Library·Ghatakarparakavya, with Abhinavagupta's Ghatakarparavivrti [GhkV]·9

Ghatakarparakavya, with Abhinavagupta's Ghatakarparavivrti [GhkV] 9

GhkV 9

विसृष्टायाम् अपि दूत्यां तद्वचनाकर्णनाद् अपि न आगत इति शोकाकुलमनसि नायिकायां यदा, कदाचित् सखी तत्समाश्वासनाय इत्थम् अभिहितवती -- मार्गाणां दुःसञ्चरत्वाद् असौ न प्राप्तः, तदा पुनर् अपि नायिकायाः सखिं प्रति इयम् उक्तिः -- सखि ! पश्य , मार्गा मेघसलिलेन नाशितास् तथापरो ऽयं दोषः -- अप्रत्ययेषु मार्गेषु शिता इषवो यत्र तादृक् धनुः स्पृशति, शितं शिरं सन्धाय आकर्णाकृष्टं मोक्तुम् इच्छतीत्य् अर्थः । तेन विना तद्वियुक्तायाः । अथच यदि अहं तम् अभिसरेयम्, तत् मार्गा दुर्ज्ञानाः, तथाविधेषु अपि तेषु दुःसहं स्मरशरभयं स्मरश् च तद्वर्जं शरान् सन्धत्ते माम् एव ताडयति, अन्यथा कदाचित् तस्यैव गमनम् इह सम्भाव्यते । अथ इहस्था एव जलदसमयम् अतिवाहयामि, तत् गम्भीरेण घन्गर्जितेन जातत्रासा तिष्ठामि । अतो हे सखि ! कदा अहं प्रियवियोगजम् शोकदाहं जह्याम् । अहं च मेघशब्दव्यथिता, मदनश् च निशितशरपातनोद्यत इति अवश्यं मम जीवितान्तेन भाव्यं । तच् च कदा भवेत्, यत्र अहं सकलशोकनिर्मुक्ता सम्पद्येयेति । केचित् सखीप्रियेति पठन्तः सहृदयाः कथम् अद्य अपि सखी दूतीत्वेन विसृष्टा सा अपि न आगता तत् नूनं तत्सम्भोगरसलालसया तया भाव्यम् इति सम्भावयन्त्यां नायिकायां कयाचित् वयस्यया मार्गदौरात्म्ये तदागमनविघ्नकारिणि उपन्यस्ते स्वयं नायिकाया इदं सूक्तम् इति अभ्यूचुः । मार्गस् तावत् नष्टाः तेन च विना मदनः प्रहरतीति तन्निकटात् चलितुं न युज्यते ऽस्याः । अथच तत्सम्भोगरसवृत्तिस्मरणेनैव मदनकदर्थनार्हा अतो ऽहं सख्या । प्रियेण च सह वियोगः, तथा तस्याः सख्याः । इदानीं यः प्रियस् तेन सह वियोगः, तज्जं शोकदाहं कदा जीवितान्तेन अपि जह्याम्

visṛṣṭāyām api dūtyāṃ tadvacanākarṇanād api na āgata iti śokākulamanasi nāyikāyāṃ yadā, kadācit sakhī tatsamāśvāsanāya ittham abhihitavatī -- mārgāṇāṃ duḥsañcaratvād asau na prāptaḥ, tadā punar api nāyikāyāḥ sakhiṃ prati iyam uktiḥ -- sakhi ! paśya , mārgā meghasalilena nāśitās tathāparo 'yaṃ doṣaḥ -- apratyayeṣu mārgeṣu śitā iṣavo yatra tādṛk dhanuḥ spṛśati, śitaṃ śiraṃ sandhāya ākarṇākṛṣṭaṃ moktum icchatīty arthaḥ | tena vinā tadviyuktāyāḥ | athaca yadi ahaṃ tam abhisareyam, tat mārgā durjñānāḥ, tathāvidheṣu api teṣu duḥsahaṃ smaraśarabhayaṃ smaraś ca tadvarjaṃ śarān sandhatte mām eva tāḍayati, anyathā kadācit tasyaiva gamanam iha sambhāvyate | atha ihasthā eva jaladasamayam ativāhayāmi, tat gambhīreṇa ghangarjitena jātatrāsā tiṣṭhāmi | ato he sakhi ! kadā ahaṃ priyaviyogajam śokadāhaṃ jahyām | ahaṃ ca meghaśabdavyathitā, madanaś ca niśitaśarapātanodyata iti avaśyaṃ mama jīvitāntena bhāvyaṃ | tac ca kadā bhavet, yatra ahaṃ sakalaśokanirmuktā sampadyeyeti | kecit sakhīpriyeti paṭhantaḥ sahṛdayāḥ katham adya api sakhī dūtītvena visṛṣṭā sā api na āgatā tat nūnaṃ tatsambhogarasalālasayā tayā bhāvyam iti sambhāvayantyāṃ nāyikāyāṃ kayācit vayasyayā mārgadaurātmye tadāgamanavighnakāriṇi upanyaste svayaṃ nāyikāyā idaṃ sūktam iti abhyūcuḥ | mārgas tāvat naṣṭāḥ tena ca vinā madanaḥ praharatīti tannikaṭāt calituṃ na yujyate 'syāḥ | athaca tatsambhogarasavṛttismaraṇenaiva madanakadarthanārhā ato 'haṃ sakhyā | priyeṇa ca saha viyogaḥ, tathā tasyāḥ sakhyāḥ | idānīṃ yaḥ priyas tena saha viyogaḥ, tajjaṃ śokadāhaṃ kadā jīvitāntena api jahyām

Devanagari rendered by HREEM from the edition's roman (IAST) text; the IAST is the edition's own.

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

Permanent address: hreem.cc/library/GhkV/9

Cite as: Ghatakarparakavya, with Abhinavagupta's Ghatakarparavivrti [GhkV] 9, in HREEM (hreem.cc/library/GhkV/9), after GRETIL, Ghatakarparakavya, with Abhinavagupta's Ghatakarparavivrti Based on the ed.

Edition, numbering and licence

GRETIL 5_poetry/2_kavya/aghatkvu.htm — Ghatakarparakavya, with Abhinavagupta's Ghatakarparavivrti Based on the ed. by B. Parlier: La Ghaṭakarparavivṛti d'Abhinavagupta, Paris: Institut de civilisation indienne 1975. (Publications de l'Institut de civilisation indienne, 39) Input by Daniele Cuneo AB

GRETIL (SUB Göttingen), CC BY-NC-SA 4.0 — non-commercial use with attribution; the Companion is kept free while this corpus is held. Devanagari generated mechanically from GRETIL's IAST.

More about this text