आदीश्वराय प्रणमामि तस्मै येनोपदिष्टा हठयोगविद्या विराजते प्रोन्नतराजयोगम् आरोढुम् इच्छोर् अधिरोहिणीव
ādīśvarāya praṇamāmi tasmai yenopadiṣṭā haṭhayogavidyā virājate pronnatarājayogam āroḍhum icchor adhirohiṇīva
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
एकदा चण्डकापालिर् गत्वा घेरण्डकुट्टिरम् प्रणम्य विनयाद् भक्त्या घेरण्डं परिपृच्छति
ekadā caṇḍakāpālir gatvā gheraṇḍakuṭṭiram praṇamya vinayād bhaktyā gheraṇḍaṃ paripṛcchati
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
चण्डकापालिर् उवाच घटस्थयोगं योगेश तत्त्वज्ञानस्य कारणम् इदानीं श्रोतुम् इच्छामि योगेश्वर वद प्रभो
caṇḍakāpālir uvāca ghaṭasthayogaṃ yogeśa tattvajñānasya kāraṇam idānīṃ śrotum icchāmi yogeśvara vada prabho
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
घेरण्ड उवाच साधु साधु महाबाहो यन् मां त्वं परिपृच्छसि कथयामि हि ते तत्त्वं सावधानो ऽवधारय
gheraṇḍa uvāca sādhu sādhu mahābāho yan māṃ tvaṃ paripṛcchasi kathayāmi hi te tattvaṃ sāvadhāno 'vadhāraya
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
नास्ति मायासमः पाशो नास्ति योगात् परं बलम् न हि ज्ञानात् परो बन्धुर् नाहंकारात् परो रिपुः
nāsti māyāsamaḥ pāśo nāsti yogāt paraṃ balam na hi jñānāt paro bandhur nāhaṃkārāt paro ripuḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अभ्यासात् कादिवर्णादेर् यथा शास्त्राणि बोधयेत् तथा योगं समासाद्य तत्त्वज्ञानं च लभ्यते
abhyāsāt kādivarṇāder yathā śāstrāṇi bodhayet tathā yogaṃ samāsādya tattvajñānaṃ ca labhyate
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
सुकृतैर् दुष्कृतैः कार्यैर् जायते प्राणिनां घटः घटाद् उत्पद्यते कर्म घटयन्त्रं यथा भ्रमेत्
sukṛtair duṣkṛtaiḥ kāryair jāyate prāṇināṃ ghaṭaḥ ghaṭād utpadyate karma ghaṭayantraṃ yathā bhramet
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ऊर्ध्वाधो भ्रमते यद्वद् घटयन्त्रं गवां वशात् तद्वत् कर्मवशाज् जीवो भ्रमते जन्ममृत्युना
ūrdhvādho bhramate yadvad ghaṭayantraṃ gavāṃ vaśāt tadvat karmavaśāj jīvo bhramate janmamṛtyunā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
आमकुम्भ इवाम्भःस्थो जीर्यमाणः सदा घटः योगानलेन संदह्य घटशुद्धिं समाचरेत्
āmakumbha ivāmbhaḥstho jīryamāṇaḥ sadā ghaṭaḥ yogānalena saṃdahya ghaṭaśuddhiṃ samācaret
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
शोधनं दृढता चैव स्थैर्यं धैर्यं च लाघवम् प्रत्यक्षं च निर्लिप्तं च घटस्थं सप्तसाधनम्
śodhanaṃ dṛḍhatā caiva sthairyaṃ dhairyaṃ ca lāghavam pratyakṣaṃ ca nirliptaṃ ca ghaṭasthaṃ saptasādhanam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
षट्कर्मणा शोधनं च आसनेन भवेद् दृढम् मुद्रया स्थिरता चैव प्रत्याहारेण धैर्यता
ṣaṭkarmaṇā śodhanaṃ ca āsanena bhaved dṛḍham mudrayā sthiratā caiva pratyāhāreṇa dhairyatā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
प्राणायामाल् लाघवं च ध्यानात् प्रत्यक्षम् आत्मनि समाधिना निर्लिप्तं च मुक्तिर् एव न संशयः
prāṇāyāmāl lāghavaṃ ca dhyānāt pratyakṣam ātmani samādhinā nirliptaṃ ca muktir eva na saṃśayaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
धौतिर् वस्तिस् तथा नेतिर् लौलिकी त्राटकं तथा कपालभातिश् चैतानि षट्कर्माणि समाचरेत्
dhautir vastis tathā netir laulikī trāṭakaṃ tathā kapālabhātiś caitāni ṣaṭkarmāṇi samācaret
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अन्तर्धौतिर् दन्तधौतिर् हृद्धौतिर् मूलशोधनम् धौत्यश् चतुर्विधाः प्रोक्ता घटं कुर्वन्ति निर्मलम्
antardhautir dantadhautir hṛddhautir mūlaśodhanam dhautyaś caturvidhāḥ proktā ghaṭaṃ kurvanti nirmalam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
वातसारं वारिसारं वह्निसारं बहिष्कृतम् घटस्य निर्मलार्थाय ह्य् अन्तर्धौतिश् चतुर्विधा
vātasāraṃ vārisāraṃ vahnisāraṃ bahiṣkṛtam ghaṭasya nirmalārthāya hy antardhautiś caturvidhā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
काकचञ्चूवद् आस्येन पिबेद् वायुं शनैः शनैः चालयेद् उदरं पश्चाद् वर्त्मना रेचयेच् छनैः
kākacañcūvad āsyena pibed vāyuṃ śanaiḥ śanaiḥ cālayed udaraṃ paścād vartmanā recayec chanaiḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
वातसारं परं गोप्यं देहनिर्मलकारकम् सर्वरोगक्षयकरं देहानलविवर्धकम्
vātasāraṃ paraṃ gopyaṃ dehanirmalakārakam sarvarogakṣayakaraṃ dehānalavivardhakam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
आ कण्ठं पूरयेद् वारि वक्त्रेण च पिबेच् छनैः चालयेद् उदरेणैव चोदराद् रेचयेद् अधः
ā kaṇṭhaṃ pūrayed vāri vaktreṇa ca pibec chanaiḥ cālayed udareṇaiva codarād recayed adhaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
वारिसारं परं गोप्यं देहनिर्मलकारकम् साधयेद् यः प्रयत्नेन देवदेहं प्रपद्यते
vārisāraṃ paraṃ gopyaṃ dehanirmalakārakam sādhayed yaḥ prayatnena devadehaṃ prapadyate
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
वारिसारं परां धौतिं साधयेद् यः प्रयत्नतः मलदेहं शोधयित्वा देवदेहं प्रपद्यते
vārisāraṃ parāṃ dhautiṃ sādhayed yaḥ prayatnataḥ maladehaṃ śodhayitvā devadehaṃ prapadyate
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
नाभिग्रन्थिं मेरुपृष्ठे शतवारं च कारयेत् उदरामयजं त्यक्त्वा जाठराग्निं विवर्धयेत् वह्निसारम् इयं धौतिर् योगिनां योगसिद्धिदा
nābhigranthiṃ merupṛṣṭhe śatavāraṃ ca kārayet udarāmayajaṃ tyaktvā jāṭharāgniṃ vivardhayet vahnisāram iyaṃ dhautir yogināṃ yogasiddhidā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
एषा धौतिः परा गोप्या न प्रकाश्या कदाचन केवलं धौतिमात्रेण देवदेहो भवेद् ध्रुवम्
eṣā dhautiḥ parā gopyā na prakāśyā kadācana kevalaṃ dhautimātreṇa devadeho bhaved dhruvam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
काकीमुद्रां साधयित्वा पूरयेद् उदरं महत् धारयेद् अर्धयामं तु चालयेद् अर्धवर्त्मना एषा धौतिः परा गोप्या न प्रकाश्या कदाचन
kākīmudrāṃ sādhayitvā pūrayed udaraṃ mahat dhārayed ardhayāmaṃ tu cālayed ardhavartmanā eṣā dhautiḥ parā gopyā na prakāśyā kadācana
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
नाभिमग्नजले स्थित्वा शक्तिनाडीं विमर्जयेत् कराभ्यां क्षालयेन् नाडीं यावन् मलविसर्जनम्
nābhimagnajale sthitvā śaktināḍīṃ vimarjayet karābhyāṃ kṣālayen nāḍīṃ yāvan malavisarjanam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तावत् प्रक्षाल्य नाडीं च उदरे वेशयेत् पुनः इदं प्रक्षालनं गोप्यं देवानाम् अपि दुर्लभम् केवलं धौतिमात्रेण देवदेहो भवेद् ध्रुवम्
tāvat prakṣālya nāḍīṃ ca udare veśayet punaḥ idaṃ prakṣālanaṃ gopyaṃ devānām api durlabham kevalaṃ dhautimātreṇa devadeho bhaved dhruvam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
यामार्धं धारणाशक्तिं यावन् न साधयेन् नरः बहिष्कृतं महाधौती तावन् नैव तु जायते
yāmārdhaṃ dhāraṇāśaktiṃ yāvan na sādhayen naraḥ bahiṣkṛtaṃ mahādhautī tāvan naiva tu jāyate
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
दन्तमूलं जिह्वामूलं रन्ध्रं च कर्णयुग्मयोः कपालरन्ध्रं पञ्चेति दन्तधौतिर् विधीयते
dantamūlaṃ jihvāmūlaṃ randhraṃ ca karṇayugmayoḥ kapālarandhraṃ pañceti dantadhautir vidhīyate
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
खदिरेण रसेनाथ मृत्तिकया च शुद्धया मार्जयेद् दन्तमूलं च यावत् किल्बिषम् आहरेत्
khadireṇa rasenātha mṛttikayā ca śuddhayā mārjayed dantamūlaṃ ca yāvat kilbiṣam āharet
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
दन्तमूलं परा धौतिर् योगिनां योगसाधने नित्यं कुर्यात् प्रभाते च दन्तरक्षाय योगवित् दन्तमूलं धारणादिकार्येषु योगिनां यतः
dantamūlaṃ parā dhautir yogināṃ yogasādhane nityaṃ kuryāt prabhāte ca dantarakṣāya yogavit dantamūlaṃ dhāraṇādikāryeṣu yogināṃ yataḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अथातः सम्प्रवक्ष्यामि जिह्वाशोधनकारणम् जरामरणरोगादीन् नाशयेद् दीर्घलम्बिका
athātaḥ sampravakṣyāmi jihvāśodhanakāraṇam jarāmaraṇarogādīn nāśayed dīrghalambikā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तर्जनीमध्यमानामा अङ्गुलित्रययोगतः वेशयेद् गलमध्ये तु मार्जयेल् लम्बिकामलम् शनैः शनैर् मार्जयित्वा कफदोषं निवारयेत्
tarjanīmadhyamānāmā aṅgulitrayayogataḥ veśayed galamadhye tu mārjayel lambikāmalam śanaiḥ śanair mārjayitvā kaphadoṣaṃ nivārayet
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
मार्जयेन् नवनीतेन दोहयेच् च पुनः पुनः तदग्रं लौहयन्त्रेण कर्षयित्वा पुनः पुनः
mārjayen navanītena dohayec ca punaḥ punaḥ tadagraṃ lauhayantreṇa karṣayitvā punaḥ punaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
नित्यं कुर्यात् प्रयत्नेन रवेर् उदयके ऽस्तके एवं कृते तु नित्ये च लम्बिका दीर्घतां गता
nityaṃ kuryāt prayatnena raver udayake 'stake evaṃ kṛte tu nitye ca lambikā dīrghatāṃ gatā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तर्जन्यङ्गुल्यग्रयोगान् मार्जयेत् कर्णरन्ध्रयोः नित्यम् अभ्यासयोगेन नादान्तरं प्रकाशनम्
tarjanyaṅgulyagrayogān mārjayet karṇarandhrayoḥ nityam abhyāsayogena nādāntaraṃ prakāśanam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
वृद्धाङ्गुष्ठेन दक्षेण मर्दयेद् भालरन्ध्रकम् एवम् अभ्यासयोगेन कफदोषं निवारयेत्
vṛddhāṅguṣṭhena dakṣeṇa mardayed bhālarandhrakam evam abhyāsayogena kaphadoṣaṃ nivārayet
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
नाडी निर्मलतां याति दिव्यदृष्टिः प्रजायते निद्रान्ते भोजनान्ते च दिवान्ते च दिने दिने
nāḍī nirmalatāṃ yāti divyadṛṣṭiḥ prajāyate nidrānte bhojanānte ca divānte ca dine dine
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
हृद्धौतिं त्रिविधां कुर्याद् दण्डवमनवाससा
hṛddhautiṃ trividhāṃ kuryād daṇḍavamanavāsasā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
रम्भादण्डं हरिद्दण्डं वेत्रदण्डं तथैव च हृन्मध्ये चालयित्वा तु पुनः प्रत्याहरेच् छनैः
rambhādaṇḍaṃ hariddaṇḍaṃ vetradaṇḍaṃ tathaiva ca hṛnmadhye cālayitvā tu punaḥ pratyāharec chanaiḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
कफपित्तं तथा क्लेदं रेचयेद् ऊर्ध्ववर्त्मना दण्डधौतिविधानेन हृद्रोगं नाशयेद् ध्रुवम्
kaphapittaṃ tathā kledaṃ recayed ūrdhvavartmanā daṇḍadhautividhānena hṛdrogaṃ nāśayed dhruvam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
भोजनान्ते पिबेद् वारि आ कर्णपूरितं सुधीः ऊर्ध्वदृष्टिं क्षणं कृत्वा तज् जलं वमयेत् पुनः नित्यम् अभ्यासयोगेन कफपित्तं निवारयेत्
bhojanānte pibed vāri ā karṇapūritaṃ sudhīḥ ūrdhvadṛṣṭiṃ kṣaṇaṃ kṛtvā taj jalaṃ vamayet punaḥ nityam abhyāsayogena kaphapittaṃ nivārayet
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
एकोनविंशतिर् हस्तः पञ्चविंशति वै तथा चतुरङ्गुलविस्तारं सूक्ष्मवस्त्रं शनैर् ग्रसेत् पुनः प्रत्याहरेद् एतत् प्रोच्यते धौतिकर्मकम्
ekonaviṃśatir hastaḥ pañcaviṃśati vai tathā caturaṅgulavistāraṃ sūkṣmavastraṃ śanair graset punaḥ pratyāhared etat procyate dhautikarmakam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
गुल्मज्वरप्लीहाकुष्ठकफपित्तं विनश्यति आरोग्यं बलपुष्टिश् च भवेत् तस्य दिने दिने
gulmajvaraplīhākuṣṭhakaphapittaṃ vinaśyati ārogyaṃ balapuṣṭiś ca bhavet tasya dine dine
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अपानक्रूरता तावद् यावन् मूलं न शोधयेत् तस्मात् सर्वप्रयत्नेन मूलशोधनम् आचरेत्
apānakrūratā tāvad yāvan mūlaṃ na śodhayet tasmāt sarvaprayatnena mūlaśodhanam ācaret
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
पीतमूलस्य दण्डेन मध्यमाङ्गुलिनापि वा यत्नेन क्षालयेद् गुह्यं वारिणा च पुनः पुनः
pītamūlasya daṇḍena madhyamāṅgulināpi vā yatnena kṣālayed guhyaṃ vāriṇā ca punaḥ punaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
वारयेत् कोष्ठकाठिन्यम् आमाजीर्णं निवारयेत् कारणं कान्तिपुष्ट्योश् च दीपनं वह्निमण्डलम्
vārayet koṣṭhakāṭhinyam āmājīrṇaṃ nivārayet kāraṇaṃ kāntipuṣṭyoś ca dīpanaṃ vahnimaṇḍalam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
जलवस्तिः शुष्कवस्तिर् वस्ती च द्विविधौ स्मृतौ जलवस्तिं जले कुर्याच् छुष्कवस्तिं क्षितौ सदा
jalavastiḥ śuṣkavastir vastī ca dvividhau smṛtau jalavastiṃ jale kuryāc chuṣkavastiṃ kṣitau sadā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
नाभिमग्नजले पायुं न्यस्तवान् उत्कटासनम् आकुञ्चनं प्रकाशं च जलवस्तिं समाचरेत्
nābhimagnajale pāyuṃ nyastavān utkaṭāsanam ākuñcanaṃ prakāśaṃ ca jalavastiṃ samācaret
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
प्रमेहं च गुदावर्तं क्रूरवायुं निवारयेत् भवेत् स्वच्छन्ददेहश् च कामदेवसमो भवेत्
pramehaṃ ca gudāvartaṃ krūravāyuṃ nivārayet bhavet svacchandadehaś ca kāmadevasamo bhavet
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
वस्तिं पश्चिमतानेन चालयित्वा शनैः शनैः अश्विनीमुद्रया पायुम् आकुञ्चयेत् प्रकाशयेत्
vastiṃ paścimatānena cālayitvā śanaiḥ śanaiḥ aśvinīmudrayā pāyum ākuñcayet prakāśayet
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
एवम् अभ्यासयोगेन कोष्ठदोषो न विद्यते विवर्धयेज् जाठराग्निम् आमवातं विनाशयेत्
evam abhyāsayogena koṣṭhadoṣo na vidyate vivardhayej jāṭharāgnim āmavātaṃ vināśayet
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
वितस्तिमानं सूक्ष्मसूत्रं नासानाले प्रवेशयेत् मुखान् निर्गमयेत् पश्चात् प्रोच्यते नेतिकर्मकम्
vitastimānaṃ sūkṣmasūtraṃ nāsānāle praveśayet mukhān nirgamayet paścāt procyate netikarmakam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
साधनान् नेतिकर्मापि खेचरीसिद्धिम् आप्नुयात् कफदोषा विनश्यन्ति दिव्यदृष्टिः प्रजायते
sādhanān netikarmāpi khecarīsiddhim āpnuyāt kaphadoṣā vinaśyanti divyadṛṣṭiḥ prajāyate
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अमन्दवेगं तुन्दं च भ्रामयेद् उभपार्श्वयोः सर्वरोगान् निहन्तीह देहानलविवर्धनम्
amandavegaṃ tundaṃ ca bhrāmayed ubhapārśvayoḥ sarvarogān nihantīha dehānalavivardhanam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
निमेषोन्मेषकं त्यक्त्वा सूक्ष्मलक्ष्यं निरीक्षयेत् यावद् अश्रु निपतते त्राटकं प्रोच्यते बुधैः
nimeṣonmeṣakaṃ tyaktvā sūkṣmalakṣyaṃ nirīkṣayet yāvad aśru nipatate trāṭakaṃ procyate budhaiḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
एवम् अभ्यासयोगेन शांभवी जायते ध्रुवम् न जायते नेत्ररोगः दिव्यदृष्टिप्रदायकम्
evam abhyāsayogena śāṃbhavī jāyate dhruvam na jāyate netrarogaḥ divyadṛṣṭipradāyakam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
वामक्रमेण व्युत्क्रमेण शीत्क्रमेण विशेषतः भालभातिं त्रिधा कुर्यात् कफदोषं निवारयेत्
vāmakrameṇa vyutkrameṇa śītkrameṇa viśeṣataḥ bhālabhātiṃ tridhā kuryāt kaphadoṣaṃ nivārayet
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
इडया पूरयेद् वायुं रेचयेत् पिङ्गला पुनः पिङ्गलया पूरयित्वा पुनश् चन्द्रेण रेचयेत्
iḍayā pūrayed vāyuṃ recayet piṅgalā punaḥ piṅgalayā pūrayitvā punaś candreṇa recayet
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
पूरकं रेचकं कृत्वा वेगेन न तु चालयेत् एवम् अभ्यासयोगेन कफदोषं निवारयेत्
pūrakaṃ recakaṃ kṛtvā vegena na tu cālayet evam abhyāsayogena kaphadoṣaṃ nivārayet
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
नासाभ्यां जलम् आकृष्य पुनर् वक्त्रेण रेचयेत् पायं पायं प्रकुर्वंश् चेच् छ्लेष्मदोषं निवारयेत्
nāsābhyāṃ jalam ākṛṣya punar vaktreṇa recayet pāyaṃ pāyaṃ prakurvaṃś cec chleṣmadoṣaṃ nivārayet
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
शीत्कृत्य पीत्वा वक्त्रेण नासानालैर् विरेचयेत् एवम् अभ्यासयोगेन कामदेवसमो भवेत्
śītkṛtya pītvā vaktreṇa nāsānālair virecayet evam abhyāsayogena kāmadevasamo bhavet
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
न जायते वार्द्धकं च ज्वरो नैव प्रजायते भवेत् स्वच्छन्ददेहश् च कफदोषं निवारयेत्
na jāyate vārddhakaṃ ca jvaro naiva prajāyate bhavet svacchandadehaś ca kaphadoṣaṃ nivārayet
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.