Library·Harivaṃśa (critical edition)·23
जनमेजय उवाच पूरोर् वंशम् अहं ब्रह्मञ् श्रोतुम् इच्छामि तत्त्वतः । द्रुह्योश्चानोर् यदोश् चैव तुर्वसोश् च द्विजोत्तम । विस्तरेणानुपूर्व्या च तद् भवान् वक्तुम् अर्हति
janamejaya uvāca pūror vaṃśam ahaṃ brahmañ śrotum icchāmi tattvataḥ / druhyoścānor yadoś caiva turvasoś ca dvijottama / vistareṇānupūrvyā ca tad bhavān vaktum arhati
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
वैशंपायन उवाच वृष्णिवंशप्रसङ्गेन स्वं वंशं पूर्वम् एव हि । शृणु पूरोर् महाराज वंशम् अग्रे महात्मनः । विस्तरेणानुपूर्व्या च यत्र जातो ऽसि पार्थिव
vaiśaṃpāyana uvāca vṛṣṇivaṃśaprasaṅgena svaṃ vaṃśaṃ pūrvam eva hi / śṛṇu pūror mahārāja vaṃśam agre mahātmanaḥ / vistareṇānupūrvyā ca yatra jāto 'si pārthiva
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
हन्त ते वर्तयिष्यामि पूरोर् वंशम् अनुत्तमम् । द्रुह्योश्चानोर् यदोश् चैव तुर्वसोश् च परंतप
hanta te vartayiṣyāmi pūror vaṃśam anuttamam / druhyoścānor yadoś caiva turvasoś ca paraṃtapa
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
पूरोः प्रवीरः पुत्रो ऽभून् मनस्युस् तस्य चात्मजः । राजा चाभयदो नाम मनस्योर् अभवत् सुतः
pūroḥ pravīraḥ putro 'bhūn manasyus tasya cātmajaḥ / rājā cābhayado nāma manasyor abhavat sutaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तथैवाभयदस्यासीत् सुधन्वा च महीपतिः । सुधन्वनः सुबाहुस् तु रौद्राश्वस् तस्य चात्मजः
tathaivābhayadasyāsīt sudhanvā ca mahīpatiḥ / sudhanvanaḥ subāhus tu raudrāśvas tasya cātmajaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
संपातिस् तस्य चात्मजः । *ह्व् २३।५च्*३४८:१ ।* संपातेस् तु रहस्याती । *ह्व् २३।५च्*३४८:२ ।* रौद्राश्वस्य दशार्णेयुः कृकणेयुस् तथैव च । दशाप्सरसि सूनवः । *ह्व् २३।६अ*३४९:१ ।* ऋचेयुश् प्रथमस् तेषां । *ह्व् २३।६अ*३४९:२ ।* कक्षेयुः स्थण्डिलेयुश् च संनतेयुस् तथैव च
saṃpātis tasya cātmajaḥ | *HV 23.5c*348:1 |* saṃpātes tu rahasyātī | *HV 23.5c*348:2 |* raudrāśvasya daśārṇeyuḥ kṛkaṇeyus tathaiva ca / daśāpsarasi sūnavaḥ | *HV 23.6a*349:1 |* ṛceyuś prathamas teṣāṃ | *HV 23.6a*349:2 |* kakṣeyuḥ sthaṇḍileyuś ca saṃnateyus tathaiva ca
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
वननित्यो वनेयुश् च पुत्रिकाश् च दश स्त्रियः
vananityo vaneyuś ca putrikāś ca daśa striyaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
भद्रा शूद्रा च मद्रा च मलदा मलहा तथा । खला बला च राजेन्द्र तलदा सुरथापि च । तथा गोपबला च स्त्री रत्नकूटा च ता दश
bhadrā śūdrā ca madrā ca maladā malahā tathā / khalā balā ca rājendra taladā surathāpi ca / tathā gopabalā ca strī ratnakūṭā ca tā daśa
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ऋषिर् जातो ऽत्रिवंशे च तासां भर्ता प्रभाकरः । रुद्रायां जनयाम् आस सोमं पुत्रं यशस्विनम्
ṛṣir jāto 'trivaṃśe ca tāsāṃ bhartā prabhākaraḥ / rudrāyāṃ janayām āsa somaṃ putraṃ yaśasvinam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
स्वर्भानुना हते सूर्ये पतमाने दिवो महीम् । तमोभिभूते लोके च प्रभा येन प्रवर्तिता
svarbhānunā hate sūrye patamāne divo mahīm / tamobhibhūte loke ca prabhā yena pravartitā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
स्वस्ति ते ऽस्त्व् इति चोक्तो वै पतमानो दिवाकरः । वचनात् तस्य विप्रर्षेर् न पपात दिवो महीम्
svasti te 'stv iti cokto vai patamāno divākaraḥ / vacanāt tasya viprarṣer na papāta divo mahīm
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अत्रिश्रेष्ठानि गोत्राणि यश् चकार महातपाः । यज्ञेष्व् अत्रिधनं चैव सुरैर् यस्य प्रवर्तितम्
atriśreṣṭhāni gotrāṇi yaś cakāra mahātapāḥ / yajñeṣv atridhanaṃ caiva surair yasya pravartitam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
स तासु जनयाम् आस पुत्रिकासु सनामकान् । दश पुत्रान् महात्मानस् तपस्य् उग्रे रतान् सदा
sa tāsu janayām āsa putrikāsu sanāmakān / daśa putrān mahātmānas tapasy ugre ratān sadā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ते तु गोत्रकरा राजन्न् ऋषयो वेदपारगाः । स्वस्त्यात्रेया इति ख्याताः किं त्व् अत्रिधनवर्जिताः
te tu gotrakarā rājann ṛṣayo vedapāragāḥ / svastyātreyā iti khyātāḥ kiṃ tv atridhanavarjitāḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
कक्षेयुतनयास् त्व् आसंस् त्रय एव महारथाः । सभानरश् चाक्षुषश् च परमेक्षुस् तथैव च
kakṣeyutanayās tv āsaṃs traya eva mahārathāḥ / sabhānaraś cākṣuṣaś ca paramekṣus tathaiva ca
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
सभानरस्य पुत्रस् तु विद्वान् कालानलो नृपः । कालानलस्य धर्मज्ञः सृञ्जयो नाम वै सुतः
sabhānarasya putras tu vidvān kālānalo nṛpaḥ / kālānalasya dharmajñaḥ sṛñjayo nāma vai sutaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
सृञ्जयस्याभवत् पुत्रो वीरो राजा पुरंजयः । जनमेजयो महाराज पुरंजयसुतो ऽभवत्
sṛñjayasyābhavat putro vīro rājā puraṃjayaḥ / janamejayo mahārāja puraṃjayasuto 'bhavat
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
जनमेजयस्य राजर्षेर् महासालो ऽभवत् सुतः । देवेषु स परिज्ञातः प्रतिष्ठितयशास् तथा
janamejayasya rājarṣer mahāsālo 'bhavat sutaḥ / deveṣu sa parijñātaḥ pratiṣṭhitayaśās tathā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
महामना नाम सुतो महासालस्य धार्मिकः । जज्ञे वीरः सुरगणैः पूजितः स महामनाः
mahāmanā nāma suto mahāsālasya dhārmikaḥ / jajñe vīraḥ suragaṇaiḥ pūjitaḥ sa mahāmanāḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
महामनास् तु पुत्रौ द्वौ जनयाम् आस भारत । उशीनरं च धर्मज्ञं तितिक्षुं च महाबलम्
mahāmanās tu putrau dvau janayām āsa bhārata / uśīnaraṃ ca dharmajñaṃ titikṣuṃ ca mahābalam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
उशीनरस्य पत्न्यस् तु पञ्च राजर्षिवंशजाः । नृगा कृमी नवा दर्वा पञ्चमी च दृषद्वती
uśīnarasya patnyas tu pañca rājarṣivaṃśajāḥ / nṛgā kṛmī navā darvā pañcamī ca dṛṣadvatī
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
उशीनरस्य पुत्रास् तु पञ्च तासु कुलोद्वहाः । तपसा चैव महता जाता वृद्धस्य चात्मजाः
uśīnarasya putrās tu pañca tāsu kulodvahāḥ / tapasā caiva mahatā jātā vṛddhasya cātmajāḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
नृगायास् तु नृगः पुत्रः कृम्याः कृमिर् अजायत । नवायास् तु नवः पुत्रो दर्वायाः सुव्रतो ऽभवत्
nṛgāyās tu nṛgaḥ putraḥ kṛmyāḥ kṛmir ajāyata / navāyās tu navaḥ putro darvāyāḥ suvrato 'bhavat
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
दृषद्वत्यास् तु संजज्ञे शिबिर् औशीनरो नृप । शिबेस् तु शिबयस् तात यौधेयास् तु नृगस्य ह
dṛṣadvatyās tu saṃjajñe śibir auśīnaro nṛpa / śibes tu śibayas tāta yaudheyās tu nṛgasya ha
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
नवस्य नवराष्ट्रं तु कृमेस् तु कृमिला पुरी । सुव्रतस्य तथाम्बष्ठा तितिक्षोस् तु प्रजाः शृणु
navasya navarāṣṭraṃ tu kṛmes tu kṛmilā purī / suvratasya tathāmbaṣṭhā titikṣos tu prajāḥ śṛṇu
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
वृषदर्भाः सुवीराश् च । *ह्व् २३।२५च्*३५३:५ ।* तितिक्षुर् अभवद् राजा पूर्वस्यां दिशि भारत । उषद्रथो महाबाहुस् तस्य फेनः सुतो ऽभवत्
vṛṣadarbhāḥ suvīrāś ca | *HV 23.25c*353:5 |* titikṣur abhavad rājā pūrvasyāṃ diśi bhārata / uṣadratho mahābāhus tasya phenaḥ suto 'bhavat
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
फेनात् तु सुतपा जज्ञे जज्ञे सुतपसः सुतः । बलिर् मानुषयोनौ तु स राजा काञ्चनेषुधिः
phenāt tu sutapā jajñe jajñe sutapasaḥ sutaḥ / balir mānuṣayonau tu sa rājā kāñcaneṣudhiḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
महायोगी स तु बलिर् बभूव नृपतिः पुरा । पुत्रान् उत्पादयाम् आस पञ्च वंशकरान् भुवि
mahāyogī sa tu balir babhūva nṛpatiḥ purā / putrān utpādayām āsa pañca vaṃśakarān bhuvi
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अङ्गः प्रथमतो जज्ञे वङ्गः सुह्मस् तथैव च । पुण्ड्रः कलिङ्गश् च तथा बालेयं क्षत्रम् उच्यते । बालेया ब्राह्मणाश् चैव तस्य वंशकरा भुवि
aṅgaḥ prathamato jajñe vaṅgaḥ suhmas tathaiva ca / puṇḍraḥ kaliṅgaś ca tathā bāleyaṃ kṣatram ucyate / bāleyā brāhmaṇāś caiva tasya vaṃśakarā bhuvi
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
चतुरो नियतान् वर्णांस् त्वं च स्थापयितेति ह
caturo niyatān varṇāṃs tvaṃ ca sthāpayiteti ha
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
कालेन महता राजन् स्वं च स्थानम् उपागमत्
kālena mahatā rājan svaṃ ca sthānam upāgamat
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तेषां जनपदाः पञ्च वङ्गाङ्गाः सुह्मकास् तथा । कलिङ्गाः पुण्ड्रकाश् चैव प्रजास् त्व् अङ्गस्य मे शृणु
teṣāṃ janapadāḥ pañca vaṅgāṅgāḥ suhmakās tathā / kaliṅgāḥ puṇḍrakāś caiva prajās tv aṅgasya me śṛṇu
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अङ्गपुत्रो महान् आसीद् राजेन्द्रो दधिवाहनः । दधिवाहनपुत्रस् तु राजा दिविरथस् तथा
aṅgaputro mahān āsīd rājendro dadhivāhanaḥ / dadhivāhanaputras tu rājā divirathas tathā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
पुत्रो दिविरथस्यासीच् छक्रतुल्यपराक्रमः । विद्वान् धर्मरथो नाम तस्य चित्ररथः सुतः
putro divirathasyāsīc chakratulyaparākramaḥ / vidvān dharmaratho nāma tasya citrarathaḥ sutaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तेन धर्मरथेनाथ तदा विष्णुपदे गिरौ । यजता सह शक्रेण सोमः पीतो महात्मना
tena dharmarathenātha tadā viṣṇupade girau / yajatā saha śakreṇa somaḥ pīto mahātmanā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अथ चित्ररथस्यापि पुत्रो दशरथो ऽभवत् । लोमपाद इति ख्यातो यस्य शान्ता सुताभवत्
atha citrarathasyāpi putro daśaratho 'bhavat / lomapāda iti khyāto yasya śāntā sutābhavat
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तस्य दाशरथिर् वीरश् चतुरङ्गो महायशाः । ऋष्यशृङ्गप्रभावेन जज्ञे कुलविवर्धनः
tasya dāśarathir vīraś caturaṅgo mahāyaśāḥ / ṛṣyaśṛṅgaprabhāvena jajñe kulavivardhanaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
चतुरङ्गस्य पुत्रस् तु पृथुलाक्ष इति स्मृतः । पृथुलाक्षसुतो राजा चम्पो नाम महायशाः । चम्पस्य तु पुरी चम्पा या पूर्वं मालिनी बभौ
caturaṅgasya putras tu pṛthulākṣa iti smṛtaḥ / pṛthulākṣasuto rājā campo nāma mahāyaśāḥ / campasya tu purī campā yā pūrvaṃ mālinī babhau
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
पूर्णभद्रप्रसादेन हर्यङ्गो ऽस्य सुतो ऽभवत् । ततो विभाण्डकस् तस्य वारणं शत्रुवारणम् । अवतारयाम् आस महीं मन्त्रैर् वाहनम् उत्तमम्
pūrṇabhadraprasādena haryaṅgo 'sya suto 'bhavat / tato vibhāṇḍakas tasya vāraṇaṃ śatruvāraṇam / avatārayām āsa mahīṃ mantrair vāhanam uttamam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
दायादस् तस्य कर्णस् तु । *ह्व् २३।४०अ*३५६:७ ।* तस्य पुत्रशतं त्व् आसीद् अङ्गानां कुलवर्धनम्
dāyādas tasya karṇas tu | *HV 23.40a*356:7 |* tasya putraśataṃ tv āsīd aṅgānāṃ kulavardhanam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
एते ऽङ्गवंशजाः सर्वे राजानः कीर्तिता मया । सत्यव्रता महात्मानः प्रजावन्तो महारथाः
ete 'ṅgavaṃśajāḥ sarve rājānaḥ kīrtitā mayā / satyavratā mahātmānaḥ prajāvanto mahārathāḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ऋचेयोस् तु महाराज रौद्राश्वतनयस्य वै । शृणु वंशम् अनुप्रोक्तं यत्र जातो ऽसि पार्थिव
ṛceyos tu mahārāja raudrāśvatanayasya vai / śṛṇu vaṃśam anuproktaṃ yatra jāto 'si pārthiva
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ऋचेयुतनयो राजन् मतिनारो महीपतिः । मतिनारसुताश् चासंस् त्रयः परमधार्मिकाः
ṛceyutanayo rājan matināro mahīpatiḥ / matinārasutāś cāsaṃs trayaḥ paramadhārmikāḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
सर्वे वेदव्रतस्नाता ब्रह्मण्याः सत्यवादिनः
sarve vedavratasnātā brahmaṇyāḥ satyavādinaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
इला नाम तु यस्यासीत् कन्या वै जनमेजय । ब्रह्मवादिन्य् अधित्री च तंसुस् ताम् अध्यगच्छत
ilā nāma tu yasyāsīt kanyā vai janamejaya / brahmavādiny adhitrī ca taṃsus tām adhyagacchata
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तंसोः सुरौघो राजर्षिर् धर्मनेत्रो महायशाः । ब्रह्मवादी पराक्रान्तस् तस्य भार्योपदानवी
taṃsoḥ suraugho rājarṣir dharmanetro mahāyaśāḥ / brahmavādī parākrāntas tasya bhāryopadānavī
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
दुःषन्तम् अथ सुःषन्तं प्रवीरम् अनघं तथा
duḥṣantam atha suḥṣantaṃ pravīram anaghaṃ tathā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
दुःषन्तस्य तु दायादो भरतो नाम वीर्यवान् । स सर्वदमनो नाम नागायुतबलो महान्
duḥṣantasya tu dāyādo bharato nāma vīryavān / sa sarvadamano nāma nāgāyutabalo mahān
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
चक्रवर्ती सुतो जज्ञे दुःषन्तस्य महायशाः । शकुन्तलायां भरतो यस्य नाम्ना स्थ भारताः
cakravartī suto jajñe duḥṣantasya mahāyaśāḥ / śakuntalāyāṃ bharato yasya nāmnā stha bhāratāḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
भरतस्य विनष्टेषु तनयेषु महीपतेः । मातॄणां तात कोपेण यथा ते कथितं तदा
bharatasya vinaṣṭeṣu tanayeṣu mahīpateḥ / mātṝṇāṃ tāta kopeṇa yathā te kathitaṃ tadā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
बृहस्पतेर् अङ्गिरसः पुत्रो राजन् महामुनिः । अयाजयद् भरद्वाजो महद्भिः क्रतुभिर् विभुः
bṛhaspater aṅgirasaḥ putro rājan mahāmuniḥ / ayājayad bharadvājo mahadbhiḥ kratubhir vibhuḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
पूर्वं तु वितथे तस्य कृते वै पुत्रजन्मनि । ततो ऽथ वितथो नाम भरद्वाजात् सुतो ऽभवत्
pūrvaṃ tu vitathe tasya kṛte vai putrajanmani / tato 'tha vitatho nāma bharadvājāt suto 'bhavat
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
स चापि वितथः पुत्राञ् जनयाम् आस पञ्च वै । सुहोत्रं सुतहोतारं गयं गर्गं तथैव च
sa cāpi vitathaḥ putrāñ janayām āsa pañca vai / suhotraṃ sutahotāraṃ gayaṃ gargaṃ tathaiva ca
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
कपिलं च महात्मानं सुतहोतुः सुतद्वयम् । काशिकश् च महासत्त्वस् तथा गृत्समतिः प्रभुः
kapilaṃ ca mahātmānaṃ sutahotuḥ sutadvayam / kāśikaś ca mahāsattvas tathā gṛtsamatiḥ prabhuḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तथा गृत्समतेः पुत्रा ब्राह्मणाः क्षत्रिया विशः । काश्यस्य काशयो राजन् पुत्रो दीर्घतपास् तथा
tathā gṛtsamateḥ putrā brāhmaṇāḥ kṣatriyā viśaḥ / kāśyasya kāśayo rājan putro dīrghatapās tathā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
बभूव दीर्घतपसो विद्वान् धन्वंतरिः सुतः । धन्वंतरेस् तु तनयः केतुमान् इति विश्रुतः
babhūva dīrghatapaso vidvān dhanvaṃtariḥ sutaḥ / dhanvaṃtares tu tanayaḥ ketumān iti viśrutaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
दिवोदास इति ख्यातः सर्वरक्षःप्रणाशनः
divodāsa iti khyātaḥ sarvarakṣaḥpraṇāśanaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
एतस्मिन्न् एव काले तु पुरीं वाराणसीं नृपः । शून्यां निवेशयाम् आस क्षेमको नाम राक्षसः
etasminn eva kāle tu purīṃ vārāṇasīṃ nṛpaḥ / śūnyāṃ niveśayām āsa kṣemako nāma rākṣasaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
शप्ता हि सा मतिमता निकुम्भेन महात्मना । शून्या वर्षसहस्रं वै भवित्रीति नरर्षभ
śaptā hi sā matimatā nikumbhena mahātmanā / śūnyā varṣasahasraṃ vai bhavitrīti nararṣabha
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तस्यां तु शप्तमात्रायां दिवोदासः प्रजेश्वरः । विषयान्ते पुरीं रम्यां गोमत्यां संन्यवेशयत्
tasyāṃ tu śaptamātrāyāṃ divodāsaḥ prajeśvaraḥ / viṣayānte purīṃ ramyāṃ gomatyāṃ saṃnyaveśayat
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
भद्रश्रेण्यस्य पुत्राणां शतम् उत्तमधन्विनाम् । हत्वा निवेशयाम् आस दिवोदासः प्रजेश्वरः
bhadraśreṇyasya putrāṇāṃ śatam uttamadhanvinām / hatvā niveśayām āsa divodāsaḥ prajeśvaraḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
दिवोदासस्य पुत्रस् तु वीरो राजा प्रतर्दनः । प्रतर्दनस्य पुत्रौ द्वौ वत्सो भार्गव एव च
divodāsasya putras tu vīro rājā pratardanaḥ / pratardanasya putrau dvau vatso bhārgava eva ca
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अलर्को राजपुत्रश् च राजा संनतिमान् भुवि । हेहयस्य तु दायाद्यं हृतवान् वै महीपतिः
alarko rājaputraś ca rājā saṃnatimān bhuvi / hehayasya tu dāyādyaṃ hṛtavān vai mahīpatiḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
भद्रश्रेण्यस्य पुत्रेण दुर्दमेन महात्मना । दिवोदासेन बालो हि घृणया स विसर्जितः
bhadraśreṇyasya putreṇa durdamena mahātmanā / divodāsena bālo hi ghṛṇayā sa visarjitaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अष्टारथो नाम नृपः सुतो भीमरथस्य वै । तेन पुत्रेषु बालेषु प्रहृतं तस्य भारत । वैरस्यान्तं महाराज क्षत्रियेण विधित्सता
aṣṭāratho nāma nṛpaḥ suto bhīmarathasya vai / tena putreṣu bāleṣu prahṛtaṃ tasya bhārata / vairasyāntaṃ mahārāja kṣatriyeṇa vidhitsatā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
षष्टिं वर्षसहस्राणि षष्टिं वर्षशतानि च
ṣaṣṭiṃ varṣasahasrāṇi ṣaṣṭiṃ varṣaśatāni ca
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
युवा रूपेण संपन्न आसीत् काशिकुलोद्वहः । लोपामुद्राप्रसादेन परमायुर् अवाप सः
yuvā rūpeṇa saṃpanna āsīt kāśikulodvahaḥ / lopāmudrāprasādena paramāyur avāpa saḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
वयसो ऽन्ते महाबाहुर् हत्वा क्षेमकराक्षसम् । रम्यां निवेशयाम् आस पुरीं वाराणसीं नृपः
vayaso 'nte mahābāhur hatvā kṣemakarākṣasam / ramyāṃ niveśayām āsa purīṃ vārāṇasīṃ nṛpaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अलर्कस्य तु दायादः क्षेमो नाम महायशाः । क्षेमको नाम पार्थिवः । *ह्व् २३।६९अ*३७४:१ ।* क्षेमकस्य तु पुत्रो वै । *ह्व् २३।६९अ*३७४:२ ।* क्षेमस्य केतुमान् पुत्रो वर्षकेतुस् ततो ऽभवत्
alarkasya tu dāyādaḥ kṣemo nāma mahāyaśāḥ / kṣemako nāma pārthivaḥ | *HV 23.69a*374:1 |* kṣemakasya tu putro vai | *HV 23.69a*374:2 |* kṣemasya ketumān putro varṣaketus tato 'bhavat
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
वर्षकेतोस् तु दायादो विभुर् नाम प्रजेश्वरः । आनर्तस् तु विभोः पुत्रः सुकुमारस् ततो ऽभवत्
varṣaketos tu dāyādo vibhur nāma prajeśvaraḥ / ānartas tu vibhoḥ putraḥ sukumāras tato 'bhavat
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
वत्सस्य वत्सभूमिस् तु भार्गभूमिस् तु भार्गवात्
vatsasya vatsabhūmis tu bhārgabhūmis tu bhārgavāt
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
एते त्व् अङ्गिरसः पुत्रा जाता वंशे ऽथ भार्गवे । ब्राह्मणाः क्षत्रिया वैश्याः शूद्राश् च भरतर्षभ
ete tv aṅgirasaḥ putrā jātā vaṃśe 'tha bhārgave / brāhmaṇāḥ kṣatriyā vaiśyāḥ śūdrāś ca bharatarṣabha
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
सुहोत्रस्य बृहत् पुत्रो बृहतस् तनयास् त्रयः । अजमीढो द्विमीढश् च पुरुमीढश् च वीर्यवान्
suhotrasya bṛhat putro bṛhatas tanayās trayaḥ / ajamīḍho dvimīḍhaś ca purumīḍhaś ca vīryavān
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अजमीढस्य पत्न्यस् तु तिस्रो वै यशसान्विताः । नीली च केशिनी चैव धूमिनी च वराङ्गना
ajamīḍhasya patnyas tu tisro vai yaśasānvitāḥ / nīlī ca keśinī caiva dhūminī ca varāṅganā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अजमीढस्य केशिन्यां जज्ञे जह्नुः प्रतापवान् । य आजह्रे महासत्त्रं सर्वमेधम् महामखम्
ajamīḍhasya keśinyāṃ jajñe jahnuḥ pratāpavān / ya ājahre mahāsattraṃ sarvamedham mahāmakham
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
पतिलोभेन यं गङ्गा वितते ऽभिससार ह । नेच्छतः प्लावयाम् आस तस्य गङ्गा च तत् सदः
patilobhena yaṃ gaṅgā vitate 'bhisasāra ha / necchataḥ plāvayām āsa tasya gaṅgā ca tat sadaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तया च प्लावितं दृष्ट्वा यज्ञवाटं समन्ततः । सौहोत्रिर् अब्रवीद् गङ्गां क्रुद्धो भरतसत्तम
tayā ca plāvitaṃ dṛṣṭvā yajñavāṭaṃ samantataḥ / sauhotrir abravīd gaṅgāṃ kruddho bharatasattama
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
एष ते त्रिषु लोकेषु संक्षिप्यापः पिबाम्य् अहम् । अस्य गङ्गे ऽवलेपस्य सद्यः फलम् अवाप्नुहि
eṣa te triṣu lokeṣu saṃkṣipyāpaḥ pibāmy aham / asya gaṅge 'valepasya sadyaḥ phalam avāpnuhi
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ततः पीतां महात्मानो गङ्गां दृष्ट्वा महर्षयः । उपनिन्युर् महाभागां दुहितृत्वाय जाह्नवीम्
tataḥ pītāṃ mahātmāno gaṅgāṃ dṛṣṭvā maharṣayaḥ / upaninyur mahābhāgāṃ duhitṛtvāya jāhnavīm
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
युवनाश्वस्य पुत्रीं तु कावेरीं जह्नुर् आवहत् । गङ्गाशापेन देहार्धं यस्याः पश्चान् नदीकृतम्
yuvanāśvasya putrīṃ tu kāverīṃ jahnur āvahat / gaṅgāśāpena dehārdhaṃ yasyāḥ paścān nadīkṛtam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
जह्नोस् तु दयितः पुत्रो अजको नाम वीर्यवान् । अजकस्य तु दायादो बलाकाश्वो महीपतिः
jahnos tu dayitaḥ putro ajako nāma vīryavān / ajakasya tu dāyādo balākāśvo mahīpatiḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
बभूव मृगयाशीलः कुशिकस् तस्य चात्मजः । पह्लवैः सह संवृद्धो राजा वनचरैः स ह
babhūva mṛgayāśīlaḥ kuśikas tasya cātmajaḥ / pahlavaiḥ saha saṃvṛddho rājā vanacaraiḥ sa ha
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
कुशिकस् तु तपस् तेपे पुत्रम् इन्द्रसमं प्रभुः । लभेयम् इति तं शक्रस् त्रासाद् अभ्येत्य जज्ञिवान्
kuśikas tu tapas tepe putram indrasamaṃ prabhuḥ / labheyam iti taṃ śakras trāsād abhyetya jajñivān
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
स गाधिर् अभवद् राजा मघवान् कौशिकः स्वयम् । विश्वामित्रस् तु गाधेयो राजा विश्वरथश् च ह
sa gādhir abhavad rājā maghavān kauśikaḥ svayam / viśvāmitras tu gādheyo rājā viśvarathaś ca ha
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
विश्वजिद् विश्वकृच् चैव तथा सत्यवती नृप । ऋचीकाज् जमदग्निस् तु सत्यवत्याम् अजायत
viśvajid viśvakṛc caiva tathā satyavatī nṛpa / ṛcīkāj jamadagnis tu satyavatyām ajāyata
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
विश्वामित्रस्य तु सुता देवरातादयः स्मृताः । प्रख्यातास् त्रिषु लोकेषु तेषां नामानि मे शृणु
viśvāmitrasya tu sutā devarātādayaḥ smṛtāḥ / prakhyātās triṣu lokeṣu teṣāṃ nāmāni me śṛṇu
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
देवश्रवाः कतिश् चैव यस्मात् कात्यायनाः स्मृताः । शालापतिर् हिरण्याक्षो रेणुर् यस्याथ रेणुका
devaśravāḥ katiś caiva yasmāt kātyāyanāḥ smṛtāḥ / śālāpatir hiraṇyākṣo reṇur yasyātha reṇukā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
सांकृत्यो गालवो राजन् मौद्गल्यश्वेति विश्रुताः । तेषां ख्यातानि गोत्राणि कौशिकानां महात्मनाम्
sāṃkṛtyo gālavo rājan maudgalyaśveti viśrutāḥ / teṣāṃ khyātāni gotrāṇi kauśikānāṃ mahātmanām
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
पाणिनो बभ्रवश् चैव धानंजय्यास् तथैव च । पार्थिवा देवराताश् च सालङ्कायनसौश्रवाः
pāṇino babhravaś caiva dhānaṃjayyās tathaiva ca / pārthivā devarātāś ca sālaṅkāyanasauśravāḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
लोहित्या यमदूतश् च तथा कारीषयः स्मृताः । विश्रुताः कौशिका राजंस् तथान्ये सैन्धवायनाः । ऋष्यन्तरविवाह्याश् च कौशिका बहवः स्मृताः
lohityā yamadūtaś ca tathā kārīṣayaḥ smṛtāḥ / viśrutāḥ kauśikā rājaṃs tathānye saindhavāyanāḥ / ṛṣyantaravivāhyāś ca kauśikā bahavaḥ smṛtāḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
पौरवस्य महाराज ब्रह्मर्षेः कौशिकस्य च । संबन्धो ह्य् अस्य वंशे ऽस्मिन् ब्रह्मक्षत्रस्य विश्रुतः
pauravasya mahārāja brahmarṣeḥ kauśikasya ca / saṃbandho hy asya vaṃśe 'smin brahmakṣatrasya viśrutaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
विश्वामित्रात्मजानां तु शुनःशेपो ऽग्रजः स्मृतः । भार्गवः कौशिकत्वं हि प्राप्तः स मुनिसत्तमः
viśvāmitrātmajānāṃ tu śunaḥśepo 'grajaḥ smṛtaḥ / bhārgavaḥ kauśikatvaṃ hi prāptaḥ sa munisattamaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
शबरादयश् च सप्तान्ये विश्वामित्रस्य वै सुताः । दृषद्वतीसुतश् चापि विश्वामित्राद् अथाष्टकः
śabarādayaś ca saptānye viśvāmitrasya vai sutāḥ / dṛṣadvatīsutaś cāpi viśvāmitrād athāṣṭakaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अष्टकस्य सुतो लौहिः प्रोक्तो जह्नुगणो मया । आजमीढो ऽपरो वंशः श्रूयतां भरतर्षभ
aṣṭakasya suto lauhiḥ prokto jahnugaṇo mayā / ājamīḍho 'paro vaṃśaḥ śrūyatāṃ bharatarṣabha
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अजमीढात् तु नील्यां वै सुशान्तिर् उदपद्यत । पुरुजातिः सुशान्तेस् तु बाह्याश्वः पुरुजातितः
ajamīḍhāt tu nīlyāṃ vai suśāntir udapadyata / purujātiḥ suśāntes tu bāhyāśvaḥ purujātitaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
बाह्याश्वतनयाः पञ्च बभूवुर् अमरोपमाः । मुद्गलः सृञ्जयश् चैव राजा बृहदिषुस् तथा
bāhyāśvatanayāḥ pañca babhūvur amaropamāḥ / mudgalaḥ sṛñjayaś caiva rājā bṛhadiṣus tathā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
यवीनरश् च विक्रान्तः कृमिलाश्वश् च पञ्चमः । पञ्चेमे रक्षणायालं देशानाम् इति विश्रुताः
yavīnaraś ca vikrāntaḥ kṛmilāśvaś ca pañcamaḥ / pañceme rakṣaṇāyālaṃ deśānām iti viśrutāḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
पञ्चानां विद्धि पाञ्चालान् स्फीतान् पुण्यजनावृतान् । अलं संरक्षणे तेषां पाञ्चाला इति विश्रुताः
pañcānāṃ viddhi pāñcālān sphītān puṇyajanāvṛtān / alaṃ saṃrakṣaṇe teṣāṃ pāñcālā iti viśrutāḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
इन्द्रसेना यतो गर्भं वध्र्यश्वं प्रत्यपद्यत
indrasenā yato garbhaṃ vadhryaśvaṃ pratyapadyata
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
आसीत् पञ्चवनः पुत्रः सृञ्जयस्य महात्मनः । सुतः पञ्चवनस्यापि सोमदत्तो महीपतिः
āsīt pañcavanaḥ putraḥ sṛñjayasya mahātmanaḥ / sutaḥ pañcavanasyāpi somadatto mahīpatiḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
सोमदत्तस्य दायादः सहदेवो महायशाः । सहदेवसुतश् चापि सोमको नाम पार्थिवः
somadattasya dāyādaḥ sahadevo mahāyaśāḥ / sahadevasutaś cāpi somako nāma pārthivaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
सोमकस्य सुतो जन्तुर् यस्य पुत्रशतं बभौ । तेषां यवीयान् पृषतो द्रुपदस्य पिता प्रभुः
somakasya suto jantur yasya putraśataṃ babhau / teṣāṃ yavīyān pṛṣato drupadasya pitā prabhuḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
महिषी त्व् अजमीढस्य धूमिनी पुत्रगृद्धिनी । तृतीया तव पूर्वेषां जननी पृथिवीपते
mahiṣī tv ajamīḍhasya dhūminī putragṛddhinī / tṛtīyā tava pūrveṣāṃ jananī pṛthivīpate
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
सा तु पुत्रार्थिनी देवी व्रतचर्यासमाहिता । तपो वर्षाशतं तेपे स्त्रीभिः परमदुश्चरम्
sā tu putrārthinī devī vratacaryāsamāhitā / tapo varṣāśataṃ tepe strībhiḥ paramaduścaram
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
हुत्वाग्निं विधिवत् सा तु पवित्रमितभोजना । अग्निहोत्रकुशेष्व् एव सुष्वाप जनमेजय
hutvāgniṃ vidhivat sā tu pavitramitabhojanā / agnihotrakuśeṣv eva suṣvāpa janamejaya
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
धूमिन्या स तया देव्या अजमीढः समेयिवान् । ऋक्षं सा जनयाम् आस धूमवर्णं सुदर्शनम्
dhūminyā sa tayā devyā ajamīḍhaḥ sameyivān / ṛkṣaṃ sā janayām āsa dhūmavarṇaṃ sudarśanam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ऋक्षात् संवरणो जज्ञे कुरुः संवरणात् तथा । यः प्रयागाद् अपक्रम्य कुरुक्षेत्रं चकार ह
ṛkṣāt saṃvaraṇo jajñe kuruḥ saṃvaraṇāt tathā / yaḥ prayāgād apakramya kurukṣetraṃ cakāra ha
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
पुण्यं च रमणीयं च पुण्यकृद्भिर् निषेवितम् । तस्यान्ववायः सुमहान् यस्य नाम्ना स्थ कौरवाः
puṇyaṃ ca ramaṇīyaṃ ca puṇyakṛdbhir niṣevitam / tasyānvavāyaḥ sumahān yasya nāmnā stha kauravāḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
कुरोश् च पुत्राश् चत्वारः सुधन्वा सुधनुस् तथा । परीक्षिच् च महाबाहुः प्रवरश् चारिमेजयः
kuroś ca putrāś catvāraḥ sudhanvā sudhanus tathā / parīkṣic ca mahābāhuḥ pravaraś cārimejayaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
श्रुतसेनो ऽग्रसेनौ च भीमसेनश् च नामतः
śrutaseno 'grasenau ca bhīmasenaś ca nāmataḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
जनमेजयस्य पुत्रौ तु सुरथो मतिमांस् तथा । सुरथस्य तु विक्रान्तः पुत्रो जज्ञे विदूरथः
janamejayasya putrau tu suratho matimāṃs tathā / surathasya tu vikrāntaḥ putro jajñe vidūrathaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
विदूरथस्य दायाद ऋक्ष एव महारथः । द्वितीयः स बभौ राजा नाम्ना तेनैव संज्ञितः
vidūrathasya dāyāda ṛkṣa eva mahārathaḥ / dvitīyaḥ sa babhau rājā nāmnā tenaiva saṃjñitaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
द्वाव् ऋक्षौ तव वंशे ऽस्मिन् द्वाव् एव च परीक्षितौ । भीमसेनास् त्रयो राजन् द्वाव् एव जनमेजयौ
dvāv ṛkṣau tava vaṃśe 'smin dvāv eva ca parīkṣitau / bhīmasenās trayo rājan dvāv eva janamejayau
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ऋक्षस्य तु द्वितीयस्य भीमसेनो ऽभवत् सुतः । प्रतीपो भीमसेनस्य प्रतीपस्य तु शांतनुः । देवापिर् बाह्लिकश् चैव त्रय एव महारथाः
ṛkṣasya tu dvitīyasya bhīmaseno 'bhavat sutaḥ / pratīpo bhīmasenasya pratīpasya tu śāṃtanuḥ / devāpir bāhlikaś caiva traya eva mahārathāḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
शांतनोः प्रसवस् त्व् एष यत्र जातो ऽसि पार्थिव । बाह्लिकस्य तु राज्यं वै सप्तबाह्ल्यं विशां पते
śāṃtanoḥ prasavas tv eṣa yatra jāto 'si pārthiva / bāhlikasya tu rājyaṃ vai saptabāhlyaṃ viśāṃ pate
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
बाह्लिकस्य सुतश् चैव सोमदत्तो महायशाः । जज्ञिरे सोमदत्तात् तु भूरिर् भूरिश्रवाः शलः
bāhlikasya sutaś caiva somadatto mahāyaśāḥ / jajñire somadattāt tu bhūrir bhūriśravāḥ śalaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
उपाध्यायस् तु देवानां देवापिर् अभवन् मुनिः । च्यवनस्य पुत्रः कृतक इष्टश् चासीन् महात्मनः
upādhyāyas tu devānāṃ devāpir abhavan muniḥ / cyavanasya putraḥ kṛtaka iṣṭaś cāsīn mahātmanaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
शांतनुस् त्व् अभवद् राजा कौरवाणां धुरंधरः
śāṃtanus tv abhavad rājā kauravāṇāṃ dhuraṃdharaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
काली विचित्रवीर्यं तु जनयाम् आस भारत । शांतनोर् दयितं पुत्रं धर्मात्मानम् अकल्मषम्
kālī vicitravīryaṃ tu janayām āsa bhārata / śāṃtanor dayitaṃ putraṃ dharmātmānam akalmaṣam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
कृष्णद्वैपायनच् चैव क्षेत्रे वैचित्रवीर्यके । धृतराष्ट्रं च पाण्डुं च विदुरं चाप्य् अजीजनत्
kṛṣṇadvaipāyanac caiva kṣetre vaicitravīryake / dhṛtarāṣṭraṃ ca pāṇḍuṃ ca viduraṃ cāpy ajījanat
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.