माधवेति । तत्र स्मृतेऽद्यापि मनो ममेदं खेदं भजत्-प्राण-भृतिं न वष्टि
tasyāṃ sabhāyāṃ rurudur yad etā govinda dāmodara mādhaveti | tatra smṛte'dyāpi mano mamedaṃ khedaṃ bhajat-prāṇa-bhṛtiṃ na vaṣṭi
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
एवं बत सुदतीनां रुदतीनाम् अप्य् अरुन्तुदः स रथी । अक्रूरः क्रूर-मनाः दूरं हरिम् अहृत सूरजा-पुरम्
evaṃ bata sudatīnāṃ rudatīnām apy aruntudaḥ sa rathī | akrūraḥ krūra-manāḥ dūraṃ harim ahṛta sūrajā-puram
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
कृष्णस् तन् मुख्य-वर्गस् तद्-अनुगत-रथस् तत्-पताका-तद्-उद्यद्- धूलीनां पालिर् इत्थं क्रमम् अनु निमिष-प्रोज्झितं वीइक्ष्यमाणा । प्रत्यावृत्तौ निराशा व्रज-युवति-ततिः प्राणम् अत्यक्ष्यद् एष प्राक् चेन् नात्मागति-स्वीकृति-कृति-लिपिभिः सत्यम् अत्र व्यधास्यत्
kṛṣṇas tan mukhya-vargas tad-anugata-rathas tat-patākā-tad-udyad- dhūlīnāṃ pālir itthaṃ kramam anu nimiṣa-projjhitaṃ vīikṣyamāṇā | pratyāvṛttau nirāśā vraja-yuvati-tatiḥ prāṇam atyakṣyad eṣa prāk cen nātmāgati-svīkṛti-kṛti-lipibhiḥ satyam atra vyadhāsyat
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
यद्यपि सुर-मुनि-कथिता स्वस्यागतये विलम्बिता ज्ञाता । तद् अपि च वलयित-तृष्णे नास्यां कृष्णेन नादृतिः कलिता
yadyapi sura-muni-kathitā svasyāgataye vilambitā jñātā | tad api ca valayita-tṛṣṇe nāsyāṃ kṛṣṇena nādṛtiḥ kalitā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
आयास्याम्य् आशु हत्वा तम् अधि-मधुपुरं कंसम् अप्य् अस्ति दूरं वत्साद्य्-आघात-धाम्नः पुरम् अपि किम् अदस् तत् प्रियाः कुत्र दुःखम्? किन्त्व् अन्यत् प्रार्थितं यद् भवद्भिर् उचितं तद् विधत्त प्रसत्त्या प्राणे प्राणेश्वरीभिर् मयि किम् अयि परं हन्त मन्तव्यम् अन्तः
āyāsyāmy āśu hatvā tam adhi-madhupuraṃ kaṃsam apy asti dūraṃ vatsādy-āghāta-dhāmnaḥ puram api kim adas tat priyāḥ kutra duḥkham? kintv anyat prārthitaṃ yad bhavadbhir ucitaṃ tad vidhatta prasattyā prāṇe prāṇeśvarībhir mayi kim ayi paraṃ hanta mantavyam antaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
गच्छन् नेष त्वम् अद्य स्फुरसि दयित भोः कंस-घातं विधाय स्वीकर्तुं राजतां तत् कथम् अथ भवताद् आगतिस् ते व्रजाय? तस्माद् अस्माभिर् अर्थ्यं तद् इदम् इह भवांस् तत्र नाना-विराजत्- तीर्थे सर्वार्थदे नः स्मृतिम् अनु ददताम् अञ्जलीनां त्रयाणि
gacchan neṣa tvam adya sphurasi dayita bhoḥ kaṃsa-ghātaṃ vidhāya svīkartuṃ rājatāṃ tat katham atha bhavatād āgatis te vrajāya? tasmād asmābhir arthyaṃ tad idam iha bhavāṃs tatra nānā-virājat- tīrthe sarvārthade naḥ smṛtim anu dadatām añjalīnāṃ trayāṇi
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
नालं मे राज्य-लिप्सा कथम् अपि वलते निर्ममे तत्र सत्यं कंसं हत्वा यदूनां सुखम् अभिवलयन्न् अस्मि चायात-कल्पः । बद्धः स्यात् कृष्ण-सारः सपदि विधि-वशात् तर्हि किं पार्थिवादेर् मानस् तस्मिन् सुखाय प्रभवति न वनं नापि कान्ता-सुसङ्गः
nālaṃ me rājya-lipsā katham api valate nirmame tatra satyaṃ kaṃsaṃ hatvā yadūnāṃ sukham abhivalayann asmi cāyāta-kalpaḥ | baddhaḥ syāt kṛṣṇa-sāraḥ sapadi vidhi-vaśāt tarhi kiṃ pārthivāder mānas tasmin sukhāya prabhavati na vanaṃ nāpi kāntā-susaṅgaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
वृन्दं क्रीडा-वनानां बहु-विधम् अभितोऽप्य् अस्ति तत्राथ राज्ञां कन्या बह्व्योऽपि कान्तास् तव विभव-वशाद् उद्भविष्यन्ति धन्याः । तत्-तल्-लाभे मनस् ते कथम् इह भवितास्मासु वा किं तपोभिर् लब्धे भोगे विचित्रे पुनर् अपि तनुम् आनीहते वन्य-वृत्तीः
vṛndaṃ krīḍā-vanānāṃ bahu-vidham abhito'py asti tatrātha rājñāṃ kanyā bahvyo'pi kāntās tava vibhava-vaśād udbhaviṣyanti dhanyāḥ | tat-tal-lābhe manas te katham iha bhavitāsmāsu vā kiṃ tapobhir labdhe bhoge vicitre punar api tanum ānīhate vanya-vṛttīḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
सत्यं ताः केलि-वन्या विदधति लषितं सर्वतः सत्यम् एव क्षोणी-पालादि-कन्याः परम-गुण-गण-स्तोत्र-भाजः स्फुरन्ति । सत्यं कुर्वे त्रिलोकी मम न हि रतिदा नापि तत्रस्थ-रामा यद्वद् वृन्दावनं मे तद्-अनुगत-रमा यद्वद् एता भवत्यः
satyaṃ tāḥ keli-vanyā vidadhati laṣitaṃ sarvataḥ satyam eva kṣoṇī-pālādi-kanyāḥ parama-guṇa-gaṇa-stotra-bhājaḥ sphuranti | satyaṃ kurve trilokī mama na hi ratidā nāpi tatrastha-rāmā yadvad vṛndāvanaṃ me tad-anugata-ramā yadvad etā bhavatyaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
सा ते सर्वाङ्ग-शोभा बत समधिगता येन नेत्रेण येन श्रोत्रेणाश्रावि वंशी समगमि वपुषा येन च स्पर्ष-लक्ष्मीः । तेनैवालक्षि दूरं गमनम् अवगतं तेन सन्दिष्टम् उग्रं तेन स्वं विप्रलब्धं रचितम् इति हहा जीवितं धिग् विधिं धिक्
sā te sarvāṅga-śobhā bata samadhigatā yena netreṇa yena śrotreṇāśrāvi vaṃśī samagami vapuṣā yena ca sparṣa-lakṣmīḥ | tenaivālakṣi dūraṃ gamanam avagataṃ tena sandiṣṭam ugraṃ tena svaṃ vipralabdhaṃ racitam iti hahā jīvitaṃ dhig vidhiṃ dhik
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
येयं दृष्टिर् मया वश् छवि-परिकलनात् कृष्यते या श्रुतिर् वाग् दूरस्था रच्यते या तनुर् अपि मिलनाद् दव्यते स-व्यपेक्षम् । यद्य् एतास् तत्र तत्र प्रतिकृति-कृतये न ह्य् अधीना मम स्युस् तर्ह्य् एताः स्वैरिणीर् वा कथम् अहम् अहह प्राण-सख्यः सहेय?
yeyaṃ dṛṣṭir mayā vaś chavi-parikalanāt kṛṣyate yā śrutir vāg dūrasthā racyate yā tanur api milanād davyate sa-vyapekṣam | yady etās tatra tatra pratikṛti-kṛtaye na hy adhīnā mama syus tarhy etāḥ svairiṇīr vā katham aham ahaha prāṇa-sakhyaḥ saheya?
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अक्रूर-क्रूर-भावं विधिर् अशुभ-विधिं मित्रम् आमित्र-चर्यां यस्याम् अस्यां दशायां सरभ-समगमत् तत्र कान्यस्य वार्ता? अस्मज् जीवोऽप्य् अजीव-स्थितिम् इह नियतं प्राप्नुयाद् एवम् अत्र स्वामिन् न व्याधिवत् तत्-प्रतिविधिर् उदियात् काल-कल्पे विलम्बे
akrūra-krūra-bhāvaṃ vidhir aśubha-vidhiṃ mitram āmitra-caryāṃ yasyām asyāṃ daśāyāṃ sarabha-samagamat tatra kānyasya vārtā? asmaj jīvo'py ajīva-sthitim iha niyataṃ prāpnuyād evam atra svāmin na vyādhivat tat-pratividhir udiyāt kāla-kalpe vilambe
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
आयास्याम्य् एव शीघ्रं न खलु मम मनस्य् अन्य-वार्तास्ति काचित् काचिद् वा दैवतः स्यात् तद् अपि न भवती-जातु दीनास् त्यजानि । या या मध्ये मद्-आप्तिर् मुहुर् इह भविता तां पुनः स्वप्न-रूपां मा शङ्कध्वं यथा प्राग् असति च विरहे शङ्कमाना बभूव ॥ग्च् २,३।२८॥ इति । एतावन् मानम् अन्यासां वाचिकं हरिणाजनि । राधाया मूकतानूकम् अमितं यत् तु निर्ममे
āyāsyāmy eva śīghraṃ na khalu mama manasy anya-vārtāsti kācit kācid vā daivataḥ syāt tad api na bhavatī-jātu dīnās tyajāni | yā yā madhye mad-āptir muhur iha bhavitā tāṃ punaḥ svapna-rūpāṃ mā śaṅkadhvaṃ yathā prāg asati ca virahe śaṅkamānā babhūva ||GC 2,3.28|| iti | etāvan mānam anyāsāṃ vācikaṃ hariṇājani | rādhāyā mūkatānūkam amitaṃ yat tu nirmame
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ततः स्व-वृन्देन निशान्तम् आपिता बलेन बालास् तद् उरीकृतागतिम् । प्राचीन-तद्-रीति-शतेन निश्चितां विनिर्माणा मुहुर् एव तां जगुः
tataḥ sva-vṛndena niśāntam āpitā balena bālās tad urīkṛtāgatim | prācīna-tad-rīti-śatena niścitāṃ vinirmāṇā muhur eva tāṃ jaguḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
विकलः कमल-लोचनः स्वयम् एव समवोचत- राधे श्रवसि नावेशं कुरु किन्तु विलोचने । वृत्तं सन् मन्यसे हन्त वर्तमानं न वीक्षसे
vikalaḥ kamala-locanaḥ svayam eva samavocata- rādhe śravasi nāveśaṃ kuru kintu vilocane | vṛttaṃ san manyase hanta vartamānaṃ na vīkṣase
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.