ब्रह्मचर्यं चरतीति, ब्रह्मण एव वा विषये निःस्पृहश्चरतीति, ब्रह्मचारी । गृहं पत्नी तत्संयोगादगृहस्थः । भिक्षाशीलत्वादिभक्षुः । विखनसा प्रोक्तं शास्त्रं वैखानसं तद्विधिना वर्तत इति वैखानसः । विसमास एषामेव पृथक्त्वज्ञापनार्थः, यथाऽहोशना-ऽद्वौ ब्रह्मचारिणावुपकुर्वाणो नैष्ठिकश्चेति, द्वौ वैखानसौ सपत्नीको विपत्नीकश्चेति, द्वौ संन्यासिनौ भिक्षुसन्यासी वेदसन्यासी चेति, बहुधा गृहस्थः शालीनयायावरादिभेदेनऽ; इत्यादि । ननु च स्मृत्यन्तरे वैखानसमभिधाय भिक्षुरित्युक्तः इह किमर्थं क्रमभेद इति । उच्यते ऽप्रागुत्तमास्त्रय आश्रमिणःऽ; इत्यत्र वैखानसवर्जनार्थः क्रमभेदः । तस्य ग्रामप्रवेशनप्रतिषेधादेव सिद्धमिति चेत् न, अर्थिनामरण्यगमनस्यापि सम्भवात् तथाच स्मृत्यन्तरम्- चातुर्वैद्यो विकल्पी च नैरुक्तो धर्मपाठकः । ब्रह्मचारी गृही भिक्षुः पर्षदेषा दशावरा ॥ इति ॥ केचित्तु- प्रजापत्यां निरुप्येष्टिं सर्ववेदसदक्षिणाम् । आत्मन्यग्नीन्समारोप्य ब्राह्मणः प्रव्रजेत् गृहात् ॥ इति स्मृत्यन्तरमवलम्ब्य गार्हस्थ्यादेव संन्यासः कर्तव्य इत्येवमर्थः क्रमभेद इति वर्णयन्ति । तत्पूर्वसूत्रेणैव प्रतिपादितं उत नेति भूसुरैर्विचारणीयम् ॥ तेषां गृहस्थो योनिरप्रजनत्वादितरेषाम्
brahmacaryaṃ caratīti, brahmaṇa eva vā viṣaye niḥspṛhaścaratīti, brahmacārī / gṛhaṃ patnī tatsaṃyogādagṛhasthaḥ / bhikṣāśīlatvādibhakṣuḥ / vikhanasā proktaṃ śāstraṃ vaikhānasaṃ tadvidhinā vartata iti vaikhānasaḥ / visamāsa eṣāmeva pṛthaktvajñāpanārthaḥ, yathā'hośanā-'dvau brahmacāriṇāvupakurvāṇo naiṣṭhikaśceti, dvau vaikhānasau sapatnīko vipatnīkaśceti, dvau saṃnyāsinau bhikṣusanyāsī vedasanyāsī ceti, bahudhā gṛhasthaḥ śālīnayāyāvarādibhedena'; ityādi / nanu ca smṛtyantare vaikhānasamabhidhāya bhikṣurityuktaḥ iha kimarthaṃ kramabheda iti / ucyate 'prāguttamāstraya āśramiṇaḥ'; ityatra vaikhānasavarjanārthaḥ kramabhedaḥ / tasya grāmapraveśanapratiṣedhādeva siddhamiti cet na, arthināmaraṇyagamanasyāpi sambhavāt tathāca smṛtyantaram- cāturvaidyo vikalpī ca nairukto dharmapāṭhakaḥ / brahmacārī gṛhī bhikṣuḥ parṣadeṣā daśāvarā // iti // kecittu- prajāpatyāṃ nirupyeṣṭiṃ sarvavedasadakṣiṇām / ātmanyagnīnsamāropya brāhmaṇaḥ pravrajet gṛhāt // iti smṛtyantaramavalambya gārhasthyādeva saṃnyāsaḥ kartavya ityevamarthaḥ kramabheda iti varṇayanti / tatpūrvasūtreṇaiva pratipāditaṃ uta neti bhūsurairvicāraṇīyam // teṣāṃ gṛhastho yoniraprajanatvāditareṣām
Devanagari rendered by HREEM from the edition's roman (IAST) text; the IAST is the edition's own.
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.