शुचौ देशे स्थाने अनुपहते । एवं च पादप्रक्षालनमप्यर्थसिद्धं मा भूत् अशुद्धिपादसम्बन्धाद्देशस्याप्यशुचिभाव इति । तथा च वखिष्ठः- ऽप्रक्षाल्य पादौ पाणो चा मणिबन्धनात्ऽ; इति । आसीन एव, नान्यावस्थः । तथाच वसिष्ठः-ऽव्रजन् तिष्ठन् शयानः प्रणतो वा नाचामेत्ऽ; इति । दाक्षिणं बाहुं जान्वोर्मध्ये कृत्वा । यज्ञोपवीतोति । यदि कदाचित् अयज्ञोपवीति भूत्वाप्यास्ते तथाप्याचमने अवश्यं यज्ञोपवीतिना भवितव्यमिति । तथा चापस्पम्बः-ऽउपासने गुरूणां वृद्धानामतिथीनां होमे जप्यकर्मणि भोजन आचमने स्वाध्याये च यज्ञोपवीति स्यात्ऽ; इति । आचमनाङ्गत्वेनान्ययज्ञोपवीतोत्पादनार्थं वा । तथा च वसिष्ठः- स्नातकानां तु नित्यं स्यादन्तर्वासस्तथोत्तरम् । यज्ञोपवीते द्दे यष्टिः सोदकश्च कमण्डलुः ॥ इति ॥ मणिर्यस्मिन्देशे बध्यते स मणिबन्धः । तस्मादामणिबन्धनात्पाणी प्रक्षाल्य वाग्यतस्तूर्ष्णीं हृदयस्पृशो हृदयंगमाः । अपांपरिमाणार्थमिदम् । माषनिमज्जनमात्रास्तावत्यो भवन्ति । तथाचाहोशना ऽमाषनिमज्जनमात्रा हृदयंगमा भवन्तिऽ; इति । त्रिश्चतुर्वेत्यत्र विकल्पो व्यवस्थितः- यदा ऽआपः पुनन्तुऽ; इत्यादिमन्त्रमुक्त्वाऽचम्यते तदा चतुः अन्यत्र त्रिरिति । अब्ग्रहणं गोमूत्रादिनिवृत्त्यर्थं तेषां शुद्धिहेतुत्वसामान्याद्ग्रहणं मा भूदिति । उष्णबुद्धुदफेनकषायादिवर्जनार्थं वा । पिबेदिति वक्तव्ये आचामेदिति गुरुसूत्रकरणं विध्यन्तरोपसङ्ग्रहार्थम् । तत्र तूशनाऽह- ऽदक्षिणं हस्ततलं गोकर्णाकारं विन्यस्य ब्राह्मेण तीर्थेनाशब्दं पिबेदृग्यजुःसामवेदान् ध्यायन्ऽ; इति ॥ द्विः परिमृज्यात्
śucau deśe sthāne anupahate / evaṃ ca pādaprakṣālanamapyarthasiddhaṃ mā bhūt aśuddhipādasambandhāddeśasyāpyaśucibhāva iti / tathā ca vakhiṣṭhaḥ- 'prakṣālya pādau pāṇo cā maṇibandhanāt'; iti / āsīna eva, nānyāvasthaḥ / tathāca vasiṣṭhaḥ-'vrajan tiṣṭhan śayānaḥ praṇato vā nācāmet'; iti / dākṣiṇaṃ bāhuṃ jānvormadhye kṛtvā / yajñopavītoti / yadi kadācit ayajñopavīti bhūtvāpyāste tathāpyācamane avaśyaṃ yajñopavītinā bhavitavyamiti / tathā cāpaspambaḥ-'upāsane gurūṇāṃ vṛddhānāmatithīnāṃ home japyakarmaṇi bhojana ācamane svādhyāye ca yajñopavīti syāt'; iti / ācamanāṅgatvenānyayajñopavītotpādanārthaṃ vā / tathā ca vasiṣṭhaḥ- snātakānāṃ tu nityaṃ syādantarvāsastathottaram / yajñopavīte dde yaṣṭiḥ sodakaśca kamaṇḍaluḥ // iti // maṇiryasmindeśe badhyate sa maṇibandhaḥ / tasmādāmaṇibandhanātpāṇī prakṣālya vāgyatastūrṣṇīṃ hṛdayaspṛśo hṛdayaṃgamāḥ / apāṃparimāṇārthamidam / māṣanimajjanamātrāstāvatyo bhavanti / tathācāhośanā 'māṣanimajjanamātrā hṛdayaṃgamā bhavanti'; iti / triścaturvetyatra vikalpo vyavasthitaḥ- yadā 'āpaḥ punantu'; ityādimantramuktvā'camyate tadā catuḥ anyatra tririti / abgrahaṇaṃ gomūtrādinivṛttyarthaṃ teṣāṃ śuddhihetutvasāmānyādgrahaṇaṃ mā bhūditi / uṣṇabuddhudaphenakaṣāyādivarjanārthaṃ vā / pibediti vaktavye ācāmediti gurusūtrakaraṇaṃ vidhyantaropasaṅgrahārtham / tatra tūśanā'ha- 'dakṣiṇaṃ hastatalaṃ gokarṇākāraṃ vinyasya brāhmeṇa tīrthenāśabdaṃ pibedṛgyajuḥsāmavedān dhyāyan'; iti // dviḥ parimṛjyāt
Devanagari rendered by HREEM from the edition's roman (IAST) text; the IAST is the edition's own.
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.