Govindbhagavatpada: Rasahrdayatantra 1.1

श्रीमन्महागणाधिपतये नमः । भवभयरक्षणदक्षं नत्वा मुग्धावबोधिनीं तनुते । रसहृदयसुप्रयुक्तां टीकामृजुभावगामाप्तः

śrīmanmahāgaṇādhipataye namaḥ / bhavabhayarakṣaṇadakṣaṃ natvā mugdhāvabodhinīṃ tanute / rasahṛdayasuprayuktāṃ ṭīkāmṛjubhāvagāmāptaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

गुणवारिधिकुरलकुले हरिहरमिश्रः प्रतीतमहिमाख्यः । तत्पुत्रो भुवि महितो महेश इति नामविख्यातः

guṇavāridhikuralakule hariharamiśraḥ pratītamahimākhyaḥ / tatputro bhuvi mahito maheśa iti nāmavikhyātaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तदन्वये भारतीभावसंयुतस् तदात्मजः प्रस्तुतवाग्भिरीश्वरः । चतुर्भुजो भावितभावमानसः स्वलोकजातस्य कुलानुभावतः

tadanvaye bhāratībhāvasaṃyutas tadātmajaḥ prastutavāgbhirīśvaraḥ / caturbhujo bhāvitabhāvamānasaḥ svalokajātasya kulānubhāvataḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

ज्येष्ठोऽभूद् भुवि पारिजातकतरुः खण्डेलवालान्वये तत्पुत्रः किल नाथबल्लवसुदः प्राणैर् यशोऽर्थान्वितः । तत्पुत्रेण च सावरेण पतिना बन्धस्य धर्मार्थिना गीर्वाणाशु रुगोञ्चजेन सततं तेनात्र यत्नः कृतः

jyeṣṭho'bhūd bhuvi pārijātakataruḥ khaṇḍelavālānvaye tatputraḥ kila nāthaballavasudaḥ prāṇair yaśo'rthānvitaḥ / tatputreṇa ca sāvareṇa patinā bandhasya dharmārthinā gīrvāṇāśu rugoñcajena satataṃ tenātra yatnaḥ kṛtaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

इह शास्त्रारम्भे आचार्यश्रीमद्गोविन्दपादाः शिष्टसमयपरिपालनार्थे शास्त्रस्य देशयतो गुरुपादस्य भगवतो वस्तुनिर्देशरूपं मङ्गलम् आचरन्ति जयतीत्यादि

iha śāstrārambhe ācāryaśrīmadgovindapādāḥ śiṣṭasamayaparipālanārthe śāstrasya deśayato gurupādasya bhagavato vastunirdeśarūpaṃ maṅgalam ācaranti jayatītyādi

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

मङ्गललक्षणं यथा आशीर् नमस्क्रिया वस्तुनिर्देशो मङ्गल इति

maṅgalalakṣaṇaṃ yathā āśīr namaskriyā vastunirdeśo maṅgala iti

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

वस्तुनिर्देशः पञ्चधा यथास्ति भाति प्रियं रूपं नाम चेत्यंशपञ्चकम्

vastunirdeśaḥ pañcadhā yathāsti bhāti priyaṃ rūpaṃ nāma cetyaṃśapañcakam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

आद्यं त्रयं ब्रह्मरूपं शक्तिरूपं ततो द्वयम् इति

ādyaṃ trayaṃ brahmarūpaṃ śaktirūpaṃ tato dvayam iti

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

स हरो जयति सर्वोत्कर्षेण वर्तते

sa haro jayati sarvotkarṣeṇa vartate

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अखिलं जगत् पश्यत इति वस्तुनिर्देशाब्जयद्द्रष्टा

akhilaṃ jagat paśyata iti vastunirdeśābjayaddraṣṭā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तथा च श्रुतिः अपाणिपादो जवनो ग्रहीता

tathā ca śrutiḥ apāṇipādo javano grahītā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

पश्यत्यचक्षुः स शृणोत्यकर्णः । स वेत्ति वेद्यं न च तस्य वेत्ता तमाहुर् अग्र्यं पुरुषं पुराणम् इति

paśyatyacakṣuḥ sa śṛṇotyakarṇaḥ / sa vetti vedyaṃ na ca tasya vettā tamāhur agryaṃ puruṣaṃ purāṇam iti

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

यस्य हृदयस्यैव रसरूपिणी करुणा घृणा जाता प्रादुर्भूता

yasya hṛdayasyaiva rasarūpiṇī karuṇā ghṛṇā jātā prādurbhūtā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

किंभूत्वा गलित्वाद्रवित्वा गलितस्य स्थानाच्च्युतिर् इति युक्तम्

kiṃbhūtvā galitvādravitvā galitasya sthānāccyutir iti yuktam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

एषा हृदयस्थैव

eṣā hṛdayasthaiva

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

एवाव्ययम् अन्यस्थाननिषेधवाचि

evāvyayam anyasthānaniṣedhavāci

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

रसरूपिणीति रसः पारदस्तत्स्वरूपं यस्याः सा

rasarūpiṇīti rasaḥ pāradastatsvarūpaṃ yasyāḥ sā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तथा च वाक्यम् । रसो जलं रसो हर्षो रसः शृङ्गारपूर्वकः । स्वाद्वादिषु च निर्यासे पारदेऽपि रसो विषे । इत्यनेकार्थः

tathā ca vākyam / raso jalaṃ raso harṣo rasaḥ śṛṅgārapūrvakaḥ / svādvādiṣu ca niryāse pārade'pi raso viṣe / ityanekārthaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

सामान्यतस्तद्रूपं द्रवत्वं विशेषतो रसरूपं सर्वोपकारित्वम्

sāmānyatastadrūpaṃ dravatvaṃ viśeṣato rasarūpaṃ sarvopakāritvam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तथा च वाक्यं रसरत्नाकरे । आजन्मपापकृतनिर्दहनैकवह्निर् दारिद्र्यदुःखगजवारणसिंहरूपः इति

tathā ca vākyaṃ rasaratnākare / ājanmapāpakṛtanirdahanaikavahnir dāridryaduḥkhagajavāraṇasiṃharūpaḥ iti

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

किंभूतस्य हरस्य दैन्यगदाकुलं जगत् संसारं पश्यतः दैन्ययं च गदाश्च तैर् आकुलं व्याप्तं दैन्यं दीनभावो दारिद्र्यं गदा व्याधय इति

kiṃbhūtasya harasya dainyagadākulaṃ jagat saṃsāraṃ paśyataḥ dainyayaṃ ca gadāśca tair ākulaṃ vyāptaṃ dainyaṃ dīnabhāvo dāridryaṃ gadā vyādhaya iti

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अखिलमिति सर्वव्यापिपदम्

akhilamiti sarvavyāpipadam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

यथा मञ्जर्या । यस्य रोगस्य यो योगस्तेनैव सह दापयेत् । रसेन्द्रो हरो रोगान्नरकुञ्जरवाजिनाम्

yathā mañjaryā / yasya rogasya yo yogastenaiva saha dāpayet / rasendro haro rogānnarakuñjaravājinām

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

इति

iti

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अन्यन्मतं च । रसभस्म विना तत्र कथ्यते संहिताक्रमः । अनुक्तमपि विज्ञेयं तत्र तत्राङ्गशान्तये

anyanmataṃ ca / rasabhasma vinā tatra kathyate saṃhitākramaḥ / anuktamapi vijñeyaṃ tatra tatrāṅgaśāntaye

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

इति

iti

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.