भूमिर् ह वै एतद् विच्छिन्नं देवयजनं यद् अप्राक् प्रवणं यद् अनुदक् प्रवणं यत् कृत्रिमं यत् समविषमम् इदं ह त्व् एव देवयजनं यत् समं समूलम् अविदग्धं प्रतिष्ठितं प्राग् उदक् प्रवणं समं समास्तीर्णम् इव भवति यत्र ब्राह्मणस्य ब्राह्मणतां विद्याद् ब्रह्मा ब्रह्मत्वं करोतीति वोचे छन्दस् तन् न विन्दामो येनोत्तरम् एमहीति । तान् ह पप्रच्छ किं विद्वान् होता हौत्रं करोति किं विद्वान् अध्वर्युर् आध्वर्यवं करोति किं विद्वान् उद्गातौद्गात्रं करोति किं विद्वान् ब्रह्मा ब्रह्मत्वं करोतीति वोचे छन्दस् तन् न विन्दामो येनोत्तरम् एमहीति । ते ब्रूमो वाग् एव होता हौत्रं करोति वाचो हि स्तोमाश् च वषट्काराश् चाभिसंपद्यन्ते ते ब्रूमो वाग् एव होता वाग् ब्रह्म वाक् देव इति । प्राणापानाभ्याम् एवाध्वर्युर् आध्वर्यवं करोति प्राणः प्रणीतानि ह भूतानि प्राणः प्रणीता प्रणीतास् ते ब्रूमः प्राणापानाव् एवाध्वर्यू प्राणापानौ ब्रह्म प्राणापानौ देव इति । चक्षुषैवोद्गाता औद्गात्रं करोति चक्षुषा हीमानि भूतानि पश्यन्त्य् अथो चक्षुर् एवोद्गाता चक्षुर् ब्रह्म चक्षुर् देव इति । मनसैव ब्रह्मा ब्रह्मत्वं करोति मनसा हि तिर्यक् च दिश ऊर्ध्वं च यच् च किंच मनसैव करोति तद् ब्रह्म ते ब्रूमो मन एव ब्रह्मा मनो ब्रह्म मनो देव इति
bhūmir ha vai etad vicchinnaṃ devayajanaṃ yad aprāk pravaṇaṃ yad anudak pravaṇaṃ yat kṛtrimaṃ yat samaviṣamam idaṃ ha tv eva devayajanaṃ yat samaṃ samūlam avidagdhaṃ pratiṣṭhitaṃ prāg udak pravaṇaṃ samaṃ samāstīrṇam iva bhavati yatra brāhmaṇasya brāhmaṇatāṃ vidyād brahmā brahmatvaṃ karotīti voce chandas tan na vindāmo yenottaram emahīti / tān ha papraccha kiṃ vidvān hotā hautraṃ karoti kiṃ vidvān adhvaryur ādhvaryavaṃ karoti kiṃ vidvān udgātaudgātraṃ karoti kiṃ vidvān brahmā brahmatvaṃ karotīti voce chandas tan na vindāmo yenottaram emahīti / te brūmo vāg eva hotā hautraṃ karoti vāco hi stomāś ca vaṣaṭkārāś cābhisaṃpadyante te brūmo vāg eva hotā vāg brahma vāk deva iti / prāṇāpānābhyām evādhvaryur ādhvaryavaṃ karoti prāṇaḥ praṇītāni ha bhūtāni prāṇaḥ praṇītā praṇītās te brūmaḥ prāṇāpānāv evādhvaryū prāṇāpānau brahma prāṇāpānau deva iti / cakṣuṣaivodgātā audgātraṃ karoti cakṣuṣā hīmāni bhūtāni paśyanty atho cakṣur evodgātā cakṣur brahma cakṣur deva iti / manasaiva brahmā brahmatvaṃ karoti manasā hi tiryak ca diśa ūrdhvaṃ ca yac ca kiṃca manasaiva karoti tad brahma te brūmo mana eva brahmā mano brahma mano deva iti
Devanagari rendered by HREEM from the edition's roman (IAST) text; the IAST is the edition's own.
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.