Library·Govindbhagavatpada: Rasahrdayatantra·1·1.3

Govindbhagavatpada: Rasahrdayatantra 1.3

यः पूर्वविशिष्टो हरजस् तस्मादन्यः करुणापरो दयावान् कः न को ऽपि यतो रुजं शरीरव्यथां हरति

yaḥ pūrvaviśiṣṭo harajas tasmādanyaḥ karuṇāparo dayāvān kaḥ na ko 'pi yato rujaṃ śarīravyathāṃ harati

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

किंभूत्वा मूर्छित्वा मूर्छितो भूत्वा

kiṃbhūtvā mūrchitvā mūrchito bhūtvā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

मूर्छितलक्षणं रसरत्नाकरे । कज्जलाभो यदा सूतो विहाय घनचापलम् । दृश्यते ऽसौ तदा ज्ञेयो मूर्छितः सूतराड्बुधैः

mūrchitalakṣaṇaṃ rasaratnākare / kajjalābho yadā sūto vihāya ghanacāpalam / dṛśyate 'sau tadā jñeyo mūrchitaḥ sūtarāḍbudhaiḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

इति

iti

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

पुनर्बन्धनमनुभूय धृत्वा मुक्तिदो भवति मुक्तिं ददातीति

punarbandhanamanubhūya dhṛtvā muktido bhavati muktiṃ dadātīti

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

मुक्तिश्चतुर्धा वर्णिता सालोक्यसारूप्यसामीप्यसायुज्यभेदात्

muktiścaturdhā varṇitā sālokyasārūpyasāmīpyasāyujyabhedāt

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

बन्धनं च मुख्यतया द्विविधम् अवान्तरव्यापारेण च चतुर्विधम्

bandhanaṃ ca mukhyatayā dvividham avāntaravyāpāreṇa ca caturvidham

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अधुना द्विविधबन्धनोद्देशः निर्बीजबद्धो बीजबद्धश्च

adhunā dvividhabandhanoddeśaḥ nirbījabaddho bījabaddhaśca

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

निर्बीजबद्धो यथा रसमञ्जर्याम् । रसस्तु पादांशसुवर्णजीर्णः पिष्टीकृतो गन्धकयोगतश्च । तुल्यांशगन्धैः पुटितः क्रमेण निर्बीजनामाखिलरोगहर्ता

nirbījabaddho yathā rasamañjaryām / rasastu pādāṃśasuvarṇajīrṇaḥ piṣṭīkṛto gandhakayogataśca / tulyāṃśagandhaiḥ puṭitaḥ krameṇa nirbījanāmākhilarogahartā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

इति

iti

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

पुनर् बीजबद्धो यथा । बीजीकृतैर् अभ्रसत्त्वहेमतारार्ककान्तैः सह साधितो यः । युतस्ततः षड्गुणगन्धचूर्णैः स बीजबद्धे ऽप्यधिकप्रभावः

punar bījabaddho yathā / bījīkṛtair abhrasattvahematārārkakāntaiḥ saha sādhito yaḥ / yutastataḥ ṣaḍguṇagandhacūrṇaiḥ sa bījabaddhe 'pyadhikaprabhāvaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

इति

iti

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अवान्तरचतुर्विधबन्धोद्देशो यथा । पोटः खोटो जलौका च भस्मत्वं च चतुर्विधम् । बन्धश्चतुर्विधः सूते विज्ञेयो भिषगुत्तमैः

avāntaracaturvidhabandhoddeśo yathā / poṭaḥ khoṭo jalaukā ca bhasmatvaṃ ca caturvidham / bandhaścaturvidhaḥ sūte vijñeyo bhiṣaguttamaiḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

इति

iti

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तल्लक्षणं संकेतकलिकायाम् । पोटः पर्पटीबन्धः पिष्टीस्तम्भस्तु खोटकः । ध्मातो द्रुतो भवेत्खोटस् त्व् आहतश्चूर्णतां व्रजेत्

tallakṣaṇaṃ saṃketakalikāyām / poṭaḥ parpaṭībandhaḥ piṣṭīstambhastu khoṭakaḥ / dhmāto druto bhavetkhoṭas tv āhataścūrṇatāṃ vrajet

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

पुनर्ध्मातो द्रुतः खोट इति खोटस्य लक्षणम् । जलौका पाटबन्धश्च भस्म भस्मनिभं भवेत्

punardhmāto drutaḥ khoṭa iti khoṭasya lakṣaṇam / jalaukā pāṭabandhaśca bhasma bhasmanibhaṃ bhavet

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

इति

iti

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

पुनः सुमृतः सन् अमरीकरोतीति

punaḥ sumṛtaḥ san amarīkarotīti

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

सुमृत इति सुः इति पूजायां यथा विदग्धमुखमण्डनबहिर्लापिकायाम् । पूजायां किं पदं प्रोक्तम् अस्तनं को बिभर्त्युरः । क आयुधतया ख्यातः प्रलम्बासुरविद्विषः

sumṛta iti suḥ iti pūjāyāṃ yathā vidagdhamukhamaṇḍanabahirlāpikāyām / pūjāyāṃ kiṃ padaṃ proktam astanaṃ ko bibhartyuraḥ / ka āyudhatayā khyātaḥ pralambāsuravidviṣaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

सुनासीरः इति पूज्यः

sunāsīraḥ iti pūjyaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

मृत इति विशेषार्थः

mṛta iti viśeṣārthaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

मृतो यथा । आर्द्रत्वं च घनत्वं च चापल्यं गुरुतैजसम् । यस्यैतानि न विद्यन्ते तं विद्यान्मृतसूतकम्

mṛto yathā / ārdratvaṃ ca ghanatvaṃ ca cāpalyaṃ gurutaijasam / yasyaitāni na vidyante taṃ vidyānmṛtasūtakam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

इति

iti

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

पूज्य इति रसेन्द्रमङ्गले यथा । अबद्धसूतं तु हतं प्रमादात् करोति कष्टं प्रबलं रसेन्द्रः

pūjya iti rasendramaṅgale yathā / abaddhasūtaṃ tu hataṃ pramādāt karoti kaṣṭaṃ prabalaṃ rasendraḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

इति

iti

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

मूर्छनादिबन्धनपरम्परया यो मृतः स पूज्यो नान्यथा

mūrchanādibandhanaparamparayā yo mṛtaḥ sa pūjyo nānyathā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

यथा च रसमञ्जर्याम् । अजीर्णं चाप्यबीजं च सूतकं यस्तु घातयेत् । ब्रह्महा स दुराचारी मम द्रोही महेश्वरि

yathā ca rasamañjaryām / ajīrṇaṃ cāpyabījaṃ ca sūtakaṃ yastu ghātayet / brahmahā sa durācārī mama drohī maheśvari

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

इति युक्तोऽयम् अर्थः

iti yukto'yam arthaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

करुणापरत्वं सतां स्वभाव इति

karuṇāparatvaṃ satāṃ svabhāva iti

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

यथा । छेदेऽपि चन्दनतरुः सुरभयति मुखं कुठारस्य इति

yathā / chede'pi candanataruḥ surabhayati mukhaṃ kuṭhārasya iti

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.