एकपाद् द्विपद इति वायुर् एकपात् तस्याकाशं पादश् चन्द्रमा द्विपात् तस्य पूर्वपक्षापरपक्षौ पादाव् आदित्यस् त्रिपात् तस्येमे लोकाः पादा अग्निः षट्पादस् तस्य पृथिव्यन्तरिक्षं द्यौर् आप ओषधिवनस्पतय इमानि भूतानि पादास् तेषां सर्वेषां वेदा गतिर् आत्मा प्रतिष्ठिताश् चतस्रो ब्रह्मणः शाखा अथो आहुः षड् इति मूर्तिर् आकाशश् चेत्य् ऋचा मूर्तिर् याजुषी गतिः साममयं तेजो भृग्वङ्गिरसाम् आपैतद् ब्रह्मैव यज्ञश् चतुष्पाद् द्विः संस्थित इति । तस्य भृग्वङ्गिरसः संस्थे अथो आहुर् एकसंस्थित इति यद्धोतर्चां मण्डलैः करोति पृथिवीं ते नाप्याययति एतस्यां ह्य् अग्निश् चरति । तद् अप्य् एतद् ऋचोक्तम् । अग्निवासाः पृथिव्य् असि तन्यूर् इति । यद् अध्वर्युर् यजुषा करोत्य् अन्तरिक्षं तेनाप्याययति तस्मिन् वायुर् न निविशते कतमच् च नाह इति । तद् अप्य् एतद् ऋचोक्तम् । अन्तरिक्षे पथिभिर् ह्रीयमाणो न निविशते कतमच् च नाहः । अपां योनिः प्रथमजा ऋतस्य क्व स्विज्जातः कुत आबभूवेति । यद् उद्गाता साम्ना करोति दिवं तेनाप्याययति तत्र ह्य् आदित्यः शुक्रश् चरति । तद् अप्य् एतद् ऋचोक्तम् । उच्चायतं तम् अरुणं सुपर्णम् इति । यद् ब्रह्मर्चां काण्डैः करोत्य् अपस् तेनाप्याययति चन्द्रमा ह्य् अप्सु चरति । तद् अप्य् एतद् ऋचोक्तम् । चन्द्रमा अप्सन्तर् इति । तासाम् ओषधिवनस्पतयः काण्डानि ततो मूलकाण्डपर्णपुष्पफलप्ररोहरसगन्धैर् यज्ञो वर्तते ऽद्भिः कर्माणि प्रवर्तन्ते ऽद्भिः सोमो विषूयते तद् यद् ब्रह्माणं कर्मणि कर्मण्य् आमन्त्रयत्य् अपस् तेनानुजानात्य् एषो ह्य् अस्य भागस् तद् यथा भोक्ष्यमाणो ऽप एव प्रथमम् आचामयेद् अप उपरिष्टाद् एवं यज्ञो ऽद्भिर् एव प्रवर्तते ऽप्सु संस्थाप्यते तस्माद् ब्रह्मा पुरस्ताद्धोमसंस्थितहोमैर् यज्ञो वर्तते ऽन्तरा हि पुरस्ताद्धोमसंस्थितहोमैर् यज्ञ परिगृह्णात्य् अन्तरा हि भृग्वङ्गिरसः वेदानोदुह्य भृग्वङ्गिरसः सोमपानं मन्यन्ते सोमात्मको ह्य् अयं वेद । तद् अप्य् एतद् ऋचोक्तम् । सोमं मन्यते पपिवान् इति । तद् यथेमां पृथिवीम् उदीर्णां ज्योतिषा धूमायमानां वर्षं शमयत्य् एवम् ब्रह्मा भृग्वङ्गिरोभिर् व्याहृतिभिर् यज्ञस्य विरिष्टं शमयत्य् अग्निर् आदित्याय म इत्य् एते ऽङ्गिरस एत इदं सर्वं समाप्नुवन्ति वायुर् आपश् चन्द्रमा इत्य् एते भृगव एत इदं सर्वं समाप्याययन्त्य् एकम् एव संस्थं भवतीति ब्राह्मणम्
ekapād dvipada iti vāyur ekapāt tasyākāśaṃ pādaś candramā dvipāt tasya pūrvapakṣāparapakṣau pādāv ādityas tripāt tasyeme lokāḥ pādā agniḥ ṣaṭpādas tasya pṛthivyantarikṣaṃ dyaur āpa oṣadhivanaspataya imāni bhūtāni pādās teṣāṃ sarveṣāṃ vedā gatir ātmā pratiṣṭhitāś catasro brahmaṇaḥ śākhā atho āhuḥ ṣaḍ iti mūrtir ākāśaś cety ṛcā mūrtir yājuṣī gatiḥ sāmamayaṃ tejo bhṛgvaṅgirasām āpaitad brahmaiva yajñaś catuṣpād dviḥ saṃsthita iti / tasya bhṛgvaṅgirasaḥ saṃsthe atho āhur ekasaṃsthita iti yaddhotarcāṃ maṇḍalaiḥ karoti pṛthivīṃ te nāpyāyayati etasyāṃ hy agniś carati / tad apy etad ṛcoktam / agnivāsāḥ pṛthivy asi tanyūr iti / yad adhvaryur yajuṣā karoty antarikṣaṃ tenāpyāyayati tasmin vāyur na niviśate katamac ca nāha iti / tad apy etad ṛcoktam / antarikṣe pathibhir hrīyamāṇo na niviśate katamac ca nāhaḥ / apāṃ yoniḥ prathamajā ṛtasya kva svijjātaḥ kuta ābabhūveti / yad udgātā sāmnā karoti divaṃ tenāpyāyayati tatra hy ādityaḥ śukraś carati / tad apy etad ṛcoktam / uccāyataṃ tam aruṇaṃ suparṇam iti / yad brahmarcāṃ kāṇḍaiḥ karoty apas tenāpyāyayati candramā hy apsu carati / tad apy etad ṛcoktam / candramā apsantar iti / tāsām oṣadhivanaspatayaḥ kāṇḍāni tato mūlakāṇḍaparṇapuṣpaphalapraroharasagandhair yajño vartate 'dbhiḥ karmāṇi pravartante 'dbhiḥ somo viṣūyate tad yad brahmāṇaṃ karmaṇi karmaṇy āmantrayaty apas tenānujānāty eṣo hy asya bhāgas tad yathā bhokṣyamāṇo 'pa eva prathamam ācāmayed apa upariṣṭād evaṃ yajño 'dbhir eva pravartate 'psu saṃsthāpyate tasmād brahmā purastāddhomasaṃsthitahomair yajño vartate 'ntarā hi purastāddhomasaṃsthitahomair yajña parigṛhṇāty antarā hi bhṛgvaṅgirasaḥ vedānoduhya bhṛgvaṅgirasaḥ somapānaṃ manyante somātmako hy ayaṃ veda / tad apy etad ṛcoktam / somaṃ manyate papivān iti / tad yathemāṃ pṛthivīm udīrṇāṃ jyotiṣā dhūmāyamānāṃ varṣaṃ śamayaty evam brahmā bhṛgvaṅgirobhir vyāhṛtibhir yajñasya viriṣṭaṃ śamayaty agnir ādityāya ma ity ete 'ṅgirasa eta idaṃ sarvaṃ samāpnuvanti vāyur āpaś candramā ity ete bhṛgava eta idaṃ sarvaṃ samāpyāyayanty ekam eva saṃsthaṃ bhavatīti brāhmaṇam
Devanagari rendered by HREEM from the edition's roman (IAST) text; the IAST is the edition's own.
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.