Library·Harivaṃśa (critical edition)·112
वैशंपायन उवाच ततस् ते सहिताः सर्वे त्रयस्त्रय इवाग्नयः । वैनतेयं समारुह्य युध्यमाना रणे स्थिताः
vaiśaṃpāyana uvāca tatas te sahitāḥ sarve trayastraya ivāgnayaḥ / vainateyaṃ samāruhya yudhyamānā raṇe sthitāḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ततः सर्वाण्य् अनीकानि बाणवर्षैर् महाबलाः । अर्दयन् वैनतेयस्था नदन्तो ऽतिबला रणे
tataḥ sarvāṇy anīkāni bāṇavarṣair mahābalāḥ / ardayan vainateyasthā nadanto 'tibalā raṇe
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
चक्रलाङ्गलपातैश् च बाणवर्षैश् च पीडितम् । संचुकोप महानीकं दानवानां महात्मनाम्
cakralāṅgalapātaiś ca bāṇavarṣaiś ca pīḍitam / saṃcukopa mahānīkaṃ dānavānāṃ mahātmanām
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
कक्षे ऽग्निर् इव संवृद्धः शुष्केन्धनसमीरिताः । कृष्णबाणाग्निर् उद्भूतो विवृद्धिम् उपगच्छति
kakṣe 'gnir iva saṃvṛddhaḥ śuṣkendhanasamīritāḥ / kṛṣṇabāṇāgnir udbhūto vivṛddhim upagacchati
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
स दानवसहस्राणि तस्मिन् समरमूर्धनि । युगान्ताग्निर् इवार्चिष्मान् दहमानो व्यराजत
sa dānavasahasrāṇi tasmin samaramūrdhani / yugāntāgnir ivārciṣmān dahamāno vyarājata
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तां दीर्यमाणां महतीं नानाप्रहरणोद्यताम् । सेनां बाणः समासाद्य वारयन् वाक्यम् अब्रवीत्
tāṃ dīryamāṇāṃ mahatīṃ nānāpraharaṇodyatām / senāṃ bāṇaḥ samāsādya vārayan vākyam abravīt
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
लाघवं समुपागम्य किम् एवं भयविक्लवाः । दैत्यवंशसमुत्पन्नाः पलायध्य्वं महामृधे
lāghavaṃ samupāgamya kim evaṃ bhayaviklavāḥ / daityavaṃśasamutpannāḥ palāyadhyvaṃ mahāmṛdhe
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
कवचासिगदाप्रासान् खड्गचर्मपरश्वधान् । उत्सृज्योत्सृज्य गच्छन्ति किं भवन्तो ऽन्तरिक्षगाः
kavacāsigadāprāsān khaḍgacarmaparaśvadhān / utsṛjyotsṛjya gacchanti kiṃ bhavanto 'ntarikṣagāḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
स्वजातिं चैव वासं च हरसंसर्गम् एव च । मानयद्भिर् न गन्तव्यम् एषो ह्य् अहम् अवस्थितः
svajātiṃ caiva vāsaṃ ca harasaṃsargam eva ca / mānayadbhir na gantavyam eṣo hy aham avasthitaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
एवम् उच्चारितां वाचं शृण्वन्तस् ताम् अचिन्त्य वै । अपक्रामन्त ते सर्वे दानवा भयपीडिताः
evam uccāritāṃ vācaṃ śṛṇvantas tām acintya vai / apakrāmanta te sarve dānavā bhayapīḍitāḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
प्रमाथगणशेषं तु तदनीकपुरःसरम् । भग्नावशेषं युद्धाय मनश् चक्रे पुनस् तदा
pramāthagaṇaśeṣaṃ tu tadanīkapuraḥsaram / bhagnāvaśeṣaṃ yuddhāya manaś cakre punas tadā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
कुम्भाण्डो नाम बाणस्थ सखामात्यश् च वीर्यवान् । बलं भग्नं समालोक्य वचनं चेदम् अब्रवीत्
kumbhāṇḍo nāma bāṇastha sakhāmātyaś ca vīryavān / balaṃ bhagnaṃ samālokya vacanaṃ cedam abravīt
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
एष बाणः स्थितो युद्धे शंकरो ऽयं गुहस् तथा । किमर्थं युद्धम् उत्सृज्य भवन्तो भयमोहिताः
eṣa bāṇaḥ sthito yuddhe śaṃkaro 'yaṃ guhas tathā / kimarthaṃ yuddham utsṛjya bhavanto bhayamohitāḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
नन्दीश्वरसमायुक्तं रथम् आस्थाय वीर्यवान् । संदष्टौष्ठपुटो रुद्रः प्रधावति यतो हरिः
nandīśvarasamāyuktaṃ ratham āsthāya vīryavān / saṃdaṣṭauṣṭhapuṭo rudraḥ pradhāvati yato hariḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
पिबन्न् इव तदाकाशं सिंहयुक्तो महास्वनः । रथो भाति घनोन्मुक्तः पौर्णमास्यां यथा शशी
pibann iva tadākāśaṃ siṃhayukto mahāsvanaḥ / ratho bhāti ghanonmuktaḥ paurṇamāsyāṃ yathā śaśī
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
हरिं विव्याध कुपितो नाराचानां शतेन सः
hariṃ vivyādha kupito nārācānāṃ śatena saḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
स शरैर् अर्दितस् तेन हरेणामित्रघातिना । हरिर् जग्राह कुपितो ह्य् आस्त्रं पार्जन्यम् उत्तमम्
sa śarair arditas tena hareṇāmitraghātinā / harir jagrāha kupito hy āstraṃ pārjanyam uttamam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ततः शतसहस्राणि शराणां नतपर्वणाम् । निष्पेतुः सर्वतो दिग्भ्यो यतो हरतनुस् ततः
tataḥ śatasahasrāṇi śarāṇāṃ nataparvaṇām / niṣpetuḥ sarvato digbhyo yato haratanus tataḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अथाग्नेयं महारौद्रम् अस्त्रम् अस्त्रविदां वरः । मुमोच रुषितो रुद्रस् तद् अद्भुतम् इवाभवत्
athāgneyaṃ mahāraudram astram astravidāṃ varaḥ / mumoca ruṣito rudras tad adbhutam ivābhavat
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ततो विशीर्णदेहास् ते चत्वारो ऽपि समन्ततः । नादृश्यन्त शरैश् छन्ना दह्यमानाश् च वह्निना
tato viśīrṇadehās te catvāro 'pi samantataḥ / nādṛśyanta śaraiś channā dahyamānāś ca vahninā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
सिंहनादं ततश् चक्रुः सर्व एवासुरोत्तमाः । हतो ऽयम् इति विज्ञाय आग्नेयान्तर्हिते हरौ
siṃhanādaṃ tataś cakruḥ sarva evāsurottamāḥ / hato 'yam iti vijñāya āgneyāntarhite harau
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
जग्राह वारुणं सो ऽस्त्रं वासुदेवः प्रतापवान्
jagrāha vāruṇaṃ so 'straṃ vāsudevaḥ pratāpavān
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
आग्नेयं प्रशमं यातम् अस्त्रं वारुणतेजसा
āgneyaṃ praśamaṃ yātam astraṃ vāruṇatejasā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
पैशाचं राक्षसं चैव रौद्रम् आङ्गिरसं भवः । मुमोचास्त्राणि चत्वारि युगान्ताग्निनिभानि सः
paiśācaṃ rākṣasaṃ caiva raudram āṅgirasaṃ bhavaḥ / mumocāstrāṇi catvāri yugāntāgninibhāni saḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
वायव्यम् अथ सावित्रं वासवं मोहनं तथा । अत्राणां वारुणार्थाय वासुदेवो मुमोच ह
vāyavyam atha sāvitraṃ vāsavaṃ mohanaṃ tathā / atrāṇāṃ vāruṇārthāya vāsudevo mumoca ha
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अस्त्रैश् चतुर्भिश् चत्वारि वारयित्वा च केशवः । जग्राह वैष्णवं सो ऽस्त्रं व्यादितास्यान्तकोपमम्
astraiś caturbhiś catvāri vārayitvā ca keśavaḥ / jagrāha vaiṣṇavaṃ so 'straṃ vyāditāsyāntakopamam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
दिशः प्रदुद्रुवुः सर्वे भयमोहितलोचनाः
diśaḥ pradudruvuḥ sarve bhayamohitalocanāḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
जप्यैश् च मन्त्रैश् च तथोषधीभिर् । *ह्व् ११२।२७*१३६९:५ ।* महात्मनः स्वस्त्ययनं प्रचक्रुः । *ह्व् ११२।२७*१३६९:६ ।* स तत्र वस्त्राणि शुभाश् च गावः । *ह्व् ११२।२७*१३६९:७ ।* फलानि पुष्पाणि तथैव निष्कान् ॥ *ह्व् ११२।२७*१३६९:८ ।* बलेः सुतो ब्राह्मणसत्तमेभ्यो । *ह्व् ११२।२७*१३६९:९ ।* ददौ धनान्य् आशु यथा धनेशः । *ह्व् ११२।२७*१३६९:१० ।* सहस्रसूर्यो बहुकिंकिणीकः । *ह्व् ११२।२७*१३६९:११ ।* परार्ध्यजाम्बुनदहेम्चित्रः ॥ *ह्व् ११२।२७*१३६९:१२ ।* सहस्रचन्द्रायुततारकश् च । *ह्व् ११२।२७*१३६९:१३ ।* रथो महान् अग्निर् इवावभाति । *ह्व् ११२।२७*१३६९:१४ ।* तम् आस्थितो दानवसंगृहीतं । *ह्व् ११२।२७*१३६९:१५ ।* महाध्वजः कार्मुकधृक् स बाणः ॥ *ह्व् ११२।२७*१३६९:१६ ।* उद्वर्तयिष्यन् यदुपुंगवानाम् । *ह्व् ११२।२७*१३६९:१७ ।* अतीव रौद्रं स बिभर्ति रूपं । *ह्व् ११२।२७*१३६९:१८ ।* स वेगवान् वीररथौघसंकुलो । *ह्व् ११२।२७*१३६९:१९ ।* विनिर्ययौ तान् प्रति दैत्यसागरः ॥ *ह्व् ११२।२७*१३६९:२० ।* महार्णवोद्भूततरंगसंकुलो । *ह्व् ११२।२७*१३६९:२१ ।* यथार्णवो लोकविनाशनाय । *ह्व् ११२।२७*१३६९:२२ ।* भीमानि संत्रासकरैर् वपुर्भिस् । *ह्व् ११२।२७*१३६९:२३ ।* तान्य् अग्रतो भान्ति बलानि तस्य ॥ *ह्व् ११२।२७*१३६९:२४ ।* महारथान्य् उच्छ्रितकार्मुकाणि । *ह्व् ११२।२७*१३६९:२५ ।* सपर्वतानीव वनानि राजन् । *ह्व् ११२।२७*१३६९:२६ ।* विनिःसृतः सागरतोयवासाद् । *ह्व् ११२।२७*१३६९:२७ ।* अत्यद्भुतं चाहवं द्रष्टुकामः ॥ *ह्व् ११२।२७*१३६९:२८ ।* अन्धकारीकृते लोके प्रदीप्ते त्र्यम्बके तदा । न नन्दी नापि च रथो न रुद्रः प्रत्यदृश्यत
japyaiś ca mantraiś ca tathoṣadhībhir | *HV 112.27*1369:5 |* mahātmanaḥ svastyayanaṃ pracakruḥ | *HV 112.27*1369:6 |* sa tatra vastrāṇi śubhāś ca gāvaḥ | *HV 112.27*1369:7 |* phalāni puṣpāṇi tathaiva niṣkān || *HV 112.27*1369:8 |* baleḥ suto brāhmaṇasattamebhyo | *HV 112.27*1369:9 |* dadau dhanāny āśu yathā dhaneśaḥ | *HV 112.27*1369:10 |* sahasrasūryo bahukiṃkiṇīkaḥ | *HV 112.27*1369:11 |* parārdhyajāmbunadahemcitraḥ || *HV 112.27*1369:12 |* sahasracandrāyutatārakaś ca | *HV 112.27*1369:13 |* ratho mahān agnir ivāvabhāti | *HV 112.27*1369:14 |* tam āsthito dānavasaṃgṛhītaṃ | *HV 112.27*1369:15 |* mahādhvajaḥ kārmukadhṛk sa bāṇaḥ || *HV 112.27*1369:16 |* udvartayiṣyan yadupuṃgavānām | *HV 112.27*1369:17 |* atīva raudraṃ sa bibharti rūpaṃ | *HV 112.27*1369:18 |* sa vegavān vīrarathaughasaṃkulo | *HV 112.27*1369:19 |* viniryayau tān prati daityasāgaraḥ || *HV 112.27*1369:20 |* mahārṇavodbhūtataraṃgasaṃkulo | *HV 112.27*1369:21 |* yathārṇavo lokavināśanāya | *HV 112.27*1369:22 |* bhīmāni saṃtrāsakarair vapurbhis | *HV 112.27*1369:23 |* tāny agrato bhānti balāni tasya || *HV 112.27*1369:24 |* mahārathāny ucchritakārmukāṇi | *HV 112.27*1369:25 |* saparvatānīva vanāni rājan | *HV 112.27*1369:26 |* viniḥsṛtaḥ sāgaratoyavāsād | *HV 112.27*1369:27 |* atyadbhutaṃ cāhavaṃ draṣṭukāmaḥ || *HV 112.27*1369:28 |* andhakārīkṛte loke pradīpte tryambake tadā / na nandī nāpi ca ratho na rudraḥ pratyadṛśyata
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
त्रिपुरान्तकरं बाणं जग्राह च चतुर्मुखः
tripurāntakaraṃ bāṇaṃ jagrāha ca caturmukhaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
संदधत्कार्मुके चैव क्षेप्तुकामस् त्रिलोचनः । विज्ञातो वासुदेवेन चित्तज्ञेन महात्मना
saṃdadhatkārmuke caiva kṣeptukāmas trilocanaḥ / vijñāto vāsudevena cittajñena mahātmanā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
हरं संजृम्भयाम् आस क्षिप्रकारी महाबलः
haraṃ saṃjṛmbhayām āsa kṣiprakārī mahābalaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
पाञ्चजन्यस्य घोषेण शार्ङ्गविस्फूर्जितेन च । देवं विजृम्भितं दृष्ट्वा सर्वभूतानि तत्रसुः
pāñcajanyasya ghoṣeṇa śārṅgavisphūrjitena ca / devaṃ vijṛmbhitaṃ dṛṣṭvā sarvabhūtāni tatrasuḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
कुम्भाण्डसंगृहीताश्वे रथे तिष्ठन् गुहस् तदा । अभिदुद्राव कृष्णं च बलं प्रद्युम्नम् एव च
kumbhāṇḍasaṃgṛhītāśve rathe tiṣṭhan guhas tadā / abhidudrāva kṛṣṇaṃ ca balaṃ pradyumnam eva ca
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
शरौघाचितगात्रास् ते त्रयस्त्रय इवाग्नयः । शोणितौघप्लुतैर् गात्रैः प्रत्ययुध्यन् गुहं तदा
śaraughācitagātrās te trayastraya ivāgnayaḥ / śoṇitaughaplutair gātraiḥ pratyayudhyan guhaṃ tadā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ततस् ते युद्धमार्गज्ञास् त्रयस् त्रिभिर् अनुत्तमैः । वायव्याग्नेयपार्जन्यैर् बिभिदुर् दीप्ततेजसः
tatas te yuddhamārgajñās trayas tribhir anuttamaiḥ / vāyavyāgneyapārjanyair bibhidur dīptatejasaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तस्य दीप्तशरौघस्य दीप्तचापधरस्य च । शरौघान् अस्त्रमायाभिर् ग्रसन्ति स्म महात्मनः
tasya dīptaśaraughasya dīptacāpadharasya ca / śaraughān astramāyābhir grasanti sma mahātmanaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अस्त्रं ब्रह्मशिरो नाम कालकल्पं दुरासदम् । संदष्टौष्ठपुटः संख्ये जग्राह स गुहस् तदा
astraṃ brahmaśiro nāma kālakalpaṃ durāsadam / saṃdaṣṭauṣṭhapuṭaḥ saṃkhye jagrāha sa guhas tadā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
प्रयुक्ते ब्रह्मशिरसि सहस्रांशुसमप्रभे । उग्रे परमदुर्धर्षे लोकक्षयकरे तदा
prayukte brahmaśirasi sahasrāṃśusamaprabhe / ugre paramadurdharṣe lokakṣayakare tadā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
केशवः केशिमथनश् चक्रं जग्राह वीर्यवान्
keśavaḥ keśimathanaś cakraṃ jagrāha vīryavān
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
सर्वेषाम् अस्त्रवीर्याणां वारणे घातने तथा । चक्रम् अप्रतिचक्रस्य लोके ख्यातं महात्मनः
sarveṣām astravīryāṇāṃ vāraṇe ghātane tathā / cakram apraticakrasya loke khyātaṃ mahātmanaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अस्त्रं ब्रह्मशिरस् तेन निष्प्रभं कृतम् ओजसा । मेघैर् इवातपापाये सवितुर् मण्डलं महत्
astraṃ brahmaśiras tena niṣprabhaṃ kṛtam ojasā / meghair ivātapāpāye savitur maṇḍalaṃ mahat
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ततो निष्प्रभतां याते नष्टवीर्ये महौजसि । तस्मिन् ब्रह्मशिरस्य् अस्त्रे शक्तिं जग्राह काञ्चनीम्
tato niṣprabhatāṃ yāte naṣṭavīrye mahaujasi / tasmin brahmaśirasy astre śaktiṃ jagrāha kāñcanīm
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
महोल्काम् इव तां दीप्तां युगान्ताग्निसमप्रभाम् । घण्टामालाकुलां शक्तिं चिक्षेप रुषितो गुहः
maholkām iva tāṃ dīptāṃ yugāntāgnisamaprabhām / ghaṇṭāmālākulāṃ śaktiṃ cikṣepa ruṣito guhaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
जृम्भमाणेव गगने संप्रदीप्तमुखी ततः । आघावन्ती महाशक्तिः कृष्णस्य वधकाङ्क्षिणी
jṛmbhamāṇeva gagane saṃpradīptamukhī tataḥ / āghāvantī mahāśaktiḥ kṛṣṇasya vadhakāṅkṣiṇī
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
भृशं विषण्णाः सेन्द्राश् च सर्वामरपुरोगमाः । शक्तिं प्रज्वलितां दृष्ट्वा दग्धः कृष्ण इति ब्रुवन्
bhṛśaṃ viṣaṇṇāḥ sendrāś ca sarvāmarapurogamāḥ / śaktiṃ prajvalitāṃ dṛṣṭvā dagdhaḥ kṛṣṇa iti bruvan
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अभ्याशमागतां तां तु महाशक्तिं महामृधे । हुंकारेणैव निर्भर्त्स्य पातयाम् आस भूतले
abhyāśamāgatāṃ tāṃ tu mahāśaktiṃ mahāmṛdhe / huṃkāreṇaiva nirbhartsya pātayām āsa bhūtale
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
पातितायां महाशक्त्यां साधु साध्व् इति सर्वशः । सिंहनादं ततश् चक्रुः सर्वे देवाः सवासवाः
pātitāyāṃ mahāśaktyāṃ sādhu sādhv iti sarvaśaḥ / siṃhanādaṃ tataś cakruḥ sarve devāḥ savāsavāḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ततो देवेषु नर्दत्सु वासुदेवः प्रतापवान् । पुनश् चक्रं स जग्राह भूतान्तकरणं तदा
tato deveṣu nardatsu vāsudevaḥ pratāpavān / punaś cakraṃ sa jagrāha bhūtāntakaraṇaṃ tadā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अपगच्छापगच्छ त्वं धिग्धिग् इत्य् एव सो ऽब्रवीत्
apagacchāpagaccha tvaṃ dhigdhig ity eva so 'bravīt
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ततस् तूर्यप्रणादैश् च भेरीणां च महास्वनैः । सिंहनादैश् च दैत्यानां बाणः कृष्णम् अभिद्रवत्
tatas tūryapraṇādaiś ca bherīṇāṃ ca mahāsvanaiḥ / siṃhanādaiś ca daityānāṃ bāṇaḥ kṛṣṇam abhidravat
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
वैनतेयसमारूढं कृष्णम् अप्रतिमौजसम्
vainateyasamārūḍhaṃ kṛṣṇam apratimaujasam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
बाण उवाच तिष्ठ तिष्ठ न मे ऽद्य त्वं जीवन् प्रतिगमिष्यसि । द्वारकां द्वारकास्थान् वा सुहृदो द्रक्ष्यसे न च
bāṇa uvāca tiṣṭha tiṣṭha na me 'dya tvaṃ jīvan pratigamiṣyasi / dvārakāṃ dvārakāsthān vā suhṛdo drakṣyase na ca
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
मयाभिभूतः समरे मुहूर्षुः कालचोदितः
mayābhibhūtaḥ samare muhūrṣuḥ kālacoditaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अद्य बाहुसहस्रेण कथम् अष्टभुजो रणे । मया सह समागम्य योत्स्यसे गरुडध्वज
adya bāhusahasreṇa katham aṣṭabhujo raṇe / mayā saha samāgamya yotsyase garuḍadhvaja
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अद्य हि त्वं मया युद्धे निर्जितः सह बान्धवैः । द्वारकां शोणितपुरे निहतः संस्मरिष्यसि
adya hi tvaṃ mayā yuddhe nirjitaḥ saha bāndhavaiḥ / dvārakāṃ śoṇitapure nihataḥ saṃsmariṣyasi
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
नानाप्रहरणोपेतं नानाङ्गदविभूषितम् । अद्य बाहुसहस्रं मे कोटिभूतं निशामय
nānāpraharaṇopetaṃ nānāṅgadavibhūṣitam / adya bāhusahasraṃ me koṭibhūtaṃ niśāmaya
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
निश्चरन्ति महाघोरा वातोद्धूता इवोर्मयः
niścaranti mahāghorā vātoddhūtā ivormayaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
रोषपर्याकुले चैव नेत्रे तस्य बभूवतुः । जगद् दिधक्षन्न् इव खे महासूर्य इवोदितौ
roṣaparyākule caiva netre tasya babhūvatuḥ / jagad didhakṣann iva khe mahāsūrya ivoditau
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
भगवान् उवाच बाण किं गर्जसे शूरा न गर्जन्ति रणे स्थिताः । एह्य् एहि युध्यस्व रणे किं मिथ्यागर्जितेन ते
bhagavān uvāca bāṇa kiṃ garjase śūrā na garjanti raṇe sthitāḥ / ehy ehi yudhyasva raṇe kiṃ mithyāgarjitena te
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
यदि युद्धानि वचनैः सिध्यन्ति दितिनन्दन । भवान् एव जयेन् नित्यं बह्वबद्धं प्रभाषसे
yadi yuddhāni vacanaiḥ sidhyanti ditinandana / bhavān eva jayen nityaṃ bahvabaddhaṃ prabhāṣase
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
एह्य् एहि जय मां बाण जितो वा वसुधातले । चिरायावाङ्मुखो दीनः पतितः शेष्यसे ऽसुर
ehy ehi jaya māṃ bāṇa jito vā vasudhātale / cirāyāvāṅmukho dīnaḥ patitaḥ śeṣyase 'sura
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
इत्य् एवम् उक्त्वा वचनं मर्मभेदिभिर् आशुगैः । निर्बिभेद रणे कृष्णस् त्व् अमोघैर् दीप्ततेजसैः
ity evam uktvā vacanaṃ marmabhedibhir āśugaiḥ / nirbibheda raṇe kṛṣṇas tv amoghair dīptatejasaiḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
स्मयन् बाणस् ततः कृष्णं शरवर्षैर् अवाकिरत् । ज्वलद्भिर् इव संसक्तैस् तस्मिन् युद्धे सुदारुणे
smayan bāṇas tataḥ kṛṣṇaṃ śaravarṣair avākirat / jvaladbhir iva saṃsaktais tasmin yuddhe sudāruṇe
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
विनिन्दमानौ संयत्तौ युद्धे चेरतुर् ओजसा
vinindamānau saṃyattau yuddhe ceratur ojasā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
मुसलैः पट्टिसैश् चापि छादयाम् आस केशवम्
musalaiḥ paṭṭisaiś cāpi chādayām āsa keśavam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
बाणेन सह संगम्य शङ्खचक्रगदाधरः
bāṇena saha saṃgamya śaṅkhacakragadādharaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
यद् अस्त्रं परमं दिव्यं तपसा निर्मितं महत् । तद् अप्रतिहितं युद्धे सर्वशत्रुनिबर्हणम् । ब्रह्मणा विहितं पूर्वं तन् मुमोच बलेः सुतः
yad astraṃ paramaṃ divyaṃ tapasā nirmitaṃ mahat / tad apratihitaṃ yuddhe sarvaśatrunibarhaṇam / brahmaṇā vihitaṃ pūrvaṃ tan mumoca baleḥ sutaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तस्मिन् मुक्ते दिशः सर्वास् तमोपहतमण्डलाः । प्रादुर् आसंस् ततो रौद्रा न प्राज्ञायत किं चन
tasmin mukte diśaḥ sarvās tamopahatamaṇḍalāḥ / prādur āsaṃs tato raudrā na prājñāyata kiṃ cana
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
साधु साध्व् इति बाणं तु पूजयन्ति स्म दानवाः । अहो धिग् इति देवानां चरते वाग् उदीरिता
sādhu sādhv iti bāṇaṃ tu pūjayanti sma dānavāḥ / aho dhig iti devānāṃ carate vāg udīritā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ततो ऽस्त्रबलवेगेन सार्चिष्मत्यः सुदारुणाः । घोररूपा महावेगा निष्पेतुर् बाणवृष्टयः
tato 'strabalavegena sārciṣmatyaḥ sudāruṇāḥ / ghorarūpā mahāvegā niṣpetur bāṇavṛṣṭayaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
नाकम्पत तदा वायुर् न मेघाः संचरन्ति च । अस्त्रे विमुक्ते बाणेन दह्यमाने च केशवे
nākampata tadā vāyur na meghāḥ saṃcaranti ca / astre vimukte bāṇena dahyamāne ca keśave
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ततो ऽस्त्रं सुमहावेगं जग्राह मधुसूदनः । पार्जन्यं नाम भगवान् यमान्तकनिभं रणे
tato 'straṃ sumahāvegaṃ jagrāha madhusūdanaḥ / pārjanyaṃ nāma bhagavān yamāntakanibhaṃ raṇe
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
दानवास्त्रं प्रशान्तं तु पर्जन्यास्त्रे ऽभिमन्त्रिते । ततो देवगणाः सर्वे प्रणेदुर् जहृषुस् तदा
dānavāstraṃ praśāntaṃ tu parjanyāstre 'bhimantrite / tato devagaṇāḥ sarve praṇedur jahṛṣus tadā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
हते शस्त्रे महाराज दैतेयः क्रोधमूर्छितः । भूयः संछादयाम् आस केशवं गरुडे स्थितम् । मुसलैः पट्टिसैश् चैव शूलम् उद्गरकस्मरैः
hate śastre mahārāja daiteyaḥ krodhamūrchitaḥ / bhūyaḥ saṃchādayām āsa keśavaṃ garuḍe sthitam / musalaiḥ paṭṭisaiś caiva śūlam udgarakasmaraiḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तस्य तां तरसा सर्वां बाणवृष्टिं समुद्यताम् । पुनः संवारयाम् आस केशवः शत्रुसूदनः
tasya tāṃ tarasā sarvāṃ bāṇavṛṣṭiṃ samudyatām / punaḥ saṃvārayām āsa keśavaḥ śatrusūdanaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
युद्धं चाभूद् वाहनयोर् उभयोर् देवदैत्ययोः । गरुडस्य च संग्रामे मयूरस्य च युध्यतः
yuddhaṃ cābhūd vāhanayor ubhayor devadaityayoḥ / garuḍasya ca saṃgrāme mayūrasya ca yudhyataḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
पक्षतुण्डप्रहारैस् तौ चरणाग्रनखैस् तथा । अन्योन्यं जघ्नतुः क्रोधान् मयूर्गरुडाव् उभौ
pakṣatuṇḍaprahārais tau caraṇāgranakhais tathā / anyonyaṃ jaghnatuḥ krodhān mayūrgaruḍāv ubhau
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
वैनतेयस् ततः क्रुद्धो मयूरं दीप्ततेजसम् । जग्राह शिरसि क्रुद्धस् तुण्डेनाभ्यहनत् तदा
vainateyas tataḥ kruddho mayūraṃ dīptatejasam / jagrāha śirasi kruddhas tuṇḍenābhyahanat tadā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
दक्षिणेन च पक्षेण निजघान महाबलः । पद्भ्यां पार्श्वाभिघातांश् च दत्त्वा घोरान् अनेकशः
dakṣiṇena ca pakṣeṇa nijaghāna mahābalaḥ / padbhyāṃ pārśvābhighātāṃś ca dattvā ghorān anekaśaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
आकृष्य चैनं तरसा विकृष्य च महाबलः । निःसंज्ञं पातयाम् आस गगनाद् इव पर्वतम्
ākṛṣya cainaṃ tarasā vikṛṣya ca mahābalaḥ / niḥsaṃjñaṃ pātayām āsa gaganād iva parvatam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
बाणः परमसंविग्नश् चिन्तयन् कार्यम् आत्मनः
bāṇaḥ paramasaṃvignaś cintayan kāryam ātmanaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तं दीनमनसं ज्ञात्वा रणे बाणं सुविक्लवम् । चिन्तयद् भगवान् रुद्रो बाणरक्षणम् आतुरः
taṃ dīnamanasaṃ jñātvā raṇe bāṇaṃ suviklavam / cintayad bhagavān rudro bāṇarakṣaṇam āturaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ततो नन्दिं महादेवः प्राह गम्भीरया गिरा । नन्दिकेश्वर संयाहि यतो बाणस् ततो रथम्
tato nandiṃ mahādevaḥ prāha gambhīrayā girā / nandikeśvara saṃyāhi yato bāṇas tato ratham
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
प्रमाथगणपार्श्वे हि न हि मे स्थास्यते मनः । याहि प्रभवसे तात बाणं संरक्ष गम्यताम्
pramāthagaṇapārśve hi na hi me sthāsyate manaḥ / yāhi prabhavase tāta bāṇaṃ saṃrakṣa gamyatām
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तथेत्य् उक्त्वा पुनर् नन्दी रथेन रथिनां वरः । यतो बाणस् ततो गत्वा बाणम् आह शनैर् इदम्
tathety uktvā punar nandī rathena rathināṃ varaḥ / yato bāṇas tato gatvā bāṇam āha śanair idam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
आरूढः स तथेत्य् उक्त्वा महादेवस्य तं रथम्
ārūḍhaḥ sa tathety uktvā mahādevasya taṃ ratham
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तं स्यन्दनम् अधिष्ठाय भवस्यामिततेजसः । प्रादुश् चक्रे तदा रौद्रम् अस्त्रम् अस्त्रविदां वरः । दीप्तं ब्रह्मशिरो नाम बाणः क्रुद्धो ऽतिवीर्यवान्
taṃ syandanam adhiṣṭhāya bhavasyāmitatejasaḥ / prāduś cakre tadā raudram astram astravidāṃ varaḥ / dīptaṃ brahmaśiro nāma bāṇaḥ kruddho 'tivīryavān
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
प्रदीप्ते ब्रह्मशिरसि लोकः क्षोभम् उपागमत् । लोकसंरक्षणार्थं हि तत् सृष्टं पद्मयोनिना
pradīpte brahmaśirasi lokaḥ kṣobham upāgamat / lokasaṃrakṣaṇārthaṃ hi tat sṛṣṭaṃ padmayoninā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तच् चक्रेण निहत्यास्त्रं प्राह कृष्णः प्रतापवान् । लोके प्रख्यातयशसं बाणम् अप्रतिमं रणे
tac cakreṇa nihatyāstraṃ prāha kṛṣṇaḥ pratāpavān / loke prakhyātayaśasaṃ bāṇam apratimaṃ raṇe
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
कत्थितानि क्व ते बाण तानि किं न विकत्थसे । अयम् अस्मि स्थितो युद्धे युध्यस्व पुरुषो भव
katthitāni kva te bāṇa tāni kiṃ na vikatthase / ayam asmi sthito yuddhe yudhyasva puruṣo bhava
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
कार्तवीर्यार्जुनो नाम पूर्वम् आसीन् महाबलः । सहस्रबाहू रामेण द्विबाहुः समरे कृतः
kārtavīryārjuno nāma pūrvam āsīn mahābalaḥ / sahasrabāhū rāmeṇa dvibāhuḥ samare kṛtaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तथा तवापि दर्पो ऽयं बाहूनां वीर्यसंभवः । चक्रं ते दर्पशमनं करोति रणमूर्धनि
tathā tavāpi darpo 'yaṃ bāhūnāṃ vīryasaṃbhavaḥ / cakraṃ te darpaśamanaṃ karoti raṇamūrdhani
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तिष्ठेदानीं न मे ऽद्य त्वं मोक्ष्यसे रणमूर्धनि
tiṣṭhedānīṃ na me 'dya tvaṃ mokṣyase raṇamūrdhani
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ततश् चक्रं सहस्रारं नदन् मेघ इवोष्णगे । जग्राह पुरुषव्याघ्रो बाणबाहुप्रशान्तये
tataś cakraṃ sahasrāraṃ nadan megha ivoṣṇage / jagrāha puruṣavyāghro bāṇabāhupraśāntaye
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
प्राजापत्यं च यत् तेजस् तच् चक्रे पर्यवस्थितम्
prājāpatyaṃ ca yat tejas tac cakre paryavasthitam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तेजसा तेन संयुक्तं भास्वता प्रज्वलभृशम् । वपुषा तेज आदत्ते बाणस्य प्रमुखे स्थितम्
tejasā tena saṃyuktaṃ bhāsvatā prajvalabhṛśam / vapuṣā teja ādatte bāṇasya pramukhe sthitam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
चक्रोद्यतकरं दृष्ट्वा भगवन्तं रणाजिरे । प्रमुखे वासुदेवस्य दिग्वासाः कोटवी स्थिता
cakrodyatakaraṃ dṛṣṭvā bhagavantaṃ raṇājire / pramukhe vāsudevasya digvāsāḥ koṭavī sthitā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अन्तर्घानम् उपागम्य त्यक्त्वा सा वाससी पुनः । परित्राणाय बाणस्य विजयाधिष्ठिता ततः । भूयः सामर्षताम्राक्षी विवस्त्रावस्थिता रणे
antarghānam upāgamya tyaktvā sā vāsasī punaḥ / paritrāṇāya bāṇasya vijayādhiṣṭhitā tataḥ / bhūyaḥ sāmarṣatāmrākṣī vivastrāvasthitā raṇe
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
नार्हसे देव हन्तुं वै बाणम् अप्रतिमं रणे
nārhase deva hantuṃ vai bāṇam apratimaṃ raṇe
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ततः क्रुद्धो महाबाहुः कृष्णः प्रहरतां वरः । प्रोवाच बाणं समरे भ्रामयंश् चक्रम् उत्तमम्
tataḥ kruddho mahābāhuḥ kṛṣṇaḥ praharatāṃ varaḥ / provāca bāṇaṃ samare bhrāmayaṃś cakram uttamam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
युध्यतां युध्यतां संख्ये भवतां कोटवी स्थिता । अशक्तानाम् इव रणे धिग्बाण तव पौरुषम्
yudhyatāṃ yudhyatāṃ saṃkhye bhavatāṃ koṭavī sthitā / aśaktānām iva raṇe dhigbāṇa tava pauruṣam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
एवम् उक्त्वा ततः कृष्णस् तच् चक्रं परमास्त्रवित् । निमीलिताक्षो व्यसृजद् बाणं प्रति महाबलः
evam uktvā tataḥ kṛṣṇas tac cakraṃ paramāstravit / nimīlitākṣo vyasṛjad bāṇaṃ prati mahābalaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
विष्णोर् अस्त्रं सुनाभं वै शैघ्र्ययोगान् न दृश्यते
viṣṇor astraṃ sunābhaṃ vai śaighryayogān na dṛśyate
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तस्य बाहुसहस्रस्य पर्यायेण पुनः पुनः । बाणस्य छेदनं चक्रे तच् चक्रं रणमूर्धनि
tasya bāhusahasrasya paryāyeṇa punaḥ punaḥ / bāṇasya chedanaṃ cakre tac cakraṃ raṇamūrdhani
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
शरीरेण प्रस्रवता रुधिरौघपरिप्लुतः । अभवत् पर्वताकारश् छिन्नबाहुर् महासुरः
śarīreṇa prasravatā rudhiraughapariplutaḥ / abhavat parvatākāraś chinnabāhur mahāsuraḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तम् उपेत्य महादेवः कुमारसहितो ऽब्रवीत्
tam upetya mahādevaḥ kumārasahito 'bravīt
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
मधुकैटभहन्तारं देवदेवं सनातनम्
madhukaiṭabhahantāraṃ devadevaṃ sanātanam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
लोकानां त्वं गतिर् देव त्वत्प्रसूतम् इदं जगत् । अजेयस् त्वं त्रिभिर् लोकैः सदेवासुरमानुषैः
lokānāṃ tvaṃ gatir deva tvatprasūtam idaṃ jagat / ajeyas tvaṃ tribhir lokaiḥ sadevāsuramānuṣaiḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तस्मात् संहर दिव्यं त्वम् इदं चक्रं समुद्यतम् । अनिवार्यम् असंहार्यं रणे शत्रुभयंकरम्
tasmāt saṃhara divyaṃ tvam idaṃ cakraṃ samudyatam / anivāryam asaṃhāryaṃ raṇe śatrubhayaṃkaram
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
बाणस्यास्याभयं दत्तं मया केशिनिषूदन । तन् मे न स्यान् मृषा वाक्यम् अतस् त्वां क्षमयाम्य् अहम्
bāṇasyāsyābhayaṃ dattaṃ mayā keśiniṣūdana / tan me na syān mṛṣā vākyam atas tvāṃ kṣamayāmy aham
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
भगवान् उवाच जीवतां देव बाणो ऽयम् एतच् चक्रं निवर्तितम् । मान्यस् त्वं देव देवानाम् असुराणां च सर्वशः
bhagavān uvāca jīvatāṃ deva bāṇo 'yam etac cakraṃ nivartitam / mānyas tvaṃ deva devānām asurāṇāṃ ca sarvaśaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
नमस् ते ऽस्तु गमिष्यामि यत् कार्यं तन् महेश्वर । न तावत् क्रियते तस्मान् माम् अनुज्ञातुम् अर्हसि
namas te 'stu gamiṣyāmi yat kāryaṃ tan maheśvara / na tāvat kriyate tasmān mām anujñātum arhasi
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
एवम् उक्त्वा महादेवं कृष्णस् तूर्णं गरुत्मता । जगाम तत्र यत्रास्ते प्राद्युम्निः सायकैश् चितः
evam uktvā mahādevaṃ kṛṣṇas tūrṇaṃ garutmatā / jagāma tatra yatrāste prādyumniḥ sāyakaiś citaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
बाण बाण प्रनृत्यस्व श्रेयस् तव भविष्यति
bāṇa bāṇa pranṛtyasva śreyas tava bhaviṣyati
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
शोणितौघप्लुतैर् गात्रैर् नन्दिवाक्यप्रचोदितः । जीवितार्थी ततो बाणः प्रमुखे शंकरस्य वै
śoṇitaughaplutair gātrair nandivākyapracoditaḥ / jīvitārthī tato bāṇaḥ pramukhe śaṃkarasya vai
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अवस्थां कृपणां प्राप्तो भयविक्लवलोचनः
avasthāṃ kṛpaṇāṃ prāpto bhayaviklavalocanaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
महेश्वर उवाच वरं वृणीष्व बाण त्वं यत् ते मनसि वर्तते । प्रसादसुमुखो ऽहं ते वरकालो ऽयम् आगतः
maheśvara uvāca varaṃ vṛṇīṣva bāṇa tvaṃ yat te manasi vartate / prasādasumukho 'haṃ te varakālo 'yam āgataḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
बाण उवाच अजरश् चामरश् चैव भवेयं सततं विभो । एष मे प्रथमो देव वरो ऽस्तु यदि मन्यसे
bāṇa uvāca ajaraś cāmaraś caiva bhaveyaṃ satataṃ vibho / eṣa me prathamo deva varo 'stu yadi manyase
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
महेश्वर उवाच तुल्यो ऽसि दैवतैर् बाण न मृत्युस् तव विद्यते । अन्यं वरं वृणीष्वाद्य अनुग्राह्यो ऽसि मे सदा
maheśvara uvāca tulyo 'si daivatair bāṇa na mṛtyus tava vidyate / anyaṃ varaṃ vṛṇīṣvādya anugrāhyo 'si me sadā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
बाण उवाच यथाहं शोणितादिग्धो भृशार्तो व्रणपीडितः । भक्तानां नृत्यताम् एवं पुत्रजन्म भेवेद् भव
bāṇa uvāca yathāhaṃ śoṇitādigdho bhṛśārto vraṇapīḍitaḥ / bhaktānāṃ nṛtyatām evaṃ putrajanma bheved bhava
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.