ॐ हठयोगगोरक्षशतकप्रारम्भः श्रीगुरुं परमानन्दं वन्दे स्वानन्दविग्रहम् यस्य सांनिध्यमात्रेण चिदानन्दायते तनुः
oṃ haṭhayogagorakṣaśatakaprārambhaḥ śrīguruṃ paramānandaṃ vande svānandavigraham yasya sāṃnidhyamātreṇa cidānandāyate tanuḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अन्तर्निश्चलितात्मदीपकलिकास्वाधारबन्धादिभिः यो योगी युगकल्पकालकलनात् त्वं जजेगीयते ज्ञानामोदमहोदधिः समभवद् यत्रादिनाथः स्वयं व्यक्ताव्यक्तगुणाधिकं तम् अनिशं श्रीमीननाथं भजे
antarniścalitātmadīpakalikāsvādhārabandhādibhiḥ yo yogī yugakalpakālakalanāt tvaṃ jajegīyate jñānāmodamahodadhiḥ samabhavad yatrādināthaḥ svayaṃ vyaktāvyaktaguṇādhikaṃ tam aniśaṃ śrīmīnanāthaṃ bhaje
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
नमस्कृत्य गुरुं भक्त्या गोरक्षो ज्ञानम् उत्तमम् अभीष्टं योगिनां ब्रूते परमानन्दकारकम्
namaskṛtya guruṃ bhaktyā gorakṣo jñānam uttamam abhīṣṭaṃ yogināṃ brūte paramānandakārakam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
गोरक्षः शतकं वक्ति योगिनां हितकाम्यया ध्रुवं यस्यावबोधेन जायते परमं पदम्
gorakṣaḥ śatakaṃ vakti yogināṃ hitakāmyayā dhruvaṃ yasyāvabodhena jāyate paramaṃ padam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
एतद् विमुक्तिसोपानम् एतत् कालस्य वञ्चनम् यद् व्यावृत्तं मनो मोहाद् आसक्तं परमात्मनि
etad vimuktisopānam etat kālasya vañcanam yad vyāvṛttaṃ mano mohād āsaktaṃ paramātmani
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
द्विजसेवितशाखस्य श्रुतिकल्पतरोः फलम् शमनं भवतापस्य योगं भजति सज्जनः
dvijasevitaśākhasya śrutikalpataroḥ phalam śamanaṃ bhavatāpasya yogaṃ bhajati sajjanaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
आसनं प्राणसंयामः प्रत्याहारो ऽथ धारणा ध्यानं समाधिर् एतानि योगाङ्गानि भवन्ति षट्
āsanaṃ prāṇasaṃyāmaḥ pratyāhāro 'tha dhāraṇā dhyānaṃ samādhir etāni yogāṅgāni bhavanti ṣaṭ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
आसनानि तु तावन्ति यावत्यो जीवजातयः एतेषाम् अखिलान् भेदान् विजानाति महेश्वरः
āsanāni tu tāvanti yāvatyo jīvajātayaḥ eteṣām akhilān bhedān vijānāti maheśvaraḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
चतुराशीतिलक्षाणां एकम् एकम् उदाहृतम् ततः शिवेन पीठानां षोडशानां शतं कृतम्
caturāśītilakṣāṇāṃ ekam ekam udāhṛtam tataḥ śivena pīṭhānāṃ ṣoḍaśānāṃ śataṃ kṛtam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
आसनेभ्यः समस्तेभ्यो द्वयम् एव विशिष्यते एकं सिद्धासनं प्रोक्तं द्वितीयं कमलासनम्
āsanebhyaḥ samastebhyo dvayam eva viśiṣyate ekaṃ siddhāsanaṃ proktaṃ dvitīyaṃ kamalāsanam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
योनिस्थानकम् अङ्घ्रिमूलघटितं कृत्वा दृढं विन्यसेन् मेढ्रे पादम् अथैकम् एव नियतं कृत्वा समं विग्रहम् स्थाणुः संयमितेन्द्रियो ऽचलदृशा पश्यन् भ्रुवोर् अन्तरम् एतन् मोक्षकवाटभेदजनकं सिद्धासनं प्रोच्यते
yonisthānakam aṅghrimūlaghaṭitaṃ kṛtvā dṛḍhaṃ vinyasen meḍhre pādam athaikam eva niyataṃ kṛtvā samaṃ vigraham sthāṇuḥ saṃyamitendriyo 'caladṛśā paśyan bhruvor antaram etan mokṣakavāṭabhedajanakaṃ siddhāsanaṃ procyate
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
वामोरूपरि दक्षिणं हि चरणं संस्थाप्य वामं तथा दक्षोरूपरि पश्चिमेन विधिना धृत्वा कराभ्यां दृढम् अङ्गुष्ठौ हृदये निधाय चिबुकं नासाग्रम् आलोकयेद् एतद् व्याधिविकारहारि यमिनां पद्मासनं प्रोच्यते
vāmorūpari dakṣiṇaṃ hi caraṇaṃ saṃsthāpya vāmaṃ tathā dakṣorūpari paścimena vidhinā dhṛtvā karābhyāṃ dṛḍham aṅguṣṭhau hṛdaye nidhāya cibukaṃ nāsāgram ālokayed etad vyādhivikārahāri yamināṃ padmāsanaṃ procyate
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
षट्चक्रं षोडशाधारं त्रिलक्षं व्योमपञ्चकम् स्वदेहे ये न जानन्ति कथं सिध्यन्ति योगिनः
ṣaṭcakraṃ ṣoḍaśādhāraṃ trilakṣaṃ vyomapañcakam svadehe ye na jānanti kathaṃ sidhyanti yoginaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
एकस्तम्भं नवद्वारं गृहं पञ्चाधिदैवतम् स्वदेहं ये न जानन्ति कथं सिध्यन्ति योगिनः
ekastambhaṃ navadvāraṃ gṛhaṃ pañcādhidaivatam svadehaṃ ye na jānanti kathaṃ sidhyanti yoginaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
चतुर्दलं स्याद् आधारः स्वाधिष्ठानं च षड्दलम् नाभौ दशदलं पद्मं सूर्यसंख्यदलं हृदि
caturdalaṃ syād ādhāraḥ svādhiṣṭhānaṃ ca ṣaḍdalam nābhau daśadalaṃ padmaṃ sūryasaṃkhyadalaṃ hṛdi
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
कण्ठे स्यात् षोडशदलं भ्रूमध्ये द्विदलं तथा सहस्रदलम् आख्यातं ब्रह्मरन्ध्रे महापथे
kaṇṭhe syāt ṣoḍaśadalaṃ bhrūmadhye dvidalaṃ tathā sahasradalam ākhyātaṃ brahmarandhre mahāpathe
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
आधारः प्रथमं चक्रं स्वाधिष्ठानं द्वितीयकम् योनिस्थानं द्वयोर् मध्ये कामरूपं निगद्यते
ādhāraḥ prathamaṃ cakraṃ svādhiṣṭhānaṃ dvitīyakam yonisthānaṃ dvayor madhye kāmarūpaṃ nigadyate
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
आधाराख्यं गुदस्थानं पङ्कजं च चतुर्दलम् तन्मध्ये प्रोच्यते योनिः कामाक्षा सिद्धवन्दिता
ādhārākhyaṃ gudasthānaṃ paṅkajaṃ ca caturdalam tanmadhye procyate yoniḥ kāmākṣā siddhavanditā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
योनिमध्ये महालिङ्गं पश्चिमाभिमुखं स्थितम् मस्तके मणिवद् बिम्बं यो जानाति स योगवित्
yonimadhye mahāliṅgaṃ paścimābhimukhaṃ sthitam mastake maṇivad bimbaṃ yo jānāti sa yogavit
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तप्तचामीकराभासं तडिल्लेखेव विस्फुरत् त्रिकोणं तत्पुरं वह्नेर् अधो मेढ्रात् प्रतिष्ठितम्
taptacāmīkarābhāsaṃ taḍillekheva visphurat trikoṇaṃ tatpuraṃ vahner adho meḍhrāt pratiṣṭhitam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
यत् समाधौ परं ज्योतिर् अनन्तं विश्वतोमुखम् तस्मिन् दृष्टे महायोगे यातायातं न विद्यते
yat samādhau paraṃ jyotir anantaṃ viśvatomukham tasmin dṛṣṭe mahāyoge yātāyātaṃ na vidyate
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
स्वशब्देन भवेत् प्राणः स्वाधिष्ठानं तदाश्रयः स्वाधिष्ठानात् पदाद् अस्मान् मेढ्रम् एवाभिधीयते
svaśabdena bhavet prāṇaḥ svādhiṣṭhānaṃ tadāśrayaḥ svādhiṣṭhānāt padād asmān meḍhram evābhidhīyate
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तन्तुना मणिवत् प्रोतो यत्र कन्दः सुषुम्णया तन्नाभिमण्डलं चक्रं प्रोच्यते मणिपूरकम्
tantunā maṇivat proto yatra kandaḥ suṣumṇayā tannābhimaṇḍalaṃ cakraṃ procyate maṇipūrakam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
द्वादशारे महाचक्रे पुण्यपापविवर्जिते तावज् जीवो भ्रमत्य् एव यावत् तत्त्वं न विन्दति
dvādaśāre mahācakre puṇyapāpavivarjite tāvaj jīvo bhramaty eva yāvat tattvaṃ na vindati
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ऊर्ध्वं मेढ्राद् अधो नाभेः कन्दयोनिः खगाण्डवत् तत्र नाड्यः समुत्पन्नाः सहस्राणां द्विसप्ततिः
ūrdhvaṃ meḍhrād adho nābheḥ kandayoniḥ khagāṇḍavat tatra nāḍyaḥ samutpannāḥ sahasrāṇāṃ dvisaptatiḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तेषु नाडिसहस्रेषु द्विसप्ततिर् उदाहृताः प्रधानं प्राणवाहिन्यो भूयस् तत्र दश स्मृताः
teṣu nāḍisahasreṣu dvisaptatir udāhṛtāḥ pradhānaṃ prāṇavāhinyo bhūyas tatra daśa smṛtāḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
इडा च पिङ्गला चैव सुषुम्णा च तृतीयका गान्धारी हस्तिजिह्वा च पूषा चैव यशस्विनी
iḍā ca piṅgalā caiva suṣumṇā ca tṛtīyakā gāndhārī hastijihvā ca pūṣā caiva yaśasvinī
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अलम्बुषा कुहूश् चैव शङ्खिनी दशमी स्मृता एतन् नाडिमयं चक्रं ज्ञातव्यं योगिभिः सदा
alambuṣā kuhūś caiva śaṅkhinī daśamī smṛtā etan nāḍimayaṃ cakraṃ jñātavyaṃ yogibhiḥ sadā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
इडा वामे स्थिता भागे पिङ्गला दक्षिणे तथा सुषुम्णा मध्यदेशे तु गान्धारी वामचक्षुषि
iḍā vāme sthitā bhāge piṅgalā dakṣiṇe tathā suṣumṇā madhyadeśe tu gāndhārī vāmacakṣuṣi
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
दक्षिणे हस्तिजिह्वा च पूषा कर्णे च दक्षिणे यशस्विनी वामकर्णे चासने वाप्य् अलम्बुषा
dakṣiṇe hastijihvā ca pūṣā karṇe ca dakṣiṇe yaśasvinī vāmakarṇe cāsane vāpy alambuṣā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
कुहूश् च लिङ्गदेशे तु मूलस्थाने च शङ्खिनी एवं द्वारम् उपाश्रित्य तिष्ठन्ति दशनाडिकाः
kuhūś ca liṅgadeśe tu mūlasthāne ca śaṅkhinī evaṃ dvāram upāśritya tiṣṭhanti daśanāḍikāḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
इडापिङ्गलासुषुम्णा च तिस्रो नाड्य उदाहृताः सततं प्राणवाहिन्यः सोमसूर्याग्निदेवताः
iḍāpiṅgalāsuṣumṇā ca tisro nāḍya udāhṛtāḥ satataṃ prāṇavāhinyaḥ somasūryāgnidevatāḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
प्राणो ऽपानः समानश् चोदानो व्यानौ च वायवः नागः कूर्मो ऽथ कृकरो देवदत्तो धनंजयः
prāṇo 'pānaḥ samānaś codāno vyānau ca vāyavaḥ nāgaḥ kūrmo 'tha kṛkaro devadatto dhanaṃjayaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
हृदि प्राणो वसेन् नित्यम् अपानो गुदमण्डले समानो नाभिदेशे स्याद् उदानः कण्ठमध्यगः
hṛdi prāṇo vasen nityam apāno gudamaṇḍale samāno nābhideśe syād udānaḥ kaṇṭhamadhyagaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
उद्गारे नागाख्यातः कूर्म उन्मीलने स्मृतः कृकरः क्षुतकृज् ज्ञेयो देवदत्तो विजृम्भणे
udgāre nāgākhyātaḥ kūrma unmīlane smṛtaḥ kṛkaraḥ kṣutakṛj jñeyo devadatto vijṛmbhaṇe
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
न जहाति मृतं चापि सर्वव्यापि धनंजयः एते सर्वासु नाडीषु भ्रमन्ते जीवरूपिणः
na jahāti mṛtaṃ cāpi sarvavyāpi dhanaṃjayaḥ ete sarvāsu nāḍīṣu bhramante jīvarūpiṇaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
आक्षिप्तो भुजदण्डेन यथोच्चलति कन्दुकः प्राणापानसमाक्षिप्तस् तथा जीवो न तिष्ठति
ākṣipto bhujadaṇḍena yathoccalati kandukaḥ prāṇāpānasamākṣiptas tathā jīvo na tiṣṭhati
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
प्राणापानवशो जीवो ह्य् अधश् चोर्ध्वं च धावति वामदक्षिणमार्गेण चञ्चलत्वान् न दृश्यते
prāṇāpānavaśo jīvo hy adhaś cordhvaṃ ca dhāvati vāmadakṣiṇamārgeṇa cañcalatvān na dṛśyate
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
रज्जुबद्धो यथा श्येनो गतो ऽप्य् आकृष्यते गुणबद्धस् तथा जीवः प्राणापानेन कृष्यते
rajjubaddho yathā śyeno gato 'py ākṛṣyate guṇabaddhas tathā jīvaḥ prāṇāpānena kṛṣyate
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अपानः कर्षति प्राणं प्राणो ऽपानं च कर्षति ऊर्ध्वाधः संस्थिताव् एतौ संयोजयति योगवित्
apānaḥ karṣati prāṇaṃ prāṇo 'pānaṃ ca karṣati ūrdhvādhaḥ saṃsthitāv etau saṃyojayati yogavit
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
हकारेण बहिर् याति सकारेण विशेत् पुनः हंस हंसेत्य् अमुं मन्त्रं जीवो जपति सर्वदा
hakāreṇa bahir yāti sakāreṇa viśet punaḥ haṃsa haṃsety amuṃ mantraṃ jīvo japati sarvadā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
षट्शतानि त्व् अहोरात्रे सहस्राण्य् एकविंशतिः एतत् संख्यान्वितं मन्त्रं जीवो जपति सर्वदा
ṣaṭśatāni tv ahorātre sahasrāṇy ekaviṃśatiḥ etat saṃkhyānvitaṃ mantraṃ jīvo japati sarvadā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अजपा नाम गायत्री योगिनां मोक्षदायिनी अस्याः संकल्पमात्रेण सर्वपापैः प्रमुच्यते
ajapā nāma gāyatrī yogināṃ mokṣadāyinī asyāḥ saṃkalpamātreṇa sarvapāpaiḥ pramucyate
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अनया सदृशी विद्या अनया सदृशो जपः अनया सदृशं ज्ञानं न भूतं न भविष्यति
anayā sadṛśī vidyā anayā sadṛśo japaḥ anayā sadṛśaṃ jñānaṃ na bhūtaṃ na bhaviṣyati
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
कुण्डलिन्याः समुद्भूता गायत्री प्राणधारिणी प्राणविद्या महाविद्या यस् तां वेत्ति स योगवित्
kuṇḍalinyāḥ samudbhūtā gāyatrī prāṇadhāriṇī prāṇavidyā mahāvidyā yas tāṃ vetti sa yogavit
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
कन्दोर्ध्वं कुण्डली शक्तिर् अष्टधा कुण्डलाकृति ब्रह्मद्वारमुखं नित्यं मुखेनाच्छाद्य तिष्ठति
kandordhvaṃ kuṇḍalī śaktir aṣṭadhā kuṇḍalākṛti brahmadvāramukhaṃ nityaṃ mukhenācchādya tiṣṭhati
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
येन द्वारेण गन्तव्यं ब्रह्मस्थानम् अनामयम् मुखेनाच्छाद्य तद् द्वारं प्रसुप्ता परमेश्वरी
yena dvāreṇa gantavyaṃ brahmasthānam anāmayam mukhenācchādya tad dvāraṃ prasuptā parameśvarī
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
प्रबुद्धा वह्नियोगेन मनसा मारुताहता सूचीवद् गुणम् आदाय व्रजत्य् ऊर्ध्वं सुषुम्णया
prabuddhā vahniyogena manasā mārutāhatā sūcīvad guṇam ādāya vrajaty ūrdhvaṃ suṣumṇayā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
प्रस्फुरद्भुजगाकारा पद्मतन्तुनिभा शुभा प्रबुद्धा वह्नियोगेन व्रत्य ऊर्ध्वं सुषुम्णया
prasphuradbhujagākārā padmatantunibhā śubhā prabuddhā vahniyogena vratya ūrdhvaṃ suṣumṇayā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
उद्घटयेत् कपाटं तु यथा कुञ्चिकया हठात् कुण्डलिन्या तथा योगी मोक्षद्वारं प्रभेदयेत्
udghaṭayet kapāṭaṃ tu yathā kuñcikayā haṭhāt kuṇḍalinyā tathā yogī mokṣadvāraṃ prabhedayet
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
कृत्वा संपुटितौ करौ दृढतरं बद्ध्वा तु पद्मासनं गाढं वक्षसि संनिधाय चिबुकं ध्यात्वा च तत् प्रेक्षितम् वारं वारम् अपानम् ऊर्ध्वम् अनिलं प्रोच्चारयेत् पूरितं मुञ्चन् प्राणम् उपैति बोधम् अतुलं शक्तिप्रबोधान् नरः
kṛtvā saṃpuṭitau karau dṛḍhataraṃ baddhvā tu padmāsanaṃ gāḍhaṃ vakṣasi saṃnidhāya cibukaṃ dhyātvā ca tat prekṣitam vāraṃ vāram apānam ūrdhvam anilaṃ proccārayet pūritaṃ muñcan prāṇam upaiti bodham atulaṃ śaktiprabodhān naraḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अङ्गानां मर्दनं कुर्याच् छ्रमजातेन वारिणा कट्वम्ललवणत्यागी क्षीरभोजनम् आचरेत्
aṅgānāṃ mardanaṃ kuryāc chramajātena vāriṇā kaṭvamlalavaṇatyāgī kṣīrabhojanam ācaret
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ब्रह्मचारी मिताहारी त्यागी योगपरायणः अब्दाद् ऊर्ध्वं भवेत् सिद्धो नात्र कार्या विचारणा
brahmacārī mitāhārī tyāgī yogaparāyaṇaḥ abdād ūrdhvaṃ bhavet siddho nātra kāryā vicāraṇā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
सुस्निग्धं मधुराहारं चतुर्थांशविवर्जितम् भुज्यते सुरसम्प्रीत्यै मिताहारः स उच्यते
susnigdhaṃ madhurāhāraṃ caturthāṃśavivarjitam bhujyate surasamprītyai mitāhāraḥ sa ucyate
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
कन्दोर्ध्वं कुण्डली शक्तिर् अष्टधा कुण्डलाकृतिः बन्धनाय च मूढानां योगिनां मोक्षदा स्मृता
kandordhvaṃ kuṇḍalī śaktir aṣṭadhā kuṇḍalākṛtiḥ bandhanāya ca mūḍhānāṃ yogināṃ mokṣadā smṛtā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
महामुद्रां नमोमुद्राम् उड्डियानं जलंधरम् मूलबन्धं च यो वेत्ति स योगी सिद्धिभाजनम्
mahāmudrāṃ namomudrām uḍḍiyānaṃ jalaṃdharam mūlabandhaṃ ca yo vetti sa yogī siddhibhājanam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
शोधनं नाडिजालस्य चालनं चन्द्रसूर्ययोः रसानां शोषणं चैव महामुद्राभिधीयते
śodhanaṃ nāḍijālasya cālanaṃ candrasūryayoḥ rasānāṃ śoṣaṇaṃ caiva mahāmudrābhidhīyate
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
वक्षोन्यस्तहनुर् निपीड्य सुचिरं योनिं च वामाङ्घ्रिणा हस्ताभ्याम् अवधारितं प्रसारितं पादं तथा दक्षिणम् आपूर्य श्वसनेन कुक्षियुगलं बद्ध्वा शनै रेचयेद् एषा पातकनाशिनी सुमहती मुद्रा नॄणां प्रोच्यते
vakṣonyastahanur nipīḍya suciraṃ yoniṃ ca vāmāṅghriṇā hastābhyām avadhāritaṃ prasāritaṃ pādaṃ tathā dakṣiṇam āpūrya śvasanena kukṣiyugalaṃ baddhvā śanai recayed eṣā pātakanāśinī sumahatī mudrā nṝṇāṃ procyate
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
चन्द्राङ्गेन समभ्यस्य सूर्याङ्गेनाभ्यसेत् पुनः यावत् तुल्या भवेत् संख्या ततो मुद्रां विसर्जयेत्
candrāṅgena samabhyasya sūryāṅgenābhyaset punaḥ yāvat tulyā bhavet saṃkhyā tato mudrāṃ visarjayet
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
न हि पथ्यम् अपथ्यं वा रसाः सर्वे ऽपि नीरसाः अपि मुक्तं विषं घोरं पीयूषम् अपि जीर्यते
na hi pathyam apathyaṃ vā rasāḥ sarve 'pi nīrasāḥ api muktaṃ viṣaṃ ghoraṃ pīyūṣam api jīryate
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
क्षयकुष्ठगुदावर्तगुल्माजीर्णपुरोगमाः तस्य दोषाः क्षयं यान्ति महामुद्रां तु यो ऽभ्यसेत्
kṣayakuṣṭhagudāvartagulmājīrṇapurogamāḥ tasya doṣāḥ kṣayaṃ yānti mahāmudrāṃ tu yo 'bhyaset
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
कथितेयं महामुद्रा महासिद्धिकरा नॄणाम् गोपनीया प्रयत्नेन न देया यस्य कस्यचित्
kathiteyaṃ mahāmudrā mahāsiddhikarā nṝṇām gopanīyā prayatnena na deyā yasya kasyacit
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
कपालकुहरे जिह्वा प्रविष्टा विपरीतगा भ्रुवोर् अन्तर्गता दृष्टिर् मुद्रा भवति खेचरी
kapālakuhare jihvā praviṣṭā viparītagā bhruvor antargatā dṛṣṭir mudrā bhavati khecarī
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
न रोगो मरणं तन्द्रा न निद्रा न क्षुधा तृषा न च मूर्छा भवेत् तस्य यो मुद्रां वेत्ति खेचरीम्
na rogo maraṇaṃ tandrā na nidrā na kṣudhā tṛṣā na ca mūrchā bhavet tasya yo mudrāṃ vetti khecarīm
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
पीड्यते न स रोगेण लिप्यते न च कर्मणा बाध्यते न स कालेन यो मुद्रां वेत्ति खेचरीम्
pīḍyate na sa rogeṇa lipyate na ca karmaṇā bādhyate na sa kālena yo mudrāṃ vetti khecarīm
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
चित्तं चरति खे यस्माज् जिह्वा चरति खे गता तेनैषा खेचरी नाम मुद्रा सिद्धैर् निरूपिता
cittaṃ carati khe yasmāj jihvā carati khe gatā tenaiṣā khecarī nāma mudrā siddhair nirūpitā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
बिन्दुमालं शरीरं तु शिरास् तत्र प्रतिष्ठिताः भावयन्ति शरीरं या आपादतलमस्तकम्
bindumālaṃ śarīraṃ tu śirās tatra pratiṣṭhitāḥ bhāvayanti śarīraṃ yā āpādatalamastakam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
खेचर्या मुद्रितं येन विवरं लम्बिकोर्ध्वतः न तस्य क्षरते बिन्दुः कामिन्यालिङ्गितस्य च
khecaryā mudritaṃ yena vivaraṃ lambikordhvataḥ na tasya kṣarate binduḥ kāminyāliṅgitasya ca
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
यावद् बिन्दुः स्थितो देहे तावत् कालभयं कुतः यावद् बद्धा नभोमुद्रा तावद् बिन्दुर् न गच्छति
yāvad binduḥ sthito dehe tāvat kālabhayaṃ kutaḥ yāvad baddhā nabhomudrā tāvad bindur na gacchati
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
चलितो ऽपि यदा बिन्दुः सम्प्राप्तश् च हुताशनम् व्रजत्य् ऊर्ध्वं हृतः शक्त्या निरुद्धो योनिमुद्रया
calito 'pi yadā binduḥ samprāptaś ca hutāśanam vrajaty ūrdhvaṃ hṛtaḥ śaktyā niruddho yonimudrayā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
स पुनर् द्विविधो बिन्दुः पाण्डुरो लोहितस् तथा पाण्डुरं शुक्रम् इत्य् आहुर् लोहितं तु महारजः
sa punar dvividho binduḥ pāṇḍuro lohitas tathā pāṇḍuraṃ śukram ity āhur lohitaṃ tu mahārajaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
सिन्दूरद्रवसंकाशं रविस्थाने स्थितं रजः शशिस्थाने स्थितो बिन्दुस् तयोर् ऐक्यं सुदुर्लभम्
sindūradravasaṃkāśaṃ ravisthāne sthitaṃ rajaḥ śaśisthāne sthito bindus tayor aikyaṃ sudurlabham
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
बिन्दुः शिवो रजः शक्तिर् बिन्दुम् इन्दू रजो रविः उभयोः संगमाद् एव प्राप्यते परमं पदम्
binduḥ śivo rajaḥ śaktir bindum indū rajo raviḥ ubhayoḥ saṃgamād eva prāpyate paramaṃ padam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
वायुना शक्तिचारेण प्रेरितं तु महारजः बिन्दुनैति सहैकत्वं भवेद् दिव्यं वपुस् तदा
vāyunā śakticāreṇa preritaṃ tu mahārajaḥ bindunaiti sahaikatvaṃ bhaved divyaṃ vapus tadā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
शुक्रं चन्द्रेण संयुक्तं रजः सूर्येण संयुतम् तयोः समरसैकत्वं यो जानाति स योगवित्
śukraṃ candreṇa saṃyuktaṃ rajaḥ sūryeṇa saṃyutam tayoḥ samarasaikatvaṃ yo jānāti sa yogavit
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
उड्डीनं कुरुते यस्माद् अविश्रान्तं महाखगः उड्डीयानं तद् एव स्यात् तव बन्धोऽभिधीयते
uḍḍīnaṃ kurute yasmād aviśrāntaṃ mahākhagaḥ uḍḍīyānaṃ tad eva syāt tava bandho'bhidhīyate
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
उदरात् पश्चिमे भागे ह्य् अधो नाभेर् निगद्यते उड्डीयनस्य बन्धो ऽयं तत्र बन्धो विधीयते
udarāt paścime bhāge hy adho nābher nigadyate uḍḍīyanasya bandho 'yaṃ tatra bandho vidhīyate
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
बध्नाति हि सिराजालम् अधोगामि शिरोजलम् ततो जालंधरो बन्धः कण्ठदुःखौघनाशनः
badhnāti hi sirājālam adhogāmi śirojalam tato jālaṃdharo bandhaḥ kaṇṭhaduḥkhaughanāśanaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
जालंधरे कृते बन्धे कण्ठसंकोचलक्षणे पीयूषं न पतत्य् अग्नौ न च वायुः प्रकुप्यति
jālaṃdhare kṛte bandhe kaṇṭhasaṃkocalakṣaṇe pīyūṣaṃ na pataty agnau na ca vāyuḥ prakupyati
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
पार्ष्णिभागेन संपीड्य योनिम् आकुञ्चयेद् गुदम् अपानम् ऊर्ध्वम् आकृष्य मूलबन्धो ऽभिधीयते
pārṣṇibhāgena saṃpīḍya yonim ākuñcayed gudam apānam ūrdhvam ākṛṣya mūlabandho 'bhidhīyate
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अपानप्राणयोर् ऐक्यात् क्षयान् मूत्रपुरीषयोः युवा भवति वृद्धो ऽपि सततं मूलबन्धनात्
apānaprāṇayor aikyāt kṣayān mūtrapurīṣayoḥ yuvā bhavati vṛddho 'pi satataṃ mūlabandhanāt
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
पद्मासनं समारुह्य समकायशिरोधरः नासाग्रदृष्टिर् एकान्ते जपेद् ॐकारम् अव्ययम्
padmāsanaṃ samāruhya samakāyaśirodharaḥ nāsāgradṛṣṭir ekānte japed oṃkāram avyayam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
भूर् भुवः स्वर् इमे लोकाः सोमसूर्याग्निदेवताः यस्या मात्रासु तिष्ठन्ति तत् परं ज्योतिर् ओम् इति
bhūr bhuvaḥ svar ime lokāḥ somasūryāgnidevatāḥ yasyā mātrāsu tiṣṭhanti tat paraṃ jyotir om iti
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
त्रयः कालास् त्रयो वेदास् त्रयो लोकास् त्रयः स्वेराः त्रयो देवाः स्थिता यत्र तत् परं ज्योतिर् ओम् इति
trayaḥ kālās trayo vedās trayo lokās trayaḥ sverāḥ trayo devāḥ sthitā yatra tat paraṃ jyotir om iti
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
क्रिया चेच्छा तथा ज्ञाना ब्राह्मी रौद्री च वैष्णवी त्रिधा शक्तिः स्थिता यत्र तत् परं ज्योतिर् ओम् इति
kriyā cecchā tathā jñānā brāhmī raudrī ca vaiṣṇavī tridhā śaktiḥ sthitā yatra tat paraṃ jyotir om iti
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
आकाराश् च तथोकारो मकारो बिन्दुसंज्ञकः तिस्रो मात्राः स्थिता यत्र तत् परं ज्योतिर् ओम् इति
ākārāś ca tathokāro makāro bindusaṃjñakaḥ tisro mātrāḥ sthitā yatra tat paraṃ jyotir om iti
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
वचसा तज् जयेद् बीजं वपुषा तत् समभ्यसेत् मनसा तत् स्मरेन् नित्यं तत् परं ज्योतिर् ओम् इति
vacasā taj jayed bījaṃ vapuṣā tat samabhyaset manasā tat smaren nityaṃ tat paraṃ jyotir om iti
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
शुचिर् वाप्य् अशुचिर् वापि यो जपेत् प्रणवं सदा लिप्यते न स पापेन पद्मपत्त्रम् इवाम्भसा
śucir vāpy aśucir vāpi yo japet praṇavaṃ sadā lipyate na sa pāpena padmapattram ivāmbhasā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
चले वाते चलो बिन्दुर् निश्चले निश्चलो भवेत् योगी स्थाणुत्वम् आप्नोति ततो वायुं निरोधयेत्
cale vāte calo bindur niścale niścalo bhavet yogī sthāṇutvam āpnoti tato vāyuṃ nirodhayet
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
यावद् वायुः स्थितो देहे तावज् जीवनम् उच्यते मरणं तस्य निष्क्रान्तिस् ततो वायुं निरोधयेत्
yāvad vāyuḥ sthito dehe tāvaj jīvanam ucyate maraṇaṃ tasya niṣkrāntis tato vāyuṃ nirodhayet
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
यावद् बद्धो मरुद् देहे यावच् चित्तं निराकुलम् यावद् दृष्टिर् भ्रुवोर् मध्ये तावत् कालभयं कुतः
yāvad baddho marud dehe yāvac cittaṃ nirākulam yāvad dṛṣṭir bhruvor madhye tāvat kālabhayaṃ kutaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अतः कालभयाद् ब्रह्मा प्राणायामपरायणः योगिनो मुनयश् चैव ततो वायुं निरोधयेत्
ataḥ kālabhayād brahmā prāṇāyāmaparāyaṇaḥ yogino munayaś caiva tato vāyuṃ nirodhayet
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
षट्त्रिंशदङ्गुलो हंसः प्रयाणं कुरुते बहिः वामदक्षिणमार्गेण ततः प्राणो ऽभिधीयते
ṣaṭtriṃśadaṅgulo haṃsaḥ prayāṇaṃ kurute bahiḥ vāmadakṣiṇamārgeṇa tataḥ prāṇo 'bhidhīyate
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
शुद्धिम् एति यदा सर्वं नाडीचक्रं मलाकुलम् तदैव जायते योगी प्राणसंग्रहणे क्षमः
śuddhim eti yadā sarvaṃ nāḍīcakraṃ malākulam tadaiva jāyate yogī prāṇasaṃgrahaṇe kṣamaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
बद्धपद्मासनो योगी प्राणं चन्द्रेण पूरयेत् धारयित्वा यथाशक्ति भूयः सूर्येण रेचयेत्
baddhapadmāsano yogī prāṇaṃ candreṇa pūrayet dhārayitvā yathāśakti bhūyaḥ sūryeṇa recayet
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अमृतं दधिसंकाशं गोक्षीररजतोपमम् ध्यात्वा चन्द्रमसो बिम्बं प्राणायामी सुखी भवेत्
amṛtaṃ dadhisaṃkāśaṃ gokṣīrarajatopamam dhyātvā candramaso bimbaṃ prāṇāyāmī sukhī bhavet
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
दक्षिणो श्वासम् आकृष्य पूरयेद् उदरं शनैः कुम्भयित्वा विधानेन पुरश् चन्द्रेण रेचयेत्
dakṣiṇo śvāsam ākṛṣya pūrayed udaraṃ śanaiḥ kumbhayitvā vidhānena puraś candreṇa recayet
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
प्रज्वलज्ज्वलनज्वालापुञ्जम् आदित्यमण्डलम् ध्यात्वा नाभिस्थितं योगी प्राणायामे सुखी भवेत्
prajvalajjvalanajvālāpuñjam ādityamaṇḍalam dhyātvā nābhisthitaṃ yogī prāṇāyāme sukhī bhavet
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
प्राणं चोद् इडया पिबेत् परिमितं भूयो ऽन्यया रेचयेत् पीत्वा पिङ्गलया समीरणम् अथो बद्ध्वा त्यजेद् वामया सूर्यचन्द्रमसोर् अनेन विधिना बिम्बद्वयं ध्यायतः शुद्धा नाडिगणा भवन्ति यमिनो मासत्रयाद् ऊर्ध्वतः
prāṇaṃ cod iḍayā pibet parimitaṃ bhūyo 'nyayā recayet pītvā piṅgalayā samīraṇam atho baddhvā tyajed vāmayā sūryacandramasor anena vidhinā bimbadvayaṃ dhyāyataḥ śuddhā nāḍigaṇā bhavanti yamino māsatrayād ūrdhvataḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
यथेष्टं धारणं वायोर् अनलस्य प्रदीपनम् नादाभिव्यक्तिर् आरोग्यं जायते नाडिशोधनात्
yatheṣṭaṃ dhāraṇaṃ vāyor analasya pradīpanam nādābhivyaktir ārogyaṃ jāyate nāḍiśodhanāt
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.